chương 1 .49 CHƯƠNG 2: VĂN HÓA NHẬN THỨC SINH THÁI TRONG PHONG TRÀO HỮU CƠ THÁI LAN. Khái quát về sự hình thành và phát triển của phong trào hữu cơ Thái Lan. Những nhân tố trong phong trào hữu cơ Thái Lan. Sự phân bố của phong trào hữu cơ ở Thái Lan.
Phong trào hữu cơ ở khu vực đô thị. Nhận thức sinh thái của các đại diện cho phong trào hữu cơ Thái Lan. Nhà vua Bhumibol Adulyadej. Tướng quân Pichet Visaijorn.
Chính trị gia Rosana Tositrakul. Linh mục Niphot Thienwihan. Nông dân Berm. Những nông dân khác.71 Tiểu kết chương 2 .73 v CHƯƠNG 3: VĂN HÓA HÀNH ĐỘNG SINH THÁI TRONG PHONG TRÀO HỮU CƠ THÁI LAN.
Tổ chức hoạt động của các cộng đồng nông nghiệp hữu cơ Thái Lan. Các cộng đồng Asoke. Cộng đồng nông nghiệp hữu cơ tỉnh Yasothon. Một số cộng đồng nông nghiệp hữu cơ khác.
Thực hành những truyền thống của các cộng đồng nông nghiệp hữu cơ ở nông thôn Thái Lan. Sử dụng ngôn ngữ trong các cộng đồng nông nghiệp hữu cơ Thái Lan. Sáng tác văn học trong phong trào hữu cơ Thái Lan. Sáng tác âm nhạc trong phong trào hữu cơ Thái Lan.
Sáng tác phim ảnh trong phong trào hữu cơ Thái Lan .100 Tiểu kết chương 3 .110 TÀI LIỆU THAM KHẢO .113 Tài liệu tiếng Việt .113 Tài liệu tiếng Anh .114 Tài liệu tiếng Thái A .124 Tài liệu tiếng Thái B .129 vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nội dung tiếng Việt Nội dung tiếng Anh Mạng lưới Nông nghiệp Thay AAN Alternative Agriculture Network thế Tổ chức Chứng nhận Nông Organic Agriculture Certification ACT nghiệp Hữu cơ Thái Lan Thailand Viện Cộng đồng Nông nghiệp Institute for Sustainable ISAC Bền vững Agriculture Community vii DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH ẢNH Biểu đồ 1.1: Tỉ lệ đóng góp của các khu vực kinh tế vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) Thái Lan giai đoạn 1960-2019 .2: Dân số Thái Lan giai đoạn 1950-2019 .1: Nhà vua Rama IX Bhumibol Adulyadej (1927-2016) .3: Tướng quân Pichet Visaijorn (1950-) .4: Chính trị gia Rosana Tositrakul (1957-) .5: Cha Niphot Thienwihan của Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Tôn giáo và Văn hóa Cộng đồng thuộc Cơ Đốc giáo, tỉnh Chiang Mai .1: Cộng đồng Sisa Asoke ở tỉnh Sisaket, Đông Bắc Thái Lan .2: Các sinh viên đại học Maejo thực hành nông nghiệp tại Trung tâm Học tập Văn hóa Nông nghiệp Lanna.3: Nhà văn Kritsana Asoksin và tiểu thuyết Nam Len Fai .4: Một số cảnh trong video ca nhạc Plian của Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã được trình bày bởi Nop Ponchamni .5: Một số cảnh trong video ca nhạc Phleng Kaset Withi Mai của Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã .6: Một cảnh trong video ca nhạc Vintage Kasetinsi của Khamphaeng Nontakhaeng và dàn nhạc .7: Ảnh bìa cho bài hát Lung Fang của nhóm Carabao .8: Ảnh bìa phim Đất này ai chủ quản.9: Ảnh bìa phim Phép màu tình yêu Mẹ Lúa .10: Một cảnh trong phim Thần chú tình yêu đầm rau ngổ. Lý do chọn đề tài Hiện nay, trước tình trạng môi trường tự nhiên ô nhiễm, suy thoái, xuống cấp nghiêm trọng và những biểu hiện rõ nét của hiện tượng biến đổi khí hậu, việc tuyên truyền, giáo dục, điều chỉnh, định hướng nhận thức, hành vi của con người trong mối quan hệ với môi trường tự nhiên ngày càng trở nên quan trọng và được tập trung nhiều hơn, từ đó mà văn hóa sinh thái cũng được quan tâm phát triển. Kể từ khi nhận thức được rằng hoạt động nông nghiệp sử dụng hóa chất gây ra những hệ quả xấu lên môi trường và con người, những xu hướng thực hành nông nghiệp hữu cơ mà hướng đến việc bảo tồn tự nhiên cũng như duy trì sức khỏe được quan tâm áp dụng ngày càng nhiều, hình thành nên những phong trào thực hành nông nghiệp hữu cơ ở các nước. Những phong trào này được giới khoa học quan tâm nghiên cứu từ lâu một cách sôi nổi và số lượng các nghiên cứu vẫn không ngừng tăng lên.
Tuy vậy, khía cạnh văn hóa của các phong trào trên vẫn rất ít được chú ý mặc dù đã có sẵn nhiều cơ sở lý luận về văn hóa trong phong trào xã hội có thể hỗ trợ những nghiên cứu dạng này. Trong khi đó, dù cùng ủng hộ cho việc thực hành nông nghiệp hữu cơ, phong trào nông nghiệp hữu cơ lại diễn ra không giống nhau ở các nước về cách khởi xướng, tuyên truyền, tổ chức hoạt động, diễn biến… chỉ báo những ảnh hưởng của văn hóa đến phong trào. Đi cùng với xu hướng của thế giới, xã hội Thái Lan cũng diễn ra phong trào nông nghiệp hữu cơ, mà trong luận văn này được gọi là phong trào nông nghiệp hữu cơ Thái Lan hoặc phong trào hữu cơ Thái Lan. Mặc dù hiện nay phong trào nông nghiệp hữu cơ đang diễn ra sôi nổi, có khá ít nghiên cứu về phong trào nông nghiệp hữu cơ Thái Lan từ khía cạnh văn hóa, đặc biệt là chưa có công trình tổng hợp xem xét phong trào trên phạm vi cả nước từ góc nhìn văn hóa sinh thái.
Bằng việc cho rằng có thể khảo sát văn hóa sinh thái trong phong trào nông nghiệp hữu cơ Thái Lan và quan tâm đến việc nhìn nhận một cách tổng thể văn hóa này cùng với mong muốn 2 hệ thống hóa được nó, luận văn xuất phát từ các câu hỏi nghiên cứu: (1) Hệ thống hóa những biểu hiện của văn hóa trong phong trào nông nghiệp hữu cơ Thái Lan từ góc nhìn văn hóa sinh thái (tức về nhận thức và hành động); (2) Chúng có liên hệ như thế nào với văn hóa Thái Lan? Ngoài ra, chuyên gia về nông nghiệp Thái Lan - Falvey (2000) từng cho rằng phát triển bền vững ở Thái Lan có thể được nhìn nhận như là một sự tái tập hợp những hướng nhìn về quá khứ đến những hoạt động và hành vi con người đã từng làm, trong bối cảnh của sự phát triển toàn cầu hiện nay (tr. Điều này cũng mang ý nói rằng nông nghiệp hữu cơ ở Thái Lan – một trong các hướng đi phát triển bền vững - thực chất là sự tập hợp và vận dụng lại những phương thức canh tác truyền thống của các cộng đồng bản địa trước khi có sự xuất hiện của các phương thức nông nghiệp hiện đại, chuyên canh, sử dụng các nguồn vào nhân tạo. Một học giả trẻ khác đã có nhiều năm nghiên cứu phong trào hữu cơ ở đô thị của Thái Lan - Bopp (2020) nhận định rằng các thực hành liên quan đến nông nghiệp hữu cơ đang nổi lên hiện nay dễ gợi lên suy nghĩ về ảnh hưởng của các quan điểm phương Tây du nhập vào Thái Lan, trong khi đó cần có một sự thừa nhận về tính đa dạng trong các thực hành liên quan đến nông nghiệp hữu cơ của cộng đồng với sự tồn tại đồng thời của các thực hành bản địa truyền thống cũng như thực hành hiện đại thường đến từ các nguồn bên ngoài, đi kèm với những quan điểm về học hỏi, tiếp thu và điều chỉnh, những thói quen, lối sống, và văn hóa của người dân địa phương (tr. Các ý kiến đánh giá nêu trên về phong trào nông nghiệp hữu cơ ở Thái Lan gợi ra thêm cho người viết luận văn một câu hỏi khác nữa là (3) Phong trào này có hoàn toàn hướng về văn hóa truyền thống? Luận văn gói gọn phạm vi tìm hiểu trong phong trào nông nghiệp hữu cơ Thái Lan, khai thác trên các nhân tố xúc tiến và thực hành nông nghiệp hữu cơ.
Dựa trên các câu hỏi được nêu, nội dung chính của luận văn sẽ được phân bổ thành hai chương để trình bày các biểu hiện nhận thức và hành động trong phong trào theo văn hóa sinh thái, từ đó đi đến giải đáp hai câu hỏi nghiên cứu còn lại. Một vài giả thuyết đặt ra ban đầu rằng (1) Từ góc nhìn văn hóa sinh thái, phong trào nông nghiệp hữu cơ Thái Lan biểu hiện qua suy nghĩ, quan điểm, tư tưởng… của các nhân tố trong phong trào, mà cho rằng canh tác nông nghiệp hữu cơ là một trong những 3 hướng đi đúng đắn trong việc giải quyết các vấn đề môi trường và xã hội hiện tại. Từ đó, bằng việc làm của mình, các nhân tố thúc đẩy cho sự diễn ra và phát triển của phong trào nông nghiệp hữu cơ, xây dựng và tổ chức các cơ sở canh tác hữu cơ, tuyên truyền và quảng bá cho nông nghiệp hữu cơ, mở rộng các hình thức kinh doanh sản phẩm nông nghiệp hữu cơ, duy trì những thực hành văn hóa phù hợp với nông nghiệp hữu cơ… (2) Đồng thời, những biểu hiện này kế thừa từ văn hóa Thái Lan, mang nhiều đặc điểm của văn hóa Thái Lan truyền thống như là có sự ảnh hưởng của Phật giáo, sự tiếp nhận tư tưởng của người lãnh đạo, thiết lập tổ chức tập thể theo kiểu truyền thống, quan tâm đến sức khỏe và kinh tế… và cả những đặc điểm của văn hóa Thái Lan đương đại, như tư duy học thuật phương Tây, tri thức, tư tưởng, công nghệ của nước ngoài, hay nền văn hóa đại chúng Thái Lan hiện nay vốn cũng là sự kế thừa những truyền thống lâu đời được hiện đại hóa… (3) Luận văn cho rằng phong trào nông nghiệp hữu cơ Thái Lan vừa mang yếu tố truyền thống vừa có tính hiện đại cũng như văn hóa Thái Lan, do đó không hẳn là hướng về truyền thống mà có sự kết hợp giữa các yếu tố truyền thống và hiện đại. Mục đích nghiên cứu Qua việc khảo sát ở khía cạnh văn hóa, từ góc nhìn văn hóa sinh thái về phong trào nông nghiệp hữu cơ Thái Lan, luận văn hướng đến có được một cái nhìn tổng thể, từ đó có thể hiểu thêm vai trò của văn hóa trong một phong trào nông nghiệp hữu cơ, khả năng vận dụng và phát triển những yếu tố văn hóa truyền thống, bản địa cũng như hiện đại, ngoại nhập trong việc phát triển phong trào nông nghiệp hữu cơ và các phong trào môi trường khác để góp phần giải quyết các vấn đề môi trường đang cấp bách hiện nay.
Lịch sử nghiên cứu vấn đề Nhìn chung các nghiên cứu thuộc khoa học xã hội về phong trào nông nghiệp hữu cơ Thái Lan được thực hiện bởi các học giả trong và ngoài đất nước Thái xuất 4 hiện khá sôi nổi và tập trung nhiều vào chiến lược hoạt động của các nhà sản xuất nông sản hữu cơ cùng những định hướng cũng như chính sách cần thiết cho sự phát triển của nông nghiệp hữu cơ ở Thái Lan.