MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Theo khảo sát của Ngân hàng Thế giới (WB), thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành phƣơng thức thanh toán phổ biến tại nhiều quốc gia trên thế giới. Bởi theo nhiều nghiên cứu thì dịch vụ thanh toán qua thẻ góp phần cải thiện văn minh thanh toán, đem lại nhiều lợi ích cho quốc gia cũng nhƣ cho các Doanh nghiệp và các cá nhân tiêu dùng về mặt thời gian, tiền bạc…Chính vì vậy, kinh doanh thẻ nói chung và thẻ tín dụng nói riêng là một trong những lĩnh vực kinh doanh quan trọng trong hoạt động của Ngân hàng, là một chiến lƣợc mũi nhọn trong công cuộc hiện đại hóa, da dạng hóa các loại hình dịch vụ ngân hàng và Ngân hàng Thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam là ngân hàng tiên phong trong lĩnh vực thẻ. Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế ngày càng hội nhập, thế giới công nghệ 4.0 đang ngày càng đƣợc tiếp cận rộng rãi, các Ngân hàng không chỉ trong nƣớc mà cả các Ngân hàng nƣớc ngoài đều thấy rõ những tiềm năng kinh doanh từ dich vụ thẻ nên sự cạnh tranh giữa các Ngân hàng ngày càng trở lên gay gắt khi mà hầu hết các sản phẩm thẻ nói chung và sản phầm thẻ tín dụng nói riêng đang đƣợc lƣu hành trên thị trƣờng có các đặc tính tƣơng đƣơng nhau.
Chính vì vậy, để phát triển một cách hiệu quả nhất, giành đƣợc lợi thế trong cuộc cạnh tranh gay gắt này thì đòi hỏi các Ngân hàng phải có một chiến lƣợc rõ ràng, quy trình chặt chẽ, tính an toàn bảo mật đƣợc đảm bảo. Thẻ tín dụng mang thƣơng hiệu Vietcombank luôn là sản phẩm đƣợc Khách hàng lựa chọn và có thƣơng hiệu trên thị trƣờng. Tuy nhiên thực tế cho thấy rằng thẻ tín dụng Vietcombank vẫn còn rất nhiều hạn chế xuất phát từ những nguyên nhân cả từ nội lực và ngoại lực. Chính vì vậy, Vietcombank vẫn tiếp tục kiện toàn hơn nữa công tác phát triển thẻ tín dụng nhằm giữ vững thị phần hiện có và tiếp tục thu hút khách hàng mới và giữ vững niềm tin vốn có từ khách hàng.
Chính từ những nhận thức trên, nên tôi chọn đề tài: “ Phát triển thẻ tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam- chi nhánh Bắc Ninh”. Tổng quan tình hình nghiên cứu 2 Hoạt động bán lẻ ngày càng đƣợc các Ngân hàng rất quan tâm bởi lẽ hoạt động bán lẻ nếu có những chính sách kinh doanh đúng đắn sẽ có những hƣớng đi phát triển một cách bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh, nâng cao vị thế cảu mình so với các đối thủ trên thị trƣờng hệ thống các Ngân hàng. Do vậy thời gian gần đây, phân tích về hoạt động bán lẻ, từ đó đƣa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của Ngân hàng bán lẻ là đề tài thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, đặc biệt là các Ngân hàng thƣơng mại- nơi có thể áp dụng trực tiếp những nghiên cứu này vào hoạt động kinh doanh của chính Ngân hàng mình. Dịch vụ thẻ nói chung và thẻ tín dụng nói riêng không thể thiếu trong xu hƣớng phát triển chung đó.
Liên quan đến vấn đề ― Phát triển thẻ tín dụng tại các NHTM‖ đã có khá nhiều các tác giả tiếp cận ở các mảng nghiệp vụ và góc độ khác nhau. Trong những năm gần đây có khá nhiều bài viết, bài nghiên cứu về phát triển thẻ tín dụng của các NHTM, trong đó chủ yếu là các bài luận văn tốt nghiệp, luận văn thạc sĩ của các tác giả thuộc chuyên ngành Kinh tế- Tài chính ngân hàng. Các bài viết nghiên cứu liên quan đến đề tài: ―Thẻ tín dụng – phương tiện giao dịch nhiều tiện ích‖ của Phƣơng Linh đăng trên trang của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam ngày 18/6/2014. Bài viết đã nêu lên một số lợi ích của thẻ tín dụng nhƣ: là hình thức tín dụng tiêu dùng đƣợc đơn giản hóa tối đa về thủ tục; ngân hàng phát hành thẻ thƣờng có điều khoản miễn lãi cho chủ thẻ tối đa đến 45 ngày kể từ ngày phát sinh giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ; thẻ tín dụng là hình thức cấp tín dụng tín chấp, ngân hàng căn cứ vào mức độ tín nhiệm, điều kiện thu nhập của khách hàng mà quy định hạn mức tín dụng phù hợp đối với chủ thẻ và chủ thẻ không phải thế chấp hay cầm cố tài sản cho ngân hàng.
Tuy nhiên, bài viết cũng đề cập đến vấn đề lãi suất thẻ tín dụng cao hơn nhiều so với lãi suất cho vay thông thƣờng. Tác giả có đƣa ra một số nguyên nhân dẫn đến lãi suất thẻ tín dụng cao đồng thời đƣa ra khuyến cáo chi chủ thẻ cần tìm hiểu kỹ các quy định ngân hàng phát hành thẻ, đặc biệt là chính sách lãi suất để đƣa ra cách thức sử dụng dịch vụ ngân hàng một cách tốt nhất và có lợi nhất. Bài viết ― Thẻ tín dụng đi vào nhu cầu thực‖ của Đức Nghiêm đăng trên trang của Ngân hàng Nhà nƣớc Việt Nam ngày 12/8/2014. Bài viết nhận định sự bão hòa của thẻ ghi nợ trên thị trƣờng thẻ thanh toán Việt Nam và hiện nay các NHTM đang chuyển hƣớng 3 sang phát triển thẻ tín dụng.
Với tình trạng nền kinh tế hiện nay các khoản vay lớn đồng nghĩa với rủi ro cao nên các NHTM buộc phải cẩn trọng và chuyển hƣớng sang các khoản vay bán lẻ qua thẻ tín dụng. Tuy mỗi món cho vay nhỏ nhƣng rủi ro xảy ra thấp hơn. Tác giả cũng chỉ ra những rủi ro khi phát triển thẻ tín dụng nhƣ khi một khách hàng thất tín với ngân hàng này, nhƣng ngân hàng khác không biết thì vẫn cho khách hàng đó mở thẻ tín dụng. Do đó, nếu khách hàng chi tiêu ―vung tay quá trán‖ thì ngân hàng sẽ có thể chịu rủi ro lớn.
Một rủi ro nữa là hiện nay lãnh đạo doanh nghiệp có thể đứng ra duyệt hồ sơ cho cán bộ nhân viên thuộc biên chế doanh nghiệp mở thẻ tín dụng. Trong trƣờng hợp doanh nghiệp có biến động, thậm chí kinh doanh thua lỗ thì toàn bộ khoản vay của nhóm khách hàng này có nguy cơ thành nợ xấu. Luận văn thạc sĩ: ― Phát triển thẻ tín dụng tại Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam khu vực Thành phố Hồ Chí Minh” của tác giả Phạm Thị Thanh Vƣơng năm 2015. Luận văn thạc sĩ:“ Giải pháp phát triển dịch vụ thẻ tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam‖ của tác giả Nguyễn Minh Long, năm 2014.
Luận văn thạc sĩ:― Phát triển dịch vụ thanh toán thẻ tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội‖ của tác giả Nguyễn Thị Thoan, năm 2014. Luận văn thạc sĩ:“ Phát triển dịch vụ thẻ tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Đà Nẵng” của tác giả Phan Ngọc Thu, năm 2014. Luận văn thạc sĩ: ―Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Bắc Ninh‖ của tác giả Thân Đức Dũng, năm 2014. Nhận xét tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến đề tài: Qua tham khảo các bài nghiên cứu các bài viết của các tác giả trƣớc đó, thì tôi nhận thấy rằng hƣớng nghiên cứu chính của đề tài này chủ yếu dựa trên phân tích tình hình kinh tế Việt Nam, những đặc thù riêng có của hệ thống NHTM trong nền kinh tế, những tác động qua lại giữa Ngân hàng và các chủ thể khác có liên quan để từ những cơ sở đó nhận thức ra đƣợc tình hình hoạt động của ngân hàng, những ảnh hƣởng bên trong và bên ngoài 4 của các tác nhân nền kinh tế đến hoạt động kinh doanh thẻ tín dụng của Ngân hàng, đánh giá những kết quả, tồn tại và các nguyên nhân của những tồn tại đó đề từ đó làm cơ sở để đƣa ra những giải pháp giải quyết các tồn tại để phát triển hơn nữa dịch vụ thẻ tín dụng.
Tại Vietcombank Bắc Ninh đã có một số công trình nghiên cứu về dịch vụ bán lẻ nói chung, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng trong lĩnh vực bán lẻ .Nhƣng chƣa có công trình nào nghiên cứu chuyên sâu về hoạt động kinh thẻ tín dụng tại Vietcombank Bắc Ninh. Các công trình khoa học này chỉ đề cập đến tính cấp thiết phải đa dạng hóa dịch vụ ngân hàng nói chung trong đó có dịch vụ thẻ chứ chƣa đi sâu vào phân tích cụ thể vai trò phát triển hoạt động kinh doanh thẻ tín dụng đối với hoạt động của các NHTM. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: - Đối tƣợng nghiên cứu: sự phát triển thẻ tín dụng của Vietcombank chi nhánh Bắc Ninh trong thời gian qua để có những giải pháp phát triển thẻ tín dụng theo những định hƣớng của Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam nói chung và chi nhánh Bắc Ninh nói riêng. - Phạm vi nghiên cứu: + Thời gian phân tích: dịch vụ thẻ trong những năm gần đây ( giai đoạn 2015-2017) của ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam- chi nhánh Bắc Ninh.
+ Về không gian: Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam- chi nhánh Bắc Ninh. Phƣơng pháp nghiên cứu: Các phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng trong luận văn: Phƣơng pháp khảo sát, so sánh, thống kê, tổng hợp, phân tích, lý luận. Kết cấu luận văn: Kết cấu luận văn bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản về thẻ tín dụng trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại. Chƣơng 2: Thực trạng phát triển thẻ tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương Việt Nam – chi nhánh Bắc Ninh.
Chƣơng 3: Ý kiến đề xuất nhằm phát triển thẻ tín dụng tại ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam- chi nhánh Bắc Ninh. 5 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THẺ TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 TỔNG QUAN VỀ THẺ TÍN DỤNG.1 Lịch sử hình thành và phát triển thẻ tín dụng Thẻ tín dụng đƣợc ra đời tại Mỹ từ những năm đầu của thế kỷ 20 xuất phát từ thói quen tiêu dùng cho khách hàng mua chịu của các chủ tiệm bán lẻ dựa trên uy tín của khách đối với các tiệm này. Thông thƣờng, các chủ tiệm theo dõi mỗi khách hàng riêng rẽ, ghi rõ các khoản mà khách hàng sẽ phải thanh toán và chấp nhận cho khách hàng trả tiền sau vì họ họ tin vào khả năng thanh toán của ngƣời mua. Tuy nhiên, dần dần nhiều ngƣời trong các chủ tiệm bán hàng hóa dịch vụ thấy, họ không có đủ khả năng cho khách hàng nợ và trả sau nhƣ vậy với số lƣợng ngày càng nhiều hơn.