Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Kinh Tế Biển Ở Tỉnh Thừa Thiên Huế

Khám phá luận văn thạc sĩ về phát triển kinh tế biển tại tỉnh Thừa Thiên Huế, phân tích tiềm năng và thách thức trong bối cảnh hiện nay.

• Tác giả: Hoàng Anh Thảo
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Xuân Khoát
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Phát Triển Kinh Tế Biển Tại Thừa Thiên Huế: Cơ Hội Và Thách Thức
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thừa Thiên Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM LƯỢC LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC KINH TẾ
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN
• 1.1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KINH TẾ BIỂN VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN
• 1.2. NHỮNG QUAN ĐIỂM, CHÍNH SÁCH CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN
• 1.3. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN CỦA MỘT SỐ NƯỚC VÀ ĐỊA PHƯƠNG TRONG NƯỚC
• 1.4. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 2. PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN Ở THỪA THIÊN HUẾ
• 2.1. Đánh bắt, nuôi trồng và chế biến thủy, hải sản
• 2.2. Công nghiệp khai khoáng biển
• 2.3. Vận tải biển
• 2.4. Du lịch dịch vụ biển
• 2.5. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3. ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3.1. QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ ĐỊNH HƯỚNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ
• 3.2. NHỮNG GIẢI PHÁP CHỦ YẾU NHẰM PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN Ở TỈNH THỪA THIÊN HUẾ HIỆN NAY
• 3.3. Nâng cao nhận thức của người dân về phát triển kinh tế biển gắn với bảo vệ môi trường và phòng chống thiên tai
• 3.4. Đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng biển
• 3.5. Phát triển khoa học công nghệ, đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng theo hướng hiện đại tạo động lực phát triển kinh tế biển
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Kinh Tế Biển Tại Thừa Thiên Huế

Phát triển kinh tế biển tại Thừa Thiên Huế là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới việc khai thác tiềm năng biển. Với bờ biển dài 126 km và hệ thống đầm phá rộng lớn, Thừa Thiên Huế có nhiều cơ hội để phát triển các ngành kinh tế biển như du lịch, thủy sản và công nghiệp chế biến. Tuy nhiên, việc phát triển này cũng đối mặt với nhiều thách thức như ô nhiễm môi trường và khai thác không bền vững.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Và Kinh Tế Của Thừa Thiên Huế

Thừa Thiên Huế có vị trí địa lý thuận lợi với nhiều tiềm năng về tài nguyên biển. Hệ thống đầm phá Tam Giang-Cầu Hai không chỉ cung cấp nguồn lợi thủy sản phong phú mà còn là điểm đến hấp dẫn cho du lịch biển. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế biển cần phải gắn liền với bảo vệ môi trường.

1.2. Vai Trò Của Kinh Tế Biển Trong Phát Triển Kinh Tế Địa Phương

Kinh tế biển đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm và thu nhập cho người dân địa phương. Các ngành như du lịch biển và thủy sản không chỉ góp phần vào tăng trưởng kinh tế mà còn nâng cao đời sống của cộng đồng ven biển.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Biển Tại Thừa Thiên Huế

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng phát triển kinh tế biển tại Thừa Thiên Huế cũng gặp phải không ít thách thức. Tình trạng khai thác tài nguyên không bền vững, ô nhiễm môi trường và thiếu hụt cơ sở hạ tầng là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Ô Nhiễm Môi Trường Và Tác Động Đến Kinh Tế Biển

Ô nhiễm từ hoạt động sản xuất và sinh hoạt đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nguồn nước và hệ sinh thái biển. Điều này không chỉ làm giảm sản lượng thủy sản mà còn ảnh hưởng đến ngành du lịch biển.

2.2. Khai Thác Tài Nguyên Không Bền Vững

Việc khai thác thủy sản quá mức đã dẫn đến tình trạng cạn kiệt nguồn lợi. Cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để bảo vệ tài nguyên biển và đảm bảo sự phát triển bền vững.

III. Phương Pháp Phát Triển Kinh Tế Biển Bền Vững Tại Thừa Thiên Huế

Để phát triển kinh tế biển bền vững, Thừa Thiên Huế cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả và khuyến khích đầu tư vào công nghệ xanh. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường cũng là một yếu tố quan trọng.

3.1. Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng Biển

Cần đầu tư vào các cơ sở hạ tầng như cảng biển và hệ thống xử lý nước thải để hỗ trợ phát triển kinh tế biển. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động kinh tế và bảo vệ môi trường.

3.2. Khuyến Khích Du Lịch Sinh Thái

Phát triển du lịch sinh thái không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra nguồn thu nhập bền vững cho cộng đồng. Các chương trình du lịch gắn với bảo vệ tài nguyên biển cần được triển khai.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Kinh Tế Biển

Nghiên cứu về phát triển kinh tế biển tại Thừa Thiên Huế đã chỉ ra nhiều mô hình thành công trong việc khai thác tài nguyên biển một cách bền vững. Các mô hình này có thể được nhân rộng để nâng cao hiệu quả kinh tế.

4.1. Mô Hình Nuôi Trồng Thủy Sản Bền Vững

Mô hình nuôi trồng thủy sản kết hợp với bảo vệ môi trường đã cho thấy hiệu quả cao trong việc tăng sản lượng và bảo vệ hệ sinh thái. Cần tiếp tục phát triển và nhân rộng mô hình này.

4.2. Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Học hỏi từ các địa phương khác có kinh nghiệm phát triển kinh tế biển thành công sẽ giúp Thừa Thiên Huế rút ra bài học quý giá. Việc áp dụng các chính sách phù hợp sẽ thúc đẩy sự phát triển kinh tế biển.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Kinh Tế Biển Tại Thừa Thiên Huế

Kinh tế biển tại Thừa Thiên Huế có tiềm năng lớn nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc phát triển bền vững là cần thiết để đảm bảo lợi ích lâu dài cho cộng đồng và bảo vệ môi trường. Tương lai của kinh tế biển phụ thuộc vào các chính sách và hành động cụ thể.

5.1. Tầm Nhìn Về Kinh Tế Biển Trong Tương Lai

Tương lai của kinh tế biển tại Thừa Thiên Huế cần được định hình bởi các chính sách phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Phát Triển Kinh Tế Biển

Cần có các chính sách cụ thể để khuyến khích đầu tư vào kinh tế biển, bảo vệ tài nguyên và phát triển du lịch bền vững. Các chính sách này sẽ tạo ra động lực cho sự phát triển kinh tế biển trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam là quốc gia ven biển với chiều dài bờ biển khoảng 3.260 km, chiếm 29% diện tích Biển Đông, gấp ba lần diện tích đất liền. Kinh tế biển đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế quốc gia, khi nhiều ngành kinh tế mũi nhọn gắn liền với biển. Tỉnh Thừa Thiên Huế sở hữu bờ biển dài 126 km cùng hệ thống đầm phá Tam Giang-Cầu Hai rộng khoảng 22.000 ha mặt nước, tạo tiềm năng phát triển kinh tế biển đa dạng. Tuy nhiên, kinh tế biển tại địa phương này vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, quy mô còn manh mún, cơ cấu ngành nghề chưa hợp lý, trình độ kỹ thuật và nguồn nhân lực còn hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng phát triển kinh tế biển tại Thừa Thiên Huế trong giai đoạn 2010-2014, đồng thời đề xuất phương hướng và giải pháp phát triển kinh tế biển đến năm 2020. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại các huyện ven biển tỉnh và phạm vi thời gian từ năm 2010 đến 2014, với dự báo và đề xuất giải pháp đến năm 2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học, thực tiễn để khai thác hiệu quả tiềm năng biển, góp phần nâng cao đóng góp của kinh tế biển vào GDP địa phương và quốc gia, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế - xã hội vùng ven biển.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên phương pháp luận chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp các quan điểm, đường lối, chỉ thị, nghị quyết của Đảng về phát triển kinh tế biển. Hai lý thuyết trọng tâm là:

• Lý thuyết phát triển kinh tế biển: Kinh tế biển được hiểu là toàn bộ các hoạt động kinh tế diễn ra trên biển và đất liền liên quan trực tiếp đến khai thác, sản xuất kinh doanh các nguồn lợi từ biển. Phát triển kinh tế biển là quá trình tăng trưởng quy mô sản lượng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tiến bộ xã hội vùng biển.

• Lý thuyết quản lý tổng hợp vùng biển: Nhấn mạnh vai trò quản lý nhà nước hiệu quả, bảo vệ môi trường biển, khai thác bền vững tài nguyên biển, đồng thời kết hợp phát triển kinh tế với quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế.

Các khái niệm chính bao gồm: kinh tế biển, phát triển kinh tế biển, tài nguyên biển (sinh vật, phi sinh vật), kinh tế hàng hải, du lịch biển, khai thác dầu khí, vận tải biển, và quản lý nhà nước về biển.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, thống kê và so sánh dựa trên số liệu thứ cấp và sơ cấp. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ các cơ quan như Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế, Ủy ban nhân dân tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch, niên giám thống kê tỉnh, cùng các tài liệu chuyên ngành. Số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát 200 phiếu điều tra dân cư ven biển tại huyện Phú Vang và huyện Phong Điền (mỗi huyện 100 phiếu).

Phân tích số liệu được thực hiện bằng phần mềm Excel, với cỡ mẫu 200 người được chọn ngẫu nhiên nhằm đảm bảo tính đại diện. Phương pháp phân tích bao gồm thống kê mô tả, so sánh các chỉ tiêu kinh tế biển qua các năm, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển.

Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2014, với dự báo và đề xuất giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng khai thác và nuôi trồng thủy sản: Tổng sản lượng thủy sản của tỉnh trong giai đoạn 2010-2014 đạt khoảng 250 nghìn tấn/năm, trong đó 40% tàu cá có công suất lớn, trang bị máy móc hiện đại. Diện tích nuôi trồng thủy sản đạt khoảng 22.000 ha, tập trung chủ yếu ở vùng đầm phá Tam Giang-Cầu Hai. Tuy nhiên, trình độ kỹ thuật nuôi trồng và đánh bắt còn hạn chế, dẫn đến khai thác bừa bãi và ô nhiễm môi trường.

2. Phát triển cảng biển và vận tải biển: Tỉnh có hai cảng biển nước sâu là cảng Chân Mây và cảng Thuận An. Sản lượng hàng hóa thông qua cảng Chân Mây tăng trung bình 10%/năm, với công suất xếp dỡ đạt hàng triệu tấn. Tuy nhiên, hệ thống giao thông kết nối cảng còn chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác.

3. Du lịch biển và dịch vụ: Du lịch biển tại Thừa Thiên Huế phát triển với tốc độ tăng trưởng khách du lịch khoảng 12%/năm, đóng góp quan trọng vào GDP địa phương. Các bãi biển và di tích lịch sử như Cố đô Huế, đầm phá Tam Giang tạo nên sản phẩm du lịch đa dạng. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng du lịch còn thiếu đồng bộ và chưa khai thác hết tiềm năng.

4. Nguồn nhân lực và công nghệ: Tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật trong lĩnh vực kinh tế biển còn thấp, chỉ khoảng 30% trong tổng số lao động ven biển. Công nghệ khai thác và chế biến thủy sản chưa hiện đại, hạn chế năng suất và chất lượng sản phẩm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do quy mô phát triển kinh tế biển còn nhỏ lẻ, thiếu liên kết vùng và đầu tư chưa đồng bộ. So với các địa phương như Bà Rịa - Vũng Tàu hay Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế chưa tận dụng hết lợi thế cảng biển và tiềm năng du lịch biển. Các số liệu về sản lượng thủy sản và lượng khách du lịch cho thấy tiềm năng phát triển còn rất lớn nếu có chính sách và đầu tư phù hợp.

Biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng sản lượng thủy sản và lượng khách du lịch qua các năm sẽ minh họa rõ xu hướng phát triển. Bảng so sánh cơ cấu lao động và công nghệ giữa Thừa Thiên Huế và các tỉnh ven biển khác cũng giúp làm rõ điểm mạnh, điểm yếu.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của kinh tế biển trong phát triển kinh tế - xã hội tỉnh, đồng thời chỉ ra các thách thức cần giải quyết để phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ chế chính sách phát triển kinh tế biển: Xây dựng và ban hành các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư vào các ngành kinh tế biển trọng điểm như thủy sản, du lịch biển, cảng biển. Thời gian thực hiện trong 2 năm tới, do UBND tỉnh chủ trì phối hợp với các sở ngành.

2. Phát triển hạ tầng cảng biển và giao thông kết nối: Đầu tư nâng cấp cảng Chân Mây, cảng Thuận An và hệ thống giao thông kết nối nhằm tăng công suất và hiệu quả vận tải biển. Mục tiêu tăng sản lượng hàng hóa qua cảng lên 15%/năm trong giai đoạn 2021-2025. Chủ thể thực hiện là Sở Giao thông Vận tải và các nhà đầu tư.

3. Nâng cao trình độ kỹ thuật và đào tạo nguồn nhân lực: Tổ chức các chương trình đào tạo, chuyển giao công nghệ cho ngư dân và lao động trong ngành thủy sản, du lịch biển. Mục tiêu nâng tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn lên 50% vào năm 2025. Các trường đại học, trung tâm đào tạo nghề và Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp thực hiện.

4. Phát triển du lịch biển bền vững: Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng du lịch, đa dạng hóa sản phẩm du lịch biển kết hợp văn hóa, lịch sử. Thúc đẩy quảng bá thương hiệu du lịch Thừa Thiên Huế trên thị trường quốc tế. Mục tiêu tăng lượng khách quốc tế lên 15%/năm trong 5 năm tới. Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch chủ trì.

5. Bảo vệ môi trường biển và phòng chống thiên tai: Tăng cường giám sát, xử lý ô nhiễm môi trường biển, xây dựng hệ thống cảnh báo thiên tai kịp thời. Mục tiêu giảm thiểu 30% các sự cố môi trường biển trong 3 năm tới. Các cơ quan chức năng phối hợp với cộng đồng dân cư ven biển thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế biển: Giúp hoạch định chính sách, quy hoạch phát triển kinh tế biển phù hợp với tiềm năng và thực trạng địa phương.

2. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp trong lĩnh vực thủy sản, cảng biển, du lịch biển: Cung cấp thông tin về tiềm năng, cơ hội đầu tư và các giải pháp phát triển bền vững.

3. Các tổ chức nghiên cứu và đào tạo: Là tài liệu tham khảo để xây dựng chương trình đào tạo, nghiên cứu khoa học về kinh tế biển và phát triển nguồn nhân lực.

4. Người dân và cộng đồng ven biển: Nâng cao nhận thức về vai trò kinh tế biển, tham gia bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế biển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Kinh tế biển là gì và tại sao nó quan trọng với Thừa Thiên Huế?
   Kinh tế biển bao gồm các hoạt động kinh tế liên quan đến khai thác, sản xuất và dịch vụ trên biển và vùng ven biển. Với bờ biển dài 126 km và hệ thống đầm phá rộng lớn, Thừa Thiên Huế có tiềm năng phát triển thủy sản, du lịch biển và cảng biển, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương.

2. Phương pháp nghiên cứu chính của luận văn là gì?
   Luận văn sử dụng phương pháp thống kê, phân tích tổng hợp dựa trên số liệu thứ cấp từ các cơ quan quản lý và số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát 200 phiếu điều tra dân cư ven biển. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng Excel để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

3. Những hạn chế chính trong phát triển kinh tế biển ở Thừa Thiên Huế là gì?
   Bao gồm quy mô phát triển nhỏ lẻ, cơ cấu ngành nghề chưa hợp lý, trình độ kỹ thuật và nguồn nhân lực còn thấp, ô nhiễm môi trường biển và hệ thống hạ tầng chưa đồng bộ, đặc biệt là giao thông kết nối cảng biển.

4. Các giải pháp đề xuất nhằm phát triển kinh tế biển bền vững?
   Hoàn thiện chính sách, đầu tư hạ tầng cảng biển và giao thông, nâng cao trình độ kỹ thuật và đào tạo nhân lực, phát triển du lịch biển đa dạng, bảo vệ môi trường biển và phòng chống thiên tai.

5. Ai nên sử dụng kết quả nghiên cứu này?
   Các cơ quan quản lý nhà nước, nhà đầu tư, doanh nghiệp kinh tế biển, tổ chức nghiên cứu và đào tạo, cũng như cộng đồng dân cư ven biển đều có thể sử dụng kết quả để phát triển kinh tế biển hiệu quả và bền vững.

Kết luận

• Kinh tế biển là ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp khoảng 20-22% GDP tỉnh Thừa Thiên Huế, với tiềm năng phát triển lớn từ thủy sản, cảng biển và du lịch biển.
• Thực trạng phát triển kinh tế biển còn nhiều hạn chế về quy mô, cơ cấu ngành nghề, trình độ kỹ thuật và hạ tầng.
• Luận văn đề xuất các giải pháp đồng bộ về chính sách, hạ tầng, đào tạo nhân lực và bảo vệ môi trường nhằm phát triển kinh tế biển bền vững đến năm 2020.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các nhà quản lý, nhà đầu tư và cộng đồng trong phát triển kinh tế biển tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, tăng cường hợp tác liên vùng và nâng cao năng lực quản lý nhà nước về kinh tế biển.

Hành động ngay hôm nay để khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, góp phần phát triển bền vững Thừa Thiên Huế và đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển kinh tế biển Chương 2: Thực trạng phát triển kinh tế biển ở Thừa Thiên Huế Chương 3: Định hướng và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển kinh tế biển ở tỉnh Thừa Thiên Huế 6 CHƯƠNG1 CƠSỞLÝLUẬNVÀTHỰCTIỄNVỀPHÁTTRIỂNKINHTẾBIỂN 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ KINH TẾ BIỂN VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BIỂN 1. Khái niệm kinh tế biển và phát triển kinh tế biển 1. Khái niệm kinh tế biển Thế kỷ 21 được xem là “Thế kỷ của biển và đại dương”.

Trong điều kiện các nguồn tài nguyên trên đất liền đang ngày bị cạn kiệt, không gian kinh tế truyền thống đã trở nên không còn phù hợp nữa. Nhiều quốc gia có biển bắt đầu có chiến lược hướng ra biển và định hình các phương án thăm dò biển, khai thác các nguồn lợi từ biển và hải đảo và phát triển kinh tế biển. Vậy kinh tế biển là gì? Kinh tế biển là một bộ phận có vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế chung của xã hội loài người. Vì thế, hiểu và định nghĩa cụ thể kinh tế biển là một việc làm rất có ý nghĩa.

Hiện nay, chưa có một định nghĩa toàn vẹn về kinh tế biển, nhưng có thể hiểu kinh tế biển là toàn bộ hoạt động kinh tế liên quan đến biển, và có thể chia ra 2 nhóm chính: - Nhóm thứ nhất, kinh tế biển bao gồm toàn bộ những hoạt động kinh tế diễn ra trên biển, như: kinh tế hàng hải (vận tải biển, khai thác cảng biển và dịch vụ liên quan); hải sản (đánh bắt, nuôi trồng, khai thác cảng cá); khai thác dầu khí trên biển; du lịch biển; nghề muối biển; dịch vụ tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn trên biển; kinh tế hải đảo. - Nhóm thứ hai, kinh tế biển là những hoạt động kinh tế trực tiếp liên quan đến khai thác, có thể không diễn ra ngay trên biển, nhưng dựa vào yếu tố biển và diễn ra từ đất liền, như: đóng và sửa chữa tàu biển (có nước xếp vào kinh tế hàng hải); công nghiệp chế biến dầu khí; công nghiệp chế biến hải sản; cung cấp dịch vụ biển (khí tượng thủy văn, và một số lĩnh vực khác….); thông tin liên lạc biển (đài phát tín hiệu ven biển, hệ thống định vị); nghiên cứu khoa học - công nghệ biển; điều tra cơ bản về tài nguyên và môi trường biển; đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển 7 kinh tế biển; bảo vệ môi trường, sinh thái biển. Từ những quan niệm trên, có thể hiểu kinh tế biển như sau: Kinh tế biển là toàn bộ các hoạt động kinh tế được diễn ra trên biển và đất liền có liên quan trực tiếp đến hoạt động khai thác, sản xuất kinh doanh các nguồn lợi kinh tế từ biển. Khái niệm phát triển kinh tế biển Phát triển kinh tế biển là quá trình tăng trưởng và tiển bộ mọi mặt của hoạt động kinh tế diễn ra trên biển và đất liền có liên quan trực tiếp đến hoạt động khai thác, sản xuất kinh doanh các nguồn lợi từ biển.

Như vậy, phát triển kinh tế biển bao gồm sự tăng trưởng về quy mô sản lượng của các ngành nghề, lĩnh vực liên quan đến kinh tế biển và sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế đúng hướng cùng với sự tiến bộ và công bằng xã hội ở vùng kinh tế biển. Phát triển kinh tế biển là nhu cầu khách quan có tính quy luật, vận động từ trình độ thấp đến trình độ cao. Sự phát triển của kinh tế biển có tác động to lớn góp phần làm thay đổi tốc độ tăng trưởng kinh tế nói riêng và phát triển cơ sở hạ tầng, tiến bộ và công bằng xã hội nói chung. Các ngành nghề, lĩnh vực liên quan đến kinh tế biển Theo Tổ chức Hợp tác khu vực trong quản lý môi trường các biển Đông Á (PEMSEA), kinh tế biển về cơ bản bao gồm: - Thương mại theo đường biển (maritime trade): là hoạt động trao đổi buôn bán hàng hóa vận chuyển bằng đường biển giữa các quốc gia trong cùng khu vực hoặc giữa các châu lục, thể hiện qua giá trị hoặc khối lượng hàng hóa được luân chuyển trong một năm.

Thương mại đường biển giúp thúc đẩy đầu tư sản xuất và phát triển dịch vụ của các quốc gia thông qua việc thực hiện giá trị của hàng hóa trong trao đổi. Nhờ đó, giúp một nước hội nhập vào kinh tế toàn cầu, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ của mình để đáp ứng tốt nhất nhu cầu trao đổi giữa các nước và giữa các khu vực. - Hệ thống các khu kinh tế, khu công nghiệp và các cảng biển: Đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp hạ tầng cơ sở vật chất , kỹ thuật thúc đẩy các hoạt động kinh tế biển như đóng tàu; cung ứng phương tiện vật tư, kỹ thuật phục vụ cho khai thác, đánh bắt hải sản; phục vụ khai thác tiềm năng du lịch, vận tải biển; và là 8 nơi chung chuyển, chế biến các sản phẩm được khai thức từ biển. - Vận tải biển: Gắn liền với hoạt động thương mại đường biển, giúp nhanh chóng vận chuyển hàng hóa giữa các nước, đem lại nguồn thu từ cước phí vận tải - Công nghiệp đóng và sửa chữa tàu biển: Sản xuất và sửa chữa phương tiện vậ chuyển bằng đường biển.

- Khai thác đánh bắt thủy sản phục vụ nhu cầu thực phẩm trong nước và chế biến xuất khẩu. - Khai thác dầu và khí đốt trong thềm lục địa để đảm bảo an ninh năng lượng và cho chế biến xuất khẩu. - Du lịch biển và dịch vụ nghỉ dưỡng: Du lịch biển là hoạt động du lịch được tổ chức phát triển trên lãnh thổ vùng ven biển và vùng biển ven bờ (bao gồm cả các đảo ven bờ) và vì vậy hoạt động phát triển du lịch biển chủ yếu dựa vào đặc điểm tự nhiên và tiềm năng du lịch của lãnh thổ địa lý này. - Các hoạt động phụ trợ khác: như hậu cần, giao nhận vận tải, bảo hiểm, đánh giá kiểm định chất lượng tàu biển, tiếp nhiên liệu tại cảng, đào tạo đội ngũ thủy thủ, ngân hàng… Trong những năm qua, các lĩnh vực kinh tế biển nước ta đã có bước chuyển biến đáng kể.

Cơ cấu ngành nghề đang có sự thay đổi lớn. Ngoài các ngành nghề truyền thống, đã xuất hiện nhiều ngành kinh tế biển gắn với công nghệ-kỹ thuật hiện đại. Trong chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020, Đảng ta xác định cần phát triển một số ngành kinh tế chủ yếu sau: (1) Khai thác và chế biến dầu khí; (2) Kinh tế hàng hải; (3) Khai thác và chế biến hải sản; (4) Du lịch biển và kinh tế hải đảo; (5) Các khu kinh tế; Khu công nghiệp chế xuất ven biển gắn với phát triển các khu đô thị ven biển. Những nhân tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế biển 1.

Nhóm nhân tố liên quan đến các nguồn lực phát triển kinh tế biển - Tài nguyên của biển và vùng ven biển Hiện nay, tài nguyên thiên nhiên không chỉ hiểu theo tư duy truyền thống, là những dạng vật chất lấy ra được và có giá trị sử dụng cho mục tiêu kinh tế nào đó, mà đã được hiểu là tất cả các yếu tố tự nhiên có thể sử dụng ở các hình thức khác 9 nhau, hoặc không sử dụng nhưng sự tồn tại của tự nó mang lại lợi ích cho con người. Vị thế hoặc tài nguyên vị thế gần đây được nói đến khá nhiều và được đánh giá là rất quan trọng, nhưng cơ sở khoa học của nó vẫn là vấn đề còn mới mẻ đối với nước ta. Đó là những tiềm năng và giá trị về vị trí địa lý và các thuộc tính không gian liên quan đến cấu trúc, hình thể sơn văn và cảnh quan sinh thái có thể sử dụng cho các mục đích phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng và chủ quyền quốc gia.Việt Nam có vị thế đặc biệt quan trọng ở Đông Nam Á nhờ có một vùng lãnh thổ trải dài trên ba nghìn km ở rìa tây Biển Đông và một vùng lãnh hải rộng trên một triệu km2, gấp ba lần diện tích lãnh thổ. Biển Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, giữ vai trò quan trọng về môi trường, sinh thái trong Biển Đông, là vùng chuyển tiếp đặc biệt giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương về mặt địa lý sinh vật và hàng hải.

Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước hiện nay và nhất là sự phát triển của nền kinh tế thị trường dựa trên nền tảng của lĩnh vực dịch vụ sau này đòi hỏi phải phát huy được tiềm năng to lớn của tài nguyên vị thế biển. Có thể chia tài nguyên biển thành bốn loại như sau: + Tài nguyên sinh vật Biển Đông có nguồn tài nguyên sinh vật phong phú và đa dạng, có đến hơn 160.000 loài thực vật và 260 loài chim sống ở biển. Trữ lượng các loài động vật ở biển ước tính khoảng 32,5 tỷ tấn, trong đó, các loài cá chiếm 86% tổng trữ lượng.Vùng biển Việt Nam có hơn 2.458 loài cá, gồm nhiều bộ, họ khác nhau, trong đó có khoảng 110 loài có giá trị kinh tế cao. Trữ lượng cá ở vùng biển nước ta khoảng 5 triệu tấn/năm, trữ lượng cá có thể đánh bắt hàng năm khoảng 2,3 triệu tấn.

Các loài động vật thân mềm ở Biển Đông có hơn 1.800 loài, trong đó có nhiều loài là thực phẩm được ưa thích, như: mực, hải sâm ,.Chim biển: Các loài chim biển ở nước ta vô cùng phong phú, gồm: hải âu, bồ nông, chim rẽ, hải yến,.Ngoài động vật, biển còn cung cấp cho con người nhiều loại rong biển có giá trị. Đây là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng và là nguồn dược liệu phong phú. Biển nước ta có khoảng 638 loài rong biển. Các loại rong biển dễ gây trồng, ít bị mất mùa và cho năng suất thu hoạch cao nên sẽ là nguồn thực phẩm quan trọng của loài người trong tương lai.

10 + Tài nguyên phi sinh vật Dầu khí là tài nguyên lớn nhất ở thềm lục địa nước ta, có tầm chiến lược quan trọng. Đến nay, chúng ta đã xác định được tổng tiềm năng dầu khí tại bể trầm tích: Sông Hồng, Phú Khánh, Nam Côn Sơn, Cửu Long, Malay - Thổ Chu, Tư Chính - Vũng Mây. Trữ lượng dầu khí dự báo của toàn thềm lục địa Việt Nam khoảng 10 tỷ tấn quy dầu. Ngoài dầu, Việt Nam còn có khí đốt với trữ lượng khai thác khoảng 3.

Trữ lượng đã được xác minh là gần 550 triệu tấn dầu và trên 610 tỷ m3 khí. Trữ lượng khí đã được thẩm lượng, đang được khai thác và sẵn sàng để phát triển trong thời gian tới vào khoảng 400 tỷ m3.