LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính tất yếu của đề tài Những năm gần đây, cho vay bán lẻ ngày càng thể hiện được tầm quan trọng trong sự phát triển của ngành ngân hàng nói chung và bản thân từng ngân hàng nói riêng. Khác với các sản phẩm cho vay truyền thống chủ yếu tập trung vào đối tượng khách hàng lớn, cho vay bán lẻ cung ứng trực tiếp sản phẩm dịch vụ đến khách hàng là cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhu cầu về cho vay bán lẻ ngày càng tăng cao khiến cho cho vay bán lẻ đang trở thành xu hướng tất yếu được hầu hết các ngân hàng hiện nay tập trung đẩy mạnh, đây cũng được coi là chiến lược trọng tâm nhằm đa dạng hóa nguồn thu, giảm thiểu rủi ro hoạt động và đạt hiệu quả cao trong kinh doanh.
Nắm bắt được xu thế tất yếu của thị trường, với định hướng đến năm 2025 trở thành ngân hàng số 1 tại Việt nam, một trong 100 ngân hàng lớn nhất khu vực Châu Á Thái Bình Dương, một trong 300 tập đoàn tài chính ngân hàng lớn nhất thế giới, một trong 1000 doanh nghiệp niêm yết lớn nhất toàn cầu, hoạt động bán lẻ luôn được Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam chú trọng và là một trong ba trụ cột trong chiến lược kinh doanh mà ngân hàng triển khai thời gian vừa qua. Đặc biệt đối với mảng tín dụng bán lẻ, Vietcombank định hướng rút giảm huy động vốn lãi suất cạnh tranh, gia tăng tỷ trọng vốn không kỳ hạn và nguồn vốn ngoại tệ, bên cạnh đó giảm dư nợ bán buôn hiệu quả thấp, mở rộng dư nợ bán lẻ, tăng dư nợ bán lẻ tại PGD. Ngay từ khi triển khai, Vietcombank đạt được những kết quả khả quan khi dư nợ thể nhân và dư nợ cho vay tại PGD đều tăng mạnh. Là một chi nhánh lớn nằm trong mạng lưới 116 chi nhánh và 474 PGD của Vietcombank, Vietcombank Chi nhánh Quảng Ninh luôn nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động tín dụng bán lẻ nói chung và hoạt động cho vay bán lẻ nói riêng đối với sự phát triển của chi nhánh cũng như của toàn hệ thống.
Với sự cố gắng nỗ lực không ngừng đưa các sản phẩm cho vay bán lẻ đến khách hàng, từ một chi nhánh có doanh thu phần lớn tập trung vào nhóm khách hàng bán buôn lớn thuộc ngành than, hoạt động cho vay bán lẻ tại Vietcombank Quảng Ninh cũng đã có 2 những chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, dưới ảnh hưởng của dịch bệnh Covid – 19 trong vòng hai năm trở lại đây, sự cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các ngân hàng thương mại trên địa bàn hoạt động, cùng với một số hạn chế trong chính sách, quy trình, sản phẩm,… mà hoạt động cho vay bán lẻ Vietcombank Quảng Ninh vẫn chưa đạt được những đột phá như kỳ vọng. Do đó, việc tìm ra những giải phát nhằm phát triển hoạt động cho vay bán lẻ đang là vấn đề cấp bách và nhận được sự quan tâm đặc biệt của Ban lãnh đạo chi nhánh. Qua thời gian công tác tại phòng Khách hàng bán lẻ - Vietcombank Quảng Ninh, nhận thấy được tầm quan trọng của cho vay bán lẻ trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng, với mong muốn đóng góp vào sự phát triển của hoạt động cho vay bán lẻ tại chi nhánh, tôi đã lựa chọn đề tài “Phát triển hoạt động cho vay bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng - Chi nhánh Quảng Ninh” cho bài nghiên cứu của mình.
Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn Có thể nói, bản lẻ không chỉ là mục tiêu được nhiều ngân hàng theo đuổi mà các vấn đề xoay quanh hoạt động tín dụng, cho vay bán lẻ còn là đề tài nghiên cứu được nhiều tác giả quan tâm, lựa chọn, có thể kể đến như: Luận án tiến sĩ "Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam" của Vũ Hồng Thanh (2020) đã phân tích và làm rõ các những nội dung cốt lõi của phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ nói chung và đi sâu vào thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại BIDV, đặc biệt là khi hoạt động ngân hàng đang phải đứng trước làn sóng số hóa ở Việt Nam và trên thế giới. Đối với hoạt động tín dụng bán lẻ, tác giả cũng nhấn mạnh đến một vài giải pháp cần chú trọng như tập trung phát triển các sản phẩm tín dụng bán lẻ dành cho khách hàng tiềm năng, có thu nhập tốt, năng lực và công việc ổn định; kết hợp phát triển tập khách hàng mới bên cạnh việc duy trì khách tập khách hàng hiện hữu hay đẩy mạnh các chương trình quảng cáo, marketing để người dân biết nhiều hơn đến các sản phẩm tín dụng bán lẻ của ngân hàng. Tuy nhiên, do đối tượng của của bài 3 nghiên cứu tương đối rộng, vậy nên phạm vi nghiên cứu về tín dụng bán lẻ còn ít, không đi sâu vào các vấn đề cụ thể của hoạt động tín dụng bán lẻ. Luận văn thạc sĩ Tài chính – ngân hàng “Phát triển hoạt động tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Gia Lai”, Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Đức Thắng (2018), đề tài đã phân tích thực trạng hoạt động tín dụng bán lẻ tại BIDV Chi nhánh Gia Lai thông qua phân tích các đặc điểm về quy mô, cơ cấu, thị phần, doanh thu, kiểm soát rủi ro, chất lượng cung ứng dịch vụ cũng như độ an toàn của hoạt động tín dụng bán lẻ, chỉ ra thành tựu, hạn chế và các nguyên nhân, cuối cùng là đưa ra các giải pháp phát triển hoạt động tín dụng bán lẻ bao gồm: hoàn thiện chính sách cho vay; đẩy mạnh công tác truyền thông quảng cáo: tiếp tục phát triển, mở rộng mạng lưới kênh phân phối; hoàn thiện quy trình thủ tục; hoàn thiện chính sách sản phẩm trên cơ sở nghiên cứu hoạt động thị trường; làm tốt công tác đào tạo nguồn nhân lực; khắc phục các mặt bất cập trong chất lượng dịch vụ và tăng cường công tác chăm sóc khách hàng: nâng cao chất lượng chính sách kiểm soát rủi ro.
Đồng thời, bài viết cũng đưa ra kiến nghị với Chính phủ, các bộ ngành liên quan, với Ngân hàng nhà nước và bản thân BIDV. Tuy nhiên, tác giả chưa so sánh được ưu thế của các sản phẩm tín dụng bán lẻ tại BIDV so với các ngân hàng khác trên cùng địa bàn hoạt động, chưa phân tích được nguyên nhân tại sao một số sản phẩm tín dụng đưa ra lại chưa phù hợp với địa bàn và thực tế nhu cầu của khách hàng, chưa đưa ra được giải pháp cụ thể để khắc phục tình trạng này. Luận văn thạc sĩ "Phát triển tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam chi nhánh Quảng Bình" của Trần Quang Chiến năm 2019, xuất phát từ những khó khăn, hạn chế của Vietinbank chi nhánh Quảng Bình trong việc triển khai hoạt động tín dụng bán lẻ, dựa trên việc phân tích tình hình kinh tế xã hội tại địa phương, tác giả đã đi vào thực trang hoạt động tín dụng bán lẻ và chỉ ra rằng hoạt động tín dụng bán lẻ tại đây chưa thực sự được chú trọng, đi vào chiều sâu, chủ yếu vẫn tập trung vào các sản phẩm truyền thống mà chưa khai thác được lợi thế của Vietinbank. Tác giả cũng chỉ ra hạn chế lớn nhất của Vietinbank 4 Quảng Bình nằm ở nguồn lực, mạng lưới và chiến lược sản phẩm dịch vụ, ảnh hưởng đến kết quả đạt được cũng như làm giảm lợi thế cạnh tranh của Vietinbank so với các ngân hàng khác.
Các giải pháp mà tác giả đưa ra vẫn chưa thật sự toàn diện, ví dụ tác giả chỉ đề xuất giải pháp tăng cường thu hút khách hàng tiềm năng nhưng lại không đề cập đến giải pháp giữ chân khách hàng hiện hữu hay nâng cao chất lượng nhân sự lại chỉ đề cập đến duy nhất đội ngũ cán bộ quan hệ khách hàng cá nhân. Luận văn thạc sĩ Tài chính Ngân hàng “ Phát triển tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Thanh Hóa” của Lê Thị Thu Hằng (2017), đề tài đã chỉ ra được vấn đề hoạt động tín dụng bán lẻ đang được các Ngân hàng TMCP tập trung khai thác rất tốt, trong khi các Ngân hàng thương mại quốc doanh lớn chỉ tập trung vào các tập đoàn, tổng công ty, xí nghiệp. Bằng cách chỉ ra thực trạng trong hoạt động tín dụng bán lẻ của Vietcombank Thanh Hóa, tác giả đã phân tích sâu, chỉ ra những hạn chế, nguyên nhân cản trở việc thúc đẩy hoạt động tín dụng bán lẻ đang nằm ở hệ thống mạng lưới, thủ tục cho vay, công tác kiểm tra kiểm soát, chiến lược phát triển chưa phù hợp, qua đó đưa ra định hướng phát triển của Vietcombank Thanh Hóa đối với quá trình phát triển tín dụng bán lẻ. Tuy nhiên, cũng tương tự như đối với Luận văn thạc sĩ "Phát triển tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam chi nhánh Quảng Bình" của Trần Quang Chiến năm 2019, các giải pháp mà tác giả đưa ra vẫn chưa thật sự toàn diện, ví dụ tác giả chỉ đề xuất giải pháp tăng cường thu hút khách hàng tiềm năng nhưng lại không đề cập đến giải pháp giữ chân khách hàng hiện hữu.
Đồng thời, tác giả cũng cần có thêm những giải pháp liên quan đến việc học hỏi chiến lược phát triển tín dụng bán lẻ của các Ngân hàng TMCP trên địa bàn cũng như của các chi nhánh thực hiện tốt hoạt động bán lẻ trong hệ thống của Vietcombank. Luận văn thạc sĩ Quản trị kinh doanh “Nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng bán lẻ tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Cẩm Phả” của Lại Đức Anh (2018), nhận ra được xu hướng khi các NHTM đã dần chuyển sang thị trường tín dụng bán lẻ, tác giả đã chỉ ra được tầm quan trọng của hoạt động tín dụng 5 bán lẻ trong thời điểm sau khủng hoảng và suy thoái kinh tế toàn cầu. Liên hệ với chính công việc hàng ngày của mình, tác giả đã chỉ ra được những hạn chế của Ngân hàng Vietinbank Cẩm Phả gây ra rào cản với sự phát triển tín dụng bán lẻ của chi nhánh như chưa phát huy hết hiệu quả công nghệ ngân hàng kỹ thuật số, hạn chế về quy mô cán bộ nhân viên, và đưa ra định hướng phát triển tín dụng bán lẻ cho Vietinbank Cẩm Phả như đổi mới cơ sở vật chất, kỹ thuật, công nghệ ngân hàng, đẩy mạnh tuyển dụng, đào tạo cán bộ nhân viên có trình độ cao.