Kinh nghiệm của các quốc gia trong thúc đẩy tăng trưởng xanh và bài học cho Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích kinh nghiệm của một số quốc gia trong thúc đẩy tăng trưởng xanh và bài học cho, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực

• Tác giả: Trần Thị Nhâm
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Kim Oanh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Quốc Tế
• Đề tài: Kinh Nghiệm Quốc Tế Trong Thúc Đẩy Tăng Trưởng Xanh Và Bài Học Cho Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TĂNG TRƯỞNG XANH
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm của tăng trưởng xanh
• 1.1.1. Khái niệm tăng trưởng xanh
• 1.1.2. Đặc điểm của tăng trưởng xanh
• 1.2. Nội dung của tăng trưởng xanh
• 1.2.1. Sản xuất và tiêu dùng bền vững
• 1.2.2. Giảm phát thải GHG, thích ứng với biến đổi khí hậu
• 1.2.3. Xanh hóa kinh doanh và thị trường
• 1.2.4. Xây dựng cơ sở hạ tầng bền vững
• 1.2.5. Áp dụng thuế xanh
• 1.2.6. Đầu tư vào vốn tự nhiên
• 1.3. Các yếu tố thúc đẩy tăng trưởng xanh
• 1.3.1. Sức ép gia tăng về môi trường và biến đổi khí hậu cũng như an ninh năng lượng và lương thực toàn cầu
• 1.3.2. Tiến bộ KHCN trong cải tiến sản xuất sạch hơn và năng lượng tái tạo
• 1.3.3. Sự hợp tác quốc tế trong quá trình thúc đẩy tăng trưởng xanh, hướng tới nền kinh tế xanh và sự phát triển bền vững toàn cầu
• 1.4. Vai trò của việc thúc đẩy tăng trưởng xanh
• 1.4.1. Hạn chế sự nóng lên toàn cầu, giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu
• 1.4.2. Bảo vệ đa dạng sinh học và tạo cơ hội phục hồi các hệ sinh thái
• 1.4.3. Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và tài nguyên
• 1.4.4. Tạo việc làm xanh, cải thiện chất lượng cuộc sống và xóa đói giảm nghèo cho một bộ phận dân cư
• 1.4.5. Giúp các nước đang phát triển đạt được các lợi ích kinh tế và xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRONG THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG XANH
• 2.1. Xu hướng thúc đẩy tăng trưởng xanh trong quá trình toàn cầu hóa hiện nay
• 2.1.1. Xu thế đẩy mạnh đầu tư vào tăng trưởng xanh trên thế giới
• 2.1.2. Các cam kết chính sách hướng tới tăng trưởng xanh
• 2.2. Bối cảnh nền kinh tế Hàn Quốc và Trung Quốc
• 2.3. Thực trạng thúc đẩy tăng trưởng xanh của Hàn Quốc và Trung Quốc
• 2.3.1. Đối phó với biến đổi khí hậu
• 2.3.2. Bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và phát triển năng lượng tái tạo
• 2.3.3. Đầu tư đổi mới công nghệ xanh, phát triển các ngành công nghiệp kỹ thuật cao
• 2.3.4. Phát triển cơ sở hạ tầng bền vững, tạo việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân
• 2.4. Đánh giá thực trạng thúc đẩy tăng trưởng xanh tại Hàn Quốc và Trung Quốc
• 2.5. Bài học kinh nghiệm trong việc thúc đẩy tăng trưởng xanh tại Hàn Quốc và Trung Quốc
• 2.5.1. Những điểm tương đồng, khác biệt giữa Việt Nam và Hàn Quốc, Trung Quốc. Bài học kinh nghiệm từ Hàn Quốc và Trung Quốc
• 3. CHƯƠNG 3: VẬN DỤNG KINH NGHIỆM CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA VÀO VIỆC THÚC ĐẨY TĂNG TRƯỞNG XANH Ở VIỆT NAM
• 3.1. Định hướng tăng trưởng xanh của Việt Nam giai đoạn 2015 – 2020
• 3.2. Khái quát thực trạng tăng trưởng xanh của Việt Nam giai đoạn hiện tại
• 3.2.1. Nguyên nhân và hạn chế
• 3.3. Giải pháp và kiến nghị nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh ở Việt Nam
• 3.3.1. Một số giải pháp nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh ở Việt Nam
• 3.3.2. Một số kiến nghị chính sách
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tăng trưởng xanh

Tăng trưởng xanh là một khái niệm quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi mà các quốc gia đang phải đối mặt với những thách thức về môi trường và biến đổi khí hậu. Khái niệm này được định nghĩa là một mô hình phát triển kinh tế bền vững, trong đó việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế được thực hiện đồng thời. Tăng trưởng xanh không chỉ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế mới. Theo đó, các yếu tố như chính sách môi trường, đầu tư vào công nghệ xanh, và năng lượng tái tạo đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng xanh. Việc áp dụng các chính sách này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra việc làm và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

1.1 Khái niệm và đặc điểm của tăng trưởng xanh

Khái niệm tăng trưởng xanh lần đầu tiên được đề cập vào năm 2000 và đã nhanh chóng trở thành một chủ đề quan trọng trong các hội nghị quốc tế. Đặc điểm của tăng trưởng xanh bao gồm việc giảm phát thải khí nhà kính, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, và phát triển các ngành công nghiệp bền vững. Các quốc gia như Hàn Quốc và Trung Quốc đã áp dụng các chiến lược tăng trưởng xanh để đối phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường. Những chính sách này không chỉ giúp cải thiện tình hình môi trường mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững. Việc áp dụng công nghệ xanh và đầu tư vào năng lượng tái tạo là những yếu tố then chốt trong việc thực hiện tăng trưởng xanh.

II. Kinh nghiệm quốc tế trong thúc đẩy tăng trưởng xanh

Nhiều quốc gia trên thế giới đã thành công trong việc thúc đẩy tăng trưởng xanh thông qua các chính sách và chiến lược cụ thể. Hàn Quốc và Trung Quốc là hai ví dụ điển hình. Hàn Quốc đã triển khai các chương trình đầu tư xanh và phát triển công nghệ sạch, trong khi Trung Quốc tập trung vào việc phát triển năng lượng tái tạo và giảm thiểu ô nhiễm. Những kinh nghiệm này cho thấy rằng việc hợp tác quốc tế và chia sẻ công nghệ là rất quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng xanh. Các quốc gia cần xây dựng các chính sách phù hợp để khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh và phát triển bền vững.

2.1 Thực trạng thúc đẩy tăng trưởng xanh tại Hàn Quốc và Trung Quốc

Hàn Quốc đã thực hiện nhiều chính sách nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh, bao gồm việc đầu tư vào công nghệ xanh và phát triển các ngành công nghiệp bền vững. Trung Quốc cũng đã có những bước tiến đáng kể trong việc phát triển năng lượng tái tạo và giảm thiểu ô nhiễm. Cả hai quốc gia đều nhận thức rõ ràng rằng tăng trưởng xanh không chỉ là một lựa chọn mà là một yêu cầu cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc áp dụng các chính sách này đã giúp họ đạt được nhiều thành tựu trong việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.

III. Bài học cho Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi nhiều từ kinh nghiệm của Hàn Quốc và Trung Quốc trong việc thúc đẩy tăng trưởng xanh. Việc áp dụng các chính sách tương tự như đầu tư vào năng lượng tái tạo và công nghệ xanh sẽ giúp Việt Nam giải quyết các vấn đề môi trường hiện tại. Hơn nữa, việc xây dựng một chiến lược phát triển bền vững là rất cần thiết để đảm bảo rằng tăng trưởng xanh không chỉ là một mục tiêu ngắn hạn mà còn là một phần trong chiến lược phát triển lâu dài của đất nước. Các chính sách cần được thiết kế để khuyến khích hợp tác quốc tế và đầu tư xanh, từ đó tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững.

3.1 Giải pháp và kiến nghị nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh ở Việt Nam

Để thúc đẩy tăng trưởng xanh, Việt Nam cần xây dựng một khung chính sách rõ ràng và đồng bộ. Các giải pháp có thể bao gồm việc khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh, phát triển năng lượng tái tạo, và áp dụng các biện pháp bảo vệ môi trường hiệu quả. Hơn nữa, việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này sẽ giúp Việt Nam tiếp cận được các công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm từ các quốc gia khác. Điều này không chỉ giúp cải thiện tình hình môi trường mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế bền vững cho đất nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tăng trưởng xanh đã trở thành một xu hướng toàn cầu nhằm giải quyết các thách thức về môi trường và phát triển kinh tế bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và suy giảm tài nguyên thiên nhiên. Theo ước tính, chỉ cần đầu tư khoảng 1,25% GDP toàn cầu vào các giải pháp tăng trưởng xanh có thể giảm lượng khí CO2 thải ra hàng năm từ 30,6 tỷ tấn năm 2010 xuống còn 20 tỷ tấn vào năm 2050. Việt Nam, với sự phát triển kinh tế dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên thô, đang đối mặt với nhiều áp lực về môi trường và an ninh năng lượng. Do đó, việc học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia tiên phong như Hàn Quốc và Trung Quốc trong thúc đẩy tăng trưởng xanh là rất cần thiết.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về tăng trưởng xanh, đánh giá thực trạng và chính sách thúc đẩy tăng trưởng xanh tại Hàn Quốc và Trung Quốc, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm phù hợp cho Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chính sách và thực trạng tăng trưởng xanh của ba quốc gia trong giai đoạn từ năm 2000 đến 2019, với trọng tâm là các biện pháp ứng phó biến đổi khí hậu, phát triển năng lượng tái tạo và cải tiến công nghệ xanh.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ Việt Nam tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh hóa, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững và cải thiện chất lượng cuộc sống. Các chỉ số như giảm phát thải CO2, tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo và tạo việc làm xanh được xem là các metrics quan trọng để đánh giá hiệu quả của các chính sách tăng trưởng xanh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về tăng trưởng xanh và kinh tế xanh, trong đó:

• Lý thuyết tăng trưởng xanh: Định nghĩa tăng trưởng xanh là quá trình tái cấu trúc kinh tế nhằm giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tạo ra cơ hội kinh tế mới. Các tổ chức quốc tế như OECD, UNEP, Ngân hàng Thế giới đều nhấn mạnh vai trò của đổi mới công nghệ và đầu tư bền vững trong tăng trưởng xanh.

• Mô hình kinh tế tuần hoàn và sinh thái công nghiệp: Tập trung vào việc tái sử dụng chất thải và nguyên liệu trong sản xuất, giảm thiểu ô nhiễm và khai thác hiệu quả tài nguyên, góp phần xanh hóa kinh doanh và thị trường.

• Khái niệm vốn tự nhiên: Nhấn mạnh tầm quan trọng của các dịch vụ sinh thái và tài nguyên thiên nhiên trong phát triển bền vững, bao gồm dịch vụ dự trữ, điều hòa, văn hóa và hỗ trợ.

Các khái niệm chính bao gồm: sản xuất và tiêu dùng bền vững, giảm phát thải GHG, thích ứng với biến đổi khí hậu, xanh hóa kinh doanh, xây dựng cơ sở hạ tầng bền vững, áp dụng thuế xanh và đầu tư vào vốn tự nhiên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thu thập và phân tích tài liệu thứ cấp từ các nguồn trong và ngoài nước, bao gồm các báo cáo chính phủ, tài liệu quốc tế, nghiên cứu học thuật và số liệu thống kê. Phương pháp phân tích so sánh được áp dụng để đối chiếu các chính sách và thực trạng tăng trưởng xanh giữa Việt Nam, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các chính sách, kế hoạch và báo cáo thực hiện tăng trưởng xanh của ba quốc gia trong giai đoạn 2000-2019. Phương pháp chọn mẫu tập trung vào các tài liệu có tính đại diện và cập nhật nhất nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong vòng 6 tháng, bao gồm các giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích, so sánh và đề xuất giải pháp phù hợp cho Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Giảm phát thải khí nhà kính hiệu quả: Hàn Quốc đã giảm phát thải CO2 trong ngành công nghiệp thép từ 352 tỷ won/tấn năm 2013 xuống còn 182,8 tỷ won/tấn năm 2012, tương đương giảm gần 48%. Trung Quốc cũng đặt mục tiêu cắt giảm 17% lượng khí thải cacbon trên mỗi đơn vị GDP trong kế hoạch 5 năm 2011-2015.

2. Phát triển năng lượng tái tạo mạnh mẽ: Trung Quốc trở thành nước dẫn đầu thế giới về công suất bổ sung năng lượng gió với tốc độ tăng trưởng hàng năm trên 100% trong giai đoạn 2005-2009. Hàn Quốc đầu tư xây dựng các tổ hợp công nghiệp tái chế và nhà máy phát điện từ khí gas bãi rác với công suất 50MW.

3. Xây dựng cơ sở hạ tầng bền vững và xanh hóa kinh doanh: Hàn Quốc đã chi 22,2 nghìn tỷ won (tương đương 17,8 tỷ USD) cho dự án cải tạo 4 con sông lớn nhằm phát triển nguồn nước và phục hồi hệ sinh thái. Trung Quốc áp dụng chính sách mua sắm xanh bắt buộc đối với các cơ quan chính phủ từ năm 2005.

4. Tạo việc làm xanh và nâng cao chất lượng cuộc sống: Việc làm xanh tại Hàn Quốc tăng trưởng mạnh trong các ngành năng lượng tái tạo, tái chế và công nghiệp sạch, góp phần giảm nghèo và cải thiện phúc lợi xã hội. Trung Quốc cũng chú trọng đào tạo kỹ năng cho lao động trong các ngành kinh tế xanh.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên cho thấy Hàn Quốc và Trung Quốc đã đạt được những thành tựu đáng kể trong thúc đẩy tăng trưởng xanh thông qua chính sách đồng bộ và đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ sạch, năng lượng tái tạo và quản lý tài nguyên. Việc giảm phát thải GHG được thực hiện hiệu quả nhờ hệ thống thương mại khí thải và thuế xanh, đồng thời các chương trình thích ứng biến đổi khí hậu được triển khai bài bản.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này phù hợp với xu hướng toàn cầu về tăng trưởng xanh, đồng thời cho thấy tầm quan trọng của sự phối hợp giữa chính phủ, doanh nghiệp và cộng đồng trong quá trình chuyển đổi mô hình phát triển. Việc xây dựng cơ sở hạ tầng bền vững và xanh hóa kinh doanh không chỉ giúp giảm thiểu tác động môi trường mà còn tạo ra giá trị kinh tế và xã hội lâu dài.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ giảm phát thải CO2, biểu đồ tăng trưởng công suất năng lượng tái tạo và bảng tổng hợp các chính sách ưu tiên của từng quốc gia để minh họa rõ nét hiệu quả của các biện pháp đã thực hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách giảm phát thải và áp dụng thuế xanh: Việt Nam cần xây dựng hệ thống thuế môi trường hiệu quả, khuyến khích doanh nghiệp giảm phát thải GHG, đồng thời phát triển hệ thống thương mại khí thải trong vòng 5 năm tới do Bộ Tài chính và Bộ Tài nguyên Môi trường chủ trì.

2. Đẩy mạnh đầu tư phát triển năng lượng tái tạo: Khuyến khích đầu tư vào các dự án năng lượng mặt trời, gió và sinh khối, đặt mục tiêu tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo lên ít nhất 15% tổng năng lượng tiêu thụ vào năm 2030, do Bộ Công Thương phối hợp với các địa phương thực hiện.

3. Xây dựng cơ sở hạ tầng xanh và bền vững: Triển khai quy hoạch đô thị xanh, phát triển hệ thống cấp thoát nước và xử lý chất thải hiện đại, ưu tiên các dự án có tác động tích cực đến môi trường trong vòng 10 năm tới, do Bộ Xây dựng và Bộ Tài nguyên Môi trường phối hợp thực hiện.

4. Phát triển nguồn nhân lực và việc làm xanh: Tổ chức các chương trình đào tạo kỹ năng cho lao động trong các ngành kinh tế xanh, thúc đẩy việc làm xanh nhằm giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống, với sự phối hợp của Bộ Lao động Thương binh và Xã hội cùng các trường đại học trong 5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Giúp xây dựng và điều chỉnh các chính sách phát triển kinh tế xanh phù hợp với điều kiện Việt Nam, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

2. Các nhà nghiên cứu và học giả: Cung cấp cơ sở lý luận và dữ liệu thực tiễn để phát triển các nghiên cứu sâu hơn về tăng trưởng xanh và kinh tế bền vững tại Việt Nam và khu vực.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư: Hướng dẫn áp dụng các mô hình kinh doanh xanh, tận dụng cơ hội đầu tư vào các ngành công nghiệp sạch và năng lượng tái tạo, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường quốc tế.

4. Cơ quan đào tạo và giáo dục: Là tài liệu tham khảo cho các chương trình đào tạo về phát triển bền vững, kinh tế xanh và quản lý môi trường, giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng cho sinh viên và cán bộ quản lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Tăng trưởng xanh là gì và tại sao quan trọng?
   Tăng trưởng xanh là mô hình phát triển kinh tế kết hợp bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên, giúp giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng biến đổi khí hậu. Nó quan trọng vì giúp duy trì phát triển bền vững và cải thiện chất lượng cuộc sống.

2. Hàn Quốc và Trung Quốc đã làm gì để thúc đẩy tăng trưởng xanh?
   Hai quốc gia này đã áp dụng các chính sách giảm phát thải, đầu tư mạnh vào năng lượng tái tạo, xây dựng cơ sở hạ tầng xanh và phát triển công nghiệp sạch. Ví dụ, Hàn Quốc thiết lập hệ thống thương mại khí thải và Trung Quốc phát triển năng lượng gió với tốc độ tăng trưởng trên 100% hàng năm.

3. Việt Nam có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm của họ?
   Việt Nam có thể áp dụng chính sách thuế xanh, phát triển năng lượng tái tạo, quy hoạch đô thị bền vững và đào tạo nguồn nhân lực cho các ngành kinh tế xanh, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội và môi trường trong nước.

4. Các thách thức chính trong việc thực hiện tăng trưởng xanh ở Việt Nam là gì?
   Bao gồm hạn chế về nguồn lực tài chính, công nghệ, nhận thức xã hội và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Ngoài ra, việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng truyền thống sang xanh còn gặp khó khăn do cơ cấu kinh tế và thói quen tiêu dùng.

5. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả của các chính sách tăng trưởng xanh?
   Có thể sử dụng các chỉ số như tỷ lệ giảm phát thải CO2, tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng năng lượng tiêu thụ, số lượng việc làm xanh được tạo ra và mức độ cải thiện chất lượng môi trường. Các báo cáo định kỳ và hệ thống giám sát cũng đóng vai trò quan trọng.

Kết luận

• Tăng trưởng xanh là chiến lược phát triển kinh tế bền vững, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
• Hàn Quốc và Trung Quốc đã đạt được nhiều thành tựu trong giảm phát thải, phát triển năng lượng tái tạo và xây dựng cơ sở hạ tầng xanh.
• Việt Nam cần học hỏi kinh nghiệm quốc tế, đồng thời phát triển các chính sách phù hợp với điều kiện trong nước để thúc đẩy tăng trưởng xanh.
• Các giải pháp ưu tiên bao gồm áp dụng thuế xanh, đầu tư năng lượng tái tạo, quy hoạch đô thị bền vững và phát triển nguồn nhân lực xanh.
• Tiếp tục nghiên cứu và giám sát hiệu quả các chính sách tăng trưởng xanh là bước quan trọng để đảm bảo phát triển bền vững trong tương lai.

Để góp phần vào sự phát triển bền vững của Việt Nam, các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ trong việc triển khai các giải pháp tăng trưởng xanh. Hành động ngay hôm nay sẽ tạo nền tảng vững chắc cho một tương lai xanh và thịnh vượng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan về tăng trưởng xanh Chương 2: Kinh nghiệm của một số quốc gia trong thúc đẩy tăng trưởng xanh Chương 3: Vận dụng kinh nghiệm của một số quốc gia vào việc thúc đẩy tăng trưởng xanh ở Việt Nam Luan van 7 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TĂNG TRƢỞNG XANH 1.1 Khái niệm và đặc điểm của tăng trƣởng xanh 1.1 Khái niệm tăng trưởng xanh Khái niệm tăng trưởng xanh lần đầu tiên được đề cập trên tờ Economist ngày 27/1/2000 và bắt đầu được sử dụng rộng rãi qua forum Davos. Sau đó khái niệm này được đưa ra và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ tại hội nghị của Ủy ban LHQ về kinh tế và xã hội khu vực châu Á – Thái Bình Dương (UNESCAP) năm 2005. Đặc biệt trong tuyên bố hội nghị các bộ trưởng của Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) ngày 24 /6/2009 cũng đã bao gồm những nội dung về tăng trưởng xanh. Hiện nay trên thế giới vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất về tăng trưởng xanh, khái niệm này có thể có phạm vi hẹp như đáp ứng một yêu cầu cụ thể như cải thiện môi trường đến sự kết hợp giữa giảm phát thải với tăng trưởng, đến một kế hoạch toàn diện ở phạm vi rộng hơn nhằm cải thiện tính hiệu quả và tính bền vững về tài nguyên môi trường, nuôi dưỡng cuộc sống con người… Khái niệm “Tăng trưởng xanh” được các tổ chức quốc tế định nghĩa như sau:  Tổ chức Sáng kiến Tăng trưởng xanh của LHQ: “Tăng trưởng xanh hay xây dựng nền kinh tế xanh là quá trình tái cơ cấu lại hoạt động kinh tế và cơ sở hạ tầng để thu được kết quả tốt hơn từ các khoản đầu tư cho tài nguyên, nhân lực và tài chính, đồng thời giảm phát thải GHG, khai thác và sử dụng ít tài nguyên thiên nhiên hơn, tạo ra ít chất thải hơn và giảm sự mất công bằng trong xã hội.”  Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD): “Tăng trưởng xanh là thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế đồng thời đảm bảo rằng các nguồn tài sản tự nhiên tiếp tục cung cấp các tài nguyên và dịch vụ môi trường thiết yếu cho cuộc sống của chúng ta.

Để thực hiện điều này, tăng trưởng xanh phải là nhân tố xúc tác trong việc đầu tư và đổi mới, là cơ sở cho sự tăng trưởng bền vững và tăng cường tạo ra các cơ hội kinh tế mới.” Luan van 8  Chương trình Môi trường của LHQ (UNEP): “Tăng trưởng xanh là định hướng mới thúc đẩy kinh tế phát triển theo những mô hình tiêu thụ và sản xuất bền vững, nhằm đảm bảo nguồn vốn tự nhiên tiếp tục cung cấp những nguồn lực và dịch vụ sinh thái mà đời sống của chúng ta phụ thuộc vào, cho thế hệ này cũng như cho những thế hệ mai sau.”  Ngân hàng Thế giới (WB): “Tăng trưởng xanh là quá trình tăng trưởng sử dụng tài nguyên hiệu quả, sạch hơn và tăng cường khả năng chống chịu mà không làm chậm quá trình này.”  Ủy ban Kinh tế - Xã hội khu vực châu Á - Thái Bình Dương của LHQ (UNESCAP): “Tăng trưởng xanh là chiến lược tìm kiếm sự tối đa hóa trong sản lượng kinh tế và tối thiểu hóa gánh nặng sinh thái. Cách tiếp cận mới tìm kiếm sự hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và tính bền vững của môi trường bằng việc thúc đẩy những thay đổi cơ bản trong sản xuất và tiêu dùng xã hội.”  Định nghĩa tăng trưởng xanh của Hàn Quốc: "Tăng trưởng xanh là sự tăng trưởng đạt được bằng cách tiết kiệm và sử dụng các nguồn tài nguyên và năng lượng hiệu quả để giảm thiểu biến đổi khí hậu và thiệt hại tới môi trường, tạo ra các động lực tăng trưởng mới thông qua nghiên cứu và phát triển công nghệ xanh, tạo các cơ hội việc làm mới và đạt được sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường".  Định nghĩa tăng trưởng xanh của Việt Nam: “Tăng trưởng xanh ở Việt Nam là sự tăng trưởng dựa trên quá trình thay đổi mô hình tăng trưởng, tái cơ cấu nền kinh tế nhằm tận dụng lợi thế so sánh, nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế thông qua việc nghiên cứu và áp dụng công nghệ tiên tiến, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại để sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, giảm phát thải GHG, ứng phó với biến đổi khí hậu, góp phần xóa đói giảm nghèo và tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế một cách bền vững.” Tuy định nghĩa của các tổ chức có cách diễn đạt khác nhau nhưng có thể hiểu bản chất của tăng trưởng xanh là tăng trưởng không gây ô nhiễm môi trường, có sức chống chịu, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hay nói cách khác là sự tăng trưởng nhằm mục đích cải thiện phúc lợi của con người, trong khi giảm đáng kể rủi Luan van 9 ro môi trường và sự khan hiếm tài nguyên thiên nhiên, đồng thời đảm bảo tài sản thiên nhiên được sử dụng bền vững và tiếp tục cung cấp các hàng hóa, dịch vụ môi trường phục vụ cho quá trình tăng trưởng đó. Tăng trưởng xanh là quá trình “xanh hóa” hệ thống kinh tế truyền thống và là chiến lược để tiến tới một nền kinh tế xanh.

“Kinh tế xanh" là một nền kinh tế nhằm cải thiện hạnh phúc con người, công bằng xã hội và giảm thiểu đáng kể những nguy cơ kiệt quệ về môi sinh. Chuyển dịch sang nền kinh tế xanh sẽ làm chậm lại sự gia tăng của hàm lượng cacbon và ngăn chặn biến đổi khí hậu, đem lại lợi ích cho sức khỏe con người, đảm bảo tính chịu đựng của hành tinh và sự sống còn của nhân loại. Thị trường toàn cầu hóa sẽ đi theo những chuỗi giá trị cung cầu xanh, với các dòng chảy mậu dịch và đầu tư được quy định nghiêm ngặt theo những nguyên lý bền vững (UNEP). Vậy có thể nói "tăng trưởng xanh" và "kinh tế xanh" có quan hệ rất mật thiết với nhau.

Để có được tăng trưởng xanh thì không thể không có kinh tế xanh và ngược lại.2 Đặc điểm của tăng trưởng xanh 1.1 Tăng trưởng thân thiện với môi trường, giảm phát thải GHG dẫn tới giảm thiểu biến đổi khí hậu Việc lựa chọn chiến lược tăng trưởng xanh đồng nghĩa với việc sử dụng nguồn năng lượng xanh, năng lượng ít gây ô nhiễm môi trường trong cơ cấu năng lượng quốc gia. Các nguồn năng lượng truyền thống, thâm dụng các nguồn nhiên liệu hóa thạch sẽ được giảm dần và thay thế bằng các nguồn năng lượng ít chất thải và an toàn hơn đối với cuộc sống. Chính lựa chọn này đã góp phần không nhỏ trong việc giảm thiểu lượng GHG, góp phần ứng phó với biến đổi khí hậu.2 Tăng trưởng theo chiều sâu, đổi mới công nghệ, tăng cường các ngành công nghiệp sinh thái Tăng trưởng xanh là sự tăng trưởng dựa trên quá trình tái cấu trúc và hoàn thiện thể chế kinh tế theo hướng xanh hóa các ngành hiện có và khuyến khích phát triển các ngành kinh tế tiêu hao ít nhiên liệu hóa thạch, chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu, sử dụng năng lượng tái tạo và công Luan van 10 nghệ cacbon thấp, khuyến khích sử dụng hiệu quả năng lượng và tài nguyên với giá trị gia tăng cao; nghiên cứu, ứng dụng rộng rãi công nghệ tiên tiến nhằm sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, giảm cường độ phát thải GHG.3 Tăng trưởng bền vững, xóa đói giảm nghèo và phát triển công bằng Trong tiến trình thúc đẩy tăng trưởng xanh, nhân tố môi trường là nhân tố quan trọng có khả năng tạo ra chất lượng tăng trưởng và cải thiện phúc lợi xã hội. Tăng trưởng xanh góp phần nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng lối sống thân thiện với môi trường thông qua tạo nhiều việc làm từ các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ xanh, đầu tư vào vốn tự nhiên, phát triển hạ tầng xanh.

Ngoài ra, với mục đích tăng khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản và cải thiện cơ sở hạ tầng, thúc đẩy tăng trưởng xanh được coi là một trong những phương thức hiệu quả nhằm góp phần xóa đói giảm nghèo và cải thiện tổng thể chất lượng cuộc sống. Mặt khác, ở phần lớn các quốc gia đang và kém phát triển, sinh kế của một bộ phận người dân có mức sống dưới mức nghèo khổ còn phụ thuộc nhiều vào tự nhiên, hơn nữa họ là những đối tượng dễ bị tổn thương do tác động của thiên tai cũng như sự biến đổi khí hậu, việc thực hiện tăng trưởng xanh chính là góp phần cải thiện sự công bằng xã hội, và có thể được xem như là một hướng đi tốt để phát triển bền vững.2 Nội dung của tăng trƣởng xanh Kinh nghiệm của các quốc gia cho thấy hiện có một số cách tiếp cận để thúc đẩy tăng trưởng xanh, đó là cách tiếp cận theo từng khu vực của nền kinh tế, hoặc cách tiếp cận liên ngành xuyên suốt các lĩnh vực như sử dụng hiệu quả tài nguyên, sản xuất và tiêu dùng bền vững. Tuy nhiên với cách tiếp cận nào thì nội dung của tăng trưởng xanh cũng bao gồm các vấn đề chủ yếu dưới đây.1 Sản xuất và tiêu dùng bền vững Tăng trưởng xanh cùng với sản xuất và tiêu dùng bền vững được ví như hai mặt của một đồng xu: cả hai đều cùng hướng tới mục tiêu chung là đẩy nhanh quá trình tiến tới phát triển bền vững, áp dụng lên các chính sách công, các quy định, Luan van 11 các hoạt động sản xuất kinh doanh và hành vi xã hội trên cả hai phương diện vi mô và vĩ mô, tác động đến cả cung và cầu các sản phẩm và dịch vụ nhằm giúp giảm thiểu các tác động xấu của việc sản xuất và tiêu dùng một cách đồng bộ. Sản xuất và tiêu dùng được xem là bền vững khi việc sản xuất và tiêu thụ đó đáp ứng được các nhu cầu cơ bản và đem lại chất lượng cuộc sống tốt hơn, đồng thời giảm thiểu việc sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên, các vật liệu độc hại, giảm thiểu lượng chất thải và các chất ô nhiễm phát thải trong suốt vòng đời sản phẩm, nhằm tránh gây nguy hại đến nhu cầu của các thế hệ sau.

 Sản xuất bền vững Nhu cầu hướng đến sản xuất bền vững ngày càng gia tăng.