CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN CỦA HOẠT ĐỘNG THANH TOÁN ĐIỆN TỬ CỦA CÔNG TY TNHH CÔNG NGHỆ ASET 1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1. Những khái niệm chung 1.Khái niệm về thương mại điện tử Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), “Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hóa thông qua mạng Internet”. Theo Ủy ban Châu Âu (EC): “Thương mại điện tử có thể định nghĩa chung là sự mua bán, trao đổi hàng hóa hay dịch vụ giữa các doanh nghiệp, gia đình, cá nhân, tổ chức tư nhân bằng các giao dịch điện tử thông qua mạng Internet hay các mạng máy tính trung gian (thông tin liên lạc trực tuyến).
Thuật ngữ bao gồm việc đặt hàng và dịch thông qua mạng máy tính, nhưng thanh toán và quá trình vận chuyển hàng hay dịch vụ cuối cùng có thể thực hiện trực tuyến hoặc bằng phương pháp thủ công”. Có thể thấy các định nghĩa về TMĐT đều dựa trên khía cạnh giao dịch thương mại được thực hiện một cách trực tuyến. Cũng có thể hiểu tổng quát về TMĐT như sau: “Thương mại điện tử là việc tiến hành các giao dịch thương mại qua mạng Internet, các mạng truyền thông và phương tiện điện tử khác”. Khái niệm thanh toán - Theo Wikipedia: “Thanh toán là sự chuyển giao tài sản của một bên (người hoặc công ty, tổ chức) cho bên kia, thường được sử dụng khi trao đổi sản phẩm hoặc dịch vụ trong một giao dịch có ràng buộc pháp lý.
Những khái niệm về thanh toán điện tử - Theo giáo trình Thương mại điện tử căn bản (2011) của trường Đại học Thương mại: Thanh toán điện tử (Electronic payment) là việc thanh toán dựa trên nền tảng công nghệ thông tin, trong đó sử dụng máy tính nối mạng để truyền các thông điệp điện tử, chứng từ điện tử giúp cho quá trình thanh toán nhanh chóng, an toàn và hiệu quả. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Theo Uỷ ban Châu Âu( EC) thanh toán điện tử là việc thực hiện các hoạt động thanh toán thông qua các phương tiện điện tử dựa trên việc xử lý truyền dữ liệu điện tử. - Theo tập đoàn Capgemini định nghĩa: “TTĐT là các khoản thanh toán số được thực hiện qua Internet cho các hoạt động TMĐT” - Theo Ngân hàng Trung ương Châu Âu: “TTĐT là những khoản thanh toán được khởi xướng, xử lý và nhận lại một cách điện tử, ở đó, mỗi thanh toán là sự chuyển giao yêu cầu bằng tiền của người trả tiền tới một bên mà chấp nhận là người thụ hưởng”. - Theo giáo trình Thanh toán điện tử - trường Đại học Thương mại (2011) thì thanh toán điện tử là khái niệm được tiếp cận dưới nhiều góc độ: +Tiếp cận thanh toán điện tử dưới góc độ trực tuyến: Thanh toán điện tử được hiểu là việc chi trả cho các hàng hóa dịch vụ trao đổi thông tin trực tuyến trên internet cùng nhiều dịch vụ trực tuyến khác.
+ Dưới góc độ viễn thông: TTĐT được hiểu là việc chuyển đổi các thông tin bằng phương tiện thanh toán qua các mạng viễn thông hoặc qua các phương tiện điện tử khác. +Tiếp cận dưới góc độ CNTT: Thanh toán điện tử được hiểu là việc ứng dụng CNTT để xử lý các thông điệp điện tử, chứng từ điện tử. giúp cho quá tình thanh toán được diễn ra một cách nhanh chóng an toàn và hiệu quả. +Dưới góc độ tự động hóa: Thanh toán điện tử được hiểu là việc ứng dụng công nghệ chủ yếu là công nghệ thông tin để tự động hóa các giao dịch tài chính và các kênh thông tin thanh toán.
+Theo góc độ tài chính: TTĐT được hiểu là việc chuyển giao các phương tiện tài chính từ một bên này sang một bên khác thông qua sử dụng các phương tiện điện tử. Quá trình chuyển đổi bao gồm tiền, quyền sở hữu, quyền sử dụng… +Tiếp cận dưới góc độ phương tiện sử dụng: TTĐT được hiểu là việc sử dụng các phương tiện điện tử để thanh toán cho các hàng hóa, dịch vụ được mua bán. Thanh toán trực tuyến và hệ thống thanh toán trực tuyến - Theo NetBuilder – “TTTT là giao dịch trao đổi giữa hàng và tiền theo những chuẩn nhất định thông qua các phương tiện truyền thông trực tuyến”.TS Nguyễn Văn Thanh - Đại học Thương mại (2011), Giáo trình 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thanh toán trong thương mại điện tử: “Thanh toán trực tuyến là các giao dịch xử lý thanh toán được thực hiện chủ yếu trên các hệ thống website TMĐT cho phép các khách hàng tham gia thanh toán có thể thanh toán theo thời gian thực”. - Theo báo cáo quốc gia về kỹ thuật TMĐT của Bộ Thương mại (2008) thì “Thanh toán trực tuyến là việc trả tiền và nhận tiền hàng cho các hàng hóa, dịch vụ và được mua bán trên Internet thông qua các thông điệp điện tử thay cho việc trao tay tiền mặt”.
- Thanh toán trực tuyến là tập con của TTĐT, có đầy đủ các đặc điểm của TTĐT, được hiểu là việc trả tiền và nhận tiền hàng cho các giao dịch hàng hóa, dịch vụ được bán trên mạng Internet thông qua các thông điệp điện tử thay cho việc trao tay tiền mặt của phương thức truyền thống. Nói một cách dễ hiểu thì thanh toán trực tuyến là hình thức giao dịch không sử dụng tiền mặt mà sử dụng tiền ở trong tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản trực tuyến (ví điện tử) để giao dịch. - Công cụ thanh toán trực tuyến: là những phương tiện sử dụng trong các hoạt động, giao dịch thanh toán qua mạng Internet. - Hệ thống thanh toán trực tuyến là hệ thống thanh toán được xây dựng trên nền tảng kỹ thuật số, có đối tượng là người dùng Internet, hướng tới mục tiêu hoàn thiện hệ thống kinh doanh TMĐT với phương thức thanh toán thay thế hoàn toàn tiền mặt trao tay bằng thẻ hoặc tiền điện tử.
Giống và khác nhau giữa Thanh toán điện tử và Thanh toán trực tuyến a, Giống nhau: - Về môi trường hoạt động: cùng sử dụng cơ sở hạ tầng pháp lý như nhau (luật giao dịch điện tử, luật tín dụng, Nghị định không sử dụng tiền mặt,.) và nền tảng CNTT, mạng Internet; cơ sở về tính bảo mật là giống nhau (mật khẩu OTP, mã xác thực,. - Về phương tiện, công cụ thanh toán: Cả hai đều không sử dụng tiền mặt, séc giấy, chứng từ có giá trị khác mà sử dụng các thiết bị, các phương tiện điện tử để thanh toán như thẻ thanh toán, ví điện tử, cổng thanh toán, hóa đơn điện tử, chuyển khoản điện tử. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com b, Khác nhau Bảng 1.1: Sự khác nhau giữa TTĐT và TTTT Tiêu chí Thanh toán điện tử Thanh toán trực tuyến Quy mô thanh toán TTĐT bao hàm TTTT TTTT là tập con của TTĐT Xác thực giao dịch TTĐT thông thường luôn có TTTT yêu cầu khai báo thông yêu cầu xuất trình phương tin về phương tiện thanh toán, tiện thanh toán một cách vật các thông tin này về sẽ được lý, thông tin về phương tiện nhà cung cấp dịch vụ thanh thanh toán sẽ được truyền tin toán trung gian truyền tới ngân qua thiết bị POS/EDC rồi mới hàng để xác thực. tới ngân hàng để xác thực.
Thời gian thực TTĐT là thanh toán đơn TTTT là thanh toán với thời thuần diễn ra trên thiết bị điện gian thực. tử và chịu rào cản vật lý. ĐẶC ĐIỂM CỦA THANH TOÁN ĐIỆN TỬ 1. Các yếu tố cấu thành - Các bên tham gia thanh toán điện tử: người bán hàng, người mua hàng, các ngân hàng của người bán, ngân hàng của người mua, các tổ chức phát hành phương tiện thanh toán, các tổ chức trung gian cung cấp dịch vụ thanh toán.
- Các công cụ để sử dụng trong thanh toán: các thiết bị có thể chấp nhận thẻ thanh toán, các website có chức năng thanh toán điện tử. - Các phương tiện thanh toán như: các thẻ thanh toán, ví tiền điện tử. Đặc điểm - Khi sử dụng thanh toán điện tử, việc thanh toán sẽ hoàn toàn không có sự có sự tham gia của tiền mặt: mọi hoạt động và thao tác thực hiện đều phải thông qua các phương tiện điện tử, đó cũng chính là việc sử dụng các thông điệp điện tử để truyền tải thông tin và xử lý dữ liệu. Sau các thao tác hoàn tất, tiền từ tài khoản người mua sẽ chuyển sang tài khoản người bán.
- Thanh toán với thời gian thực: Các thao tác thực tiện thanh toán điện tử sẽ hoàn toàn thông qua mạng máy tính và Internet nên thời gian thanh toán được coi là 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thời gian thực. Việc thực hiện giao dịch thanh toán giữa người dùng và đơn vị chấp nhận thẻ ở hai khu vực trong nước hoặc hai quốc gia có thể thực hiện không đến một phút kể từ khi các thao tác thanh toán hoàn thành.Thay vì phải đến cửa hàng hoặc đến ngân hàng, bưu điện để hỗ trợ thanh toán, người dùng chỉ cần thông qua kết nối Internet và sử dụng thông tin là có thể tiến hành thanh toán một cách nhanh chóng và tiện lợi. Ngay sau khi hoàn thành, người bán cũng nhận được ngay số tiền thanh toán từ người mua. - Thanh toán điện tử không bị giới hạn về không gian và thời gian: Việc thanh toán điện tử có thể thực hiện trên phạm vi toàn cầu , mọi thời điểm phát sinh nhu cầu mà không bị giới hạn trong một khu vực hay thời gian nào.
Khác hoàn toàn với thanh toán truyền thống, người mua phải di chuyển đến địa điểm của người bán mới có thể tiến hành thanh toán và hoàn thành giao dịch, không thể kết nối được trên phạm vi toàn cầu trong suốt 24h/ngày và 7 ngày/tuần. Vì vậy, trong truyền thông, người mua phải chịu rào cản không gian và thời gian để có thể hoàn thành giao dịch mà TTĐT hoàn toàn không. - Tạo lên sự tiện lợi cho người dùng: chỉ cần vài thao tác trên thiết bị thanh toán điện tử , người dùng có thể thanh toán cho người bán ngay và người bán cũng sẽ nhận được tiền nhanh hơn rất nhiều so với thanh toán truyền thống. Chi phí cho mỗi giao dịch nhỏ nên sẽ tiết kiệm chi phí cho các bên.
- Tính linh hoạt, hợp nhất và tin cậy: có nhiều phương thức thanh toán đáp ứng được nhu cầu đa dạng của nhiều khách hàng khác nhau và nhiều loại thẻ khác nhau như thẻ tín dụng, thẻ trả trước, thẻ ghi nợ, thẻ thông minh, tiền điện tử hay các dịch vụ thanh toán đa phương tiện khác.