Phát Triển Khu Kinh Tế Cửa Khẩu Hướng Tới Hợp Tác Kinh Tế Qua Biên Giới

Luận án tiến sĩ phân tích phát triển khu kinh tế cửa khẩu tại Việt Nam, hướng tới hình thành các khu hợp tác kinh tế qua biên giới.

• Tác giả: Lê Tuấn Hùng
• Người hướng dẫn: PGS. Hà Văn Hội
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế quốc tế
• Đề tài: Phát Triển Các Khu Kinh Tế Cửa Khẩu, Hướng Tới Hình Thành Các Khu Hợp Tác Kinh Tế
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Nội dung tổng quan. Các công trình nghiên cứu trên góc độ lý luận về phát triển các khu KTCK và khu HTKT qua biên giới
• 1.2. Các công trình nghiên cứu về sự hình thành và phát triển các khu KTCK ở một số quốc gia trên thế giới
• 1.3. Các công trình nghiên cứu về chính sách phát triển khu KTCK của Việt Nam
• 1.4. Các công trình nghiên cứu về sự hình thành và phát triển các khu hợp tác kinh tế qua biên giới của Việt Nam. Đánh giá các công trình nghiên cứu đã tổng quan và khoảng trống nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KHU KINH TẾ CỬA KHẨU HƯỚNG TỚI HÌNH THÀNH KHU HỢP TÁC KINH TẾ QUA BIÊN GIỚI
• 2.1. Các khái niệm và lý thuyết liên quan đến khu kinh tế cửa khẩu, khu hợp tác kinh tế
• 2.1.1. Một số khái niệm liên quan đến khu kinh tế cửa khẩu
• 2.1.2. Một số lý thuyết liên quan đến phát triển khu kinh tế cửa khẩu, khu hợp tác kinh tế qua biên giới
• 2.2. Đặc điểm, vai trò của khu hợp tác kinh tế qua biên giới
• 2.2.1. Đặc điểm của khu hợp tác kinh tế qua biên giới
• 2.2.2. Vai trò của phát triển khu kinh tế cửa khẩu hướng tới hình thành các khu hợp tác kinh tế qua biên giới
• 2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc phát triển khu kinh tế cửa khẩu theo hướng hình thành khu hợp tác kinh tế qua biên giới
• 2.3.1. Các nhân tố bên trong
• 2.3.2. Các nhân tố bên ngoài
• 2.4. Các mô hình khu hợp tác kinh tế qua biên giới
• 2.4.1. Mô hình khu HTKT riêng biệt
• 2.4.2. Mô hình đặc khu kinh tế biên giới
• 2.5. Các điều kiện và nội dung phát triển khu kinh tế cửa khẩu theo hướng hình thành khu hợp tác kinh tế qua biên giới
• 2.6. Kinh nghiệm phát triển khu KTCK ở một số nước
• 2.6.1. Phát triển khu kinh tế cửa khẩu và hình thành Khu hợp tác kinh tế biên giới của Trung Quốc
• 2.6.2. Phát triển các Đặc khu biên giới của Thái Lan
• 2.6.3. Bài học rút ra từ kinh nghiệm phát triển khu kinh tế cửa khẩu của Trung Quốc và Thái Lan
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN MỘT SỐ KHU KINH TẾ CỬA KHẨU CỦA VIỆT NAM
• 3.1. Khái quát quá trình hình thành và phát triển của các khu kinh tế cửa khẩu ở Việt Nam
• 3.1.1. Giai đoạn thí điểm áp dụng cơ chế chính sách tại một số khu vực cửa khẩu
• 3.1.2. Giai đoạn mở rộng và phát triển các khu cửa khẩu (2000 - 2020)
• 3.2. Cơ chế, chính sách phát triển khu kinh tế cửa khẩu ở Việt Nam
• 3.2.1. Quy hoạch, kế hoạch phát triển các khu kinh tế cửa khẩu
• 3.2.2. Cơ chế, chính sách ưu đãi đối với phát triển khu kinh tế cửa khẩu
• 3.3. Thực trạng phát triển một số khu kinh tế cửa khẩu ở Việt Nam
• 3.3.1. Thực trạng phát triển khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái, Quảng Ninh
• 3.3.2. Thực trạng phát triển khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng, Lạng Sơn
• 3.3.3. Thực trạng phát triển khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai, tỉnh Lào Cai
• 3.3.4. Thực trạng phát triển khu kinh tế cửa khẩu tỉnh Cao Bằng
• 3.4. Đánh giá thực trạng phát triển một số khu KTCK của Việt Nam
• 3.4.1. Phát triển không gian lãnh thổ kinh tế tại khu KTCK
• 3.4.2. Thu hút đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng các phân khu chức năng
• 3.4.3. Phát triển thương mại qua biên giới
• 3.4.4. Cải tiến các thủ tục xuất, nhập cảnh
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: ĐIỀU KIỆN, MÔ HÌNH VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÁC KHU KINH TẾ CỬA KHẨU CỦA VIỆT NAM HƯỚNG TỚI HÌNH THÀNH KHU HỢP TÁC KINH TẾ QUA BIÊN GIỚI
• 4.1. Các điều kiện phát triển của một số khu kinh tế cửa khẩu phía Bắc, hướng tới hình thành khu hợp tác kinh tế qua biên giới
• 4.1.1. Điều kiện về khung khổ pháp lý
• 4.1.2. Điều kiện về khu vực cửa khẩu quốc tế hiện đại
• 4.1.3. Điều kiện về cơ sở hạ tầng
• 4.1.4. Điều kiện về các phân khu chức năng hiện đại và hệ thống các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa và dịch vụ đủ mạnh
• 4.2. Lựa chọn mô hình phát triển các khu KTCK hướng tới hình thành khu HTKT
• 4.2.1. Đối với khu KTCK Móng Cái (Quảng Ninh)
• 4.2.2. Đối với khu KTCK Đồng Đăng (Lạng Sơn)
• 4.2.3. Đối với khu KTCK Lào Cai (tỉnh Lào Cai)
• 4.2.4. Đối với khu KTCK Trà Lĩnh (Cao Bằng)
• 4.3. Một số kiến nghị và giải pháp phát triển khu KTCK hướng tới hình thành khu HTKT qua biên giới
• 4.3.1. Các giải pháp cụ thể
• 4.3.2. Kiến nghị với Chính phủ
• 4.4. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• A.1. BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT TIẾNG ANH
• A.2. BẢNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
• A.3. DANH MỤC BẢNG
• A.4. DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Khu Kinh Tế Cửa Khẩu và Hợp Tác 55 ký tự

Việc phát triển các Khu kinh tế cửa khẩu (KTCK) luôn nhận được sự quan tâm của Nhà nước Việt Nam. Nhiều văn bản pháp lý đã được ban hành kể từ sau Đại hội Đảng lần thứ VI, mang những nội dung đổi mới về kinh tế và quản lý kinh tế liên quan đến các hoạt động giao lưu kinh tế qua biên giới, như Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, Luật Đầu tư, Luật Thương mại và Luật Ngân sách. Hoạt động giao lưu kinh tế qua biên giới với Trung Quốc, Lào và Campuchia còn được hỗ trợ bởi nhiều hiệp định và các văn bản thỏa thuận giữa Việt Nam với các nước này. Các Nghị quyết của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế - xã hội các vùng ở nước ta và các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về các vùng có liên quan đến Khu kinh tế cửa khẩu đều xác định các định hướng phát triển dài miền núi biên giới. Các KTCK này được kỳ vọng trở thành các vùng kinh tế động lực của từng tỉnh biên giới. Đến năm 2020, cả nước có 30 Khu kinh tế cửa khẩu. Việc đẩy mạnh phát triển các KTCK của Việt Nam ở biên giới giáp với Trung Quốc luôn được chú trọng. Trung Quốc là đối tác thương mại lớn của Việt Nam. Quan hệ Việt Nam-Trung Quốc đã phát triển sâu rộng trên tất cả các lĩnh vực.

1.1. Tầm quan trọng của Thương mại Biên giới Việt Trung

Trung Quốc là đối tác thương mại quan trọng hàng đầu của Việt Nam, đặc biệt là tại các tỉnh biên giới phía Bắc. Sự phát triển của Khu kinh tế cửa khẩu có vai trò then chốt trong việc thúc đẩy thương mại biên giới, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế địa phương. Việc tăng cường hợp tác kinh tế thông qua các KTCK giúp Việt Nam khai thác lợi thế về vị trí địa lý, nguồn lực và thị trường, đồng thời củng cố quan hệ đối tác chiến lược với Trung Quốc. Theo tài liệu gốc, hợp tác giữa các địa phương Việt Nam với các tỉnh, thành Trung Quốc, nhất là Quảng Tây, Vân Nam, Quảng Đông diễn ra sôi động, đạt nhiều thành quả thiết thực.

1.2. Vai trò của Hợp tác Kinh tế Biên giới với Trung Quốc

Vào năm 2007, trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh phát triển “hướng Nam”, tỉnh Quảng Tây đã đàm phán với ba tỉnh biên giới của Việt Nam (Lạng Sơn, Quảng Ninh, Cao Bằng) để thành lập khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới. Đến năm 2012, tỉnh Vân Nam cũng ký với tỉnh Lào Cai một văn bản về xây dựng mô hình này. Hợp tác giữa các địa phương Việt Nam với các tỉnh, thành Trung Quốc diễn ra sôi động. Việc thành lập các khu hợp tác kinh tế qua biên giới là một bước đi quan trọng nhằm hỗ trợ cho quá trình phát triển của các khu vực biên giới nói chung, tạo thuận lợi cho việc khai thác tiềm năng của từng địa phương, huy động sự tham gia của thành phần kinh tế.

II. Thách Thức Phát Triển Khu Kinh Tế Cửa Khẩu Cần Giải Quyết 59 ký tự

Mặc dù đã đạt được một số thành công nhất định, việc hợp tác kinh tế biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc vẫn chưa đạt được kết quả mong muốn và chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Các Khu kinh tế cửa khẩu như Móng Cái, Đồng Đăng, Lào Cai, Trà Lĩnh vẫn chưa thực sự phát triển. Các nội dung hợp tác với các địa phương của Trung Quốc chưa đi vào chiều sâu. Hoạt động trao đổi thương mại qua biên giới chưa ổn định, các lĩnh vực khác như đầu tư, du lịch, vận tải, thanh toán chưa được chú trọng đúng mức. Chính điều này đã làm cho kế hoạch thành lập các khu HTKT qua biên giới tại các tỉnh nêu trên Việt Nam với Trung Quốc chưa trở thành hiện thực.

2.1. Hạn chế về Thu hút Đầu tư vào Khu Kinh Tế Cửa Khẩu

Một trong những thách thức lớn nhất là khả năng thu hút đầu tư vào Khu kinh tế cửa khẩu. Cơ sở hạ tầng còn yếu kém, chính sách ưu đãi chưa đủ hấp dẫn, và thủ tục hành chính còn rườm rà khiến các nhà đầu tư e ngại. Điều này hạn chế khả năng phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistics và các hoạt động kinh tế khác trong khu vực KTCK.

2.2. Vướng mắc trong Phát triển Logistics Khu Kinh Tế Cửa Khẩu

Hệ thống logistics tại các Khu kinh tế cửa khẩu còn nhiều hạn chế, gây khó khăn cho hoạt động xuất nhập khẩu và thương mại biên giới. Thiếu kho bãi, trung tâm phân phối hiện đại, dịch vụ vận tải đa phương thức chưa phát triển, và chi phí logistics cao làm giảm tính cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam.

2.3. Rào cản từ Thủ tục Hải quan và Kiểm soát Biên giới

Các thủ tục hải quan phức tạp, thời gian thông quan kéo dài, và tình trạng kiểm soát biên giới chặt chẽ gây khó khăn cho hoạt động thương mại biên giới. Điều này làm tăng chi phí giao dịch, giảm hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và hạn chế tiềm năng phát triển của Khu kinh tế cửa khẩu.

III. Giải Pháp Chính Sách Phát Triển Khu Kinh Tế Cửa Khẩu Hiệu Quả 59 ký tự

Để giải quyết các thách thức và thúc đẩy phát triển Khu kinh tế cửa khẩu, cần có một hệ thống chính sách phát triển đồng bộ và hiệu quả. Các chính sách này cần tập trung vào việc cải thiện môi trường đầu tư, phát triển cơ sở hạ tầng, nâng cao năng lực logistics, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và tăng cường hợp tác kinh tế biên giới. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các chính sách.

3.1. Ưu tiên Thu hút Đầu tư Khu Kinh Tế Cửa Khẩu Với Gì

Để thu hút đầu tư, cần có các chính sách ưu đãi hấp dẫn về thuế, tiền thuê đất, và các chi phí khác. Đồng thời, cần cải thiện cơ sở hạ tầng, đặc biệt là giao thông, điện nước, và viễn thông. Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm thiểu thời gian và chi phí cho nhà đầu tư. Cần tập trung thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistics, và các hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao.

3.2. Nâng cấp Hạ tầng Khu Kinh Tế Cửa Khẩu như thế nào

Cần đầu tư nâng cấp hạ tầng giao thông kết nối Khu kinh tế cửa khẩu với các trung tâm kinh tế lớn và các cửa khẩu khác. Cần xây dựng các kho bãi, trung tâm phân phối hiện đại, và các dịch vụ logistics chuyên nghiệp. Cần phát triển các dịch vụ hỗ trợ thương mại, như tài chính, bảo hiểm, và tư vấn pháp lý. Cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và điều hành hoạt động logistics.

3.3. Đơn giản hóa Thủ tục Đầu tư Khu Kinh Tế Cửa Khẩu

Cần rà soát và đơn giản hóa các thủ tục đầu tư liên quan đến thành lập doanh nghiệp, cấp phép xây dựng, và thủ tục hải quan. Cần áp dụng cơ chế một cửa liên thông để giảm thiểu thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính. Cần công khai minh bạch thông tin về quy hoạch, chính sách, và thủ tục hành chính.

IV. Kinh Nghiệm Phát Triển Khu Kinh Tế Cửa Khẩu Từ Trung Quốc Thái Lan 57 ký tự

Nghiên cứu kinh nghiệm phát triển Khu kinh tế cửa khẩu của Trung Quốc và Thái Lan cung cấp những bài học quý giá cho Việt Nam. Trung Quốc đã thành công trong việc xây dựng các đặc khu kinh tế ven biển và khu kinh tế cửa khẩu, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Thái Lan cũng có kinh nghiệm trong việc phát triển các đặc khu kinh tế biên giới, thu hút đầu tư và thúc đẩy thương mại biên giới. Học hỏi kinh nghiệm của các nước này giúp Việt Nam xác định được các giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của mình. Theo tài liệu gốc, phát triển khu kinh tế cửa khẩu và hình thành khu hợp tác kinh tế biên giới của Trung Quốc, phát triển các Đặc khu biên giới của Thái Lan.

4.1. Bài học từ Mô hình Khu Kinh Tế Cửa Khẩu Trung Quốc

Trung Quốc đã thành công trong việc xây dựng các Khu kinh tế cửa khẩu (như Thâm Quyến, Chu Hải) nhờ chính sách mở cửa, thu hút đầu tư nước ngoài, và phát triển cơ sở hạ tầng. Trung Quốc cũng chú trọng phát triển các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, và dịch vụ logistics. Bài học cho Việt Nam là cần có chính sách mở cửa, thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, và tập trung vào các ngành công nghiệp có lợi thế cạnh tranh.

4.2. Kinh nghiệm từ Phát triển Đặc khu Biên giới Thái Lan

Thái Lan đã phát triển các đặc khu kinh tế biên giới (như Mae Sot) nhằm thúc đẩy thương mại biên giới với các nước láng giềng. Thái Lan đã có chính sách ưu đãi về thuế, lao động, và thủ tục hành chính. Bài học cho Việt Nam là cần có chính sách ưu đãi, đơn giản hóa thủ tục hành chính, và tăng cường hợp tác kinh tế với các nước láng giềng.

V. Ứng Dụng Điều Kiện và Mô Hình Hợp Tác Kinh Tế Biên Giới Việt Nam 59 ký tự

Việc lựa chọn mô hình hợp tác kinh tế biên giới phù hợp là rất quan trọng. Cần xem xét các điều kiện cụ thể của từng tỉnh biên giới, như vị trí địa lý, nguồn lực, và quan hệ với các nước láng giềng. Có thể áp dụng các mô hình khác nhau, như khu hợp tác kinh tế riêng biệt, khu hợp tác kinh tế qua biên giới, hoặc đặc khu kinh tế biên giới. Quan trọng là phải tạo ra một môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động và hợp tác kinh tế.

5.1. Điều kiện cần để Phát triển Kinh tế Địa phương

Để phát triển Kinh tế địa phương, cần có sự tham gia tích cực của chính quyền địa phương, doanh nghiệp, và cộng đồng. Cần có quy hoạch phát triển rõ ràng, chính sách khuyến khích đầu tư, và chương trình đào tạo nguồn nhân lực. Cần tăng cường liên kết vùng và hội nhập kinh tế để mở rộng thị trường và thu hút đầu tư.

5.2. Lựa chọn Mô hình Khu Kinh Tế Cửa Khẩu Phù Hợp

Cần lựa chọn mô hình Khu kinh tế cửa khẩu phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương. Có thể áp dụng mô hình khu thương mại tự do, khu chế xuất, khu công nghiệp, hoặc khu dịch vụ tổng hợp. Quan trọng là phải tạo ra một môi trường kinh doanh cạnh tranh, thu hút đầu tư, và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

VI. Tương Lai Phát Triển Bền Vững Khu Kinh Tế Cửa Khẩu Ra Sao 58 ký tự

Phát triển Khu kinh tế cửa khẩu cần hướng tới sự phát triển bền vững, đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường, và an sinh xã hội. Cần chú trọng phát triển các ngành công nghiệp xanh, dịch vụ thân thiện với môi trường, và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Cần bảo vệ bản sắc văn hóa địa phương và đảm bảo quyền lợi của người lao động. Chỉ có như vậy mới có thể tạo ra một Khu kinh tế cửa khẩu phát triển bền vững và thịnh vượng.

6.1. Ưu tiên Phát triển bền vững khu kinh tế cửa khẩu

Cần có các giải pháp cụ thể để bảo vệ môi trường, như xử lý chất thải, tiết kiệm năng lượng, và sử dụng năng lượng tái tạo. Cần bảo tồn đa dạng sinh học và phòng chống thiên tai. Cần đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động, như bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, và các chương trình hỗ trợ việc làm.

6.2. Hội nhập kinh tế sâu rộng hơn nữa để phát triển

Việc hội nhập kinh tế sâu rộng hơn nữa là yếu tố then chốt để thúc đẩy phát triển bền vững của Khu kinh tế cửa khẩu. Cần tăng cường hợp tác kinh tế với các nước láng giềng, tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu, và thu hút đầu tư nước ngoài. Cần tạo ra một môi trường kinh doanh cạnh tranh, minh bạch, và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan các nghiên cứu có liên quan đến đề tài Luận án Chương 2. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển khu KTCK hướng tới hình thành khu hợp tác kinh tế biên giới Chương 3. Thực trạng phát triển một số khu KTCK của Việt Nam Chương 4.

Điều kiện, mô hình và giải pháp phát triển các khu KTCK cua Việt Nam hướng tới hình thành khu hợp tác kinh tế qua biên giới. TONG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU CÓ LIEN QUAN DEN DE TÀI LUẬN ÁN 1. Nội dung tông quan 1. Các công trình nghiên cứu trên góc độ lý luận về phát triển các khu KTCK và khu HTKT qua biên giới Trên góc độ lý luận, van dé phát triển các khu kinh tế cửa khẩu (KTCK) biên giới và khu hợp tác kinh tế (HTKT) biên giới đã có nhiều công trình trong và ngoài nước nghiên cứu.

Cụ thể: Về khái niệm khu kinh tế biên giới: Theo Montague Lord and Pawat Tangtrongita (2014), Nghiên cứu phạm vi cho Khu kinh tế biên giới đặc biệt (SBEZ) trong Tam giác tăng trưởng Indonesia-Malaysia- Thái Lan (IMT-GT): Đặc khu kinh tế biên giới là một khu kinh tế dựa trên nền tảng khu kinh tế đặc biệt nhưng rộng hơn về phạm vi và nội dung hoạt động. SBEZ được biết đến như một khu vực địa lý được phân định ở biên giới giữa các nước láng giềng hoặc nằm ở cả hai bên, được đảm bảo về mặt vật lý (có rào chắn) với cơ chế và chính sách riêng. Những ưu đãi đặc biệt dành cho các doanh nghiệp thuộc SBEZ cùng với một khu vực hải quan riêng biệt cùng với quy trình thủ tục gọn nhẹ. SBEZ sẽ hướng tới một số các hoạt động như phát triển cơ sở hạ tang, xây dựng các trung tâm vận tải và hậu cần, và tạo thuận lợi chung cho việc giao thương và đầu tư xuyên biên giới, góp phần thúc đây sự phát triển kinh tế, xã hội của khu vực biên giới.

Trong một vài trường hợp, SBEZ còn có thé bao gồm một CBEZ. SBEZ được vận hành theo những nguyên tắc giống như SEZ: (¡) các nhà đầu tư được phép xuất nhập khâu hàng hóa miễn thuế và không bị kiểm soát hồi đoái; (ii) thủ tục giấy phép và những quy trình theo luật định khác được tạo điều kiện thuận lợi; và (iii) các doanh nghiệp được miễn giảm nghĩa vụ thuế GTGT, thuế doanh nghiệp và các loại phí địa Phương. Tuy nhiên, SBEZ còn có thé gồm một số thành phan hỗ trợ như thông tin, năng lượng, và các cơ sở hạ tầng mềm liên quan đến (a) quản trị (luật kinh doanh và những quy định ảnh hưởng tới thuận lợi thương mại, đầu tư và tài chính); (b) cơ sở hạ tầng kinh tế (các tiện ích tiện và hệ thống hậu cần, tài chính, các phương tiện sản xuất, lưu trữ); và (c) hạ tang xã hội (thành phố biên giới, hệ thống giáo dục, dao tạo và nghiên cứu, hệ thống phúc lợi xã hội và chăm sóc sức khỏe). Theo Lee và Wilson, 2015 và Wilson, 2011, khu hợp tác kinh tế qua biên giới chủ yếu được hình 11 thành bởi các yếu tô sau đây: (¡) quá trình hội nhập khu vực và các hiệp định song phương làm giảm các rao cản và gia tăng nhu cầu hợp tác kinh tế biên giới; (ii) nguy cơ khủng bố làm gia tăng nhu cầu đảm bảo an ninh ở khu vực biên giới; (iii) các nỗ lực cải cách kinh tế của hai nước, và (iv) sự chênh lệch về trình độ phát triển, gần gũi về địa lý và tương đồng về văn hóa.

Khu kinh tế biên giới là khu vực địa lý nằm dọc theo một biên giới quốc tế của một nước, hướng tới một số các hoạt động như phát triển cơ sở hạ tầng, xây dựng các trung tâm vận tải và hậu cần, và tạo thuận lợi chung cho việc giao thương và đầu tư xuyên biên giới, khuyến khích sự phát triển kinh tế, xã hội của một khu vực đọc biên giới giữa các quốc gia (Nguyễn Tiến Minh, Hà Văn Hội (2019): Kinh nghiệm phát triển đặc khu kinh tế biên giới của Thái Lan và một số hàm ý chính sách đối với Việt Nam trong phát triển khu kinh tế cửa khẩu, Chuyên san Kinh tế & Kinh doanh - Tạp chí KH DHOGHN 4.2019) SBEZ là một khu vực địa lý nằm đọc biên giới, có ranh giới nhất định, với chính sách quản lý duy nhất, có các ưu đãi đặc biệt và các lợi ích khác đối với các công ty nằm trong Khu, đồng thời có khu vực thuế quan riêng biệt với lợi ích ưu đãi thuế và thủ tục nhanh chóng (Nguyễn Anh Thu, 2019: Đề tài khoa học cấp nhà nước, mã số KX.09/16-20 với chủ đề: “Luận cứ khoa học cho sự hình thành và phát triển các khu kinh tế xuyên biên giới ở Việt Nam’’). Vé các nhân to thúc day hợp tác kinh tế biên giới, trong nghiên cứu của Henk Van Houtum (1998), trong The Development of Cross-Border Economic Relations, đã trình bay những lý luận chung về sự ảnh hưởng của các thành phố biên giới đối với sự phát triển của khu vực hợp tác kinh tế xuyên biên giới nói chung và một số công ty ở biên giới Hà Lan và Bi nói riêng. Về phương diện lý thuyết, bài viết đã trình bày sự phát triển của các mối quan hệ kinh tế xuyên biên gới dựa vào cách tiếp cận về chi phi giao dịch, cách tiếp cận về mạng lưới quốc tế và quốc tế hóa và cách tiếp cận “khoảng cách tâm linh - psychic distance”. Bài nghiên cứu đã sử dụng mô hình INTERFACE để phân tích đánh giá các mối quan hệ kinh tế xuyên biên giới giữa hai doanh nghiệp.

Theo đó, các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình phát triển quan hệ hợp tác xuyên biên giới giữa các doanh nghiệp. Lee và Wilson, 2015, như đã dẫn ở trên cũng cho rằng; hợp tác kinh tế xuyên biên giới chủ yếu được thúc đây bởi các yếu tổ sau đây: (i) quá trình hội nhập khu vực và các hiệp định song phương làm giảm các rào cản và gia tăng nhu câu hợp tác 12 kinh tế biên giới; (ii) nguy cơ khủng bố làm gia tăng nhu cầu dam bảo an ninh ở khu vực biên giới; (iii) các nỗ lực cải cách kinh tế; (iv) sự chênh lệch về trình độ phát triển, gần gũi về địa lý và tương đồng về văn hóa (Wilson, 2011). Các tác giả cũng khang định việc phát triển cơ sở hạ tầng là yếu tố quan trọng trong việc thúc đây hop tác kinh tế biên giới, việc áp dụng khá phổ biến hình thức đối tác công tư (PPP), một phần nhờ vào việc thay đổi quy định và luật đối với Hải quan. Về phát triển nguồn nhân lực, các nha sản xuất và cung ứng dịch vụ đưa ra quyết định ngày càng dựa vào tính sẵn có của lao động chất lượng cao hơn là lao động giá rẻ.

Do đó, vai trò của các cơ sở giáo dục và đào tạo công nhân ngày càng trở nên quan trọng và do đó đòi hỏi sự trao đổi mạnh mẽ hơn giữa các cơ sở giáo dục bậc cao và khu vực tư nhân ở khu vực nay. Đây đồng thời là cơ hội dé thúc đây trao đổi giáo dục song phương. Về quản lý nguồn năng lượng và tài nguyên, sự phát triển công nghiệp đòi hỏi người ra chính sách và các tổ chức phi chính phủ cần hoạt động nhanh hơn trong việc cung cấp vốn nhằm đảm bao sử dụng bền vững va bảo vệ nguồn nước và các tài nguyên khác. Nghiên cứu về vai trò của khu KTCK, (Đặng Xuân Phong, 2012; Hà văn Hội, 2018) đã khăng định: Phát triển khu KTCK biên giới nhằm thúc đây giao thương giữa các quốc gia qua cửa khâu.

Đồng thời, tạo ra một địa bàn dé tăng cường giao lưu giữa hai nước, khai thác tiềm năng du lịch, công nghiệp dé phát triển du lịch và công nghiệp, tận dụng được các lợi thế tiềm năng của từng địa phương ở cả hai bên đường biên, huy động sự tham gia của nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội như ngoại giao, sản xuất hàng xuất khâu, nghiên cứu khoa học công nghệ, tải chính,.của các tinh, các vùng có biên giới với các nước láng giềng. Hình thành va phát triển các khu KTCK cũng chính là hình thành các đầu mối quan hệ liên vùng của hợp tác hai hành lang, một vành đai kinh tế ở khu vực phía Bắc; hợp tác phát triển hành lang kinh tế Đông - Tây ở miền Trung và hành lang kinh tế đường xuyên Á ở phía Nam. Phát triển khu KTCK biên giới sẽ tạo điều kiện thiết lập quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với các nước láng giềng và vươn tới các nước khác Thông qua việc hình thành và phát triển các khu KTCK sẽ góp phần tăng cường, mở rộng và nâng cao hơn nữa quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại giữa nước ta với Trung Quốc, Lào, Campuchia và qua các nước đó tới các nước khác, thúc đây phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương hai bên biên giới và cùng nhau khai thác các tiềm năng và lợi thế của khu KTCK ở mỗi bên. 13 Cũng theo VOER (2011), các khu KTCK đóng vai trò quan trọng không chi đối với sự phát triển của nền kinh tế quốc dân, mà còn tạo điều kiện chuyền dịch cơ cầu kinh tế của các địa phương theo hướng phát triển các ngành thương mại, dịch vụ, du lịch, công nghiệp, hỗ trợ phát triển đối với dịch vụ trong nước thông qua đây mạnh giao lưu kinh tế đối với nước láng giếng.

Bên cạnh đó, Phan Mạnh Hùng (2015), cũng cho rằng: Phát triển khu KTCK còn góp phần đây mạnh quá trình CNH, HĐH đất nước, hướng tới mục tiêu nâng cao phúc lợi xã hội cho con người, tạo công ăn việc làm và góp phan tăng thêm tiềm lực quốc phòng tại biên giới. Bên cạnh đó, khu KTCK cũng giúp tăng thu hút vốn đầu tư cả trong nước và nước ngoai, đóng góp to lớn vào Ngân sách Nhà nước.