HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM LÊ PHI HÙNG ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGHỀ NUÔI CÁ LỒNG Ở HỒ THÁC BÀ – YÊN BÁI Ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 8620301 Người hướng dẫn khoa học: TS. Thái Thanh Bình NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan mọi kết quả của đề tài “Đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp phát triển nghề nuôi cá lồng ở hồ Thác Bà – Yên Bái ” là kết quả nghiên cứu thực sự nghiêm túc của tôi dưới sự hướng dẫn khoa học tận tình của TS. Thái Thanh Bình. Các số liệu và kết quả nêu trong luận văn là trung thực.
Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình. Hà Nội, ngày tháng 9 năm 2019 Tác giả luận văn Lê Phi Hùng i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu làm luận văn tốt nghiệp tôi đã nhận được nhiều kiến thức bổ ích về chuyên môn cũng như nhiều sự giúp đỡ từ Ban giám đốc Học viện Nông nghiệp, các thầy cô khoa Nuôi trồng Thủy Sản, Khoa Sau đại học, các bạn lớp cao học Nuôi trồng thủy sản CH26NTTS, để tôi hoàn thành tốt đề tài tốt nghiệp. Tôi xin chân thành cảm ơn quí thầy cô và các bạn. Đặc biệt, cho tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến TS.
Thái Thanh Bình đã trực tiếp hướng dẫn và tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn. Tôi xin cảm ơn Ban giám hiệu Trường Cao đẳng Kinh tế, Kỹ thuật và Thủy Sản, Trung tâm nghiên cứu, tư vấn và dịch vụ Thủy Sản thuộc trường Cao đẳng Kinh tế, Kỹ thuật và Thủy Sản đã tạo điều kiện cho tôi về thời gian, tài chính cũng như cơ sở vật chất để tôi hoàn thành luận văn này. Tôi xin cảm ơn Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giúp đỡ tôi trong thời gian khảo sát thu thập dữ liệu để hoàn thành luận văn tốt nghiệp. Kết quả của luận văn được sự hỗ trợ của Dự án xây dựng và quản lý nhãn hiệu chứng nhận cá hồ Thác Bà, tỉnh Yên Bái, do Phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn là đơn vị chủ trì, kinh phí từ Sở Khoa học và Công nghệ Yên Bái.
Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình và tất cả các bạn đã giúp đỡ động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài tốt nghiệp. Hà Nội, ngày tháng 9 năm 2019 Tác giả luận văn Lê Phi Hùng ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.
v Danh mục bảng. vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.
Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.
Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tình hình nghiên cứu và phát triển nuôi cá lồng trên thế giới.
Nghề nuôi cá lồng trên thế giới. Tình hình nuôi cá lồng của một số nước. Tình hình nghiên cứu và phát triển nuôi cá lồng ở Việt Nam. Nghề nuôi cá lồng ở Viêt Nam.
Hiện trạng nuôi trồng thủy sản tỉnh Yên Bái. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.
Đối tượng và vật liệu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu.
Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu. Phương pháp tích và xử lý số liệu. Phương pháp phân tích tài chính mô hình nuôi. Phương pháp lựa chọn mẫu ngẫu nhiên.
Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên của hồ Thác Bà. Vị trí địa lý. Đặc điểm khí hậu.
Hiện trạng nuôi cá lồng tại hồ Thác Bà. Số hộ nuôi và lao động. Kinh nghiệm và trình độ nuôi. Hiện trạng kỹ thuật nghề nuôi cá lồng của hồ Thác Bà.
Chăm sóc và quản lý. Đánh giá hiệu quả kinh tế một số mô hình nuôi cá lồng trên hồ Thác Bà. Phân tích hiệu quả kinh tế mô hình nuôi cá trắm cỏ (MH1). Phân tích hiệu quả kinh tế mô hình nuôi cá nheo Mỹ (MH2).
Phân tích hiệu quả kinh tế mô hình nuôi cá rô phi (MH3). So sánh hiệu quả các mô hình nuôi cá lồng tại hồ Thác Bà. Đề xuất một số giải pháp phát triển nghề nuôi cá lồng ở hồ Thác Bà Theo hướng bền vững. Về cơ chế chính sách.
Về con giống. Kỹ thuật nuôi. Giải pháp về đào tạo. Giải pháp khuyến ngư.
Giải pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường trong nuôi cá lồng. Giải pháp tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại và tăng cường liên kết trong sản xuất, tiệu thụ sản phẩm cho các hộ nuôi cá lồng. Kết luận và kiến nghị. Đối với cấp Huyện.
Đối với các hộ nuôi cá lồng. 44 Tài liệu tham khảo. 49 iv DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt KCN Khu công nghiệp HTX Hợp tác xã Max Giá trị lớn nhất Min Giá trị nhỏ nhất NTTS Nuôi trồng thủy sản NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn TB Giá trị trung bình v DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Trung bình độ tuổi và số lao động của các hộ nuôi cá lồng.
Kinh nghiệm và trình độ nuôi cá. Số lượng lồng cá nuôi ở hồ Thác Bà - Yên Bái năm 2016-2018. Vật liệu và số lồng nuôi từ năm 2016 - 2018. Nhóm hộ phân theo từng đối tượng cá nuôi thương phẩm.
Mật độ và kích cỡ cá giống thả. Thời gian và lượng thức ăn cho cá. Tỷ lệ cá bị bệnh chết tại các lồng nuôi. Cỡ cá thu hoạch và năng suất.
Kết quả và hiệu quả một số loại cá lồng. 38 vi DANH MỤC HÌNH Hình 1. Ảnh vệ tinh hồ thủy điện Thác Bà – Yên Bái. Hệ thống lồng nuôi cá trên sông Mê Kông-Lào.
Chuẩn bị cá tạp cho cá nuôi lồng. Thức ăn công nghiệp. Lồng làm bằng vật liệu tre. Hệ thống lồng lưới khung sắt.
Lồng nuôi công nghệ Na Uy làm bằng HDPE. Tỉ lệ và cơ cấu cá nuôi thương phẩm ở hồ Thác Bà. Tỉ lệ sử dụng các loại thức ăn nuôi cá lồng ở hồ Thác Bà – Yên Bái. Thời điểm xuất hiện bệnh.
32 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Lê Phi Hùng Tên Luận văn: Đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp phát triển nghề nuôi cá lồng ở hồ Thác Bà – Yên Bái Ngành: Nuôi trồng thủy sản Mã số: 8620301 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Nuôi trồng thủy sản là hoạt động đầu tư nhằm khai thác thế mạnh mặt nước tự nhiên, khí hậu và nguồn lao động sẵn có để phát triển sản xuất, tăng trưởng kinh tế và nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống nhân dân. Nghề nuôi cá lồng trên trên lồng hồ Thác Bà đang thu hút sự tham gia và đầu tư của các hộ dân nhằm tận dụng những lợi thế về điều kiện tự nhiên của vùng. Nguyên nhân chủ yếu là do phát triển nuôi cá lồng trên hồ Thác Bà đã góp phần nâng cao thu nhập cho các hộ dân ở nơi đây. Từ những kết quả khảo sát và nghiên cứu về phát triển nuôi cá lồng tại hồ Thác Bà huyện Yên Bình, tôi xin rút ra một số kết luận như sau:.
Tình hình nuôi cá lồng của hồ Thác Bà hiện nay có nhiều điểm tích cực như diện tích nuôi cá lồng và số lượng nuôi cá lồng tăng qua các năm. Cụ thể số lượng lồng tăng mạnh từ 482 lồng năm 2016 lên 1345 lồng năm 2018. Để có được những bước phát triển như vậy là do sự đầu tư, chỉ đạo thực hiện của tỉnh Yên Bái, huyện Yên Bình và sự nỗ lực của các hộ tham gia nuôi cá lồng. Nghề nuôi cá lồng phát triển mạnh đã góp phần không nhỏ trong việc tận dụng điều kiện tự nhiên, chuyển đổi cơ cấu sản xuất của địa phương, giúp người dân vùng cao tăng thu nhập, tạo sự đa dạng ngành nghề ở vùng cao.
Là bước tiến mới để nâng cao năng suất cũng như sản lượng của tỉnh. Kết quả và hiệu quả kinh tế trong nuôi cá lồng của các hộ đạt được rất cao, đặc biệt là nuôi cá đặc sản như cá lăng, và các hộ có quy mô về số lồng nuôi càng lớn thì mang lại hiệu quả kinh tế càng cao. Với thời gian từ 16 - 20 tháng nuôi, một lồng nuôi cá Lăng có thể cho thu hoạch từ khoảng 4 – 7 tấn/ô lồng, với giá bán dao động từ 65.000 đồng/kg, sẽ đạt thu nhập trên dưới 400 triệu, trừ chi phí con giống, thức ăn vẫn cho thu về hàng trăm triệu đồng. Tuy nhiên, qua thời gian nghiên cứu kết quả cho thấy rằng, các giải pháp này chưa được thực hiện một cách đồng bộ và chưa thực sự được quan tâm đúng mực nhằm thúc đẩy phát triển bền vững nghề nuôi cá lồng trên lòng hồ Thác Bà.
Việc thực hiện các giải pháp thúc đẩy phát triển nuôi cá lồng trên hồ Thác Bà ở huyện Yên Bình trong thời gian qua còn gặp một số khó khăn về cơ chế chính sách như: Quy hoạch nuôi chưa đồng bộ giữa các địa phương, cơ sở hạ tầng vùng nuôi còn chưa được đầu tư, cải tạo, nâng cấp, viii khó khăn về nguồn vốn, khó khăn về kỹ thuật nuôi, khó khăn về dịch bệnh… Ngoài ra, một số yếu tố khác ảnh hưởng đến việc thực hiện các giải pháp thúc đẩy phát triển nuôi cá lồng trên hồ Thác Bà của huyện Yên Bình như năng lực hạn chế của đội ngũ cán bộ quản lý địa phương, nhận thức của người dân và điều kiện kinh tế của hộ nuôi. Trong những năm tới huyện Yên Bình đang chủ trương tăng số lượng lồng nuôi cá, phát triển theo quy hoạch, đáp ứng được nhu cầu nuôi cá lồng của người dân, xây dựng thương hiệu cá hồ Thác Bà và mang lại nguồn thu cho người dân trong huyện, .Đây là những yếu tố cần được xem xét và giải quyết trong thời gian tới nhằm thúc đẩy phát triển bền vững nghề nuôi cá lồng ở địa phương. Trên cơ sở số liệu thực tế cho thấy, nuôi cá lồng đem lại lợi nhuận về kinh tế cho các hộ dân. Các hộ nuôi lâu năm đạt doanh thu lớn hơn các hộ mới nuôi.