MỤC LỤC NỘI DUNG TRANG 1. Lời giới thiệu 1 2. Tên sáng kiến kinh nghiệm 2 3. Tác giả sáng kiến 2 4.
Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến 3 5. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến 3 6. Ngày sáng kiến áp dụng lần đầu tiên 3 7. Mô tả bản chất của sáng kiến 3 7.1 Mục tiêu dạy học của chủ đề 3 7.
Mục tiêu các môn học cần đạt được 3 7. Mục tiêu vận dụng tích hợp liên môn 4 7. Đối tượng dạy học 6 7. Đối tượng dạy học của dự án 6 7.
Những lưu ý về đối tượng dạy học 6 7. Ý nghĩa của dự án 6 7. Vai trò của dạy học tích hợp liên môn 6 7. Ý nghĩa của dạy học tích hợp theo chủ đề 7 7.
Ý nghĩa của dạy học của dự án: con người và môi trường 8 7. Thiết bị dạy học và học liệu bổ trợ 8 7. Thiết bị dạy học 8 7. Nội dung chủ đề “con người và môi trường” 9 7.
Khái niệm về môi trường 9 7. Thành phần môi trường 10 7. Tác động của con người đến môi trường tự nhiên 10 7. Ô nhiễm môi trường 15 7.6 Câu hỏi/ bài tập/ nhiệm vụ học tập nhằm kiểm tra, đánh giá năng lực và 27 phẩm chất của học sinh.
Tiến trình dạy học 29 7. Kế hoạch dạy học 29 1 skkn 7. Về khả năng áp dụng của sáng kiến 58 8. Những thông tin cần được bảo mật 58 9.
Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 58 10. Đánh giá lợi ích thu được (kết quả thực hiện) 58 11. Danh sách cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu 68 Tài liệu tham khảo 2 skkn BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. Lời giới thiệu Trong nền kinh tế hội nhập hiện nay đòi hỏi giáo dục và đào tạo phải có những thay đổi một cách căn bản, toàn diện, từ triết lí, mục tiêu đến nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy – học…nhằm phát triển cho người học hệ thống năng lực cần thiết để có thể tham gia hiệu quả vào thị trường lao động trong nước và quốc tế.
Vì vậy, phát triển chương trình giáo dục phổ thông dựa trên tiếp cận năng lực là một lựa chọn tất yếu khách quan và phù hợp với yêu cầu phát triển của xã hội. Theo đó, việc dạy học không phải là “tạo ra kiến thức”, “truyền đạt kiến thức” hay “chuyển giao kiến thức” mà phải làm cho người học học cách đáp ứng hiệu quả các đòi hỏi cơ bản liên quan đến môn học và có khả năng vượt ra ngoài phạm vi môn học để chủ động thích ứng với cuộc sống lao động sau này. Quan điểm dạy học tích hợp, với mục tiêu phát triển các năng lực ở người học, giúp họ có khả năng giải quyết và đáp ứng sự biến đổi nhanh chóng của xã hội hiện đại để đem lại thành công cao nhất trong cuộc sống. Dạy học tích hợp là một quan điểm sư phạm, ở đó người học cần huy động mọi nguồn lực để giải quyết một tình huống phức hợp – có vấn đề nhằm phát triển các năng lực và phẩm chất cá nhân.
Trong dạy học tích hợp, học sinh dưới sự chỉ đạo của giáo viên thực hiện việc chuyển đổi liên tiếp các thông tin từ ngôn ngữ của môn học này sang ngôn ngữ của môn học khác, học sinh học cách sử dụng phối hợp những kiến thức, kĩ năng và những thao tác để giải quyết một tình huống phức hợp, thường gắn với thực tiễn. Chính nhờ quá trình đó, học sinh nắm vững kiến thức, hình thành khái niệm phát triển năng lực và các phẩm chất cá nhân. Con người là một bộ phận của tự nhiên, là một thành phần của sinh quyển, có mối quan hệ mật thiết với tự nhiên. Con người sống có sự phụ thuộc nhất định vào tự nhiên như hít thở không khí, sử dụng tài nguyên thiên nhiên…Mỗi một hành động xấu, tốt của con người đều có ảnh hưởng không nhỏ đến tự nhiên và đều có phản hồi tương ứng.
Có thể nói sự gia tăng dân số là một trong những nguyên nhân chính gây biến đổi về số lượng, chất lượng của hệ thống tự nhiên, dẫn đến ô nhiễm và suy thoái môi trường mà ở nơi này hay nơi khác trên Trái Đất con người đã phải trả giá rất đắt không chỉ bằng sinh mạng, tiền của mà con người còn thiếu đi những yếu tố cần thiết cho cuộc sống như nước sạch để uống, bầu không khí trong lành để hô hấp. Môi trường 3 skkn hiện nay đang có những thay đổi theo chiều hướng xấu, gây bất lợi cho con người. Tình trạng môi trường thay đổi và đang bị ô nhiễm nặng đang diễn ra trên phạm vi nhiều quốc gia và trên toàn cầu. Chính vì vậy, việc giáo dục bảo vệ môi trường nói chung, bảo vệ thiên nhiên, tài nguyên đa dạng sinh học nói riêng là vấn đề cấp bách và bắt buộc.
Trong chương trình THPT nhiều môn học cung cấp cho HS kiến thức về MT và BVMT, vì vậy cần tích hợp lại để giảm bớt thời gian dạy học và tránh trùng lặp. Đồng thời thông qua tích hợp HS có thể nhìn thấy một cách tổng quát mối quan hệ giữa con người và môi trường để từ đó có ý thức BVMT và đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững. Bên cạnh đó, dạy học tích hợp còn giúp các em tiếp cận kiến thức logic, khoa học, từ đó có thể vận dụng tốt kiến thức liên môn vào giải quyết các tình huống trong thực tiễn hàng ngày. Dạy học tích hợp chủ đề “con người và môi trường sẽ góp phần thực hiện cụ thể các mục tiêu của dạy học tích hợp: Phát triển năng lực người học; tận dụng vốn kinh nghiệm của người học; thiết lập mối quan hệ giữa các kiến thức, kĩ năng và phương pháp của các môn học; tinh giản kiến thức, tránh sự lặp lại ở các nội dung ở các môn học.
Dạy học tích hợp có thể sử dụng nhiều phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực nhằm tạo động cơ và thiết kế các nhiệm vụ có ý nghĩa với học sinh; lôi cuốn học sinh vào các hoạt động tập thể; kết nối vốn hiểu biết và kinh nghiệm của học sinh; đánh giá liên tục việc học và có phản hồi và khuyến khích tư duy, suy nghĩ sáng tạo của học sinh. Đối với chủ đề “con người và môi trường”, kiến thức trong sách giáo khoa rất ít, chỉ là bộ khung mà kiến thức chủ yếu liên quan đến thực tế ở xung quanh cuộc sống hàng ngày của học sinh. Do đó, cần có những phương pháp dạy học tích cực hướng tới tạo cơ hội cho học sinh phát triển khả năng vận dụng kiến thức vào đời sống. Với tất cả những lí do trên, tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Sử dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong dạy học tích hợp liên môn chủ đề con người và môi trường chương trình địa lí tự chọn THPT lớp 12” 2.
Tên sáng kiến kinh nghiệm Sử dụng một số phương pháp dạy học tích cực trong dạy học tích hợp liên môn chủ đề con người và môi trường chương trình địa lí tự chọn THPT lớp 12 3. Tác giả sáng kiến - Họ và tên: Nguyễn Thị Thu Trang 4 skkn - Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường THPT Đồng Đậu, xã Trung Nguyên, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc. - Số điện thoại: 0972 839 786. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến Tác giả cùng với sự hỗ trợ của Trường THPT Đồng Đậu về kinh phí, đầu tư cơ sở vật chất - kỹ thuật trong quá trình viết sáng kiến và dạy thực ngiệm sáng kiến.
Lĩnh vực áp dụng của sáng kiên Dạy học tích hợp trong chương trình địa lí 12 tự chọn hướng đến chương trình giáo dục phổ thông mơi. Ngày sáng kiến áp dụng lần đầu tiên: từ tháng 11/2017 khi dạy học tích hợp liên môn theo chủ đề. Mô tả bản chất của sáng kiến: 7. Nội dung của sáng kiến 7.1 Mục tiêu dạy học của chủ đề 7.
Mục tiêu các môn học cần đạt được Nội dung chủ đề “con người và môi trường” bao gồm kiến thức của các môn học trong chương trình THPT như sau: a. Môn Địa lí - Thông qua phần địa lí lớp 10, cung cấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản về môi trường và con người, khái niệm về môi trường, chức năng của môi trường, cách phân loại môi trường tự nhiên và môi trường nhân tạo, tác động của con người vào tự nhiên - Phần địa lí lớp 11, học sinh biết được một số vấn đề mang tính toàn cầu: sự nóng lên của Trái Đất, suy giảm tầng ô dôn, thời tiết diễn biến cực đoan, thất thường… - Nội dung địa lí 12, học sinh có thể biết được tình trạng môi trường của nước ta hiện nay và chiến lược quốc gia về sử dụng hợp lí tài nguyên và bảo vệ môi trường. Môn Sinh học -Con người, dân số và môi trường; Bảo vệ môi trường; Sinh vật và môi trường - Vai trò của thực vật c. Môn Vật lí - Ô nhiễm ánh sáng, môi trường truyền âm, ô nhiễm tiếng ồn, cách làm giảm ô nhiễm tiếng ồn, tác dụng của dòng điện trong cuộc sống, trồng cây xanh 5 skkn - Áp suất của chất rắn, chất lỏng, chất khí, tác hại của việc tràn dầu, rò rỉ dầu đến sự sống của động, thực vật d.
Môn Hóa học - Phần đại cương: cung cấp cho học sinh một số kiến thức, khái niệm, các quá trình biến hóa, các hiệu ứng mang tính chất hóa học của môi trường. - Phân tích bản chất hóa học của sự ô nhiễm môi trường, bản chất hóa học của hiệu ứng nhà kính, lỗ thủng tầng ô dôn, khói mù quang học, mưa axit, hiệu ứng hóa sinh của NOx , H2S, SOx…, các kim loại nặng và một số độc tố khác - Hóa học với môi trường e. Môn Công nghệ - Biết được ảnh hưởng xấu của thuốc hóa học bảo vệ thực vật đến quần thể sinh vật - Biết được tác động xấu của HCBVTV đến môi trường - Nêu được một số biện pháp hạn chế những ảnh hưởng xấu của HCBVTV g. - Biết được mục tiêu, phương hướng cơ bản của chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường.
- Hiểu được trách nhiệm của công dân đối với chính sách chính sách tài nguyên và bảo vệ môi trường. Địa chỉ nội dung tích hợp cụ thể: Môn học Bài học theo PPCT hiện hành Địa lí Lớp 10. Môi trường và tài nguyên thiên nhiên Bài 42. Môi trường và sự phát triển bền vững Bài 58.
Thực hành: Tìm hiểu vấn đề môi trường địa phương. Bảo vệ môi trường và phòng tránh thiên tai.