PHẦN MỞ ĐẦU 1. GIỚI THIỆU Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang tăng trƣởng và phát triển nhanh cùng với xu hƣớng toàn cầu hóa nhƣ ngày nay, các hoạt động thƣơng mại dịch vụ, tài chính, tiền tệ không còn giới hạn trong phạm vi lãnh thổ của một quốc gia mà đã đƣợc kết nối đến tất cả các nƣớc trên toàn thế giới; không chỉ liên quan đến một đồng tiền thanh toán mà còn có rất nhiều đồng tiền khác nhau tham gia trong quá trình giao dịch và thanh toán. Chính sự toàn cầu hóa nền kinh tế thế giới đã thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu, giao thƣơng, du lịch …làm tăng lƣợng giao dịch trong hoạt động tiền tệ giữa các quốc gia. Việt Nam đang trên đà hội nhập, phát triển và đang đứng trƣớc những thách thức, cơ hội mới trong lịch sử phát triển của mình.
Cùng với việc đã ký kết và gia nhập nhiều Hiệp định tự do thƣơng mại nhƣ AFTA, APEC, WTO, CPTPP, EVFTA, …Việt Nam chúng ta đang phải từng bƣớc mở rộng thị trƣờng tài chính theo nền kinh tế thị trƣờng, chịu sự tác động của các quy luật kinh tế, quy luật giá trị, quy luật cung-cầu và quy luật cạnh tranh. Chính vì vậy, hoạt động kinh doanh ngoại tệ cũng không nằm ngoài sự tác động đó – đây là tính khách quan tất yếu của nền kinh tế thị trƣờng. Sự phù hợp của các chính sách quản lý ngoại hối và cơ chế điều hành tỷ giá linh hoạt của Ngân hàng Nhà nƣớc theo diễn biến thị trƣờng đã tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh ngoại tệ của các ngân hàng thƣơng mại nói chung và Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam, chi nhánh Cần Thơ nói riêng ngày càng phát triển vững mạnh. So với giai đoạn trƣớc đây từ năm 2006-2012, kết quả hoạt động kinh doanh ngoại tệ của các ngân hàng nói chung suy giảm khá nhiều.
Tính hiệu quả giảm đi một phần xuất phát từ sự thay đổi chính sách quản lý của nhà nƣớc ngày càng chặt chẽ hơn, một lý do khác là từ sự quản lý và hoạt động kinh doanh ngoại tệ của các ngân hàng chƣa phát huy hết các nguồn lực của mình và chƣa quản lý tốt các rủi ro từ hoạt động kinh doanh này. 2 Chính vì những lý do trên, nghiên cứu đề tài “Phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Cần Thơ” là cần thiết. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2.1 Mục tiêu chung Phát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam, Chi nhánh Cần Thơ.2 Mục tiêu cụ thể * Mục tiêu 1: Tổng quan cơ sở lý luận về tăng cƣờng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng thƣơng mại. * Mục tiêu 2: Phân tích và đánh giá thực trạng về tăng cƣờng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam, Chi nhánh Cần Thơ.
* Mục tiêu 3 : Giải pháp nhằm tăng cƣờng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam, Chi nhánh Cần Thơ. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU - Thực trạng về tăng cƣờng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Vietcombank, Chi nhánh Cần Thơ từ năm 2015 đến năm 2019 nhƣ thế nào? Có những thành tựu, khó khăn và nguyên nhân của các khó khăn này ra sao? - Các giải pháp cụ thể nào để tăng cƣờng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam, Chi nhánh Cần Thơ trong thời gian tới? 4. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU - Đối tƣợng nghiên cứu: Hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Ngoại thƣơng Việt Nam, Chi nhánh Cần Thơ. - Không gian nghiên cứu: Đề tài đƣợc nghiên cứu tại Vietcombank Chi nhánh Cần Thơ.
- Thời gian nghiên cứu: Giai đoạn từ 2015 – 2019. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU Nhằm trả lời cho các câu hỏi nghiên cứu, tác giả sử dụng kết hợp nhiều phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp thống kê: là phƣơng pháp đƣợc sử dụng để thu thập thông tin, số liệu về hoạt động kinh doanh ngoại hối trên thị trƣờng bán buôn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam. Từ đó, kết hợp với các phƣơng pháp nghiên cứu mở rộng nhằm làm rõ thực trạng và xem xét các tác nhân tác động đến hiệu quả kinh doanh ngoại, đạt đƣợc các mục tiêu nghiên cứu đề ra Phƣơng pháp so sánh: là sự đối chiếu tƣơng hỗ giữa số liệu qua các năm để đánh giá mức độ hoàn thành bằng tỷ lệ (%) hoặc số liệu chênh lệch tuyệt đối. So sánh giữa số liệu thực hiện kỳ báo cáo với số liệu thực hiện cùng kỳ năm trƣớc, giai đoạn trƣớc từ đó chỉ ra sự biến động tăng giảm của các chỉ tiêu kinh tế qua các thời kỳ, dự báo xu thế phát triển của thị trƣờng tƣơng lai, từ đó làm rõ tình hình kinh doanh ngoại hối trên thị trƣờng bán buôn của Ngân hàng.
Phƣơng pháp phân tích và tổng hợp: là phƣơng pháp đƣợc sử dụng để phân tích, đánh giá làm rõ thực trạng hoạt động kinh doanh ngoại hối trên thị trƣờng bán buôn tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam. Thông qua đó xác định những vấn đề còn tồn tại, nguyên nhân hạn chế, trì trệ tạo cơ sở đƣa ra giải pháp phát triển hoạt động kinh doanh ngoại hối trên thị trƣờng bán buôn của đơn vị. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI * Về thực tiễn: Sản phẩm của luận văn này đƣợc sử dụng làm tài liệu tham khảo tại thƣ viện của Trƣờng Đại học Ngân hàng TP.HCM dành cho các sinh viên đại học, học viên cao học hoặc cho các anh chị đang làm các đề tài nghiên cứu khoa học các cấp. Ngoài ra, luận văn này còn đƣợc dùng tài liệu tham khảo cho các cấp lãnh đạo tại Ngân hàng Vietcombank Chi nhánh Cần Thơ.
* Về lý luận: Luận văn hệ thống hóa các vấn đề lý luận về tăng cƣờng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại các NHTM. Từ việc phân tích và đánh giá thực trạng về hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng VCB chi nhánh Cần Thơ, tác giả 4 cũng khái quát đƣợc những vấn đề chung về tình hình kinh doanh ngoại tệ tại các NHTM tại VN để từ đó tác giả vừa đƣa ra các giải pháp riêng để áp dụng tại Ngân hàng VCB chi nhánh Cần Thơ, 1 số giải pháp còn có thể áp dụng đƣợc cho nhiều ngân hàng tại VN trong việc tăng cƣờng hoạt động kinh doanh ngoại tệ. TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU - Quản trị rủi ro trong kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam: (Đào Thị Vĩnh, Luận văn Thạc sĩ tại trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Đối tƣợng của đề tài nghiên cứu là những rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ và hoạt động quản trị rủi ro trong kinh doanh ngoại tệ của VIETCOMBANK CẦN THƠ.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài về mặt không gian tại ngân hàng TMCP Đầu Tƣ và Phát Triển Việt Nam. Về mặt thời gian đề tài đƣợc nghiên cứu trong giai đoạn từ 01/01/2009 đến 31/12/2012. Về câu hỏi và đối tƣợng nghiên cứu của đề tài này, đề tài chỉ nghiên cứu về quản trị rủi ro trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng VIETCOMBANK CẦN THƠ. Luận văn chƣa nghiên cứu về việc tăng cƣờng hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng VCB chi nhánh Cần Thơ.
- Quản trị rủi ro kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam: (Trần Thị Vân Anh, Luận văn Thạc sĩ tại trƣờng Đại học Ngân hàng TP. Ðối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài là nêu lên thực trạng của công tác quản lý rủi ro kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam và tìm ra những phƣơng pháp cụ thể khả thi dể áp dụng tại ngân hàng. Trong đó, đề tài nghiên cứu tập trung vào hoạt dộng kinh doanh ngoại tệ giữa khách hàng với ngân hàng và trong nội bộ ngân hàng giới hạn đối với các loại ngoại tệ mạnh nhƣ USD, EUR, GBP, AUD, JPY, SGD, CHF; Có hay không những rủi ro xảy ra trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thuong Việt Nam và Quản lý rủi ro kinh doanh ngoại tệ tại NHTMCP Ngoại thƣơng Việt Nam có những nội dung gì? Thực trạng ra sao?, …Đề tài này nghiên cứu tại ngân hàng VCB và quản trị rủi ro về hoạt động kinh doanh ngoại tệ, chứ 5 chƣa nghiên cứu cụ thể về hoạt động tăng cƣờng kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng VCB, chi nhánh Cần Thơ. - Phát triển kinh doanh ngoại tệ tại NHTMCP Ngoại thƣơng, chi nhánh Nha Trang (Đỗ Thị Hoà, Luận văn Thạc sĩ kinh tế tại Đại học Đà Nẵng năm 2013).
Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn này là những vấn đề lý luận về phát triển kinh doanh ngoại tệ, thực tiễn phát triển kinh doanh ngoại tệ tại ngân hàng TMCP ngoại thƣơng chi nhánh Nha Trang (không đề cập đến huy động vốn và tín dụng ngoại tệ). Phạm vi nghiên cứu của luận văn, về mặt lý luận thì luận văn tập trung tìm hiểu và hệ thống hóa cơ sở lý luận về sự phát triển của kinh doanh ngoại tệ. Về mặt thực tiễn: Luận văn nghiên cứu trong phạm vi hoạt động mua bán giao ngay và phái sinh ngoại tệ của ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng chi nhánh Nha Trang. Phƣơng pháp nghiên cứu của đề tài là trong quá trình nghiên cứu đề tài này, luận văn chủ yếu sử dụng các phƣơng pháp phân tích, phƣơng pháp tổng hợp, phƣơng pháp thống kê, so sánh giữa Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng chi nhánh Nha Trang với các ngân hàng khác trên địa bàn 3 tỉnh Khánh Hòa.
Từ đó đánh giá đƣợc tình hình phát triển KDNT tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Chi nhánh Nha Trang giai đoạn từ năm 2010 đến 2012. Luận văn chỉ nghiên cứu trên địa bàn tại Nha Trang, chƣa nghiên cứu tại Thành phố Cần Thơ. Thời gian nghiên cứu của luận văn cũng cũ, là từ năm 2010 đến 2012. - Nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam (Trần Huyền Trâm, Luận văn Thạc sĩ tại Đại học Ngoại thƣơng năm 2011).
Đối tƣợng nghiên cứu của luận văn là những vấn đề liên quan đến hoạt động kinh doanh ngoại tệ và hiệu quả hoạt động kinh doanh ngoại tệ tại Agribank VN. Phạm vi nghiên cứu của luận văn, về thời gian, phạm vi nghiên cứu của luận văn tập trung phân tích hiệu quả hoạt động kinh doanh ngoại tệ của Agribank VN giai đoạn từ năm 2007 đến 2011. Khi đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động KDNT của Agribank, đề tài đề xuất giải pháp từ 2011 đến năm 2015 và xa hơn, đến năm 2020.