CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG HIỆU DOANH NGHIỆP 1. Các khái niệm và các yếu tố cấu thành thương hiệu doanh nghiệp 1. Khái niệm thương hiệu và phát triển thương hiệu doanh nghiệp Theo quan điểm của doanh nghiệp hiện đại, thương hiệu doanh nghiệp vượt ra ngoài sản phẩm và dịch vụ cụ thể, bao gồm cách doanh nghiệp hoạt động, văn hóa doanh nghiệp, giá trị cốt lõi, trách nhiệm xã hội và trải nghiệm mà doanh nghiệp mang lại cho cộng đồng. Phát triển thương hiệu doanh nghiệp là quá trình quản lý và cải thiện toàn bộ trải nghiệm khách hàng với thương hiệu, nhằm nâng cao nhận thức, giá trị và sự khác biệt của thương hiệu so với các đối thủ (Theo Keller (2008), Strategic Brand Management).
Đối với doanh nghiệp, thương hiệu là một tài sản vô hình quan trọng và giá trị thương hiệu của doanh nghiệp chiếm một phần đáng kể trong tổng giá trị của doanh nghiệp. Phát triển thương hiệu là nỗ lực của doanh nghiệp nhằm mở rộng (kiến trúc) thương hiệu hoặc/và gia tăng các tài sản thương hiệu dựa trên tầm nhìn, sứ mệnh của doanh nghiệp. Các yếu tố cấu thành thương hiệu doanh nghiệp Phát triển thương hiệu là một quá trình lâu dài và thách thức. Tuy nhiên, đây lại là hoạt động cốt lõi giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.
Để tối ưu hóa ngân sách, doanh nghiệp cần hiểu rõ các yếu tố cấu thành thương hiệu để đưa ra kế hoạch phát triển thương hiệu hiệu quả. Thực tế, thương hiệu doanh nghiệp được cấu thành bởi hai yếu tố chính bao gồm: yếu tố hữu hình và yếu tố vô hình. Yếu tố hữu hình Các yếu tố nhận diện thương hiệu hay hệ thống nhận diện thương hiệu là các yếu tố hữu hình cấu thành nên thương hiệu gồm: tên thương hiệu, logo, khẩu hiệu, nhạc hiệu. Tên thương hiệu Tên thương hiệu là một trong những yếu tố không thể thiếu trong quá trình tạo lập và xây dựng thương hiệu.
Một tên thương hiệu hiệu quả không chỉ giúp doanh nghiệp khẳng định sự hiện diện của mình trên thương trường, giúp khách hàng dễ dàng tiếp cận 7 sản phẩm mà còn là công cụ để doanh nghiệp truyền thông và mang lại nhiều lợi ích trong tương lai. Ngày nay, việc tìm kiếm một cái tên thương hiệu độc đáo ngày càng khó khăn khi đã có rất nhiều thương hiệu tồn tại trên thế giới. Tuy nhiên, việc đặt tên thương hiệu là một bước đi quan trọng trong xây dựng thương hiệu. Để có một tên thương hiệu tốt, doanh nghiệp cần chú ý những nguyên tắc sau: - Độc nhất: Việc tạo sự khác biệt cho doanh nghiệp trên thị trường là mục tiêu chính của việc xây dựng thương hiệu.
Vì vậy, khi đặt tên thương hiệu cần đặc biệt quan tâm đến yếu tố độc nhất. Một cái tên độc đáo sẽ giúp doanh nghiệp gây được ấn tượng với người dùng, tạo bước đầu tiên trong hành trình thâm nhập vào tâm trí khách hàng. - Dễ đọc, dễ nhớ: Một thương hiệu hiệu quả nên có tên gọi dễ đọc, dễ nhớ, giúp khách hàng nhanh chóng gợi nhớ lại khi phát sinh nhu cầu sau lần tiếp xúc trước đó. Đồng thời, một cái tên ấn tượng còn hỗ trợ cho chiến lược tiếp thị truyền miệng, tạo điều kiện để khách hàng dễ dàng lan tỏa và giới thiệu thương hiệu đến những người khác.
- Dễ bảo hộ: Yếu tố cốt lõi để đảm bảo sự phát triển bền vững của thương hiệu là khả năng được bảo hộ. Việc bảo hộ thương hiệu không chỉ giúp doanh nghiệp sở hữu độc quyền mà còn ngăn chặn tình trạng sao chép, đạo nhái và giảm thiểu các rủi ro pháp lý trong tương lai. - Dễ phát triển: Khi thành lập doanh nghiệp, các nhà lãnh đạo luôn hướng tới mục tiêu mở rộng và phát triển kinh doanh. Vì vậy, ngay từ đầu, việc lựa chọn một tên thương hiệu có tiềm năng phát triển lâu dài là vô cùng quan trọng.
Điều này đảm bảo rằng, khi doanh nghiệp mở rộng hoạt động hoặc giới thiệu các dòng sản phẩm mới, tên thương hiệu vẫn phù hợp và đồng hành cùng sự phát triển của doanh nghiệp. Logo Logo là sản phẩm trực quan bao gồm hình ảnh hoặc chữ hoặc là sự kết hợp cả hình ảnh và chữ để giúp nhận dạng thương hiệu. Phần hình ảnh trong logo là biểu tượng nhằm tượng trưng cho sản phẩm hoặc đặc tính của sản phẩm/thương hiệu. Logo là bộ mặt của bất kỳ thương hiệu nào, là ấn tượng ban đầu, vì thế việc thiết kế logo là cực kỳ quan trọng.
Một logo ấn tượng có thể tạo nên sức mạnh cho thương hiệu. Tuy nhiên, để tạo được một logo gây ấn tượng sâu sắc đòi hỏi nhiều hơn là những thiết kế đồ họa đơn thuần. Thiết kế logo cần dựa trên những nguyên tắc nhất định: Đơn giản, linh hoạt, dễ nhớ, khác biệt và đặc biệt là có khả năng tạo ấn tượng tốt. KTS Lê Thị Hồng Linh (2021), Giáo trình Thiết kế Logo Căn bản, logo có 7 loại: 8 (1) Logo dạng chữ: Sử dụng tên viết tắt bằng các chữ cái đứng đầu của tên tổ chức.
Logo kiểu này tạo sự tiện lợi, dễ dàng cho việc nhận diện thương hiệu. Ví dụ: ESPN là viết tắt của Entertainment and Sports Programming Network. (2) Logo dạng từ: chú trọng thể hiện một từ ngữ rõ ràng có thể đọc được, thường là phát âm tên của thương hiệu. Ví dụ: Calvin Klein với cái tên bắt tai cùng với sự kết hợp cùng với sự kết hợp của font chữ khỏe khắn tạo nên một logo có khả năng nhận diện cao.
(3) Logo ký hiệu, biểu tượng là một loại logo phổ biến. Chúng sử dụng một hình ảnh cụ thể có thể nhận ra. Logo phù hợp cho những thương hiệu muốn thể hiện rõ ràng hình ảnh của mình đến với khách hàng, không để khách hàng phải suy nghĩ, thắc mắc nhiều về hình ảnh logo. Ví dụ như Apple, Twitter,.
(4) Logo trừu tượng cũng là một loại logo dùng hình ảnh nhưng thay vì dùng hình ảnh rõ ràng dễ nhận biết theo nghĩa đen thì loại logo này sử dụng những đường nét trừu tượng để tạo thành một hình ảnh mang tính nhận biết cao. Loại logo này phù hợp cho các thương hiệu muốn tạo sự khác biệt hoàn toàn. Ví dụ như Pepsi, Nike,. (5) Logo linh vật là loại logo sử dụng hình ảnh minh hoạ của một nhân vật, linh vật đại diện cho thương hiệu.
Logo thích hợp cho các thương hiệu muốn tạo một không khí vui tươi, thân thiện như cửa hàng đồ chơi, khu vui chơi, tiệm thức ăn… như KFC, Mr. (6) Logo kết hợp là loại logo kết hợp giữa chữ cái và hình ảnh, phần chữ có thể đặt cạnh hình, hoặc thậm chí lồng vào nhau. Loại logo này là sự lựa chọn cho các thương hiệu muốn đem lại sự thú vị, nổi bật trong hình ảnh. Ví dụ như Doritos, Burger King.
(7) Logo biểu tượng truyền thống là một thể loại logo truyền thống, kết hợp giữa nhiều yếu tố phông chữ, biểu tượng, ký hiệu, nhân vật,.Loại logo này thường tạo cảm giác biểu trưng, truyền thông nên chúng thường được sử dụng nhiều bởi các cơ quan nhà nước, trường học, đội nhóm thể thao,. như Starbucks với hình biểu tượng người cá. Khẩu hiệu (Slogan) Slogan được hiểu là một câu văn ngắn chứa đựng thông điệp về thương hiệu. Nó được truyền tải ngắn gọn nhất đến khách hàng bằng từ ngữ dễ nhớ, dễ hiểu, có sức thu hút cao.
Slogan là sự cam kết về giá trị, chất lượng sản phẩm của thương hiệu với khách hàng. Các tiêu chí mà doanh nghiệp thường quan tâm khi thiết kế slogan: Ngắn gọn; Mục tiêu; Không gây phản cảm; Luôn nhấn mạnh vào lợi ích sản phẩm; Tính khái quát cao và dễ chuyển đổi. Vì vậy, dù chỉ là một câu nhưng slogan là một tài sản vô giá, là 9 bộ phận trong toàn bộ hệ thống nhận diện thương hiệu và là một phần quan trọng của giá trị thương hiệu doanh nghiệp. Nhạc hiệu Nhạc hiệu là việc sử dụng âm thanh nhằm tăng cường khả năng nhận diện thương hiệu.
Nhạc hiệu có thể là một đoạn nhạc hoặc một bài hát ngắn, dễ nhớ, dễ lặp lại, được sáng tác dựa trên giá trị cốt lõi của thương hiệu và sản phẩm. Nhạc hiệu có sức thu hút và lôi cuốn người nghe và làm cho mục quảng cáo trở nên hấp dẫn và sinh động. Thông qua nhạc hiệu, khách hàng có thể liên tưởng tới thương hiệu và sự liên tưởng này còn mạnh mẽ hơn thị giác vì nó được rung động từ sâu thẳm trong tâm thức. Yếu tố vô hình Nếu yếu tố hữu hình là phần định hình thương hiệu trực tiếp thì yếu tố vô hình được coi là linh hồn của thương hiệu doanh nghiệp.
Yếu tố vô hình bao gồm: a. Tầm nhìn và sứ mệnh Tầm nhìn thương hiệu là một thông điệp ngắn gọn và xuyên suốt định hướng hoạt động đường dài cho một thương hiệu. Vai trò của tầm nhìn hội tụ tất cả sức mạnh của một thương hiệu vào một điểm chung. doanh nghiệp thông qua tầm nhìn sẽ định hướng được mục tiêu cần thực hiện.
Tầm nhìn thương hiệu của Vinamilk ngắn gọn nhưng đã thể hiện được khát vọng của tổ chức: “Trở thành biểu tượng niềm tin hàng đầu Việt Nam về sản phẩm dinh dưỡng và sức khỏe phục vụ cuộc sống con người”. Sứ mệnh thương hiệu là khái niệm dùng để chỉ mục đích, lý do và ý nghĩa của sự ra đời của thương hiệu đó. Việc xác định đúng sứ mệnh đóng vai trò rất quan trọng cho sự thành công của một thương hiệu. Nó giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng mục tiêu và chiến lược, từ đó tạo lập và củng cố hình ảnh của thương hiệu trước công chúng.
Hiểu rõ sứ mệnh của mình giúp doanh nghiệp có nhiều cơ hội thành công hơn. Giá trị cốt lõi thương hiệu Giá trị cốt lõi của thương hiệu doanh nghiệp là những nguyên tắc, niềm tin và chuẩn mực cơ bản định hình văn hóa và hướng dẫn mọi hoạt động của tổ chức. Đây là nền tảng giúp thương hiệu tạo dựng bản sắc riêng, duy trì tính nhất quán trong hành vi và quyết định, đồng thời thu hút sự tin tưởng của khách hàng, nhân viên và các bên liên quan. David (2011), giá trị cốt lõi được xác định là nền tảng của chiến lược kinh doanh, hướng dẫn tổ chức ứng xử cả trong và ngoài công ty.
Tính cách thương hiệu Mọi thương hiệu lớn đều có tính cách riêng ghi dấu trong tâm trí khách hàng. Tính cách thương hiệu hiểu đơn giản là đặc điểm nổi bật nhất của thương hiệu được mọi người cảm nhận. Đó vừa là nội tại của thương hiệu vừa là cảm xúc nhìn nhận của khách hàng.