đặt vấn đề “sản nghiệp văn hóa” trong nhiều chiều 8 phân tích: cả chiều dài lịch sử, chiều rộng vấn đề, phân tích từ trong nội hàm và cả ngoại cảnh bên ngoài. Do vậy, chúng tôi đánh giá đây là một trong những tác phẩm có giá trị học thuật to lớn về sản nghiệp văn hóa của Trung Quốc. Một trong những nghiên cứu về lý luận sản nghiệp văn hóa đáng chú ý nữa là tác phẩm “Sản nghiệp văn hóa học” (文化产业学，2005) [25] của các tác giả Lưu Cát Pha, Nhạc Hồng Kỳ, Trần Hoài Bình. Là một cuốn sách mang tính tổng hợp cả về lý luận lẫn thực tiễn phát triển sản nghiệp văn hóa, do vậy các tác giả đã đi sâu phân tích nhiều nội hàm liên quan như tiến trình lịch sử, điều kiện phát triển, cơ chế vận hành, hướng chính sách đối với sản nghiệp văn hóa.
Đặc biệt, các tác giả luôn giải quyết vấn đề trong sự đối chiếu với những nước ở phương Tây – nơi có ngành sản nghiệp văn hóa phát triển. Trong phần nói về chính sách, tác giả nhấn mạnh thế kỷ XXI là thời đại thông tin hóa, thị trường hóa và toàn cầu hóa. Do vậy, đây là căn cứ quan trọng để xác định hệ thống hay hướng đi của chính sách đối với sự phát triển của sản nghiệp văn hóa. Ngoài ra, xoay quanh hướng nghiên cứu mang tính lý luận về sản nghiệp văn hóa còn có một số bài viết của các học giả trên các website.
Như bài viết “Nhận rõ những khó khăn trong nghiên cứu lý luận sản nghiệp văn hóa Trung Quốc” (梦想照 进 现 实 ： 中 国 文 化 产 业 理 论 研 究 困 局 之 辨 , 2009) [55] trên website www.cn, hay bài viết “Tổng thuật và triển vọng nghiên cứu lý luận sản nghiệp văn hóa”( 文 化 产 业 理 论 研 究 综 述 与 展 望 ) trên website http://wenku.com và bài viết “Lý luận và kiến nghị chính sách sản nghiệp văn hóa Trung Quốc” ( 中 国 文 化 产 业 及 其 理 论 与 政 策 建 设 ) [43] trên www. Hầu hết các bài viết đều trình bày khái quát những điểm lớn về sản nghiệp văn hóa như khái niệm, lịch sử phát triển, những khó khăn còn tồn tại trong quá trình nghiên cứu lý luận. Mặc dù các bài viết mới chỉ dừng lại ở những bài nghiên cứu ngắn song cơ bản đã phác họa những nét nổi bật của tình hình nghiên cứu mang tính lý luận về sản nghiệp văn hóa ở Trung Quốc. Như vậy, trong hướng nghiên cứu thứ ba này mặc dù số lượng chưa phong phú song chất lượng các công trình, bài viết tương đối sâu sắc, đề cập nhiều khía 9 cạnh về sản nghiệp văn hóa.
Tác giả cho rằng, những nghiên cứu này có giá trị lớn trong việc xây dựng nền tảng lý luận về sản nghiệp văn hóa của Trung Quốc. Hướng nghiên cứu thứ tư mà tác giả luận văn muốn đề cập đến trong phần tổng thuật về tình hình nghiên cứu về sản nghiệp văn hóa tại Trung Quốc là những nghiên cứu đặt sản nghiệp văn hóa trong bối cảnh cụ thể như: gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO) hay đứng trước thách thức của khủng hoảng thế giới về tài chính – tiền tệ. Việc Trung Quốc gia nhập WTO được các nhà khoa học đánh giá là một trong 100 sự kiện lớn của lịch sử 5000 năm của quốc gia này. Đây là cơ hội lớn đánh dấu công cuộc cải cách mở cửa bắt đầu hội nhập sâu sắc và toàn diện vào thị trường quốc tế.
Song nó cũng chứa đựng không ít thách thức đòi hỏi Chính phủ Trung Quốc luôn phải linh hoạt, ứng phó kịp thời. Trong bối cảnh chung đó, sản nghiệp văn hóa Trung Quốc bước vào thế kỷ XXI với nhiều thời cơ và thách thức mới. Phân tích những thuận lợi và khó khăn mà thực tế đặt ra đồng thời đề xuất kiến nghị giải pháp là những chủ đề nóng của các học giả Trung Quốc nghiên cứu về sản nghiệp văn hóa lúc bấy giờ. Trong chủ đề này trước tiên phải kể đến cuốn “Toàn cầu hóa và phát triển sản nghiệp văn hóa Trung Quốc” (全球化与中国文化产业发展, 2006) [32] của hai tác giả Trịnh Quảng Văn, Từ Khánh Văn.
Cuốn sách bắt đầu từ những vấn đề như bối cảnh, khung lý luận, quy luật phát triển của sản nghiệp văn hóa Trung Quốc, từ đó phân tích hoàn cảnh phát triển, phác họa những ưu nhược của sản nghiệp văn hóa. Đồng thời các tác giả cũng tham khảo sự phát triển sản nghiệp văn hóa nước khác, qua đó đề xuất các đối sách liên quan cho Trung Quốc. Có thể nhận thấy rằng đây là một bức tranh chung tương đối rõ nét về sự ra đời, phát triển của sản nghiệp văn hóa Trung Quốc từ lý luận đến thực tiễn. Ngoài ra, chúng ta còn phải kể đến cuốn “Bàn luận về sản nghiệp văn hóa Trung Quốc trong bối cảnh toàn cầu hóa” (全球化背景下中国文化产业论, 2006) do tác giả Tưởng Hiểu Lệ [22] chủ biên.
Tác giả cho rằng thế kỷ XXI mang đến “mùa xuân mới” cho sản nghiệp văn hóa Trung Quốc. Cuốn sách không chỉ 10 nhìn lại chặng đường đã qua mà còn đi sâu phân tích hiện trạng cũng như đưa ra các dự báo cho sự phát triển của sản nghiệp văn hóa của Trung Quốc. Đối với những khó khăn còn tồn tại, tác giả không chỉ chỉ ra nguyên nhân mà còn kiến nghị biện pháp giải quyết. Đồng thời các tác giả cũng đưa ra những chính sách mang tính tham khảo đối với việc hoạch định chiến lược phát triển cho sản nghiệp văn hóa của Trung Quốc.
Xoay quanh chủ đề này còn có nhiều bài viết của các nhà nghiên cứu đăng tải trên các website như: Bài Cơ hội và thách thức khi Trung Quốc gia nhập WTO và Đại hội lần thứ XVI của Đảng Cộng sản Trung Quốc đặt ra đối với sản nghiệp văn hóa Trung Quốc (WTO 和十六大对我国的文化产业的 挑战和机遇 , 2004) [45] trên website: http://www.org hay bài viết Bàn luận về sự phát triển của sản nghiệp văn hóa Trung Quốc dưới áp lực toàn cầu hóa (论全球化压力下的中 国文化产业发展, 2007)[40] của tác giả Phó Thủ Tường. Các tác giả cho rằng, với tư cách là thành viên mới của WTO chính phủ Trung Quốc cần phải mở cửa văn hóa hơn nữa, căn cứ vào quy định của WTO để điều chỉnh và cải tổ cơ chế, pháp luật, quan niệm về giao lưu văn hóa nhằm tăng cường sức cạnh tranh của văn hóa Trung Quốc với thế giới. Bên cạnh sự kiện gia nhập WTO vào năm 2001, vào cuối thập niên đầu thế kỷ XXI sản nghiệp văn hóa Trung Quốc còn phải đối diện với cuộc khủng hoảng tài chính, tiền tệ lan rộng trên toàn thế giới. Sự kiện này ảnh hưởng mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội của các nước trên toàn thế giới.
Là một phần quan trọng của nền kinh tế quốc dân, sản nghiệp văn hóa cũng không tránh khỏi được những tác động mà cuộc khủng hoảng này đưa lại. Bởi vậy, chủ đề sản nghiệp văn hóa và khủng hoảng tài chính, tiền tệ thu hút sự quan tâm không nhỏ đối với giới học giả. Đặc biệt là những công trình và bài viết được nghiên cứu trong thời gian gần đây đều chủ yếu xoay quanh khía cạnh này. Trước tiên là cuốn “Những bình luận về sản nghiệp văn hóa của Đại học Bắc Kinh” (北大文化产业评论, 2010) [28] do tác giả Diệp Lãng chủ biên.
Đây là một những sản phẩm thường niên của Đại học Bắc Kinh từ năm 2006 đến nay, với 4 tôn 11 chỉ chủ yếu bao gồm: Tính lý luận, tính phê bình, tính lịch sử và tính quốc tế. Cuốn sách là tổng hợp các nghiên cứu của giới học giả về sản nghiệp văn hóa trên các góc nhìn như: lý luận, tranh luận quan điểm, nghiên cứu vùng miền. Trong lần xuất bản năm 2010 này, các tác giả tập trung đi sâu phân tích về sự “chấn hưng sản nghiệp văn hóa Trung Quốc” trong bối cảnh sau khủng hoảng tài chính, tiền tệ. Nói về chính sách phát triển sản nghiệp văn hóa, hai tác giả Trương Xuân Hoa và Phàn Sỹ Đức có bài: “Diễn biến chính sách, phát triển sản nghiệp và kiến nghị chính sách cho sản nghiệp văn hóa Trung Quốc – Làm rõ thêm về ‘Quy hoạch chấn hưng sản nghiệp văn hóa Trung Quốc’”.
Trong đó, tác giả đã trình bày những điểm lớn về diễn biến chính sách phát triển sản nghiệp từ năm 1999 đến nay. Ngoài ra, hai tác giả còn nói về ý nghĩa của chính sách chấn hưng sản nghiệp văn hóa cũng như “bắt mạch” việc thực thi chính sách này tại Trung Quốc. Tiếp đó, còn phải kể đến cuốn “Những suy nghĩ mới về sản nghiệp văn hóa Trung Quốc” (中国文化产业新思考, 2010) [19] của tác giả Phạm Chu. Công trình này đã tổng hợp nhiều góc nhìn, tầng bậc của tác giả về sản nghiệp văn hóa.
Tác giả không chỉ chú ý đến tình hình trong nước mà còn đề cập đến “giao dịch” văn hóa toàn cầu. Bên cạnh những quan tâm về những khó khăn trong thực tiễn phát triển sản nghiệp văn hóa, công trình còn vạch ra những hướng phát triển tiếp theo trong tương lai của sản nghiệp văn hóa Trung Quốc. Cũng giống như những công trình viết vào những năm cuối của thập niên đầu thế kỷ XXI, Phạm Chu tập trung nhiều trong phần nói về sự phát triển của sản nghiệp văn hóa trong bối cảnh khủng hoảng tài chính – tiền tệ toàn cầu. Trong những bài viết của mình, tác giả cũng nhấn mạnh sản nghiệp văn hóa là “con đường tất yếu” của việc nâng cao sức mạnh mềm văn hóa quốc gia.
Các bài viết về chủ đề này phải kể đến những tên tuổi sau: Tác giả Trương Di Vũ với “Sự phát triển của sản nghiệp văn hóa phải đối diện với tình hình mới” (文化产业发展需要面对新情况, 2008) [56], tác giả Phạm Chu với bài “Ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính – tiền tệ đối với sản nghiệp văn hóa Trung Quốc – Chuyển đổi và suy ngẫm” (金融危机对中国文化产业影响变迁与思考, 2008) 12 [37], v. Trong đó, tác giả Trương Di Vũ với bài viết “Sự phát triển của sản nghiệp văn hóa phải đối diện với tình hình mới” cho rằng cuộc khủng hoảng tài chính – tiền tệ trên toàn cầu đã ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của đời sống xã hội. Mặc dù trong nhiều năm gần đây, Trung Quốc đặc biệt coi trọng sự phát triển của sản nghiệp sáng tạo văn hóa. Song tác giả cho rằng, trong tình hình kinh tế gặp nhiều khó khăn như hiện nay, tốc độ đầu tư cho sản nghiệp này sẽ giảm sút.
Do vậy, tác giả nhấn mạnh sản nghiệp văn hóa trong tình hình mới phải phát triển theo hướng “thực sự cầu thị”.
