Vốn Cho Phát Triển Nông Nghiệp Ứng Dụng Công Nghệ Cao Ở Thành Phố Hà Nội

Nông nghiệp, nông thôn và nông dân đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội của… 220 trang · Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh · 2021.

• Tác giả: Trần Lệ Phương
• Người hướng dẫn: Nguyễn Quang Thuấn
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Vốn Cho Phát Triển Nông Nghiệp Ứng Dụng Công Nghệ Cao Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VỐN CHO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu nước ngoài và trong nước liên quan đến đề tài vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 1.2. Những vấn đề luận án cần tiếp tục làm rõ
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VỐN CHO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO
• 2.1. Khái niệm, đặc điểm, sự cần thiết thu hút vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.2. Nội dung và nhân tố ảnh hưởng đến thu hút vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 2.3. Kinh nghiệm của một số nước và địa phương trong nước về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VỐN CHO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Những thuận lợi và khó khăn về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội
• 3.2. Tình hình vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội giai đoạn 2016-2019
• 3.3. Đánh giá thực trạng vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội giai đoạn 2016-2019
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP VỀ VỐN CHO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO Ở THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 4.1. Xu hướng phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và phương hướng về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030
• 4.2. Giải pháp về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Nông Nghiệp Công Nghệ Cao Hà Nội

Nông nghiệp, nông thôn và nông dân đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Nâng cao giá trị gia tăng trong nông nghiệp là hướng đi quan trọng để phát triển bền vững. Quyết định 899/2013/QĐ-TTg phê duyệt đề án tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (NNƯDCNC) làm tăng nhu cầu vốn cho nhiều lĩnh vực, từ giống, thủy lợi, canh tác đến chế biến và tiêu thụ. Khu vực nông thôn cũng cần các dịch vụ tài chính, ngân hàng, viễn thông, thương mại và giao thông vận tải. Diện tích đất sản xuất nông nghiệp của Hà Nội chiếm 46,8% tổng diện tích. Hà Nội đã có một số mô hình NNƯDCNC như sử dụng giống mới năng suất cao, chăn nuôi công nghệ hiện đại, chế biến và bảo quản nông sản bằng công nghệ bao gói hút chân không, bảo quản lạnh. Giá trị sản phẩm NNƯDCNC đạt 25%. Mục tiêu là đưa tỷ trọng giá trị sản xuất NNƯDCNC lên khoảng 35% tổng giá trị toàn ngành. Trọng tâm là hỗ trợ phát triển sản xuất ứng dụng CNC trong các lĩnh vực giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản; sản xuất, sơ chế, chế biến, bảo quản sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản.

1.1. Vai trò của nông nghiệp công nghệ cao trong kinh tế Hà Nội

Nông nghiệp không chỉ là nguồn cung cấp lương thực, thực phẩm mà còn là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở khu vực nông thôn. Việc ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tạo ra giá trị gia tăng cao hơn. Điều này góp phần tăng thu nhập cho người nông dân, cải thiện đời sống và giảm nghèo ở khu vực nông thôn. Theo [163, tr. 2], giá trị sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn Hà Nội đạt 25%, cho thấy tiềm năng phát triển lớn của lĩnh vực này.

1.2. Mục tiêu phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đến 2030

Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 tăng trưởng sản xuất nông nghiệp bình quân từ 3,0-3,5%/năm trở lên. Chú trọng phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp hiện đại, ứng dụng công nghệ cao. Phấn đấu đưa tỷ trọng giá trị sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao từ 70% trở lên trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp của Thành phố [163, tr.]. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng cơ sở hạ tầng.

II. Thách Thức Về Nguồn Vốn Cho Nông Nghiệp CNC Tại Hà Nội

Mặc dù có tiềm năng lớn, việc phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở Hà Nội vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề nguồn vốn. Tỷ trọng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước còn thấp, chỉ chiếm khoảng 9% tổng đầu tư từ ngân sách. Các doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vào ngành này với quy mô nhỏ và có xu hướng giảm. Thành phố Hà Nội đã hình thành một số khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nhưng hiệu quả đạt được chưa cao. Nguyên nhân chủ yếu là do: lựa chọn mô hình, sản phẩm để sản xuất chưa phù hợp; khả năng tài chính chưa đủ mạnh để thực hiện đầu tư hạ tầng và thu hút doanh nghiệp. Các chính sách thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chưa được các cấp, các ngành triển khai quyết liệt. Việc nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành của Nhà nước trong sản xuất nông nghiệp còn nhiều bất cập, công tác rà soát, điều chỉnh và nâng cao chất lượng quy hoạch chưa thật sự gắn với nghiên cứu thị trường.

2.1. Thực trạng đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao còn hạn chế

Vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của thành phố Hà Nội vẫn thấp. Tỷ trọng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm khoảng 9% tổng đầu tư từ ngân sách, các doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vào ngành này với quy mô nhỏ và có xu hướng giảm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp để thu hút thêm nguồn vốn từ các thành phần kinh tế khác, đặc biệt là từ khu vực tư nhân.

2.2. Khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn và chính sách hỗ trợ

Các chính sách thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, đặc biệt là lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chưa được các cấp, các ngành triển khai quyết liệt. Việc nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành của Nhà nước trong sản xuất nông nghiệp còn nhiều bất cập, công tác rà soát, điều chỉnh và nâng cao chất lượng quy hoạch chưa thật sự gắn với nghiên cứu thị trường. Công tác quản lý chất lượng các mặt hàng nông sản, vệ sinh an toàn thực phẩm, coi truy xuất nguồn gốc của doanh nghiệp vẫn còn tồn tại nhiều bất cập.

2.3. Hạn chế về quy hoạch và lựa chọn mô hình sản xuất

Thành phố Hà Nội đã hình thành một số khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nhưng hiệu quả đạt được chưa cao. Nguyên nhân chủ yếu là do: lựa chọn mô hình, sản phẩm để sản xuất chưa phù hợp; khả năng tài chính chưa đủ mạnh để thực hiện đầu tư hạ tầng và thu hút doanh nghiệp. Cần có sự đánh giá kỹ lưỡng về thị trường, điều kiện tự nhiên và nguồn lực để lựa chọn các mô hình sản xuất phù hợp, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

III. Cách Huy Động Nguồn Vốn Cho Nông Nghiệp CNC Hà Nội

Để giải quyết bài toán về nguồn vốn, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Trước hết, cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn, không chỉ dựa vào ngân sách nhà nước mà còn thu hút vốn từ các doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước, các tổ chức tín dụng và các quỹ đầu tư. Đồng thời, cần cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và các chính sách hỗ trợ. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, như ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng và hỗ trợ về kỹ thuật, công nghệ. Cần tăng cường công tác xúc tiến đầu tư, quảng bá tiềm năng và cơ hội đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao của Hà Nội.

3.1. Đa dạng hóa các kênh huy động vốn đầu tư

Không chỉ dựa vào ngân sách nhà nước mà còn thu hút vốn từ các doanh nghiệp, nhà đầu tư trong và ngoài nước, các tổ chức tín dụng và các quỹ đầu tư. Cần có cơ chế, chính sách để khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao. Ví dụ, có thể phát hành trái phiếu chính quyền địa phương để huy động vốn cho các dự án phát triển nông nghiệp công nghệ cao.

3.2. Cải thiện môi trường đầu tư vào nông nghiệp

Tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn và các chính sách hỗ trợ. Cần đơn giản hóa các thủ tục hành chính, giảm chi phí giao dịch và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành để giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp.

3.3. Xây dựng chính sách khuyến khích đầu tư CNC

Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, như ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng và hỗ trợ về kỹ thuật, công nghệ. Cần có sự đánh giá định kỳ về hiệu quả của các chính sách để điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tế. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chính sách.

IV. Giải Pháp Phát Triển Nông Nghiệp CNC Bền Vững Tại Hà Nội

Phát triển nông nghiệp công nghệ cao bền vững đòi hỏi sự kết hợp giữa các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường. Cần chú trọng đến việc bảo vệ tài nguyên đất, nước và đa dạng sinh học. Cần áp dụng các quy trình sản xuất thân thiện với môi trường, giảm thiểu sử dụng hóa chất và tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo. Cần xây dựng chuỗi giá trị nông sản công nghệ cao khép kín, từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ. Cần tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân để chia sẻ lợi ích và rủi ro. Cần nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản công nghệ cao trên thị trường trong nước và quốc tế.

4.1. Ứng dụng công nghệ sinh học và tưới tiêu thông minh

Ứng dụng công nghệ sinh học trong chọn tạo giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao, chất lượng tốt và khả năng chống chịu sâu bệnh, biến đổi khí hậu. Sử dụng công nghệ tưới tiêu thông minh để tiết kiệm nước, giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường. Cần có sự đầu tư vào nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng các công nghệ mới vào sản xuất nông nghiệp.

4.2. Xây dựng chuỗi cung ứng nông sản công nghệ cao

Xây dựng chuỗi cung ứng nông sản công nghệ cao khép kín, từ sản xuất đến chế biến và tiêu thụ. Cần có sự liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp, hợp tác xã và người nông dân để chia sẻ lợi ích và rủi ro. Cần có hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm để đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm.

4.3. Nâng cao năng lực cạnh tranh nông sản công nghệ cao

Nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản công nghệ cao trên thị trường trong nước và quốc tế. Cần xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế như VietGAP, GlobalGAP. Cần có sự hỗ trợ của nhà nước trong việc xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và đàm phán các hiệp định thương mại tự do.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Nông Nghiệp CNC Hà Nội

Thực hiện chủ trương đó, Hội đồng nhân dân thành phố đã ban hành Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐND về một số chính sách thực hiện Chương trình phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao thành phố Hà Nội giai đoạn 2016-2020. Tuy nhiên, trên thực tế, vốn đầu tư cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của thành phố Hà Nội vẫn thấp. Tỷ trọng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm khoảng 9% tổng đầu tư từ ngân sách, các doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vào ngành này với quy mô nhỏ và có xu hướng giảm. Thành phố Hà Nội đã hình thành một số khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nhưng hiệu quả đạt được chưa cao.

5.1. Đánh giá hiệu quả chính sách hiện hành

Cần đánh giá hiệu quả của các chính sách hiện hành để điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tế. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong quá trình đánh giá chính sách. Cần có cơ chế giám sát, kiểm tra việc thực hiện chính sách để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả.

5.2. Đề xuất chính sách mới phù hợp

Cần đề xuất các chính sách mới phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp công nghệ cao trong giai đoạn mới. Cần có sự nghiên cứu, khảo sát kỹ lưỡng trước khi ban hành chính sách. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở, ban, ngành trong quá trình xây dựng chính sách.

VI. Tương Lai Của Nông Nghiệp CNC Và Nguồn Vốn Tại Hà Nội

Sự phát triển của nông nghiệp công nghệ cao ở Hà Nội phụ thuộc rất lớn vào việc giải quyết bài toán về nguồn vốn. Với các giải pháp đồng bộ và hiệu quả, Hà Nội có thể thu hút được nhiều nguồn vốn đầu tư vào lĩnh vực này, tạo động lực thúc đẩy phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nông nghiệp công nghệ cao sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an ninh lương thực, nâng cao thu nhập cho người nông dân và góp phần xây dựng nông thôn mới.

6.1. Dự báo nhu cầu vốn cho nông nghiệp CNC đến 2030

Cần có dự báo chính xác về nhu cầu vốn cho nông nghiệp công nghệ cao đến năm 2030 để có kế hoạch huy động vốn phù hợp. Cần có sự tham gia của các chuyên gia kinh tế, nhà khoa học và doanh nghiệp trong quá trình dự báo. Cần có sự cập nhật thường xuyên về dự báo để điều chỉnh kế hoạch huy động vốn.

6.2. Định hướng phát triển nông nghiệp CNC bền vững

Cần có định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao bền vững, đảm bảo sự hài hòa giữa các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường. Cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình xây dựng định hướng phát triển. Cần có sự giám sát, đánh giá thường xuyên về việc thực hiện định hướng phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Nông nghiệp, nông thôn và nông dân giữ vị trí, vai trò chiến lược trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Nhằm nâng cao giá trị gia tăng và hướng tới phát triển bền vững, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 899/2013/QĐ-TTg ngày 10/6/2013 phê duyệt Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp. Tại thành phố Hà Nội, diện tích đất sản xuất nông nghiệp đạt hơn 157.200 ha, chiếm 46,8% tổng diện tích tự nhiên của toàn thành phố. Thành phố đã bước đầu hình thành một số mô hình ứng dụng công nghệ cao trong trồng trọt, chăn nuôi, sơ chế và bảo quản nông sản, nâng tỷ trọng giá trị sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao lên 25% (trong đó chăn nuôi đạt 33,5%; lúa, ngô, rau, hoa, cây ăn quả, chè đạt gần 18%; thủy sản đạt 13%). Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội cũng đã ban hành Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐND về một số chính sách thực hiện Chương trình phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao giai đoạn 2016-2020 nhằm đưa tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 35% và định hướng đến năm 2030 đạt từ 70% trở lên.

Mặc dù có chủ trương thúc đẩy, thực tiễn đầu tư vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Hà Nội còn nhiều hạn chế:

• Tỷ trọng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước cho lĩnh vực này chỉ chiếm khoảng 9% tổng vốn đầu tư từ ngân sách của thành phố.
• Doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao chiếm quy mô nhỏ và có xu hướng giảm; các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao hoạt động chưa đạt hiệu quả mong đợi.
• Nguồn vốn đầu tư xã hội chưa được huy động tối đa; việc tiếp cận đất đai, tín dụng, hạ tầng kỹ thuật và thủ tục hành chính còn gặp nhiều rào cản.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định là: Cho đến thời điểm tác giả thực hiện nghiên cứu, chưa có công trình khoa học nào phân tích một cách toàn diện, có hệ thống từ góc độ kinh tế chính trị về thực trạng huy động và sử dụng vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn thành phố Hà Nội, đặc biệt là giai đoạn triển khai Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐND (2016-2019).

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu tổng quát của luận án là trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, phân tích và đánh giá thực trạng vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội giai đoạn 2016 - 2019, từ đó đề xuất phương hướng và hệ thống giải pháp nhằm thu hút, sử dụng có hiệu quả nguồn vốn này đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

Luận án xác định 3 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa và làm rõ thêm những vấn đề lý luận và thực tiễn về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội từ năm 2016 đến năm 2019.
3. Đề xuất phương hướng và giải pháp về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội.
• Phạm vi nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu vốn tài chính cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chủ yếu là vốn nhà nước (từ ngân sách) và vốn ngoài nhà nước (doanh nghiệp trong nước, hợp tác xã, hộ cá nhân trong nước), trong mối quan hệ giữa Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội và các chủ thể liên quan. Khái niệm nông nghiệp được tiếp cận theo nghĩa hẹp, bao gồm hai ngành chính là trồng trọt và chăn nuôi.
• Phạm vi không gian: Địa bàn thành phố Hà Nội, bao gồm 12 quận, 17 huyện và 1 thị xã.
• Phạm vi thời gian: Tập trung thu thập, phân tích số liệu thực trạng trong giai đoạn 2016 - 2019; các đề xuất, định hướng và dự báo nhu cầu vốn được xây dựng cho giai đoạn đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tác giả đã phân loại và tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan theo 3 nhóm chủ đề chính:

Nhóm chủ đề	Các tác giả, công trình tiêu biểu được điểm luận	Nội dung chính và đóng góp của tài liệu
1. Nông nghiệp và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao	- Frans Ellis: Chính sách nông nghiệp trong các nước đang phát triển - Kerkvliet, James Scott (Nguyễn Ngọc, Đỗ Đức Định giới thiệu): Một số vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn ở các nước và Việt Nam - Nguyễn Ngọc Hà: Đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng... (1986-2011) - Nguyễn Tự Trọng: Nghiên cứu tại Hải Phòng bối cảnh CMCN 4.0 - Quyết định 27/QĐ-TTg: Đề tài KHCN hạ tầng nông thôn mới Bắc Trung Bộ - Vũ Thanh Nguyên; Phạm Sinh; Ngô Thanh Tứ; Trần Thanh Quang; Đỗ Xuân Trường, Lê Thị Thu; Nguyễn Văn Tuấn; Nguyễn Văn Lân; Phạm Văn Hiển; Nguyễn Văn Phú; Đoàn Xuân Thuỷ	- Phân tích chính sách phát triển nông nghiệp, sở hữu đất đai, mô hình trang trại nhỏ và chuyển đổi cơ cấu kinh tế. - Khái quát đặc trưng của nông nghiệp công nghệ cao: sản xuất tập trung, nhà màng, nhà kính, kiểm soát môi trường, công nghệ sinh học. - Xác định công nghệ cao giúp tăng năng suất trên 30%, nâng cao giá trị gia tăng nhưng đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn và rủi ro tự nhiên cao.
2. Vốn cho phát triển nông nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao	- Michael P. Todaro: Kinh tế học cho thế giới thứ ba (vai trò tích lũy vốn qua mô hình Hàn Quốc) - Joseph E. Stiglitz: Kinh tế học công cộng (phân bổ nguồn lực ngân sách) - E. Wayne Nafziger: Kinh tế học của các nước đang phát triển (mối quan hệ đồng điệu giữa vốn và thu nhập tại Mỹ, Nhật Bản) - Bùi Mạnh Cường: Luận án về vốn ngân sách nhà nước - Hồ Sỹ Nguyên; Trần Viết Nguyên: Luận án về hiệu quả vốn đầu tư nông nghiệp tại Thừa Thiên Huế - Phạm Thị Khanh: Luận án về huy động vốn nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Hồng - Báo cáo của World Bank, UNDP, ADB, Diễn đàn phát triển Việt Nam	- Luận giải vai trò cốt lõi của vốn trong tăng trưởng kinh tế và nông nghiệp. - Phân tích hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước, các kênh dẫn vốn tín dụng và đầu tư tư nhân vào nông nghiệp nông thôn. - Chỉ ra các nguyên nhân gây thất thoát, dàn trải và hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công còn thấp.
3. Nông nghiệp và nguồn vốn tại Hà Nội	- Nguyễn Tiến Dĩnh: Luận án về chính sách kinh tế nông nghiệp ngoại thành Hà Nội - Lê Thị Tường Thu: Luận án về vốn NSNN cho giao thông nông thôn Đồng bằng sông Hồng - Lê Sỹ Thọ: Luận án về vốn cơ sở hạ tầng nông thôn mới Hà Nội - Phạm Văn Khôi: Các giải pháp phát triển Nông nghiệp ngoại thành Hà Nội theo hướng nông nghiệp sinh thái - Đặng Huyền Linh: Đề án xúc tiến thu hút FDI vào nông nghiệp công nghệ cao - Bài báo của Việt Phong và các tác giả khác về rào cản thiếu vốn tại Hà Nội	- Làm rõ đặc điểm kinh tế nông nghiệp ven đô Hà Nội trong quá trình đô thị hóa nhanh. - Phân tích thực trạng chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, thiếu hụt quỹ đất lớn cho sản xuất tập trung. - Nhận diện tình trạng khó khăn về vốn tín dụng và hỗ trợ ngân sách đối với các chủ thể sản xuất công nghệ cao trên địa bàn Thủ đô.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

• Về mặt lý luận: Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tiếp cận vốn đầu tư nông nghiệp nói chung hoặc đầu tư công riêng lẻ. Luận án đi sâu xây dựng khung lý thuyết hoàn chỉnh về bản chất, đặc điểm, nội dung và tiêu chí đánh giá vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; làm rõ cơ chế phối hợp giữa nguồn vốn mồi của Nhà nước và nguồn vốn thương mại của doanh nghiệp, hợp tác xã.
• Về mặt thực tiễn: Chưa có công trình nào đánh giá có hệ thống việc thực thi cơ chế vốn theo Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐND của thành phố Hà Nội giai đoạn 2016-2019. Luận án trực tiếp khảo sát, sử dụng số liệu sơ cấp và thứ cấp để phân tích các rào cản tiếp cận vốn, đất đai, hạ tầng, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp chuyên biệt cho thành phố Hà Nội đến năm 2025, tầm nhìn 2030.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và khung phân tích

Luận án dựa trên nền tảng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước về nông nghiệp, công nghệ cao và ngân sách (Luật Công nghệ cao năm 2008, Luật Ngân sách nhà nước năm 2015, Luật Đấu thầu năm 2013).

Các khái niệm then chốt được tác giả hệ thống hóa và xác định:

• Khái niệm vốn: Dựa trên quan điểm của C. Mác (vốn là tư bản, là giá trị tự tăng lên qua chu chuyển $T - H ... SX ... H' - T'$), Paul Samuelson (vốn là yếu tố đầu vào sản xuất) và David Begg (phân định vốn hiện vật và vốn tài chính), tác giả đưa ra định nghĩa: Vốn là giá trị biểu hiện dưới hình thái tiền hoặc tài sản được đầu tư vào sản xuất, kinh doanh nhằm tìm kiếm lợi nhuận và tạo ra thu nhập.
• Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao: Tác giả định nghĩa là nền nông nghiệp áp dụng các kỹ thuật tiên tiến nhất vào quá trình sản xuất để đạt năng suất tối ưu, chất lượng tốt với quy trình sản xuất hiện đại, đảm bảo an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đem lại hiệu quả kinh tế cao, bảo vệ môi trường sinh thái và tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp trên thị trường thế giới.
• Vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao: Là giá trị dưới hình thái tiền được đầu tư vào kỹ thuật tiên tiến nhất của sản xuất nông nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả, giá trị gia tăng, tăng khả năng cạnh tranh để tối đa hóa lợi ích đầu tư.

Vốn cho nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao mang các đặc điểm đặc thù:

• Tác động gián tiếp vào sản xuất thông qua đất đai, cây trồng và vật nuôi.
• Chu kỳ sản xuất dài, tính thời vụ cao làm quá trình tuần hoàn và thu hồi vốn chậm, tiềm ẩn nguy cơ ứ đọng vốn.
• Là lĩnh vực thâm dụng vốn lớn nhưng chịu rủi ro cao từ thiên tai, dịch bệnh và biến động thị trường.

Phương pháp nghiên cứu

Luận án sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu kinh tế:

• Phương pháp trừu tượng hóa khoa học: Sử dụng trong Chương 2 để gạt bỏ các hiện tượng ngẫu nhiên, làm rõ bản chất kinh tế của vốn, các thuộc tính của vốn trong nông nghiệp công nghệ cao và bài học kinh nghiệm quốc tế, địa phương.
• Phương pháp phân tích và tổng hợp: Sử dụng xuyên suốt các chương để phân tích các yếu tố cấu thành nguồn vốn (ngân sách, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình) và tổng hợp thành bức tranh toàn cảnh về cung - cầu vốn.
• Phương pháp thống kê - so sánh: Sử dụng chủ yếu trong Chương 3 để xử lý các chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2016-2019, so sánh cơ cấu phân bổ ngân sách, quy mô vốn đăng ký của doanh nghiệp, hợp tác xã qua các năm.
• Phương pháp phỏng vấn, khảo sát thực tế: Tác giả trực tiếp khảo sát, phỏng vấn một số doanh nghiệp, hợp tác xã và cá nhân đầu tư nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại một số huyện của Hà Nội nhằm thu thập dữ liệu sơ cấp về rào cản thủ tục hành chính, tiếp cận vốn vay và tiếp cận hạ tầng kỹ thuật.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Dữ liệu thứ cấp: Các văn kiện Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội; Niên giám thống kê thành phố Hà Nội; các báo cáo định kỳ của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài chính; các quy hoạch phát triển nông nghiệp thành phố đến năm 2020, định hướng đến năm 2030; hệ thống văn bản pháp luật của Chính phủ và Hội đồng nhân dân thành phố.
• Dữ liệu sơ cấp: Kết quả điều tra, phiếu khảo sát và phỏng vấn trực tiếp các chủ thể sản xuất, kinh doanh nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn các huyện ngoại thành Hà Nội.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

Chương 1 gồm 2 tiết chính:

• Tiết 1.1: Phân tích các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến 3 mảng nội dung: nông nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao; vốn cho phát triển nông nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao; nông nghiệp và vốn nông nghiệp tại địa bàn thành phố Hà Nội.
• Tiết 1.2: Tổng kết các kết quả nghiên cứu đã đạt được về lý luận và thực tiễn, đồng thời chỉ ra các vấn đề còn bỏ ngỏ. Tác giả xác định rõ khoảng trống về mặt học thuật và thực tiễn: cần một nghiên cứu chuyên sâu, trực diện về cơ chế vận hành, thực trạng phân bổ và các rào cản đối với vốn đầu tư cho nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Thủ đô Hà Nội giai đoạn 2016-2019.

Chương 2: Cơ sở lý luận và thực tiễn về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

Chương 2 gồm 3 tiết với các luận điểm chính:

• Tiết 2.1 (Khái niệm, đặc điểm, sự cần thiết): Luận giải cơ sở lý luận về vốn, phân loại vốn theo chu chuyển (cố định, lưu động), theo sở hữu (chủ sở hữu, nợ phải trả) và theo chủ thể (vốn nhà nước, vốn ngoài nhà nước). Khẳng định sự cần thiết của vốn đối với việc chuyển đổi từ nông nghiệp quảng canh sang thâm canh (dẫn chứng lý thuyết địa tô chênh lệch I và II của C. Mác); vai trò của vốn trong việc đưa hệ số ICOR nông nghiệp về mức tối ưu, giảm thiểu rủi ro thời tiết và giải phóng lao động nông thôn.
• Tiết 2.2 (Nội dung và nhân tố ảnh hưởng): Phân tích hệ thống chính sách thu hút vốn gồm: công tác quy hoạch vùng sản xuất; chính sách ưu đãi đất đai (miễn, giảm tiền thuê đất, hỗ trợ tích tụ đất); chính sách tín dụng và hỗ trợ chuyển giao công nghệ. Phân định cơ cấu nguồn vốn nhà nước (ngân sách trung ương, địa phương, trái phiếu, vốn ODA) và vốn ngoài nhà nước (doanh nghiệp tư nhân, hợp tác xã, FDI).
• Tiết 2.3 (Kinh nghiệm thực tiễn): Khảo cứu bài học thu hút và quản lý vốn phát triển nông nghiệp công nghệ cao tại một số quốc gia (Trung Quốc, Israel, Nhật Bản) và một số địa phương trong nước (Thành phố Hồ Chí Minh, Lâm Đồng, Vĩnh Phúc), rút ra 4 bài học kinh nghiệm cho Hà Nội về quy hoạch đất đai, vốn mồi ngân sách, đào tạo nguồn nhân lực và liên kết chuỗi giá trị.

Chương 3: Thực trạng vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội

Chương 3 gồm 3 tiết, tập trung đánh giá số liệu thực tế giai đoạn 2016-2019:

• Tiết 3.1 (Những thuận lợi và khó khăn): Trình bày điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của Hà Nội (12 quận, 17 huyện, 1 thị xã) với quỹ đất nông nghiệp hơn 157.200 ha. Nêu rõ các lợi thế về thị trường tiêu thụ nội đô và hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học, song gặp khó khăn lớn về tốc độ đô thị hóa nhanh làm manh mún đất đai.
• Tiết 3.2 (Tình hình vốn giai đoạn 2016-2019): Phân tích hệ thống bảng biểu thống kê thực tế:
  • Vốn ngân sách (Bảng 3.1, 3.2): Đánh giá chi tiết nguồn vốn ngân sách thành phố thực hiện Nghị quyết 03/2015/NQ-HĐND; hỗ trợ tập huấn kỹ thuật khuyến nông (Biểu 3.1, 3.2); tỷ trọng vốn ngân sách chi cho nông nghiệp công nghệ cao chỉ chiếm khoảng 9% tổng chi đầu tư phát triển từ ngân sách.
  • Vốn doanh nghiệp và hợp tác xã (Bảng 3.3, 3.4, 3.5): Số lượng doanh nghiệp và hợp tác xã đầu tư vào lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi công nghệ cao còn rất khiêm tốn; quy mô vốn đăng ký nhỏ; cơ cấu đầu tư tập trung chủ yếu vào chăn nuôi quy mô vừa và rau hoa quả an toàn.
  • Đánh giá tiếp cận nguồn lực (Bảng 3.6, 3.7, 3.8, 3.9): Trình bày kết quả điều tra sơ cấp đối với nhà đầu tư về: khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng (Bảng 3.7); khả năng tiếp cận đất đai và hạ tầng điện, nước, giao thông nội đồng (Bảng 3.8); mức độ thuận tiện của các thủ tục hành chính, cấp phép đầu tư (Bảng 3.9).
• Tiết 3.3 (Đánh giá thực trạng): Tổng kết các thành tựu (hình thành các vùng chuyên canh hoa Tây Tựu, Mê Linh, chăn nuôi ứng dụng công nghệ làm mát chuồng trại); chỉ rõ những tồn tại (vốn đầu tư manh mún, chính sách hỗ trợ lãi suất khó tiếp cận, thiếu tài sản bảo đảm trên đất nông nghiệp) và phân tích nguyên nhân chủ quan, khách quan.

Chương 4: Phương hướng và giải pháp về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở thành phố Hà Nội

Chương 4 gồm 2 tiết chính:

• Tiết 4.1 (Xu hướng và phương hướng đến năm 2025, tầm nhìn 2030): Trình bày các dự báo phát triển của Hà Nội đến năm 2030:
  • Dự báo cơ cấu lao động nông nghiệp và mức tiêu thụ lương thực, thực phẩm (nhu cầu gạo, lúa chi tiết, thịt và thủy - hải sản).
  • Mục tiêu đưa tăng trưởng nông nghiệp đạt 3,0-3,5%/năm, tỷ trọng giá trị sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đạt từ 70% trở lên.
  • Xây dựng bảng dự báo nhu cầu vốn đầu tư cho từng phân ngành nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của thành phố đến năm 2030.
• Tiết 4.2 (Hệ thống giải pháp): Đề xuất 5 nhóm giải pháp cụ thể:
  1. Hoàn thiện quy hoạch và chính sách đất đai: Thúc đẩy tích tụ, tập trung ruộng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp ổn định lâu dài để doanh nghiệp yên tâm thế chấp vay vốn.
  2. Đổi mới cơ chế phân bổ và nâng cao hiệu quả vốn ngân sách: Sử dụng vốn ngân sách làm "vốn mồi", tập trung đầu tư hạ tầng giao thông, thủy lợi, xử lý môi trường tại các vùng quy hoạch nông nghiệp công nghệ cao tập trung.
  3. Mở rộng các kênh tín dụng và hỗ trợ tài chính: Hướng dẫn định giá tài sản hình thành trên đất (nhà màng, nhà kính, hệ thống tự động hóa) để làm tài sản bảo đảm vay vốn thương mại.
  4. Cải cách thủ tục hành chính và môi trường đầu tư: Minh bạch hóa quy trình phê duyệt dự án nông nghiệp công nghệ cao, rút ngắn thời gian thẩm định chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố.
  5. Đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị và chuyển giao công nghệ: Gắn kết doanh nghiệp đầu tư công nghệ chế biến với các hợp tác xã, hộ nông dân nhằm bảo đảm thị trường tiêu thụ và thu hồi vốn an toàn.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

1. Hệ thống hóa, bổ sung và hoàn thiện cơ sở lý luận về vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xác định rõ nội hàm khái niệm và các thuộc tính đặc thù của loại vốn này.
2. Phân tích sâu sắc vai trò của vốn đối với việc tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp đô thị, làm rõ các nhân tố chủ quan và khách quan tác động đến quá trình thu hút, quản lý và sử dụng vốn.
3. Xây dựng khung phân tích và hệ thống tiêu chí định lượng, định tính làm công cụ đánh giá thực trạng thu hút và sử dụng vốn cho nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao ở cấp độ địa phương.

Đóng góp về mặt thực tiễn

1. Đúc kết có chọn lọc các bài học kinh nghiệm quốc tế và trong nước về cơ chế hỗ trợ vốn nông nghiệp công nghệ cao, chỉ ra khả năng vận dụng phù hợp với đặc thù Thủ đô Hà Nội.
2. Cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về thực trạng vốn cho nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Hà Nội giai đoạn 2016-2019 thông qua phân tích kết hợp số liệu thứ cấp và dữ liệu điều tra sơ cấp từ doanh nghiệp, hợp tác xã.
3. Nhận diện chính xác các rào cản cốt lõi (tiếp cận mặt bằng sản xuất, tài sản thế chấp vay vốn tín dụng, thủ tục hành chính).
4. Xây dựng dự báo nhu cầu vốn và đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ, có tính khả thi nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn vốn cho nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của thành phố Hà Nội đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án: Luận án chỉ giới hạn phạm vi nghiên cứu nông nghiệp theo nghĩa hẹp (trồng trọt và chăn nuôi), chưa bao quát toàn diện lĩnh vực thủy sản và lâm nghiệp; dữ liệu thống kê thực trạng chủ yếu dừng lại ở mốc thời gian từ năm 2016 đến năm 2019 theo chu kỳ thực hiện Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng nghiên cứu vốn cho toàn bộ ngành nông, lâm, ngư nghiệp ứng dụng công nghệ cao; cập nhật dữ liệu và đánh giá tác động của các chính sách giai đoạn sau năm 2020; thực hiện các nghiên cứu so sánh liên vùng giữa Hà Nội và các tỉnh thuộc Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ hoặc vùng Đồng bằng sông Hồng.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và thực tiễn đối với:

• Cơ quan quản lý nhà nước: Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư trong việc rà soát, sửa đổi các cơ chế, chính sách hỗ trợ vốn, lãi suất và thủ tục đất đai cho doanh nghiệp nông nghiệp.
• Cơ sở đào tạo và viện nghiên cứu: Giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành Kinh tế chính trị, Quản lý kinh tế, Kinh tế nông nghiệp sử dụng làm tài liệu tham khảo về phương pháp luận và khung phân tích vốn đầu tư nông nghiệp.
• Doanh nghiệp, Hợp tác xã: Các nhà đầu tư trong việc nắm bắt khung khổ chính sách, định hướng quy hoạch và nhận diện rủi ro khi lập dự án đầu tư nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Hà Nội.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tác giả luận án định nghĩa "Vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao" như thế nào?
Trả lời: Tác giả định nghĩa: Vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là giá trị dưới hình thái tiền được đầu tư vào kỹ thuật tiên tiến nhất của sản xuất nông nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả, giá trị gia tăng, tăng khả năng cạnh tranh để tối đa hóa lợi ích đầu tư.

2. Giai đoạn 2016-2019, nguồn vốn ngân sách thành phố Hà Nội đầu tư cho nông nghiệp công nghệ cao chiếm tỷ trọng bao nhiêu?
Trả lời: Theo số liệu tác giả công bố trong luận án, vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước của thành phố Hà Nội cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao chỉ chiếm khoảng 9% tổng vốn đầu tư từ ngân sách của thành phố.

3. Phạm vi không gian và nội dung ngành nông nghiệp mà luận án khảo sát gồm những gì?
Trả lời: Phạm vi không gian là toàn bộ địa bàn thành phố Hà Nội gồm 12 quận, 17 huyện và 1 thị xã. Phạm vi nội dung tiếp cận nông nghiệp theo nghĩa hẹp, chỉ tập trung vào hai phân ngành chính là trồng trọt và chăn nuôi.

4. Luận án sử dụng những phương pháp nghiên cứu cụ thể nào?
Trả lời: Luận án sử dụng 4 phương pháp chính: phương pháp trừu tượng hóa khoa học; phương pháp phân tích - tổng hợp; phương pháp thống kê - so sánh; và phương pháp phỏng vấn, khảo sát thực tế các doanh nghiệp, hợp tác xã, cá nhân đầu tư tại các huyện ngoại thành Hà Nội.

5. Mục tiêu phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của Hà Nội đến năm 2030 được nêu trong luận án là gì?
Trả lời: Mục tiêu đến năm 2030 của thành phố là duy trì tốc độ tăng trưởng sản xuất nông nghiệp bình quân 3,0-3,5%/năm trở lên và phấn đấu đưa tỷ trọng giá trị sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đạt từ 70% trở lên trong tổng giá trị sản xuất nông nghiệp toàn thành phố.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Trần Lệ Phương đã giải quyết một cách toàn diện cả về lý luận và thực tiễn vấn đề vốn cho phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại thành phố Hà Nội. Dựa trên việc phân tích chuỗi số liệu thứ cấp và dữ liệu khảo sát thực tế giai đoạn 2016-2019, công trình đã làm rõ thực trạng phân bổ vốn ngân sách, những khó khăn của doanh nghiệp trong tiếp cận đất đai và tín dụng thương mại. Kết quả nghiên cứu cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và các giải pháp đồng bộ phục vụ công tác hoạch định chính sách kinh tế nông nghiệp Thủ đô đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VỐN CHO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI VÀ TRONG NƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI VỐN CHO PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ CAO 1. Các công trình nghiên cứu về nông nghiệp, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Tác giả Frans Elltis trong cuốn “Chính sách nông nghiệp trong các nước đang phát triển” [212]. Tiếp cận từ lý thuyết, chính sách nông nghiệp các nước đang phát triển ở các nước châu Á, châu Phi và Châu Mỹ La Tinh.

Các vấn đề chính sách nông nghiệp được tác giả đề cập những vấn đề về: chính sách phát triển vùng, chính sách hỗ trợ đầu vào, đầu ra cho sản xuất nông nghiệp, chính sách thương mại nông sản, những vấn đề phát sinh trong quá trình đô thị hóa. Đồng thời, tác giả phân tích nền nông nghiệp của các nước đang phát triển trong quá trình chuyển sang sản xuất hàng hóa gắn liền với thương mại nông sản trên thế giới, cũng như mô hình thành công và thất bại trong việc phát triển nông nghiệp, nông thôn và giải quyết vấn đề nông dân. Tuy nhiên, cuốn sách được xuất bản trong bối cảnh các hiệp định thương mại tự do và các thỏa thuận thương mại trong lĩnh vực nông nghiệp gần như được đề cập hạn chế. Vì thế, trong điều kiện khi thương mại quốc tế thay đổi, chính sách nông nghiệp của các quốc gia cũng có nhiều điều chỉnh mới.

Đây chính là những hạn chế của cuốn sách này .tria Kerrkvliet, Jamesscott do Nguyễn Ngọc và Đỗ Đức Định sưu tầm và giới thiệu trong cuốn sách “Một số vấn đề nông nghiệp, nông dân, nông thôn ở các nước và Việt Nam” [203]. Các tác giả đã 9 khái quát vai trò, đặc điểm của nông dân, thiết chế nông thôn ở một số nước trên thế giới và Việt Nam. Trong đó, các tác giả đã chỉ rõ những vấn đề của chính sách phát triển nông thôn nước ta hiện nay như tương lai của các trang trại nhỏ, nông dân với khoa học, hệ tư tưởng của nông dân, các hình thức sở hữu đất đai, những mô hình tiến hóa nông thôn ở các nước nông nghiệp trồng lúa. Những phân tích về hình thức sở hữu đất đai và dự báo về mô hình nông thôn, nông nghiệp của các nước nông nghiệp truyền thống, trong đó có Việt Nam là bài học tham khảo hữu ích.

Mặc dù xuất bản đã lâu, song những kiến nghị giải pháp của các tác giả có nhiều có giá trị tham khảo nhất định đối với luận án. Tác giả Nguyễn Ngọc Hà trong cuốn sách: “Đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới (1986- 2011)” [56], Tác giả đã phân tích những quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế gắn với xây dựng xã hội nông thôn theo hướng hiện đại, toàn diện; đã vẽ lên một bức tranh tổng thể về kinh tế nông nghiệp, những thay đổi trên các mặt của đời sống kinh tế xã hội nông thôn thời kỳ đổi mới; đồng thời, đánh giá những thành tựu đạt được trong quá trình thực hiện đường lối, chính sách phát triển kinh tế nông nghiệp. Vấn đề trọng tâm của cuốn sách là Đảng lãnh đạo thực hiện đổi mới cơ chế quản lý trong nông nghiệp, quản lý ruộng đất, giải phóng sức lao động, phát huy sự năng động, sáng tạo của người nông dân.Như vậy, cuốn sách đã khái quát được một số nội dung thể hiện quan điểm về đường lối phát triển kinh tế nông nghiệp của Đảng. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, tác động của các Hiệp định thương mại tự do, cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại làm thay đổi cách thức sản xuất và quản lý đối với nông nghiệp.

Vậy chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước ra sao vẫn là một khoảng trống của cuốn sách. Phát triển sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Hải Phòng trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ 4 của tác giả Nguyễn 10 Tự Trọng [166]. Bài viết đã chỉ rõ việc ƯDCNC gắn với sản xuất còn hạn chế và tính kết nối các thành phần chưa được đẩy mạnh; Các công nghệ được ứng dụng vào sản xuất mới dừng lại ở từng khâu, phân đoạn, chưa có sự liên kết, kết nối đồng bộ giữa các khâu và phân đoạn với nhau; Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật mới được tập trung trong khâu sản xuất, chưa mở rộng theo chuỗi giá trị; Trình độ công nghệ sản xuất còn thấp, tỷ trọng thiết bị hiện đại chưa cao, chi phí nguyên vật liệu và năng lượng trong nông sản còn cao, giá nông sản cao hơn các tỉnh, thành phố lân cận, chưa có tính cạnh tranh; Cơ sở hạ tầng về CNC còn yếu; tỷ trọng giá trị sản phẩm CNC, sản phẩm ƯDCNC trong tổng GDP của ngành chưa có. Các nguyên nhân được khái quát đó là: Hạ tầng cơ sở kỹ thuật cho CNC chưa đồng bộ.

Các khu sản xuất NNCNC mới hình thành. Hệ thống thu gom, sơ chế và chế biến các sản phẩm nông sản còn rất ít, mới chủ yếu tập trung vào các sản phẩm ngành nuôi trồng và khai thác thủy sản. Việc kết nối giữa các thành phần trong hệ thống chuỗi ngành hàng các sản phẩm nông nghiệp còn yếu và chưa chặt chẽ; Trong quá trình xúc tiến, thu hút doanh nghiệp đầu tư vào NNƯDCNC gặp một số khó khăn: thu hồi, giải phóng mặt bằng gặp khó khăn. Đề tài “Nghiên cứu đề xuất các giải pháp khoa học và công nghệ về giao thông nông thôn, thủy lợi phù hợp với quy hoạch làng xã phục vụ xây dựng nông thôn mới vùng Bắc Trung Bộ” thuộc Chương trình Khoa học công nghệ phục vụ xây dựng Nông thôn mới theo Quyết định số 27/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ [33].

Đề tài đi sâu làm rõ 4 nội dung chính: một là, khái quát kết quả nghiên cứu về các giải pháp khoa học và công nghệ xây dựng kết cấu hạ tầng giao thông nông thôn, hệ thống thủy lợi nội đồng và quy hoạch làng xã phục vụ xây dựng NTM. Hai là, phân tích, đánh giá thực trạng cơ sở hạ tầng thủy lợi, giao thông nông thôn vùng Bắc Trung Bộ. Ba là, đề xuất các giải pháp khoa học và công nghệ nhằm hoàn thiện hệ thống thủy lợi nội đồng, phát triển giao thông nông thôn phục vụ xây dựng NTM vùng Bắc Trung Bộ. 11 Bốn là, xây dựng các mô hình ứng dụng các giải pháp khoa học và công nghệ phát triển giao thông nông thôn, hoàn thiện hệ thống thủy lợi nội đồng phục vụ xây dựng NTM của vùng.

Nghiên cứu của tác giả Vũ Thanh Nguyên, Mấy vấn đề về mô hình phát triển nông nghiệp hiện đại ở nước ta [102], đã đưa ra khái niệm nông nghiệp hiện đại “là sản phẩm của nền sản xuất nông nghiệp hàng hóa ở trình độ cao, được xây dựng trên một nền tảng cơ sở vật chất kỹ thuật tiên tiến, ứng dụng triệt để các thành tựu khoa học, công nghệ hiện đại đảm bảo phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững”; làm rõ sự tác động về nhiều mặt của mô hình nông nghiệp hiện đại đến nông nghiệp, nông thôn. Trên cơ sở đó, tác giả nhấn mạnh: mô hình phát triển nông nghiệp hiện đại là một trong những lựa chọn không chỉ để đạt mục tiêu trước mắt là chuyển dịch cơ cấu kinh tế mà sâu xa hơn là để hội nhập nông nghiệp Việt Nam với các nước trên thế giới có nền nông nghiệp tiên tiến. Như vậy, khái niệm và những nhân tố tác động đến mô hình phát triển nông nghiệp hiện đại được đề cập đến. Chủ đề NNCNC và NNƯDCNC trong thời gian gần đây đã thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của các nhà khoa học, các nhà quản lý.

Đã có những diễn đàn, hội thảo, chuyên khảo đề cập khá sâu về vấn đề này. Ngày 03-8-2012, tại Hà Nội đã diễn ra Diễn đàn về “Ứng dụng công nghệ cao phát triển Nông nghiệp Nông thôn thông qua Đối tác Công tư”. Nhiều vấn đề được nêu ra và bước đầu thống nhất về khái niệm, về tiêu chí, nội dung, mô hình NNCNC; các chính sách, giải pháp phát triển NNƯDCNC; về định hướng phát triển NNCNC ở Việt Nam. Tác giả Phạm Sinh (2014), Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là yêu cầu tất yếu để hội nhập quốc tế.

Tác giả đã phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn về NNƯDCNC; đánh giá thực trạng ứng dụng công nghệ cao vào nông nghiệp ở một số vùng lãnh thổ trong nước và trên thế giới. Từ đó, tác giả chỉ ra một trong những vấn đề cần quan tâm nhất để triển khai nông nghiệp ứng 12 dụng cao chính là vốn, khẳng định Việt Nam và các tỉnh thành phố có nhiều thuận lợi để thu hút nguồn vốn đầu tư. Trong đó các địa phương cần xác định mức sẵn sàng nguồn vốn ở mức nào để xác định các loại cây trồng vật nuôi và sử dụng công nghệ phù hợp [132, tr. Tác giả Ngô Thanh Tứ, Áp dụng công nghệ cao trong nền nông nghiệp - hướng đi đột phá của nông nghiệp Việt Nam trong thời kỳ hội nhập, nhấn mạnh ba ưu điểm chính của NNCNC có là: tạo ra một lượng sản phẩm nông nghiệp lớn, năng suất cao, chất lượng tốt, thân thiện với môi trường; giúp hộ nông dân chủ động trong sản xuất, giảm sự phụ thuộc vào thời tiết và khí hậu để mở rộng quy mô sản xuất, giảm giá thành sản phẩm, xây dựng thương hiệu và cạnh tranh tốt hơn trên thị trường.

Vì thế, tác giả khẳng định: phát triển NNCNC được coi là hướng đi đúng đắn tạo ra sự đột phá của nền nông nghiệp Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh và hội nhập sâu rộng [136]. Tác giả Trần Thanh Quang trong bài viết Về phát triển nông nghiệp công nghệ cao ở nước ta trình bày 3 kết quả ban đầu đã đạt được như: đã hình thành được khu NNCNC ở TP. Hồ Chí Minh, Lâm Đồng và một số địa phương khác cung cấp ra thị trường nhiều sản phẩm chất lượng cao, các khu NNCNC được trang bị nhiều trang thiết bị hiện đại cho năng suất cao gấp 3 lần phương pháp truyền thống, tạo được những vùng sản xuất chuyên canh ứng dụng CNC. Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, phát triển NNCNC gặp một số khó khăn nhất định như: vốn đầu tư, nguồn nhân lực, tích tụ đất đai và kết cấu hạ tầng ở khu vực nông thôn, thị trường tiêu thụ sản phẩm, sự liên kết khoa học – công nghệ giữa các tỉnh, thành trong nước còn rời rạc [117, tr.