Phí Khí Thải Cho Phương Tiện Giao Thông Đường Bộ: Kinh Nghiệm Quốc Tế Và Đề Xuất Cho Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Luận văn phí khí thải cho các phương tiện giao thông đường bộ kinh nghiệm quốc tế và đề xuất cho, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Vu Thi Quynh Linh
• Người hướng dẫn: TS. Dinh Duc Truong
• Trường học: Truong Dai Hoc Kinh Te Quoc Dan
• Chuyên ngành: Kinh Te & Quan Ly Moi Truong
• Đề tài: Phí Khí Thải Cho Phương Tiện Giao Thông: Kinh Nghiệm Quốc Tế Và Đề Xuất Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luan van
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Ha Noi

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN XÂY DỰNG PHI KHÍ THẢI ĐỐI VỚI PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
• 1.1. Cơ sở lý luận của việc xây dựng phí khí thải
• 1.2. Công cụ kinh tế
• 1.3. Phí môi trường trong đó bao gồm phí khí thải
• 1.4. Cơ sở thực tiễn của việc xây dựng phí khí thải đối với phương tiện giao thông đường bộ
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM CHO VIỆT NAM
• 2.1. Phân tích kinh nghiệm quốc tế, đánh giá tổng quan kinh nghiệm quốc tế trong áp dụng phí khí thải
• 2.2. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam từ các kinh nghiệm quốc tế
• 2.2.1. Bài học 1 - phương pháp tính phí
• 2.2.2. Bài học 2 - mức phí
• 2.2.3. Bài học 3 - tổ chức thu phí
• 2.2.4. Bài học 4 - phân bổ nguồn phí
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ DO PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Thực trạng chất lượng không khí tại Việt Nam, dự báo sự gia tăng khí thải do hoạt động giao thông đường bộ trong tương lai
• 3.2. Tổng quan thực trạng ô nhiễm không khí tại Việt Nam
• 3.3. Tác động của ô nhiễm không khí
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận và thực tiễn xây dựng phí khí thải

Phần này phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc áp dụng phí khí thải đối với phương tiện giao thông đường bộ. Công cụ kinh tế như phí môi trường được xem là một phương pháp hiệu quả để giảm thiểu ô nhiễm không khí. Phí môi trường bao gồm phí khí thải, được áp dụng dựa trên nguyên tắc 'người gây ô nhiễm phải trả tiền'. Công cụ này không chỉ khuyến khích các doanh nghiệp giảm thiểu ô nhiễm mà còn tạo nguồn tài chính cho các hoạt động bảo vệ môi trường.

1.1. Cơ sở lý luận

Công cụ kinh tế là các chính sách nhằm tác động đến chi phí và lợi ích trong hoạt động kinh tế, từ đó điều chỉnh hành vi của các cá nhân và tổ chức theo hướng có lợi cho môi trường. Phí môi trường là một trong những công cụ này, áp dụng nguyên tắc 'người gây ô nhiễm phải trả tiền'. Ưu điểm của công cụ này là khuyến khích các doanh nghiệp giảm thiểu ô nhiễm và tạo nguồn tài chính cho các hoạt động bảo vệ môi trường.

1.2. Cơ sở thực tiễn

Trên thế giới, đặc biệt tại các nước phát triển, phí môi trường đã được áp dụng hiệu quả trong việc quản lý chất lượng không khí. Tại Việt Nam, việc áp dụng phí khí thải còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào nước thải và chất thải rắn. Tuy nhiên, với sự gia tăng ô nhiễm không khí do hoạt động giao thông, việc xây dựng và áp dụng phí khí thải là cần thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và sức khỏe con người.

II. Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam

Phần này tổng hợp kinh nghiệm quốc tế về việc áp dụng phí khí thải đối với phương tiện giao thông đường bộ. Các nước như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hà Lan, và Thụy Điển đã áp dụng hiệu quả các công cụ như phí nhiên liệu, phí xe cộ, và phí dựa trên lượng khí thải. Việt Nam có thể học hỏi từ các kinh nghiệm này để xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của mình.

2.1. Phân tích kinh nghiệm quốc tế

Các nước phát triển đã áp dụng phí khí thải dưới nhiều hình thức khác nhau, từ phí nhiên liệu đến phí dựa trên lượng khí thải. Ví dụ, tại Hoa Kỳ, phí nhiên liệu được tính dựa trên lượng xăng dầu tiêu thụ, trong khi tại Hà Lan, phí khí thải được tính trực tiếp dựa trên lượng khí thải của từng phương tiện. Các công cụ này đã giúp giảm thiểu đáng kể ô nhiễm không khí và tạo nguồn thu cho các hoạt động bảo vệ môi trường.

2.2. Bài học cho Việt Nam

Từ kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam cần xây dựng phí khí thải dựa trên các yếu tố như phương pháp tính phí, mức phí, và cơ chế thu phí. Phương pháp tính phí cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội. Mức phí cần đảm bảo không gây khó khăn quá lớn cho người dân và doanh nghiệp. Cơ chế thu phí cần được tổ chức hiệu quả, với sự tham gia của các cơ quan quản lý ở cả cấp trung ương và địa phương.

III. Thực trạng ô nhiễm không khí và quản lý tại Việt Nam

Phần này đánh giá thực trạng ô nhiễm không khí tại Việt Nam, đặc biệt là do hoạt động của các phương tiện giao thông đường bộ. Các số liệu quan trắc cho thấy, nồng độ các chất ô nhiễm như bụi, NOx, và CO tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã vượt quá tiêu chuẩn cho phép nhiều lần. Quản lý giao thông và chính sách môi trường hiện tại chưa đủ hiệu quả để giải quyết vấn đề này.

3.1. Thực trạng ô nhiễm không khí

Theo các báo cáo, nồng độ bụi và các chất khí độc hại như NOx và CO tại các thành phố lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã vượt quá tiêu chuẩn cho phép nhiều lần. Đặc biệt, vào giờ cao điểm, nồng độ bụi tại Hà Nội có thể gấp 4 lần tiêu chuẩn, trong khi nồng độ CO cao hơn 2,5 lần. Tình trạng này đang gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và môi trường.

3.2. Quản lý giao thông và chính sách môi trường

Các chính sách môi trường hiện tại tại Việt Nam chưa đủ hiệu quả để giải quyết vấn đề ô nhiễm không khí. Các quy định về phí môi trường chủ yếu tập trung vào nước thải và chất thải rắn, chưa có quy định cụ thể về phí khí thải. Việc phối hợp giữa các bộ ngành và địa phương trong quản lý chất lượng không khí còn hạn chế, dẫn đến tình trạng chồng chéo và thiếu hiệu quả.

IV. Đề xuất áp dụng phí khí thải cho Việt Nam

Phần này đưa ra các đề xuất cụ thể để áp dụng phí khí thải tại Việt Nam, dựa trên kinh nghiệm quốc tế và thực trạng ô nhiễm không khí trong nước. Các đề xuất bao gồm việc xây dựng phương pháp tính phí, mức phí, và cơ chế thu phí phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của Việt Nam.

4.1. Phương pháp tính phí

Việt Nam cần xây dựng phương pháp tính phí dựa trên lượng nhiên liệu tiêu thụ hoặc lượng khí thải trực tiếp của từng phương tiện. Phương pháp này cần được nghiên cứu kỹ lưỡng để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả trong việc giảm thiểu ô nhiễm không khí.

4.2. Mức phí và cơ chế thu phí

Mức phí cần được xác định dựa trên mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm và khả năng chi trả của người dân. Cơ chế thu phí cần được tổ chức hiệu quả, với sự tham gia của các cơ quan quản lý ở cả cấp trung ương và địa phương. Số tiền thu được từ phí khí thải cần được sử dụng để đầu tư vào các dự án bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng không khí.

V. Giải pháp áp dụng công cụ phí khí thải

Phần này đề xuất các giải pháp cụ thể để áp dụng phí khí thải nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông đường bộ tại Việt Nam. Các giải pháp bao gồm việc tăng cường nhận thức cộng đồng, cải thiện hệ thống quản lý, và đầu tư vào công nghệ xanh.

5.1. Tăng cường nhận thức cộng đồng

Việc tăng cường nhận thức cộng đồng về tác hại của ô nhiễm không khí và lợi ích của phí khí thải là rất quan trọng. Các chiến dịch truyền thông và giáo dục cần được triển khai rộng rãi để người dân hiểu và ủng hộ các chính sách bảo vệ môi trường.

5.2. Cải thiện hệ thống quản lý và đầu tư công nghệ xanh

Việt Nam cần cải thiện hệ thống quản lý để đảm bảo việc thu và sử dụng phí khí thải hiệu quả. Đồng thời, cần đầu tư vào công nghệ xanh như xe điện và hệ thống giao thông công cộng thân thiện với môi trường để giảm thiểu ô nhiễm không khí trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế mạnh mẽ, hoạt động sản xuất, kinh doanh, du lịch và dịch vụ tại Việt Nam đã thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng kéo theo những tác động tiêu cực đến môi trường, đặc biệt là chất lượng không khí. Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, nồng độ bụi lơ lửng (TSP, PM10) tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh thường xuyên vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 5 đến 10 lần, gây ra tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng. Ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông đường bộ là một trong những nguyên nhân chính, với các chất ô nhiễm như SO2, NOx, CO và VOCs ngày càng gia tăng.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc áp dụng công cụ phí khí thải trong quản lý ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông đường bộ tại Việt Nam. Nghiên cứu tập trung phân tích kinh nghiệm quốc tế, đánh giá điều kiện và khả năng áp dụng phí khí thải tại Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Phạm vi nghiên cứu chủ yếu sử dụng số liệu từ năm 2005 đến 2011, tập trung vào các khu vực đô thị có mật độ giao thông cao và phát triển công nghiệp.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp một công cụ kinh tế hiệu quả để quản lý ô nhiễm không khí, góp phần nâng cao chất lượng môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững. Việc áp dụng phí khí thải còn giúp tạo nguồn tài chính ổn định cho các hoạt động bảo vệ môi trường, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp và người dân lựa chọn các giải pháp thân thiện với môi trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính trong quản lý môi trường và kinh tế môi trường:

1. Lý thuyết công cụ kinh tế trong quản lý môi trường: Công cụ kinh tế như phí môi trường, thuế môi trường, và giấy phép phát thải được sử dụng để điều chỉnh hành vi của các tác nhân gây ô nhiễm theo nguyên tắc "người gây ô nhiễm phải trả tiền" (Polluter Pays Principle - PPP). Phí khí thải là một dạng công cụ kinh tế nhằm đưa chi phí môi trường vào giá thành sản phẩm, khuyến khích giảm phát thải.

2. Mô hình đường chi phí giảm phát thải cận biên (MAC) và chi phí thiệt hại cận biên (MDC): Mô hình này giúp xác định mức phí tối ưu để cân bằng giữa chi phí giảm phát thải của doanh nghiệp và chi phí thiệt hại môi trường, từ đó đạt được mức phát thải tối ưu về mặt xã hội.

Các khái niệm chính bao gồm: phí môi trường, phí khí thải, công cụ kinh tế, ô nhiễm không khí, phương tiện giao thông đường bộ, và quản lý môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập và tổng hợp thông tin từ các nguồn dữ liệu thứ cấp như văn bản pháp luật, báo cáo môi trường quốc gia, tài liệu nghiên cứu quốc tế và trong nước. Phương pháp phân tích, đánh giá được áp dụng để xác định thực trạng ô nhiễm không khí do giao thông đường bộ và hiệu quả của các công cụ phí khí thải trên thế giới.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm số liệu quan trắc ô nhiễm không khí tại 5 thành phố lớn (Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ) trong giai đoạn 2005-2011, cùng với các số liệu về lượng phương tiện giao thông và phát thải khí nhà kính. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tiêu chí đại diện cho các khu vực đô thị có mật độ giao thông cao và mức độ ô nhiễm nghiêm trọng.

Ngoài ra, phương pháp chuyên gia được sử dụng để thu thập ý kiến đánh giá về khả năng áp dụng phí khí thải tại Việt Nam, kế thừa kết quả nghiên cứu có sẵn nhằm đảm bảo tính thực tiễn và khả thi của đề xuất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông đường bộ tại Việt Nam: Nồng độ bụi PM10 tại Hà Nội vượt tiêu chuẩn cho phép từ 5 đến 6 lần, có nơi vượt trên 10 lần. Nồng độ CO cao hơn 2,5 lần, hơi xăng vượt 12,1 đến 20 lần tiêu chuẩn cho phép. Tại TP. Hồ Chí Minh, nồng độ NO2 tại các trục giao thông cao hơn Hà Nội từ 2 đến 3 lần, bụi trong không khí ven đường luôn vượt mức cho phép, đặc biệt vào mùa khô.

2. Kinh nghiệm quốc tế về áp dụng phí khí thải: Các nước phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hà Lan, Thụy Điển, Úc đã áp dụng thành công các loại phí môi trường liên quan đến khí thải như phí nhiên liệu, phí phát thải, phí xe cơ giới. Ví dụ, tại Hoa Kỳ, mức phí khí thải được tính dựa trên tổng lượng phát thải với mức phí khoảng 31 USD/tấn, áp dụng giới hạn tối đa để khuyến khích giảm phát thải. Tại Nhật Bản, phí được điều chỉnh theo vùng môi trường và khả năng tiếp nhận ô nhiễm.

3. Khả năng áp dụng phí khí thải tại Việt Nam: Hiện nay, phí môi trường mới chỉ được áp dụng cho nước thải và chất thải rắn, chưa có quy định cụ thể cho phí khí thải, đặc biệt là đối với phương tiện giao thông đường bộ. Công tác kiểm kê khí thải chưa được thực hiện đầy đủ và chính xác, thiếu hệ số phát thải phù hợp với điều kiện Việt Nam. Tuy nhiên, với sự gia tăng nhanh chóng của phương tiện giao thông (tăng trưởng xe máy và ô tô từ 1996 đến 2004), việc xây dựng và áp dụng phí khí thải là rất cần thiết.

4. Đề xuất mức phí khí thải phù hợp: Dựa trên kinh nghiệm quốc tế và điều kiện kinh tế xã hội Việt Nam, mức phí đề xuất cho các loại khí thải chính gồm CO, CO2 khoảng 1 USD/tấn; SO2 và NOx khoảng 4 USD/tấn; bụi khoảng 6 USD/tấn; VOCs khoảng 3 USD/tấn. Mức phí này nhằm khuyến khích giảm phát thải đồng thời không gây khó khăn đột ngột cho cộng đồng và doanh nghiệp.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông đường bộ tại các đô thị lớn của Việt Nam đang ở mức báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và môi trường. Việc áp dụng phí khí thải như một công cụ kinh tế đã được chứng minh hiệu quả tại nhiều quốc gia phát triển, giúp điều chỉnh hành vi của người gây ô nhiễm và tạo nguồn tài chính cho công tác bảo vệ môi trường.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, mức phí đề xuất cho Việt Nam được điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế và khả năng chấp nhận của doanh nghiệp, tránh gây áp lực quá lớn trong giai đoạn đầu áp dụng. Việc thiếu các quy định pháp luật chi tiết và hệ thống kiểm kê khí thải chính xác là những rào cản lớn cần được khắc phục để triển khai hiệu quả công cụ này.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện diễn biến nồng độ các chất ô nhiễm tại các thành phố lớn, bảng tổng hợp mức phí khí thải áp dụng tại các quốc gia và đề xuất mức phí cho Việt Nam. Điều này giúp minh họa rõ ràng sự cần thiết và tính khả thi của việc áp dụng phí khí thải trong quản lý ô nhiễm không khí.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về phí khí thải: Ban hành các quy định chi tiết, đặc thù về phí khí thải đối với phương tiện giao thông đường bộ, làm rõ trách nhiệm và quyền hạn của các cơ quan quản lý. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải.

2. Xây dựng hệ thống kiểm kê khí thải chính xác và phù hợp: Phát triển hệ số phát thải đặc thù cho các loại phương tiện giao thông tại Việt Nam, áp dụng công nghệ quan trắc hiện đại. Thời gian: 2 năm. Chủ thể: Tổng cục Môi trường, các viện nghiên cứu.

3. Triển khai thí điểm thu phí khí thải tại các đô thị lớn: Lựa chọn Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh làm điểm thí điểm, xây dựng cơ chế thu, quản lý và sử dụng nguồn phí hiệu quả. Thời gian: 1 năm. Chủ thể: UBND các thành phố, Sở Tài nguyên và Môi trường.

4. Tăng cường năng lực quản lý và nâng cao nhận thức cộng đồng: Đào tạo cán bộ quản lý môi trường, tổ chức các chương trình truyền thông nâng cao ý thức người dân và doanh nghiệp về tác hại của ô nhiễm không khí và lợi ích của phí khí thải. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Tài nguyên và Môi trường, các tổ chức xã hội.

5. Sử dụng nguồn phí thu được hiệu quả: Phân bổ nguồn phí cho các hoạt động xử lý ô nhiễm, đầu tư công nghệ sạch, hỗ trợ các dự án giảm phát thải và bồi thường thiệt hại môi trường. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và giao thông: Giúp xây dựng chính sách, quy định pháp luật và công cụ quản lý ô nhiễm không khí hiệu quả.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế môi trường và quản lý môi trường: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về công cụ kinh tế trong bảo vệ môi trường.

3. Doanh nghiệp vận tải và sản xuất liên quan đến giao thông đường bộ: Hiểu rõ về cơ chế phí khí thải, từ đó điều chỉnh hoạt động sản xuất kinh doanh phù hợp với yêu cầu bảo vệ môi trường.

4. Tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư tại các đô thị lớn: Nâng cao nhận thức về tác động của ô nhiễm không khí và vai trò của phí khí thải trong việc cải thiện chất lượng môi trường sống.

Câu hỏi thường gặp

1. Phí khí thải là gì và tại sao cần áp dụng cho phương tiện giao thông đường bộ?
   Phí khí thải là khoản phí mà người gây ô nhiễm phải trả dựa trên lượng khí thải phát sinh. Áp dụng phí này giúp điều chỉnh hành vi sử dụng phương tiện, khuyến khích giảm phát thải, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

2. Việt Nam đã áp dụng phí môi trường cho những lĩnh vực nào?
   Hiện nay, Việt Nam đã áp dụng phí môi trường cho nước thải và chất thải rắn. Tuy nhiên, phí khí thải đối với phương tiện giao thông đường bộ chưa được quy định cụ thể và áp dụng rộng rãi.

3. Mức phí khí thải đề xuất cho Việt Nam có phù hợp với điều kiện kinh tế không?
   Mức phí được đề xuất dựa trên kinh nghiệm quốc tế và điều kiện kinh tế xã hội Việt Nam, nhằm tránh gây khó khăn đột ngột cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời vẫn đảm bảo hiệu quả trong việc giảm phát thải.

4. Các khó khăn chính trong việc triển khai phí khí thải tại Việt Nam là gì?
   Khó khăn bao gồm thiếu hệ thống kiểm kê khí thải chính xác, thiếu quy định pháp luật chi tiết, năng lực quản lý còn hạn chế và nhận thức cộng đồng chưa cao về công cụ kinh tế này.

5. Phí khí thải sẽ được sử dụng như thế nào để bảo vệ môi trường?
   Nguồn phí thu được sẽ được phân bổ cho các hoạt động xử lý ô nhiễm, đầu tư công nghệ sạch, hỗ trợ dự án giảm phát thải và bồi thường thiệt hại môi trường, góp phần nâng cao chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng.

Kết luận

• Ô nhiễm không khí do phương tiện giao thông đường bộ tại các đô thị lớn Việt Nam đang ở mức báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và môi trường.
• Phí khí thải là công cụ kinh tế hiệu quả đã được nhiều quốc gia áp dụng thành công trong quản lý ô nhiễm không khí.
• Việt Nam cần hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng hệ số phát thải và triển khai thí điểm thu phí khí thải phù hợp với điều kiện thực tế.
• Nguồn phí thu được phải được sử dụng hiệu quả để đầu tư công nghệ sạch và các hoạt động bảo vệ môi trường.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy áp dụng phí khí thải, góp phần cải thiện chất lượng không khí và phát triển bền vững.

Luận văn hy vọng sẽ là cơ sở khoa học và thực tiễn để các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp triển khai công cụ phí khí thải, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý môi trường tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

, ■X _ ____ TRUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN ■ ■ ----------- josottlcaca------------ TT t.^HQCKTQD \DJ\ 6 ^^nwviEN ^^vInAn-tulieu YU THI QUYNH LINH PHI KHI THAI CHO CAC PHUONG TIEN GIAO THONG DUONG BO: KINH NGHIEM QUOC TE VA DE XUAT CHO VIET NAM CHUYfiN NGANH: KINH T & QUAN LY MOI TRVtJNG LUANVANTHACSYKMDOANHVAQUiNLf Ngtfd'i htfdng dan khoa hoc: TS. DINH DUC TRUING HA NOV, NAM 2013 Il —ffi LO»I cam on Trong suot qua trinh hoc tap, nghien cuu va thuc hien Luan van tai truong Dai hoc Kinh te Quoc dan, em da nhan duqc su giup do nhiet tinh cua cac Thay Co giao khoa Moi truong va Do thi. Dac biet, em xin bay td ldng biet on sau sac toi TS. Dinh Due Trud'ng.

nguoi da huong dan em hoan thanh Luan van. Tuy da co gang nhung ban Luan van khong the tranh khdi nhung thieu sot, rat mong nhan duqc su gop y cua cac Thay Co giao va cac ban de ban Luan van duqc hoan thien hon. Ha Noi, thang nam 2013 Hoc vien Vu Thi Quynh Linh L()'I CAM DOAN Em xin cam doan luan van nay la cong trinh nghien cuu cua minh, tat ca noi dung tham khao deu duoc trich dan day du tu cac nguon tai lieu cu the. Cac ket qua trinh bay trong luan van la trung thuc va chua duoc cong bo trong bat ky cong trinh nao khac.

Ha Noi, thang nam 2013 Ngu'd'i cam doan Vu Thi Quynh Linh MUC • LUC • X 7. X PHAN MO DAU. 1 CHUONG 1: CO SO LY LUAN VA THUC TIEN XAY DUNG PHI KHI THAI DOI VCH PHUONG TIEN GIAO THONG DUONG BO. Co sd ly luan cua viec xay dung phi khi thai.

Cong cu kinh te. Phi moi truong trong do bao gom phi khi thai. Co sd thuc tien cua viec xay dung phi khi thai doi vdi phuong tien giao thong dudng bo. 14 CHUONG 2:TONG QUAN KINH NGHIEM QUOC TE VA BAI HOC KINH NGHIEM CHO VIET NAM.

Phan tich kinh nghiem quoc te, donh gia tdng quan kinh nghiem quoc te trong ap dung phl khi thai. Cac nudc cong nghiep phat trien. Cac nudc co nen kinh te chuyen doi. Cac nudc trong khu vuc.

Bai hoc klnh nghiem rut ra cho Viet Nam tu cac kinh nghiem quoc te. Bai hoc 1 - phuongphap tinh phi. Bai hoc 2 - muc phi. Bai hoc 3 - to chuc thu phi.

Bai hoc 4 - phan bO nguOn phi. 43 CHUONG 3:THUC TRANG O NHIEM KHONG KHI DO PHUONG TIEN GIAO THONG DUONG BO VA CONG TAC QUAN LY TAI VIET NAM. Thuc tran^g ckht tutrnn khdng khi tai Vuet Nam, dubbio su gia tang kkh thai do hoat dong giao thdng dudng bo trong tuong lai. Tong quan thuc trang o nhiem khong khi tai Viet Nam.

Tac dong cua o nhiem khong khi. O nhiem khong khi do cac phuong tien giao thong duong bo. Du bao su gia tang khi thai do hoat dong giao thong duong bo trong tuong lai. 68 105 DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO • • 1.

Bo Tai nguyen va Moi truong (2007), “A/oz truong khdng khi do thi Viet Nam”, Bao cao moi truong quoc gia, Ha Noi 2. Bo Tai nguyen va Moi truong (2010), “Tong quan moi truong Viet Nam”, Bao cao moi truong quoc gia, Ha Noi 3. Bo Y te - truong quan ly can bo y te, Tai lieu giang day cao hoc (1999), Sue khoe moi truong, NXB Y te. Chuong trinh Khdng khi sach Viet Nam - Thuy Sy (2007), Phi gay o nhiem khong khi, tong quan kinh nghiem qudc te, Bao cao.

Dang Nhu Toan, Giao trinh Quan ly moi truong. NXB Dai hoc Kinh te Quoc dan, 2001 6. Nguyen Cong Thanh, Phi thai va nhung kinh nghiem quoc te - 2007. Nguyen The Chinh, Giao trinh Kinh te va Quan ly moi trirang, NXB Thong ke, Ha Noi - 2003 8.

Nhom nghien cuu lien Chinh phu ve bien doi khi hau toan cau, Bao cao bien ddi khi hau giai doan 1860 - 2000 9. Noel de nevers (1995), Air pollution control engineerin, International Edition 10. Pham Ngoc Dang (1997), Moi truong khdng khi, Nha xuat ban KHKT 11. Tai lieu Hoi thao “Duy tri va nang cao chat luong khong khi o Viet Nam” - Ha Noi 3/2004.

Vien Khoa hoc va Cong nghe moi truong (2002), Hien trang kinh te xa hoi va phan loai lang nghe Viet Nam, Ha Noi thang 12/2002. De tai KC 08 - 09 13. World Health Organization (1999), Guideline for air quality, Geneva 14. Website cua Dien dan cao hoc kinh te http://www.

Website Thu vien luan van http://thuvienluanvan. Website Tong cue Moi truong http://vea.vn DANH MUC CHC VIET TAT Chw viet tat Chw viet day du BVMT : Bao ve moi truong DMC : Danh gia moi truong chien luge DTM : Danh gia tac dong moi truong GTVT : Giao thong van tai KCN : Khu cong nghiep QCVN : Quy chuan Viet Nam TNMT : Tai nguyen moi truong DANH MUC BANG BIEU, BIEU DO, HINH BANG Bang 2. Tlnh hinh ap dung phi mdi truong lien quan den khi thai tai mot so nude tren the gid.2: Cae loai phi moi truong lien quan den khi thai o Hoa Ky. 3: He so tai luong eae ehat o nhiem.4: Cae loai thue va phi moi truong lien quan den khi thai o Ha Lan.5: Cae loai thue va phi moi truong o Thuy Bien.6: Mue phi goe eua mot so ehat gay o nhiem khong khi tai Lien bang Nga.

Cae loai thue va phi moi truong o Ba Lan.8: Phi lien quan den moi truong khdng khi o Hungary.9: Cae loai thue va phi BVMT doi vdi khi thai o Cong hoa Sec.10: Cae loai thue va phi BVMT doi vdi khi thai o Trung Quoc.11: Mue phi khi thai eua Bai Loan theo eae nam.1: Cae nguon phat thai va dae tinh khi thai tu eae nganh.2: Tang truong mo to xe may 1996-2004.3: So luong oto eae loai eua ea nude 1996-2(0)4.4: So lieu ehi tiet eae phuong tien giao thong duong bo tai 5 thanh pho: Ha Noi, Ho Chi Minh, Hai Phong, Ba Nang, ean Tho nam 2011.5: Ude tinh thai luong eae ehat gay o nhiem tu eae nguon thai ehinh euaViet Nam nam 2005.6: Ude tinh luong thai eae ehat gay o nhiem tu eae nguon thai ehinh eua Viet Nam nam 2005.7: Mue tieu phat trien GTVT den 2020.8: Du bao luong khi thai den nam 2020.1: Tong hop ket qua he so phat thai va mue tieu thu nhien lieu eua 4 xe thu.2: Ket qua he so phat thai va mue tieu thu nhien lieu (xe xang).3: Ket qua he so phat thai va mue tieu thu nhien lieu diesel.4: Tong hop ket qua he so phat thai va muc tieu th nhien lieu cua 8 xe thir.5: Muc phi doi vui cac chat gay o nhiem da duqc ap dung tai mot so nudc.6: Muc phi de xuat doi vui cac chat gay o nhiem khong khi.7: Luqng phi thu duqc tu khi thai do hoat dong giao thong.91 BIEU DO Bieu do 3.1: Dien bien nong do TSP tai mot so tuyen duong pho giai doan.2: Dien bien nong do bui TSP trong khong khi xung quanh o cac khu dan cu cua mot sd do thi giai doan 2005-2008.3: Dien bien nong do bui PM10 trung binh nam trong khong khi xung quanh mot so do thi tu nam 2005 den 2009.4: Dien bien nong do NOx ven cac truc giao thong cua mot so do thi trong toan quoc.5: Dien bien nong do S02 tai cac truc duong giao thong o mot so do thi .6: Dien bien nong do co tai cac tuyen pho do thi.7: Dien bien nong do chi giua khu vuc giao thong va khu vuc it chiu anh huong giao thong tai mot so tinh thanh nam 2009.8: Nong do BTX (benzen, toluen va xylen) trung binh 1 gio cua cac khu vuc thuoc thanh pho Ha Noi (quan trac trong thoi gian H2/1/-^(X07^:5//^//^(0-)7').9: Dien bien muc on tai mot so tuyen duong o cac do thi mien Bac va mien Trung Viet Nam qua cac nam.10: Dien bien muc on mot so khu vuc tai cac tinh thuoc vung Kinh te trong diem phia Nam nam 2009 .11: Thay doi nhiet do Trai Hat trong giai doan 1860-2000.12: Ty le cac nguon phat thai chinh o Viet Nam nam 2005 .13: Ty le phat thai chat gay o nhiem do cac phuong tien co giui duong bo cua Viet Nam .1: O nhiem bui tra nen qua quen thuoc vai dai bo phan nguoi dan do thi Viet Nam.2: O nhiem khong khi do phuong tien giao thong tai Ha Noi, Ho Chi Minh .3: O nhiem khong khi gan khu cong nghiep.4: Ba tram quan trac dat lien cho cac tinh thuoc 3 vung kinh te trong diem Bac, Trung, Nam.76 TRUONG DAI ■ HOC ■ KINH TE QUOC DAN ------------ SOO>t3(8Ga------------- VU THI QUYNH LINH PHI KHI THAI CHO CAC PHUDNG TIEN GIAO THONG OU&NG BO: KINH NGHIEM QUOC TE VA DE XUAT CHO VIET NAM CHUYfiN NGANH: KINH Til & QUAN LY Mdl TRUONG • • HA NOI, NAM 2013 i X Z. x PHAN MO HAU i. Ly do chon de tai: Trong mot vai nam tro lai day, cung vdi su tang truong manh me cua cae hoat dong san xuat, kinh doanh, du lich, dich vu, moi truong da phai chiu nhung tac dong tieu cuc dang ke. Chat luong cac thanh phan moi truong bao gom dat, nudc, khong khi, deu co nhung dau hieu bi suy giam.

Trong do, chat luong moi truong khong khi duoc nhan dinh la dang xuong cap mot cach dang bao dong trong rat nhieu cac bao cao chinh thuc, cac tai lieu nghien cuu khoa hoc. Cac ket qua quan trac va phan tich cho thay buc tranh ve moi truong khong khi, dac biet la moi truong khdng khi dd thi dang mang gam mau nau, tuc la o nhiem nghiem trong. Cac van de noi bat la bui tu cac cong trinh xay dung, cac chat khi gay o nhiem nhu SO2, NOX, CO,. chu yeu do cac hoat dong cong nghiep va giao thong van tai.

Dan chung tieu bieu la tinh trang o nhiem moi truong khong khi tai Ha Noi dang o muc bao dong do. Nong do bui lo lung o cac quan noi thanh deu vuot qua tieu chuan cho phep tu 5 den 6 lan tham chi co noi tren 10 lan. Luong khi thai doc hai ngay cang gia tang, tac dong tieu cuc tdi con nguoi va moi truong chung. Vao gio cao diem, nong do bui cua rieng thanh phO Ha Noi gap 4 lan tieu chuan cho phep, nong do khi CO cao hon 2,5 lan, hoi xang cao hon 12,1 - 2000 lan tieu chuan cho phep.

Tai thanh pho HO Chi Minh, cac ket qua quan trac cho thay, muc do o nhiem dac biet la o nhiem N02 tai cac truc giao thong tham chi con cao hon so vdi Ha Noi, co noi gap 2-3 lan, nong do bui trong khong khi ven duong o thanh phO HO Chi Minh luon vuot muc cho phep, nhat la vao cac thang mua kho.