Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển kinh doanh ngoại tệ của NHTM. Chương 2: Thực trạng phát triển kinh doanh ngoại tệcủa VietABank giai đoạn 2010-2014. Chương 3: Quan điểm, định hướng và một số giải phápphát triển hoạt động kinh doanh ngoại tệcủa VietABank đến năm 2020. 8 Chƣơng1 CƠ SỞ LÝ LUẬNVỀ PHÁT TRIỂN KINH DOANH NGOẠI TỆCỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Tổng quan vềthị trƣờng ngoại hối và kinh doanh ngoại tệ của NHTM 1. Thị trường ngoại hối và kinh doanh ngoại tệ 1. Thị trường ngoại hối a. Khái niệm thị trƣờng ngoại hối Khái niệm ngoại hối Ngoại hối bao gồm các phương tiện thanh toán được sử dụng trong thanh toán quốc tế.Trong đó, phương tiện thanh toán là những thứ có sẵn để chi trả, thanh toán lẫn cho nhau.
Tùy thuộc vào mỗi quốc gia, ngoại hối có thể bao gồm: ngoại tệ, các giấy tờ có giá ghi bằng ngoại tệ, vàng tiêu chuẩn được sử dụng với vai trò là tiền trong thanh toán quốc tế. Trên thực tế người ta chỉ sử dụng ngoại tệ để giao dịch trên thị trường ngoại hối, còn các giấy tờ có giá ghi bằng ngoại tệ không được trực tiếp giao dịch trên thị trường ngoại hối.Muốn trở thành ngoại tệ để giao dịch trên thị trường ngoại hối, thì trước hết phải bán (chiết khấu) các giấy tờ có giá để có ngoại tệ, sau đó mới tiến hành mua bán ngoại tệ trên thị trường ngoại hối. Như vậy, đối tượng mua bán trên thị trường ngoại hối chỉ gồm: (1) Ngoại tệ: các đồng tiền khác nhau, (2) Vàng tiêu chuẩn quốc tế. Do vai trò của vàng giảm đáng kể, vì vậy, thị trường ngoại hối thường được hiểu theo nghĩa thực tế là thị trường ngoại tệ.
Khái niệm thị trường ngoại hối Thị trường ngoại hối là nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi ngoại tệ thông qua quan hệ cung cầu.Việc trao đổi bao gồm việc mua một đồng tiền này và đồng thời bán một đồng tiền khác.Như vậy các đồng tiền được trao đổi đồng thời 9 với nhau. Bằng tiếng Anh, thị trường ngoại hối là: The Foreign Exchange Market, và được viết tắt là FOREX hay FX. Thị trường ngoại hối được phân chia theo tính chất nghiệp vụ kinh doanh bao gồm thị trường giao ngay, thị trường kỳ hạn, thị trường quyền chọn, thị trường hoán đổi và thị trường tương lai. Thị trường giao ngay bao gồm các giao dịch ngoại hối được thực hiện trong vòng hai ngày làm việc với tỷ giá do quan hệ cung cầu trên thị trường quyết định.
Doanh số giao dịch của thị trường giao ngay chiếm tỷ trọng lớn trên tổng doanh số giao dịch của thị trường ngoại hối toàn cầu và có tốc độ gia tăng nhanh mỗi năm. Những thay đổi của thị trường giao ngao ngay ảnh hưởng tức thời lên tỷ giá.Và đây cũng là thị trường có tính thanh khoản cao, luôn sẵn có số tiền cần thiết, tại địa điểm cẩn có, tại thời điểm có nhu cầu, bằng đồng tiền cần có với giá cả hợp lý. Thị trường kỳ hạn là thị trường giao dịch các hợp đồng mua bán ngoại tệ có kỳ hạn, một hợp đồng mua bán mà việc chuyển giao ngoại tệ được thực hiện sau một thời gian nhất định kể từ khi thỏa thuận hợp đồng.Thị trường kỳ hạn có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động kinh doanh của nhà đầu tư, bởi vì, hợp đồng mua bán ngoại tệ kỳ hạn là một công cụ bảo hiểm, phòng chống rủi ro biến động tỷ giá.Tỷ giá thực hiện của thị trường kỳ hạn ít phụ thuộc vào mức độ cung cầu mà phụ thuộc lớn vào mức chênh lệch lãi suất giữa hai đồng tiền giao dịch. Thị trường quyền chọn là sự kết hợp giữa thị trường giao ngay và thị trường kỳ hạn thông qua các hợp đồng được ký kết dưới dạng quyền lựa chọn.Trong thị trường ngoại hối quyền chọn chỉ đề cập đến các hợp đồng quyền chọn mua hoặc bán loại ngoại tệ cụ thể hoặc vàng tiêu chuẩn quốc tế.Tỷ giá quyền chọn ngoài yếu tố cung cầu còn phụ thuộc vào mức phí của hợp đồng quyền chọn.
Thị trường hoán đổi tiền tệ là thị trường bao gồm các giao dịch trao đổi một khoản nợ bằng một đồng tiền này cho một khoản nợ bằng đồng tiền khác. Bằng cách hoán đổi này các bên tham gia có thể thay thế dòng tiền phải trả bằng đồng tiền này sang một đồng tiền khác. 10 Thị trường tương lai là thị trường giao dịch các hợp đồng mua bán ngoại tệ giao sau. Hợp đồng mua bán ngoại tệ giao sau là một thỏa thuận mua bán một số lượng ngoại tệ đã biết theo tỷ giá cố định tại thời điểm hợp đồng có hiệu lực và chuyển giao ngoại tệ được thực hiện vào một ngày trong tương lai được xác định bởi sở giao dịch.
Thị trường ngoại hối có thể phân chia theo cách thức tổ chức giao dịch bao gồm thị trường liên ngân hàng và thị trường khách hàng. Thị trường liên ngân hàng bao gồm các NHTM có quan hệ với nhau.Các NHTM có thể mở tài khoản thanh toán tại ngân hàng khác được gọi là tài khoản ngân hàng đại lý.Trên thị trường ngoại hối có tới 85% số giao dịch ngoại tệ là xảy ra giữa các ngân hàng, đây là thị trường tài chính lớn nhất thế giới.Hầu hết các giao dịch trên thị trường liên ngân hàng là giao dịch mua đi bán lại ngoại tệ và có giá trị giao dịch lớn. Đối với thị trường khách hàng hay thị trường bán lẻ thì các giao dịch diễn ra giữa ngân hàng với nhóm khách hàng mua bán lẻ, giá trị giao dịch nhỏ. Thị trường ngoại hối có thể phân chia theo hình thức tổ chức bao gồm thị trường ngoại hối tập trung và thị trường ngoại hối không tập trung.
Thị trường ngoại hối tập trung là thị trường ngoại hối có tổ chức, hoạt động theo quy định của pháp luật, có địa điểm, thành viên nhất định và các giao dịch diễn ra trong khoảng thời gian nhất định. Thị trường ngoại hối không tập trung là thị trường ngoại hối có tổ chức và hoạt động theo quy định của pháp luật, nhưng không có địa điểm nhất định, các giao dịch trao đổi, mua bán được thực hiện thông qua hệ thống điện thoại, telex, hệ thống máy vi tính. Đặc điểm, chức năng và các chủ thể của thị trƣờng ngoại hối Đặc điểm của thị trường ngoại hối i. Thị trường ngoại hối mang tính quốc tế và hoạt động liên tục 24/7: Do không gian: phạm vi hoạt động của thị trường ngoại hối không chỉ dừng lại 11 ở một quốc gia mà mở rộng trên phạm vi quốc tế, sự phát triển của hệ thống thông tin liên lạc tạo điều kiện thực hiện các giao dịch nhanh chóng và tức thời với toàn bộ thị trường hối đoái đang mở cửa, dẫn đến việc quốc tế hoá việc yết giá nói riêng và hoạt động của thị trường ngoại hối nói chung.
Do thời gian: chênh lệch múi giờ giữa các khu vực nên thị trường này hoạt động gần như liên tục. Không có địa điểm cụ thể, Forex còn được gọi là thị trường không gian (Space maket). Trung tâm của thị trường ngoại hối là thị trường liên ngân hàng với các thành viên chủ yếu là các NHTM. Các giao dịch mua bán được thực hiện bằng các phương tiện điện tử, thông tin liên lạc.
Tỷ giá được yết trên các thị trường khác nhau có độ chênh không đáng kể. Nhạy cảm với các sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội, tâm lý…nhất là với các chính sách tiền tệ của các nước phát triển. Ngôn ngữ sử dụng trên thị trường ngoại hối rất ngắn gọn, mang tính quy ước nghiệp vụ. Giá cả hình thành trên thị trường ngoại hối chính là tỷ giá hối đoái – được hình thành dựa trên quan hệ cung cầu trên thị trường.
Đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trong giao dịch là USD, chiếm 41,5% trong số các đồng tiền tham gia (điều này cũng có nghĩa là có tới 83% các giao dịch trên Forex là có mặt của USD). Chức năng của thị trường ngoại hối Chức năng cơ bản của thị trường ngoại hối là kết quả tự nhiên của một trong các chức năng cơ bản của NHTM, đó là: nhằm dịch vụ cho các khách hàng thực hiện các giao dịch thương mại quốc tế. Ví dụ: một khách hàng là một công ty muốn nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ từ nước ngoài sẽ có nhu cầu ngoại tệ nếu hóa đơn hàng hóa và dịch vụ được ghi bằng ngoại tệ, hoặc nhà xuất khẩu có nhu cầu chuyển đổi ngoại tệ thành nội tệ. Các giao dịch ngoại hối nhằm giúp khách hàng là nhà xuất 12 khẩu hay nhập khẩu là một trong những dịch vụ mà các NHTM luôn sẵn sàng cung cấp cho khách hàng.
Một số chức năng khác như: - Giúp luân chuyển các khoản đầu tư, tín dụng quốc tế, các giao dịch tài chính quốc tế, giao lưu quốc tế khác giữa các quốc gia. - Thông qua hoạt động của thị trường ngoại hối mà sức mua đối ngoại của ngoại tệ được xác định khách quan theo quy luật cung cầu của thị trường. Thị trường ngoại hối hình thành giá cả trao đổi ngoại tệ, tỷ giá hối đoái hình thành một cách khách quan theo quy luật kinh tế thị trường. - Thị trường ngoại hối là nơi kinh doanh và cung cấp các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá cho các chủ thể tham gia trên thị trường.
- Thị trường ngoại hối là nơi để NHTW can thiệp để tỷ giá biến động theo hướng có lợi đối với nền kinh tế. Các chủ thể tham gia trên thị trường ngoại hối Ngân hàng Nhà nƣớc (NHNN): NHNN tham gia thị trường ngoại hối nhằm 3 mục đích: (i) can thiệp lên tỷ giá; (ii) mua bán, chuyển đổi tiền tệ nhằm bảo toàn và gia tăng giá trị dự trữ ngoại hối quốc gia; (iii) là đại lí mua bán hộ ngoại tệ cho chính phủ. Ngân hàng thƣơng mại: NHTM tiến hành giao dịch ngoại tệ với hai mục đích: (i) Thực hiện kinh doanh cho chính mình tức mua bán ngoại tệ nhằm kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi, hoạt động kinh doanh này tạo ra trạng thái ngoại tệ – do đó, ngân hàng phải bỏ vốn, chịu rủi ro tỷ giá và làm thay đổi bảng cân đối của ngân hàng; (ii) Cung cấp dịch vụ cho khách hàng bằng cách mua, bán hộ cho nhóm khách hàng mua bán lẻ và thu một khoản phí phổ biến ở dạng chênh lệch tỷ giá mua bán, hoạt động này ngân hàng không phải bỏ vốn và không phải chịu rủi ro tỷ giá. Nhà môi giới: Bên cạnh hình thức giao dịch trực tiếp giữa các ngân hàng với nhau thì hình thức giao dịch gián tiếp với nhau thông qua người môi giới cũng rất phát triển.