Phát Triển Giao Thông Đường Bộ Đô Thị Bền Vững Tại Hà Nội

Luận án tiến sĩ phân tích phát triển giao thông đường bộ đô thị Hà Nội theo hướng bền vững, nhằm nâng cao chất lượng sống và bảo vệ môi trường.

• Tác giả: Nguyễn Văn Hiếu
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thành Hưởng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Phát Triển Giao Thông Đường Bộ Đô Thị Bền Vững Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Các nghiên cứu liên quan đến phát triển đô thị bền vững
• 1.2. Các nghiên cứu liên quan đến phát triển giao thông đô thị theo hướng bền vững
• 1.3. Các nghiên cứu liên quan đến phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững
• 1.4. Khoảng trống nghiên cứu của luận án
• 1.5. TÓM TẮT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ ĐÔ THỊ THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• 2.1. Giao thông đường bộ và giao thông đường bộ đô thị
• 2.2. Phát triển và phát triển bền vững
• 2.3. Phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững
• 2.4. Tiêu chí đánh giá về phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững
• 2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững
• 2.6. Các vấn đề mới đặt ra trong phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững
• 2.7. Các vấn đề đặt ra về phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững ở những nước phát triển
• 2.8. Các vấn đề đặt ra về phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững ở những nước đang phát triển
• 2.9. Các vấn đề đặt ra về phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững tại Việt Nam
• 2.10. TÓM TẮT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LUẬN ÁN
• 3.1. Cách tiếp cận
• 3.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp thu thập, xử lý thông tin
• 3.4. Phương pháp phân tích thông tin
• 3.5. Đề xuất mô hình nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
• 3.6. Thang đo và giả thuyết nghiên cứu
• 3.7. Mô hình nghiên cứu
• 3.8. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.9. Thiết kế bảng hỏi
• 3.10. Kết quả nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.11. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.12. Thiết kế mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 3.13. Thu thập số liệu
• 3.14. Phân tích dữ liệu
• 3.15. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• 4.1. Khái quát hệ thống giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội
• 4.2. Thực trạng phát triển giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội theo hướng bền vững
• 4.3. Thực trạng phát triển bền vững nội tại hệ thống giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội
• 4.4. Thực trạng phát triển lan tỏa của giao thông đường bộ đô thị đến phát triển thành phố Hà Nội theo hướng bền vững
• 4.5. Kết quả phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội theo hướng bền vững
• 4.6. Kết quả điều tra khảo sát thu thập dữ liệu
• 4.7. Kết quả phân tích các nhân tố khám phá
• 4.8. Luận giải về các nhân tố ảnh hưởng đến giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội theo hướng bền vững
• 4.9. Đánh giá chung về thực trạng phát triển giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội
• 5. CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ HÀ NỘI THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• 5.1. Cơ sở đề xuất định hướng và giải pháp về phát triển giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội theo hướng bền vững
• 5.2. Định hướng phát triển Thành phố Hà Nội đến năm 2030
• 5.3. Định hướng về phát triển giao thông đường bộ đô thị Thành phố Hà Nội
• 5.4. Đánh giá về những hạn chế thực trạng xét trên góc độ phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững tại thành phố Hà Nội thời gian qua
• 5.5. Định hướng phát triển giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050
• 5.6. Phương hướng phát triển
• 5.7. Mục tiêu, chỉ tiêu phát triển
• 5.8. Một số giải pháp về nâng cao năng lực quản lý Nhà nước trong phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững giai đoạn 2030 – tầm nhìn 2050
• 5.9. Cải cách thể chế và chính sách pháp luật
• 5.10. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 5.11. Nâng cao năng lực quy hoạch và công tác GPMB
• 5.12. Nâng cao năng lực phát triển quỹ đất và phát huy hiệu quả khai thác quỹ đất sau đầu tư
• 5.13. Nâng cao năng lực quản lý, thu hút và phát huy hiệu quả vốn đầu tư
• 5.14. Nâng cao năng lực phát triển khoa học công nghệ
• 5.15. Nâng cao năng lực quản lý và cải thiện môi trường sinh thái
• 5.16. Nâng cao năng lực quản lý vận hành khai thác
• 5.17. Nâng cao năng lực quản lý và phát triển dân số khu vực đô thị
• 5.18. Nâng cao năng lực quản lý tài nguyên thiên nhiên
• 5.19. Nâng cao năng lực quản lý an toàn giao thông
• 5.20. Phát triển kinh tế khu vực đô thị theo hướng bền vững
• 5.21. Đối với cơ quan trung ương
• 5.22. Đối với thành phố Hà Nội
• 5.23. TÓM TẮT CHƯƠNG 5
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: TỔNG HỢP CÁC NGHIÊN CỨU NƯỚC NGOÀI VỀ PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• PHỤ LỤC 2: TỔNG HỢP CÁC NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC VỀ PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• PHỤ LỤC 3: DÂN SỐ THÀNH PHỐ HÀ NỘI PHÂN BỐ THEO ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH
• PHỤ LỤC 5: CÁC NHÓM BIẾN ĐỘC LẬP SAU PHÂN TÍCH EFA
• PHỤ LỤC 6: ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN GIAO THÔNG ĐẾN NĂM 2030 TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2050 THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• PHỤ LỤC 7: MẪU PHIẾU ĐIỀU TRA KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 8: BẢNG HỎI CHUYÊN GIA

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Giao Thông Đường Bộ Bền Vững Hà Nội

Phát triển bền vững đang là mục tiêu quan trọng hàng đầu trên toàn cầu. Ủy ban Thế giới về Môi trường và Phát triển (WCED) định nghĩa phát triển bền vững là đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Việt Nam coi trọng mục tiêu này trong chiến lược phát triển đất nước. Quá trình đô thị hóa nhanh chóng đặt ra nhiều thách thức, đòi hỏi sự cân đối giữa kinh tế, xã hội và môi trường. Giao thông đường bộ đô thị (GTĐBĐT) đóng vai trò huyết mạch, liên kết các chức năng đô thị và tạo hành lang phát triển. Tuy nhiên, GTĐBĐT cũng gây ra nhiều vấn đề như ùn tắc, ô nhiễm, và tai nạn giao thông, ảnh hưởng đến phát triển bền vững của đô thị. Cần có những nghiên cứu sâu rộng để đưa ra giải pháp phù hợp, đặc biệt là tại các thành phố lớn như Hà Nội.

1.1. Vai trò của giao thông đường bộ trong phát triển đô thị

Giao thông đường bộ đóng vai trò then chốt trong việc kết nối các khu vực chức năng của đô thị, tạo điều kiện cho lưu thông hàng hóa và người dân. Một hệ thống giao thông hiệu quả giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống và đảm bảo an ninh trật tự. Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh của giao thông đường bộ cũng có thể gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội, đòi hỏi cần có sự quản lý và quy hoạch hợp lý.

1.2. Thách thức phát triển giao thông bền vững tại Hà Nội

Hà Nội đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển giao thông bền vững, bao gồm ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông và thiếu hụt hạ tầng. Sự gia tăng nhanh chóng của phương tiện cá nhân, đặc biệt là xe máy, gây áp lực lớn lên hệ thống giao thông hiện có. Việc quy hoạch và quản lý giao thông chưa hiệu quả cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình hình. Cần có những giải pháp đồng bộ và sáng tạo để giải quyết những thách thức này.

II. Phân Tích Thực Trạng Giao Thông Đường Bộ Đô Thị Hà Nội

Hà Nội đang đối mặt với nhiều hệ lụy từ sự gia tăng dân số và phương tiện giao thông cá nhân. Hạ tầng giao thông quá tải dẫn đến ùn tắc thường xuyên, tai nạn gia tăng và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Mặc dù chính quyền thành phố đã đầu tư vào hạ tầng, nhưng vẫn chưa đáp ứng được tốc độ phát triển đô thị. Các dự án đầu tư còn dàn trải, quy hoạch chưa đồng bộ, và công tác giải phóng mặt bằng gặp nhiều khó khăn. Cần có đánh giá khách quan và toàn diện về thực trạng này để đưa ra giải pháp hiệu quả.

2.1. Đánh giá hạ tầng giao thông hiện tại của Hà Nội

Hạ tầng giao thông Hà Nội hiện tại đang chịu áp lực lớn từ sự gia tăng dân số và phương tiện giao thông. Mạng lưới đường xá còn hạn chế, đặc biệt là ở khu vực trung tâm. Các công trình giao thông công cộng như metro và BRT chưa phát huy hết hiệu quả. Tình trạng thiếu bãi đỗ xe cũng gây khó khăn cho người dân và làm tăng ùn tắc giao thông. Cần có những giải pháp đầu tư và nâng cấp hạ tầng một cách đồng bộ và hiệu quả.

2.2. Tác động của ùn tắc giao thông đến kinh tế và xã hội

Ùn tắc giao thông gây ra những thiệt hại lớn về kinh tế, bao gồm lãng phí thời gian, tăng chi phí vận chuyển và giảm năng suất lao động. Ngoài ra, ùn tắc còn gây ra những tác động tiêu cực đến sức khỏe và tinh thần của người dân, làm giảm chất lượng cuộc sống và gây ra căng thẳng xã hội. Cần có những giải pháp giảm ùn tắc giao thông một cách hiệu quả để cải thiện tình hình kinh tế và xã hội.

2.3. Ô nhiễm môi trường từ giao thông đường bộ tại Hà Nội

Ô nhiễm môi trường từ giao thông đường bộ là một vấn đề nghiêm trọng tại Hà Nội. Khí thải từ xe cộ, đặc biệt là xe máy, gây ra ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân và gây ra các bệnh về đường hô hấp. Tiếng ồn từ giao thông cũng gây khó chịu và ảnh hưởng đến giấc ngủ của người dân. Cần có những giải pháp giảm ô nhiễm môi trường từ giao thông đường bộ để bảo vệ sức khỏe của người dân và cải thiện chất lượng môi trường.

III. Giải Pháp Phát Triển Giao Thông Đường Bộ Đô Thị Bền Vững

Để phát triển giao thông đường bộ đô thị bền vững, cần có giải pháp đồng bộ và toàn diện. Ưu tiên phát triển vận tải hành khách công cộng, bao gồm xe buýt, metro, và BRT. Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông thân thiện với môi trường như xe đạp và xe điện. Quản lý chặt chẽ phương tiện cá nhân, bao gồm thu phí vào nội đô và hạn chế xe máy. Quy hoạch đô thị cần gắn liền với quy hoạch giao thông, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận dễ dàng với các dịch vụ công cộng và việc làm.

3.1. Phát triển vận tải hành khách công cộng hiện đại

Phát triển vận tải hành khách công cộng là giải pháp quan trọng để giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường. Cần đầu tư vào hệ thống xe buýt, metro và BRT hiện đại, tiện nghi và an toàn. Tăng cường kết nối giữa các loại hình vận tải hành khách công cộng để tạo sự thuận tiện cho người dân. Cần có chính sách khuyến khích người dân sử dụng vận tải hành khách công cộng thay vì phương tiện cá nhân.

3.2. Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông xanh

Khuyến khích sử dụng phương tiện giao thông thân thiện với môi trường như xe đạp và xe điện là một giải pháp hiệu quả để giảm ô nhiễm không khí. Cần xây dựng hạ tầng cho xe đạp như làn đường riêng và bãi đỗ xe. Có chính sách hỗ trợ người dân mua xe điện và xe đạp điện. Tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của việc sử dụng phương tiện giao thông xanh.

3.3. Quản lý phương tiện cá nhân hiệu quả

Quản lý phương tiện cá nhân là một giải pháp cần thiết để giảm ùn tắc giao thông. Cần có chính sách thu phí vào nội đô và hạn chế xe máy. Tăng cường kiểm tra và xử phạt các hành vi vi phạm giao thông. Nâng cao ý thức chấp hành luật giao thông của người dân. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để thực hiện hiệu quả các biện pháp quản lý phương tiện cá nhân.

IV. Ứng Dụng Mô Hình TOD Trong Phát Triển Giao Thông Hà Nội

Mô hình TOD (Transit-Oriented Development) là giải pháp hiệu quả để phát triển đô thị bền vững, kết hợp giữa giao thông công cộng và quy hoạch đô thị. Xây dựng các khu đô thị tập trung quanh các nhà ga metro và trạm xe buýt, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận dễ dàng với các dịch vụ công cộng và việc làm. Giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và khuyến khích sử dụng giao thông công cộng. Mô hình TOD giúp giảm ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường và tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho người dân.

4.1. Lợi ích của mô hình TOD đối với giao thông đô thị

Mô hình TOD mang lại nhiều lợi ích cho giao thông đô thị, bao gồm giảm ùn tắc giao thông, giảm ô nhiễm môi trường, tăng cường sử dụng giao thông công cộng và tạo ra một môi trường sống tốt hơn cho người dân. Mô hình TOD giúp giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân và khuyến khích người dân đi bộ, đi xe đạp hoặc sử dụng giao thông công cộng.

4.2. Kinh nghiệm quốc tế về ứng dụng mô hình TOD

Nhiều thành phố trên thế giới đã ứng dụng thành công mô hình TOD, bao gồm Tokyo, Hong Kong, Singapore và Copenhagen. Các thành phố này đã xây dựng các khu đô thị tập trung quanh các nhà ga metro và trạm xe buýt, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận dễ dàng với các dịch vụ công cộng và việc làm. Kinh nghiệm của các thành phố này cho thấy mô hình TOD là một giải pháp hiệu quả để phát triển giao thông đô thị bền vững.

4.3. Đề xuất ứng dụng mô hình TOD tại Hà Nội

Hà Nội có nhiều tiềm năng để ứng dụng mô hình TOD. Cần quy hoạch các khu đô thị mới tập trung quanh các nhà ga metro và trạm xe buýt. Xây dựng hạ tầng cho người đi bộ và đi xe đạp. Khuyến khích các nhà đầu tư xây dựng các dự án nhà ở và thương mại gần các trạm giao thông công cộng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để thực hiện hiệu quả mô hình TOD tại Hà Nội.

V. Chính Sách Và Quản Lý Giao Thông Thông Minh Tại Hà Nội

Ứng dụng công nghệ thông tin và giao thông thông minh là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành giao thông. Xây dựng hệ thống giám sát giao thông, điều khiển đèn tín hiệu giao thông thông minh và cung cấp thông tin giao thông trực tuyến cho người dân. Sử dụng các ứng dụng di động để hỗ trợ người dân tìm đường, đặt vé xe buýt và thanh toán phí giao thông. Giao thông thông minh giúp giảm ùn tắc giao thông, tai nạn giao thông và nâng cao chất lượng dịch vụ giao thông.

5.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý giao thông

Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý giao thông giúp nâng cao hiệu quả điều hành và giảm ùn tắc. Cần xây dựng hệ thống giám sát giao thông bằng camera, điều khiển đèn tín hiệu giao thông thông minh và cung cấp thông tin giao thông trực tuyến cho người dân. Sử dụng các ứng dụng di động để hỗ trợ người dân tìm đường, đặt vé xe buýt và thanh toán phí giao thông.

5.2. Xây dựng hệ thống giao thông thông minh toàn diện

Xây dựng hệ thống giao thông thông minh toàn diện bao gồm nhiều thành phần, như hệ thống giám sát giao thông, hệ thống điều khiển đèn tín hiệu giao thông thông minh, hệ thống cung cấp thông tin giao thông trực tuyến và hệ thống thanh toán phí giao thông điện tử. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để xây dựng hệ thống giao thông thông minh toàn diện.

5.3. Đào tạo nguồn nhân lực cho giao thông thông minh

Để vận hành và bảo trì hệ thống giao thông thông minh, cần có đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản về công nghệ thông tin và giao thông. Cần có chính sách đào tạo và thu hút nhân tài trong lĩnh vực giao thông thông minh. Hợp tác với các trường đại học và viện nghiên cứu để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho giao thông thông minh.

VI. Định Hướng Phát Triển Giao Thông Bền Vững Đến 2030 Tầm Nhìn 2050

Đến năm 2030, Hà Nội hướng tới xây dựng hệ thống giao thông bền vững, hiện đại và thông minh. Ưu tiên phát triển vận tải hành khách công cộng, giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Ứng dụng công nghệ thông tin và giao thông thông minh để nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành giao thông. Xây dựng đô thị xanh, sạch, đẹp và thân thiện với môi trường. Tầm nhìn đến năm 2050, Hà Nội trở thành đô thị đáng sống, với hệ thống giao thông hiện đại, bền vững và đáp ứng nhu cầu của người dân.

6.1. Mục tiêu phát triển giao thông bền vững đến năm 2030

Mục tiêu phát triển giao thông bền vững đến năm 2030 bao gồm giảm ùn tắc giao thông, giảm ô nhiễm môi trường, tăng cường sử dụng giao thông công cộng và nâng cao chất lượng dịch vụ giao thông. Cần có những giải pháp cụ thể để đạt được các mục tiêu này.

6.2. Tầm nhìn phát triển giao thông đến năm 2050

Tầm nhìn phát triển giao thông đến năm 2050 là xây dựng hệ thống giao thông hiện đại, bền vững và đáp ứng nhu cầu của người dân. Hà Nội trở thành đô thị đáng sống, với hệ thống giao thông thuận tiện, an toàn và thân thiện với môi trường.

6.3. Giải pháp thực hiện các mục tiêu và tầm nhìn

Để thực hiện các mục tiêu và tầm nhìn phát triển giao thông bền vững, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, sự tham gia của người dân và sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế. Cần có chính sách khuyến khích đầu tư vào giao thông công cộng và giao thông thông minh. Tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của việc sử dụng giao thông bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế với đề tài "Phát triển giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội theo hướng bền vững" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Nguyễn Văn Hiếu, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Vũ Thành Hưởng, tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (Hà Nội, năm 2023). Công trình thuộc chuyên ngành Kinh tế phát triển, mã số đào tạo 9310105.

Về tính cấp thiết, nghiên cứu xuất phát từ bối cảnh phát triển bền vững đang là mục tiêu trung tâm trong chiến lược phát triển toàn cầu và quốc gia, được khẳng định từ Báo cáo "Tương lai chung của chúng ta" của Ủy ban Thế giới về Môi trường và Phát triển (WCED, 1987), Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Rio de Janeiro (1992) với Chương trình nghị sự 21, đến Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới Johannesburg (2002). Tại Việt Nam, các định hướng phát triển bền vững được thể chế hóa qua Kế hoạch quốc gia về Môi trường và Phát triển bền vững (Quyết định số 187-CT), Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030 (Quyết định số 681/QĐ-TTg) và Nghị quyết số 136/NQ-CP. Tại thành phố Hà Nội, tốc độ đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, đạt tỷ lệ 69,70% vào năm 2018 (đứng thứ hai cả nước sau Thành phố Hồ Chí Minh với 80,45%, cao hơn mức trung bình toàn quốc 34,75%). Sự gia tăng cơ học về dân số và phương tiện cá nhân (tính đến quý I/2019, lực lượng chức năng quản lý lượng phương tiện lớn, bao gồm 739.429 xe máy điện, chưa tính phương tiện ngoại tỉnh) đã tạo áp lực nghiêm trọng lên kết cấu hạ tầng. Thực trạng đó dẫn tới ùn tắc giao thông thường xuyên, gia tăng tai nạn, suy giảm chất lượng không khí do phát thải khí nhà kính và bụi mịn PM2.5. Đồng thời, công tác đầu tư hạ tầng giao thông đường bộ đô thị (GTĐBĐT) bộc lộ nhiều điểm nghẽn: nguồn vốn ngân sách hạn hẹp, đầu tư dàn trải, quy hoạch thiếu đồng bộ, quỹ đất dành cho giao thông và giao thông tĩnh thiếu hụt trầm trọng, công tác giải phóng mặt bằng chậm trễ, chi phí xây dựng cao.

Về khoảng trống nghiên cứu, tác giả chỉ rõ: dù đã có các công trình nghiên cứu về cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ hoặc phát triển đô thị nói chung, nhưng cho đến thời điểm thực hiện đề tài, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu toàn diện, cụ thể về hệ thống GTĐBĐT thành phố Hà Nội theo hướng bền vững dưới giác độ của ngành Kinh tế phát triển. Do đó, việc nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận, đo lường thực trạng và tìm kiếm hệ thống giải pháp cho Hà Nội là yêu cầu cấp thiết.

Mục tiêu chung của luận án là hoàn thiện cơ sở lý luận về phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững; đánh giá, làm rõ thực trạng phát triển bền vững của hệ thống GTĐBĐT thành phố Hà Nội giai đoạn 2010–2021; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp phát triển GTĐBĐT thành phố Hà Nội theo hướng bền vững đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

Hệ thống mục tiêu cụ thể được xác định gồm 5 nội dung:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững.
2. Xây dựng mô hình nghiên cứu của các nhân tố ảnh hưởng lớn đến phát triển GTĐBĐT thành phố Hà Nội theo hướng bền vững.
3. Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến kết quả phát triển GTĐBĐT thành phố Hà Nội theo hướng bền vững.
4. Xây dựng quan điểm, chiến lược, định hướng chủ yếu về phát triển GTĐBĐT tại thành phố Hà Nội nhằm đảm bảo kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế, xã hội, môi trường và đảm bảo an ninh, quốc phòng.
5. Đề xuất các giải pháp phát triển GTĐBĐT thành phố Hà Nội theo hướng bền vững đến năm 2030, tầm nhìn 2050 dựa trên đổi mới quy hoạch, đầu tư xây dựng và nâng cao năng lực quản lý vận hành.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu được luận án giải quyết gồm:

• Câu hỏi 1: Phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững là gì? Phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững bị ảnh hưởng bởi những nhân tố nào trong quá trình phát triển?
• Câu hỏi 2: Phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững được đánh giá bởi những tiêu chí nào?
• Câu hỏi 3: Thực trạng phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững của thành phố Hà Nội hiện nay như thế nào? Có những hạn chế gì?
• Câu hỏi 4: Mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến phát triển GTĐBĐT thành phố Hà Nội theo hướng bền vững trong thời gian qua như thế nào?
• Câu hỏi 5: Những khuyến nghị nào cần được đưa ra để góp phần cải thiện kết quả phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững của cả nước nói chung và thành phố Hà Nội nói riêng?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững.
• Phạm vi nội dung: Nghiên cứu phát triển hệ thống giao thông đô thị Hà Nội theo các khía cạnh của ngành Kinh tế phát triển (quy mô, cơ cấu, chất lượng hệ thống giao thông đảm bảo tính bền vững nội tại và mối quan hệ với quy hoạch tổng thể đến năm 2030, tầm nhìn 2050), lấy phương thức GTĐBĐT làm trọng tâm.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu trên địa bàn thành phố Hà Nội; có kết hợp so sánh tương quan ở phạm vi cả nước tại một số chỉ tiêu; dữ liệu điều tra khảo sát thu thập tại thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thực trạng giai đoạn 2010–2021; dữ liệu chuỗi thu thập giai đoạn 2011–2018 và 2016–2021; định hướng và giải pháp xác định đến năm 2030, tầm nhìn 2050.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tài liệu trong luận án được cấu trúc mạch lạc thành ba nhóm chủ đề chính:

Thứ nhất, nhóm nghiên cứu về phát triển đô thị bền vững:

• Các nghiên cứu trong nước: Ngô Thắng Lợi và Vũ Thành Hưởng (2015) tiếp cận lý thuyết phát triển bền vững trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi khí hậu, phân tích kinh nghiệm quốc tế tại Hàn Quốc, Nhật Bản, Nam Phi để đề xuất tiêu chí cho Việt Nam; Ngô Thắng Lợi (2010) phân tích các mặt tiêu cực của đô thị hóa nhanh tại Hà Nội như ô nhiễm môi trường, suy giảm tài nguyên đất và tắc nghẽn giao thông; Trịnh Văn Chính (2018) nhấn mạnh vai trò của giao thông công cộng, quỹ đất giao thông đô thị (cần đạt 15–25%) và vận tải khối lượng lớn; Phạm Sỹ Liêm (2016) đúc kết 4 giai đoạn đô thị hóa của Trung Quốc (tăng bình quân 1,01%/năm từ 1978 đến 2012) để rút ra bài học cho Việt Nam; Lê Hồng Kế (2021) định nghĩa phát triển đô thị bền vững qua mối liên hệ hữu cơ giữa 5 thành tố: kinh tế, văn hóa - xã hội, môi trường - sinh thái, cơ sở hạ tầng và quản lý đô thị; Đỗ Hoài Nam (2015) tổng hợp các cách tiếp cận liên ngành về quy hoạch và quản lý phát triển đô thị bền vững.
• Các nghiên cứu nước ngoài: AnneShepherd và LeonardOrtolano (1996) nghiên cứu đánh giá môi trường chiến lược trong quy hoạch đô thị; Graham Haughton (1997) xác định 4 nhóm nhân tố ảnh hưởng tới mô hình đô thị bền vững (tự chủ chính quyền địa phương, quy hoạch, phụ thuộc môi trường bên ngoài, cân bằng nguồn lực); Yosef Rafeq Jabareen (2006) phân tích 7 khái niệm thiết kế và 4 dạng hình thái đô thị bền vững; Fiona Woo (2018) cảnh báo sự mất cân đối khi phát triển đô thị thiên lệch về kinh tế mà bỏ qua môi trường sinh thái; Christopher Tweed và Margaret Sutherland (2007) phân tích khía cạnh di sản văn hóa xây dựng; David Thorpe (2018) phân tích mô hình giao thông xanh tại khu đô thị Vauban (Freiburg, Đức); Kenworthy J (2018) đề xuất 10 khía cạnh giao thông và quy hoạch trong phát triển thành phố sinh thái.

Thứ hai, nhóm nghiên cứu về phát triển giao thông đô thị theo hướng bền vững:

• Nghiên cứu trong nước: Viện Chiến lược và phát triển GTVT (2012) đề xuất các giải pháp gắn phát triển hạ tầng với bảo vệ môi trường, thành lập quỹ đường bộ từ thuế nhiên liệu; Trịnh Văn Chính (2010) nghiên cứu phát triển đô thị gắn liền phát triển giao thông công cộng; Lý Huy Tuấn và Cao Thị Thu (2010) phân tích mối quan hệ giữa quy hoạch giao thông vận tải và quy hoạch môi trường; Phạm Ngọc Đăng (2022) phân tích hiện trạng ô nhiễm do phương tiện cá nhân và đề xuất giao thông xanh; Dự án nghiên cứu của Bộ Khoa học và Giáo dục Đức (2011) khảo sát 6 siêu đô thị (trong đó có TP.HCM) khuyến nghị bán kính trạm vận tải công cộng dưới 500m; Đặng Trung Thành (2012), Đỗ Đức Tú (2012), Hoàng Quốc Long (2016) nghiên cứu hạ tầng giao thông vùng; Phạm Hoài Chung (2016) xây dựng bộ chỉ tiêu đánh giá mức độ đầu tư phát triển bền vững cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ đô thị; Phạm Đức Thanh (2016) tiếp cận hệ thống giao thông bền vững thích ứng biến đổi khí hậu; Nguyễn Tuấn Anh (2018), Trương Thị Mỹ Thanh (2019) và báo cáo của Sở Giao thông Vận tải Đà Nẵng (2018) nghiên cứu chỉ tiêu đất giao thông đạt 15–20% và phát triển không gian ngầm.
• Nghiên cứu nước ngoài: Todd Goldman và Roger Gorham (2006) đề xuất 4 định hướng giao thông đô thị sáng tạo (phong cách đi lại mới, logistics nội đô, quản lý thông minh và tính tương thích); Jeff Tyson (2018) nêu các cách tiếp cận vận chuyển thông minh; Scholz A và Telepak G (2018) phân tích mô hình giao thông công cộng thông minh tại Vienna (Áo) với chính sách vé năm 365 Euro; Dorina Pojani và Dominic Stead (2015) hệ thống hóa 9 giải pháp giao thông đô thị tại các nước đang phát triển và cảnh báo hiện tượng "nhu cầu tự phát" khi mở rộng đường bộ; Schiller và cộng sự (2010), Babalik-Sutcliffe (2015), Harish M (2013) nghiên cứu mối quan hệ giữa hình thái đô thị, quy hoạch và quản lý giao thông.

Thứ ba, nhóm nghiên cứu trực tiếp về phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững:

• Tiếp cận trong nước: Quyết định số 519/QĐ-TTg ngày 31/03/2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch giao thông vận tải Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050; tham luận của Vũ Thị Vinh (2015); kỷ yếu Hội thảo quốc tế 1000 năm Thăng Long - Hà Nội (2010) với 10 tham luận từ IRF, WB, ADB, JICA, TEDI; nghiên cứu HOUTRANS do JICA và UBND TP.HCM thực hiện (2004).
• Tiếp cận quốc tế: J. Black và cộng sự (2002) đưa ra khung phân tích chỉ số thực thi giao thông đô thị; Phil Sayeg và Phil Charles (2010) nghiên cứu hệ thống giao thông thông minh (ITS); Todd Litman và David Burwell (2006) làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đa chiều đến chính sách giao thông bền vững; Hiroaki Suzuki, Robert Cervero và Kanako Iuchi nghiên cứu mô hình phát triển đô thị tích hợp giao thông công cộng (TOD).

Khoảng trống nghiên cứu được luận án định vị rõ: Các công trình đi trước phần lớn tiếp cận dưới góc độ kỹ thuật công trình, quy hoạch thuần túy hoặc xét trên phạm vi tổng thể cả nước. Chưa có công trình nào thiết lập một bộ tiêu chí đánh giá phát triển bền vững dành riêng cho phân hệ GTĐBĐT theo ba trụ cột kinh tế - xã hội - môi trường gắn với ngành Kinh tế phát triển; đồng thời chưa có mô hình định lượng đánh giá mức độ tác động của các nhóm nhân tố tổng hợp (đặc biệt là thể chế chính sách, quỹ đất, quy hoạch và nguồn lực tài chính) đối với kết quả phát triển GTĐBĐT trên địa bàn thực nghiệm thành phố Hà Nội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng cơ sở lý luận dựa trên các lý thuyết nền tảng:

• Lý thuyết phát triển bền vững: Kế thừa định nghĩa của WCED (1987), Chương trình nghị sự 21 (Rio de Janeiro, 1992) và Tuyên bố Johannesburg (2002); mô hình tương tác 3 hệ thống của Jacobs và Sadler (1990); khung phân tích phát triển bền vững của Ngân hàng Thế giới (World Bank) và UNICEF (1993). Nội hàm phát triển bền vững được phân tích mở rộng trên bốn khía cạnh: kinh tế (tăng trưởng ổn định, hiệu quả cao, chuyển dịch cơ cấu hợp lý); xã hội (công bằng, giải quyết việc làm, nâng cao chỉ số phát triển con người HDI, bảo đảm an toàn); môi trường (sử dụng tiết kiệm tài nguyên, kiểm soát ô nhiễm, giảm phát thải khí nhà kính); và văn hóa (lối sống hài hòa với thiên nhiên, văn hóa giao thông).
• Lý luận về GTĐBĐT: Dựa trên Luật Giao thông đường bộ năm 2008, luận án xác định kết cấu GTĐBĐT gồm công trình đường bộ, bến bãi, công trình phụ trợ và thiết bị kỹ thuật trong đô thị. Tác giả luận giải 6 đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đặc thù: tính hệ thống; tính đồng bộ; tính tiên phong và định hướng; tính công cộng; tính vùng; tính cố định, lâu dài và chi phí đầu tư lớn. Hạ tầng GTĐBĐT được phân loại theo cấp quản lý (cấp đô thị, cấp khu vực, cấp nội bộ) và theo nguồn vốn đầu tư (vốn đầu tư công, vốn nhà nước ngoài đầu tư công, dự án PPP/BOT, vốn hỗn hợp).

Luận án vận dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp chặt chẽ giữa định tính và định lượng:

• Phương pháp định tính: Sử dụng phương pháp diễn dịch để tổng hợp tài liệu khoa học, xác định khung lý thuyết. Tác giả thực hiện phương pháp chuyên gia thông qua phỏng vấn sâu các nhà quản lý, nhà khoa học (như ý kiến chuyên gia của TS. Đào Ngọc Nghiêm về quy hoạch đất giao thông, PGS.TS. Nguyễn Văn Sơn về mức độ ô nhiễm do GTVT, TS. Hoàng Dương Tùng về nguyên nhân ô nhiễm không khí, và PGS.TS. Doãn Ngọc Hải về ô nhiễm tiếng ồn) để hiệu chỉnh thang đo và xác định các tiêu chí đánh giá.
• Phương pháp định lượng:
  • Nghiên cứu sơ bộ: Tiến hành khảo sát thử nghiệm bằng bảng hỏi để kiểm định sơ bộ nội dung và độ rõ ràng của các thang đo.
  • Nghiên cứu chính thức: Thiết kế mẫu điều tra, thu thập thông tin từ các đối tượng khảo sát (cán bộ quản lý, chuyên gia, người dân tham gia giao thông trên địa bàn Hà Nội) theo các nhóm biến độc lập và biến phụ thuộc.
  • Kỹ thuật phân tích dữ liệu: Luận án sử dụng phần mềm thống kê để thực hiện thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo qua hệ số Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích tương quan và hồi quy tuyến tính đa biến.

Khung biến số và mô hình nghiên cứu: Mô hình nghiên cứu của luận án xác định biến phụ thuộc là Kết quả phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững (được đo lường bằng bộ tiêu chí trên 3 khía cạnh kinh tế, xã hội và môi trường). Hệ thống biến độc lập gồm 09 nhóm nhân tố ảnh hưởng:

1. Tài nguyên thiên nhiên
2. Quy mô dân số
3. Tăng trưởng kinh tế
4. Nguồn lực tài chính
5. Khoa học công nghệ
6. Thể chế, chính sách của Nhà nước
7. Quy hoạch đô thị
8. Quỹ đất cho phát triển GTĐBĐT
9. Nguồn nhân lực cho phát triển GTĐBĐT

Nguồn dữ liệu của luận án gồm: Dữ liệu thứ cấp thu thập từ Niên giám thống kê thành phố Hà Nội, báo cáo của Sở Giao thông Vận tải Hà Nội, Cục Thống kê Hà Nội, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các văn bản quy phạm pháp luật và quy hoạch chuyên ngành (giai đoạn 2010–2021); dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra khảo sát bằng bảng hỏi chuẩn hóa và biên bản phỏng vấn chuyên gia.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu liên quan tới đề tài luận án

Chương này điểm luận hệ thống các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo 3 mảng chủ đề: phát triển đô thị bền vững, phát triển giao thông đô thị bền vững và phát triển GTĐBĐT bền vững. Tác giả hệ thống hóa các kết quả nghiên cứu đã đạt được, rút ra 5 nhóm nhận định cốt lõi về bản chất đô thị hóa, mối quan hệ giữa hạ tầng giao thông và môi trường, các bài học quy hoạch giao thông công cộng và cơ chế tài chính. Đồng thời, chương 1 khẳng định khoảng trống tri thức: các nghiên cứu trước đây chưa giải quyết thấu đáo việc lượng hóa tác động của các nhân tố phát triển bền vững đối với hệ thống giao thông đường bộ tại một đô thị đặc thù đang phát triển nhanh như Hà Nội, tạo cơ sở để tác giả triển khai khung phân tích của đề tài.

Chương 2: Cơ sở lý luận về phát triển giao thông đường bộ đô thị theo hướng bền vững

Chương 2 hoàn thiện các khái niệm nền tảng về GTĐB, GTĐBĐT và phát triển bền vững; làm rõ nội hàm phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững dưới giác độ Kinh tế phát triển. Trên cơ sở đối sánh quan điểm của các nghiên cứu quốc tế và kết quả tham vấn ý kiến chuyên gia, chương này đề xuất Khung logic xây dựng mục tiêu và Bộ tiêu chí đánh giá mức độ phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững bao quát 3 khía cạnh: kinh tế (hiệu quả đầu tư, chi phí vận tải, năng lực lưu thông), xã hội (an toàn giao thông, khả năng tiếp cận dịch vụ, văn minh đô thị) và môi trường (tiêu hao năng lượng, mức phát thải, diện tích cây xanh). Tiếp đó, tác giả nhận diện và luận giải chi tiết 09 nhóm nhân tố tác động đến các giai đoạn dự báo, quy hoạch, đầu tư xây dựng và quản lý vận hành khai thác hệ thống GTĐBĐT; đồng thời phân tích những vấn đề mới đặt ra từ kinh nghiệm của các nước phát triển và đang phát triển đối với Việt Nam.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu luận án

Chương 3 trình bày toàn bộ thiết kế nghiên cứu từ cách tiếp cận diễn dịch, quy trình phỏng vấn chuyên gia đến thiết kế công cụ điều tra định lượng. Tác giả mô tả chi tiết quy trình xây dựng thang đo cho 09 biến độc lập và 01 biến phụ thuộc; quy trình thử nghiệm bảng hỏi sơ bộ trước khi ban hành bảng hỏi chính thức. Nội dung chương quy định phương pháp chọn mẫu, quy trình thu thập dữ liệu sơ cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội và các bước xử lý dữ liệu thống kê bằng công cụ định lượng (thống kê mô tả cấu trúc mẫu theo học vấn, kinh nghiệm, cơ quan công tác; kiểm định Cronbach's Alpha; phân tích nhân tố khám phá EFA để cô đọng các biến quan sát; phân tích tương quan và phân tích hồi quy nhằm kiểm định các giả thuyết nghiên cứu).

Chương 4: Thực trạng phát triển giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội theo hướng bền vững

Chương 4 là chương thực nghiệm trọng tâm, phân tích bức tranh thực tế của GTĐBĐT Hà Nội giai đoạn 2010–2021 qua các số liệu thống kê thứ cấp và kết quả khảo sát định lượng:

• Bền vững nội tại hệ thống: Tổng hợp mạng lưới đường bộ, mật độ mạng lưới, cơ cấu mặt đường và chiều rộng mặt đường; nguồn vốn ngân sách nhà nước đầu tư cho nâng cấp, mở rộng, xây mới GTĐBĐT (giai đoạn 2016–2021); doanh thu vận chuyển hàng hóa, hành khách; tình hình phát triển mạng lưới xe buýt (giai đoạn 2016–2021).
• Tác động lan tỏa: Đánh giá chuyển dịch cơ cấu lao động theo 3 khu vực kinh tế; mức thuế phí, chi phí dịch vụ công ích; tình hình ùn tắc và tai nạn giao thông theo loại phương tiện; hiện trạng ô nhiễm không khí (nồng độ PM2.5 trung bình năm 2019, lượng khí thải từ hoạt động GTVT); tỷ lệ đất dành cho giao thông và cây xanh đường phố.
• Kết quả phân tích định lượng: Trình bày kết quả phân tích thống kê mô tả mẫu khảo sát, kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA và phân tích hồi quy, xác định mức độ tác động cụ thể của từng nhóm nhân tố (thể chế, quy hoạch, quỹ đất, vốn đầu tư, nhân lực...) đến kết quả phát triển GTĐBĐT bền vững tại Hà Nội. Luận giải chi tiết các nguyên nhân dẫn tới hạn chế về hạ tầng, quy hoạch treo và chậm tiến độ giải phóng mặt bằng.

Bảng dưới đây tổng hợp một số nhóm chỉ tiêu và dữ liệu phản ánh thực trạng hệ thống GTĐBĐT Hà Nội được phân tích trong luận án:

Nhóm nội dung thực trạng	Chỉ tiêu / Dữ liệu ghi nhận trong văn bản	Nguồn dữ liệu / Giai đoạn trong luận án
Quy mô và phương tiện	- Tỷ lệ đô thị hóa Hà Nội đạt 69,70% (đứng thứ hai sau TP.HCM 80,45%). - Lượng phương tiện quản lý: 739.429 xe máy điện (chưa kể xe ngoại tỉnh).	Niên giám thống kê (2018), Công an TP. Hà Nội (quý I/2019)
Hạ tầng đường bộ	- Hệ thống đường bộ phân loại theo cấp quản lý, cơ cấu kết cấu và chiều rộng mặt đường. - Chiều dài đường bộ và mật độ mạng lưới đường qua các năm.	Thống kê Sở GTVT Hà Nội giai đoạn 2016–2021
Tài chính và đầu tư	- Vốn đầu tư phát triển GTĐBĐT từ ngân sách nhà nước. - Vốn nâng cấp, mở rộng, xây mới GTĐBĐT. - Thu - chi ngân sách nhà nước thành phố.	Số liệu ngân sách thành phố Hà Nội giai đoạn 2011–2018 và 2016–2021
Tác động môi trường	- Nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình năm. - Lượng phát thải khí thải giao thông và cơ cấu tiêu thụ xăng dầu.	Báo cáo hiện trạng môi trường năm 2019
Vận tải công cộng & ATGT	- Tổng số tuyến xe buýt nội đô. - Thống kê nguyên nhân tai nạn và tỷ lệ tai nạn theo phương tiện.	Báo cáo chuyên ngành giai đoạn 2016–2021

Chương 5: Định hướng và giải pháp phát triển giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội theo hướng bền vững

Trên cơ sở các mục tiêu tại Quyết định số 519/QĐ-TTg, định hướng phát triển Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050 và kết quả phân tích các điểm nghẽn ở Chương 4, Chương 5 đề xuất hệ thống quan điểm, phương hướng và chỉ tiêu phát triển GTĐBĐT bền vững. Tác giả xây dựng 12 nhóm giải pháp nâng cao năng lực quản lý nhà nước:

1. Cải cách thể chế và chính sách pháp luật.
2. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
3. Nâng cao năng lực quy hoạch và công tác giải phóng mặt bằng.
4. Nâng cao năng lực phát triển quỹ đất và khai thác hiệu quả quỹ đất sau đầu tư.
5. Nâng cao năng lực quản lý, thu hút và phát huy hiệu quả vốn đầu tư (mô hình quỹ PPP).
6. Nâng cao năng lực phát triển khoa học công nghệ (ứng dụng công nghệ ITS, chuyển đổi số).
7. Nâng cao năng lực quản lý và cải thiện môi trường sinh thái.
8. Nâng cao năng lực quản lý vận hành khai thác hạ tầng.
9. Nâng cao năng lực quản lý và phát triển dân số khu vực đô thị.
10. Nâng cao năng lực quản lý tài nguyên thiên nhiên.
11. Nâng cao năng lực quản lý an toàn giao thông.
12. Phát triển kinh tế khu vực đô thị theo hướng bền vững. Chương này kết thúc bằng hệ thống kiến nghị phân định cụ thể trách nhiệm đối với cơ quan Trung ương (Chính phủ, Bộ GTVT, các bộ ngành liên quan) và trách nhiệm đối với chính quyền thành phố Hà Nội.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã đạt được các đóng góp mới về lý luận và thực tiễn:

Những đóng góp mới về mặt học thuật, lý luận:

• Đã phân tích quá trình hoàn thiện nội hàm phát triển bền vững trong lĩnh vực giao thông vận tải, từ đó đề xuất thành công Bộ tiêu chí đánh giá phát triển hệ thống GTĐBĐT theo hướng bền vững. Bộ tiêu chí có tính khái quát hóa cao, tích hợp đo lường mức độ phát triển bền vững trên cả 3 trụ cột kinh tế, xã hội và môi trường, đóng vai trò là công cụ khoa học phục vụ việc đánh giá thực trạng và hoạch định chính sách phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.
• Xây dựng mô hình nghiên cứu và hệ thống thang đo đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững, xác định 09 nhóm nhân tố độc lập: (1) Tài nguyên thiên nhiên, (2) Quy mô dân số, (3) Tăng trưởng kinh tế, (4) Nguồn lực tài chính, (5) Khoa học công nghệ, (6) Thể chế, chính sách của Nhà nước, (7) Quy hoạch đô thị, (8) Quỹ đất cho phát triển GTĐBĐT, và (9) Nguồn nhân lực.

Những phát hiện và đóng góp mới từ thực tiễn nghiên cứu:

• Luận án đã đánh giá toàn diện, làm rõ thực trạng phát triển hệ thống GTĐBĐT thành phố Hà Nội giai đoạn 2010–2021; chỉ rõ các kết quả đạt được về mở rộng mạng lưới, phát triển vận tải công cộng bằng xe buýt, đồng thời vạch rõ các hạn chế cốt lõi: quỹ đất giao thông chưa đạt quy chuẩn, tỷ lệ đất giao thông tĩnh quá thấp, nguồn lực tài chính đầu tư công bị phân tán, tiến độ giải phóng mặt bằng kéo dài, ô nhiễm bụi mịn PM2.5 và khí thải giao thông ở mức báo động.
• Kiểm định định lượng mức độ ảnh hưởng của 09 nhóm nhân tố đến tính bền vững của GTĐBĐT Hà Nội, cung cấp cơ sở thực nghiệm khẳng định vai trò quyết định của nhóm nhân tố thể chế, quy hoạch và quỹ đất.
• Đề xuất hoàn thiện định hướng phát triển GTĐBĐT thành phố Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050 gắn liền với mô hình phát triển đô thị vệ tinh và kiểm soát tập trung dân số.
• Đề xuất hệ thống 12 nhóm giải pháp mang tính khả thi, gắn liền với thẩm quyền phân cấp giữa các cơ quan Trung ương và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, đặc biệt là cơ chế tài chính đối tác công tư (PPP), đổi mới công tác giải phóng mặt bằng và ứng dụng giao thông thông minh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ theo nội dung văn bản và phạm vi nghiên cứu đã xác lập, luận án có các giới hạn sau:

• Phạm vi nội dung tập trung chủ yếu vào phân hệ giao thông đường bộ đô thị dưới góc độ ngành Kinh tế phát triển; các phương thức giao thông đô thị khác như đường sắt đô thị (metro, đường sắt trên cao) hay đường thủy mới chỉ được xem xét ở khía cạnh kết nối liên phương thức mà chưa đi sâu đánh giá độc lập.
• Phạm vi không gian và đối tượng khảo sát thực nghiệm định lượng giới hạn trên địa bàn thành phố Hà Nội; dữ liệu chuỗi thời gian của một số chỉ tiêu kinh tế - ngân sách dừng ở giai đoạn 2011–2018 và 2016–2021.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục mở rộng kiểm chứng mô hình và bộ tiêu chí tại các đô thị loại đặc biệt và loại I khác tại Việt Nam (như Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng); đồng thời cập nhật chuỗi dữ liệu sau năm 2021 để đánh giá biến động của hệ thống GTĐBĐT trong giai đoạn phục hồi kinh tế và hoàn thiện quy hoạch phân khu mới.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên khảo có giá trị ứng dụng rõ ràng cho các nhóm đối tượng:

• Đối với các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Các cơ quan quản lý như Bộ Giao thông Vận tải, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Sở Giao thông Vận tải, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội có thể sử dụng trực tiếp bộ tiêu chí đánh giá và hệ thống 12 nhóm giải pháp (Chương 5) để điều chỉnh quy hoạch giao thông, tháo gỡ điểm nghẽn giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ chế huy động vốn đầu tư PPP.
• Đối với các viện nghiên cứu, trường đại học, giảng viên và nghiên cứu sinh: Luận án cung cấp hệ thống tài liệu tổng quan phong phú (Phụ lục 1 và Phụ lục 2 với hàng chục nghiên cứu trong và ngoài nước), phương pháp xây dựng mô hình định lượng EFA và hồi quy đa biến trong lĩnh vực kinh tế hạ tầng đô thị. Phần cơ sở lý luận (Chương 2) và thiết kế nghiên cứu (Chương 3) là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đề tài nghiên cứu về quản lý đô thị và kinh tế phát triển.

Câu hỏi thường gặp

1. Khái niệm phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững được luận án xác định như thế nào? Theo luận án, phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững là quá trình xây dựng, phát triển và quản lý vận hành hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trong đô thị nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa của xã hội hiện tại một cách an toàn, thuận tiện, tiết kiệm chi phí mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai; bảo đảm sự phát triển hài hòa, gắn kết chặt chẽ giữa 3 trụ cột: tăng trưởng kinh tế, công bằng - tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái.

2. Mô hình nghiên cứu định lượng của luận án gồm những nhóm nhân tố nào? Mô hình nghiên cứu định lượng của luận án xác định 09 nhóm nhân tố ảnh hưởng độc lập tác động đến kết quả phát triển GTĐBĐT theo hướng bền vững, bao gồm: (1) Tài nguyên thiên nhiên; (2) Quy mô dân số; (3) Tăng trưởng kinh tế; (4) Nguồn lực tài chính; (5) Khoa học công nghệ; (6) Thể chế, chính sách của Nhà nước; (7) Quy hoạch đô thị; (8) Quỹ đất cho phát triển GTĐBĐT; và (9) Nguồn nhân lực.

3. Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể nào trong luận án? Luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng:

• Định tính: Phương pháp diễn dịch từ lý luận đến thực tiễn; phân tích tổng quan tài liệu; phỏng vấn chuyên gia (tham vấn các chuyên gia quy hoạch và môi trường như Đào Ngọc Nghiêm, Nguyễn Văn Sơn, Hoàng Dương Tùng, Doãn Ngọc Hải).
• Định lượng: Thiết kế bảng hỏi khảo sát sơ bộ và chính thức; thu thập dữ liệu từ cán bộ quản lý, chuyên gia và người dân tại Hà Nội; phân tích thống kê mô tả; kiểm định độ tin cậy thang đo Cronbach's Alpha; phân tích nhân tố khám phá (EFA); phân tích tương quan và phân tích hồi quy tuyến tính đa biến.

4. Những số liệu thực trạng nổi bật nào về đô thị hóa và giao thông Hà Nội được văn bản cung cấp? Luận án chỉ ra: Tỷ lệ đô thị hóa của Hà Nội năm 2018 đạt 69,70% (đứng thứ hai sau TP.HCM 80,45%, cao hơn mức cả nước 34,75%). Tính đến quý I/2019, lực lượng chức năng thành phố quản lý lượng phương tiện lớn gồm 739.429 xe máy điện (chưa tính phương tiện từ các tỉnh khác lưu thông vào Thủ đô). Hoạt động giao thông là nguồn phát thải chính gây ô nhiễm bụi mịn PM2.5 (số liệu ghi nhận năm 2019) và khí nhà kính; quỹ đất dành cho giao thông tĩnh và giao thông chung còn thiếu hụt lớn so với quy chuẩn 15–20% diện tích đất đô thị.

5. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp trọng tâm nào cho thành phố Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050? Tác giả đề xuất 12 nhóm giải pháp toàn diện: (1) Cải cách thể chế và chính sách pháp luật; (2) Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; (3) Nâng cao năng lực quy hoạch và công tác giải phóng mặt bằng; (4) Phát triển quỹ đất và khai thác quỹ đất sau đầu tư; (5) Quản lý, thu hút và nâng cao hiệu quả vốn đầu tư (thành lập quỹ PPP); (6) Phát triển khoa học công nghệ (ứng dụng hệ thống ITS); (7) Cải thiện môi trường sinh thái; (8) Quản lý vận hành khai thác; (9) Quản lý và phát triển dân số khu vực đô thị; (10) Quản lý tài nguyên thiên nhiên; (11) Quản lý an toàn giao thông; và (12) Phát triển kinh tế khu vực đô thị theo hướng bền vững. Các giải pháp này được phân định rõ cho các cơ quan Trung ương và chính quyền TP. Hà Nội.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Nguyễn Văn Hiếu là công trình nghiên cứu chuyên khảo có hệ thống, tiếp cận vấn đề phát triển giao thông đường bộ đô thị thành phố Hà Nội dưới lăng kính kinh tế phát triển và phát triển bền vững. Bằng việc kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính và mô hình phân tích định lượng dựa trên 09 nhóm nhân tố ảnh hưởng, luận án đã làm rõ cơ sở lý luận, đo lường sát thực trạng mạng lưới giao thông đường bộ Thủ đô giai đoạn 2010–2021 và nhận diện chính xác các rào cản về quỹ đất, thể chế cũng như vốn đầu tư. Hệ thống 12 nhóm giải pháp quản trị nhà nước được đề xuất có căn cứ khoa học và tính khả thi cao, đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát triển giao thông đô thị Hà Nội văn minh, hiện đại, bền vững đến năm 2030 và tầm nhìn 2050.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN TỚI ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1. Các nghiên cứu liên quan đến phát triển đô thị bền vững 1. Các nghiên cứu trong nước Ngô Thắng Lợi &Vũ Thành Hưởng (2015), PTBV ở Việt Nam trong bối cảnh mới của toàn cầu hoá, hội nhập quốc tế và BĐKH đã tiếp cận PTBV trong giai đoạn mới của Việt Nam khá đầy đủ. Nhóm tác giả xây dựng lý thuyết về PTBV, bao gồm quan niệm về PTBV; vấn đề toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và BĐKH với PTBV; quan niệm về nội hàm và tiêu chí đánh giá PTBV tại một số quốc gia trên thế giới.

Đồng thời tác giả còn đề cập đến kinh nghiệm quốc tế về mô hình PTBV ở Hàn Quốc, Nhật Bản, Nam Phi và đề xuất quan niệm, nội hàm, tiêu chí đánh giá PTBV ở Việt Nam. Ngô Thắng Lợi (2010) Tác giả chỉ ra rằng Đô thị hóa Hà Nội đã góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Đó là xu hướng chủ đạo và là mặt tích cực của đô thị hoá ở thủ đô hà Nội. Tuy nhiên, tốc độ ĐTH Hà Nội trong những năm gần đây xẩy ra với tốc độ quá nhanh, trong khi nguồn lực về con người, khoa học công nghệ, cơ sở vật chất kỹ thuật chưa đáp ứng được nhu cầu bức thiết xẩy ra.

Đã nảy sinh ra nhiều mặt tiêu cực, gây ô nhiễm môi trường, tài nguyên đất đai bị khai thác bừa bãi, giao thông thành phố tắc nghẽn, phá vỡ cảnh quan thiên nhiên. Trịnh Văn Chính (2018) đã đi sâu phân tích phát triển đô thị bền vững cần chú trọng phát triển GTCC, chống ùn tắc, đảm bảo diện tích đất cần thiết cho giao thông, áp dụng các loại hình giao thông hiện đại, văn minh để giảm thiểu ô nhiễm trong đô thị. Đảm bảo quỹ đất dành cho GTĐT đến 2020 phải đạt 15 - 25% tổng diện tích đô thị bao gồm cả giao thông tĩnh và động, xây dựng hệ thống vận tải khối lượng lớn cho Thành phố Hà Nội và thành phố HCM, bao gồm tàu điện mặt đất, đường sắt trên cao, tàu điện ngầm. Phạm Sỹ Liêm (2016), Đô thị hóa ở Trung Quốc - Bài học kinh nghiệm phát triển bền vững cho Việt Nam đã đi sâu đánh giá quá trình đô thị hóa của Trung Quốc.

Quá trình này bao gồm 4 giai đoạn. “Trong những năm 1978~2012, tỷ lệ đô thị hóa Trung Quốc bình quân tăng 1,01% mỗi năm. Từ đó đến nay, trước sau có khoảng 500 triệu nông dân đã nhập cư đô thị. Đến cuối năm 2014, tỷ lệ đô thị hóa Trung Quốc đạt 54,7% và nếu mỗi năm tăng thêm 1% thì đến năm 2020 tỷ lệ đó sẽ vượt mức 60%.

Trong quá trình này, Trung Quốc đã gặp phải không ít những thách thức. Nghiên cứu những 7 luan an thành công và thách thức của Trung Quốc, tác giả đã rút ra bài học kinh nghiệm về đô thị hóa bền vững cho Việt Nam trên cả 3 khía cạnh phát triển bền vững là kinh tế, xã hội và môi trường. Lê Hồng Kế (2021), Phát triển hệ thống đô thị quốc gia bền vững đã đưa ra khái niệm về phát triển đô thị bền vững. Trên cơ sở nguyên lý PTBV, với đặc điểm của một đô thị, khái niệm phát triển đô thị bền vững được hiểu là “mối quan hệ hữu cơ, mật thiết giữa: a) Kinh tế đô thị; b) Văn hóa xã hội đô thị; c) Môi trường - Sinh thái đô thị; d) Cơ sở hạ tầng đô thị và e) Quản lý đô thị”.

Bên cạnh đó, nghiên cứu của tác giả đã đưa ra các tiêu chí đánh giá phát triển bền vững đô thị. Ngoài ra trong nghiên cứu tác giả còn đi sâu vào đánh giá sự phát triển bền vững tại một số đô thị ở nước ta như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Huế. Đỗ Hoài Nam (2015), Phát triển đô thị bền vững Các cách tiếp cận phương pháp luận, liên ngành và thực tiễn cuốn sách tập hợp các bài tham luận của các tác giả về phát triển đô thị bền vững dưới nhiều góc độ nhìn nhận khác nhau như lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường. Ngoài ra, các tác giả còn trình bày một số các tham luận về xây dựng, quy hoạch đô thị bền vững.

Các nghiên cứu nước ngoài AnneShepherd và LeonardOrtolano (1996), Strategic environmental assessment for sustainable urban developmentnt tập trung đánh giá sự tác động của môi trường chiến lược bao gồm các chính sách, kế hoạch và chương trình để PTĐTBV. Đầu tiên các tác giả tìm hiểu cơ hội để môi trường chiến lược thúc đẩy các nguyên tắc bền vững. Sau đó, các tác giả phân tích các nghiên cứu điển hình đã áp dụng môi trường chiến lược cho quy hoạch toàn diện. Kết quả cho thấy rằng môi trường chiến lược có thể dệt các nguyên tắc bền vững hiệu quả vào vải của các kế hoạch đô thị.

Cuối cùng, bài nghiên cứu nhấn mạnh cả tiềm năng của môi trường chiến lược lẫn những thách thức của nó đối với sự PTĐTBV. Graham Haughton (1997), Developing sustainable urban development models lại tập trung đánh giá các nhân tố ảnh hưởng tới xây dựng mô hình đô thị bền vững. Bốn nhóm nhân tố được đưa ra bao gồm: sự tự chủ của chính quyền địa phương, quy hoạch thành phố, sự phụ thuộc vào môi trường bên ngoài và sự cân bằng các nguồn lực. Mỗi nhân tố này đều tác động tới các chính sách xây dựng mô hình đô thị bền vững.

Yosef Rafeq Jabareen (2006), Sustainable Urban Forms đã xác định các dạng đô thị bền vững và các khái niệm thiết kế của chúng. Ngoài ra, tác giả đề cập đến câu hỏi liệu các hình thức đô thị nhất định có đóng góp nhiều hơn những hình thức khác để phát 8 luan an triển bền vững hay không. Một phân tích chuyên đề đã được sử dụng đánh giá mối quan hệ giữa phát triển bền vững và văn hóa, quy hoạch môi trường. Phân tích xác định bảy khái niệm thiết kế liên quan đến các hình thức đô thị bền vững: nhỏ gọn, vận chuyển bền vững, mật độ, sử dụng đất hỗn hợp, đa dạng, thiết kế năng lượng mặt trời thụ động và xanh lá cây.

Hơn nữa, nó xác định bốn loại hình đô thị bền vững: sự phát triển văn hóa, ngăn chặn đô thị, thành phố nhỏ gọn và thành phố sinh thái. Cuối cùng, bài viết này đề xuất một Ma trận hình thức đô thị bền vững để giúp các nhà lập kế hoạch đánh giá sự đóng góp của các hình thức đô thị khác nhau để phát triển bền vững. Fiona Woo (2018), Sustainable urban development: it's time cities give back, The guardian đã chỉ ra rằng “phát triển đô thị bền vững là sự phát triển đáp ứng nhu cầu của hiện tại mà không ảnh hưởng đến khả năng của các thế hệ tương lai để đáp ứng nhu cầu riêng của họ.” Tuy nhiên, thực tế sự phát triển đô thị đang thiên về phát triển về mặt kinh tế, xã hội chứ chưa chú trọng tới phát triển về môi trường, gìn giữ tài nguyên thiên nhiên. Với sự suy giảm tài nguyên thiên nhiên để nuôi sống các thành phố, quy hoạch đô thị cần phải được tái sinh ngay từ đầu.

Chúng ta có thể theo dõi cường độ tài nguyên ngày càng tăng của quá trình đô thị hóa trở lại cuộc cách mạng công nghiệp. Kể từ đó, không quan tâm đến việc tạo và sử dụng tài nguyên đã góp phần đáng kể vào biến đổi khí hậu và mất carbon đất, khả năng sinh sản tự nhiên của đất nông nghiệp và đa dạng sinh học trên toàn thế giới. Do đó, phát triển bền vững đô thị cần phải dựa trên ba trụ cột chính: kinh tế, xã hội và môi trường. - Christopher Tweed & Margaret Sutherland (2007), Built cultural heritage and sustainable urban development, nhóm tác giả đã đề cập tới PTĐTBV dưới góc độ xem xét các nội dung của PTBV đô thị.

Các tác giả chỉ ra rằng PTĐTBV không chỉ tập trung vào các vấn đề kỹ thuật, như phát thải carbon, tiêu thụ năng lượng và quản lý chất thải, hoặc về các khía cạnh kinh tế của tái sinh và tăng trưởng đô thị. Ngày càng có nhiều chính phủ nhận ra sự đóng góp xây dựng di sản văn hóa làm cho xã hội hạnh phúc của các nhóm khác nhau sống trong các thành phố và đô thị ngày càng quốc tế. David Thorpe (1018), The World's Most Successful Model for Sustainable Urban Development? Smart cities drive lại nghiên cứu về quận Vauban của Freiburg ở miền nam nước Đức - ví dụ tốt nhất về cuộc sống đô thị bền vững của thế giới. "Quận Vauban được tạo ra thông qua việc ra quyết định hợp tác, trở thành một mô hình lập kế hoạch môi trường toàn diện và sinh thái thân thiện với môi trường", Louise Abellard viết.

Quận đã được lên kế hoạch về giao thông xanh (như với một thành phố khác được gọi là đèn hiệu toàn cầu về quy hoạch đô thị xanh, Curitiba ở miền nam Brazil), bởi vì ngoài tiêu thụ, vận chuyển là tác động sinh thái khó khăn nhất của phát triển để giảm thiểu. Trong 9 luan an khi quận bao gồm đường phố, xe hơi hầu như không bao giờ đi qua, và bãi đỗ xe không được phục vụ. Cư dân làm xe riêng có thể đậu trong một lô cộng đồng ở rìa của quận, không được trợ cấp bởi các hộ không có xe hơi. Đường dành cho người đi bộ và xe đạp tạo thành mạng lưới giao thông xanh, kết nối hiệu quả cao với mọi nhà trong khoảng cách đi bộ từ trạm dừng xe điện và tất cả các trường học, doanh nghiệp và trung tâm mua sắm nằm trong khoảng cách đi bộ.

Như vậy, nội dung của nghiên cứu này chủ yếu tập trung đánh giá sự phát triển bền vững đô thị dưới góc độ đánh giá sự phát triển của hệ thống giao thông. Kenworthy J, (2018), The eco-city: ten key transport and planning dimensions for sustainable city development, Article lại khẳng định rằng phát triển đô thị mới sinh thái hơn và sống tốt hơn là một ưu tiên cấp bách trong việc thúc đẩy tính bền vững toàn cầu. Trong khuôn khổ nghiên cứu này, tác giả thấy rằng các công nghệ môi trường cần phải được áp dụng rộng rãi. Tăng trưởng kinh tế cần nhấn mạnh sự sáng tạo và đổi mới và tăng cường các tiện nghi về môi trường, xã hội và văn hóa của thành phố.

Các lĩnh vực công cộng trên toàn thành phố cần phải có chất lượng cao, và các nguyên tắc thiết kế đô thị bền vững cần phải được áp dụng trong tất cả các phát triển đô thị. Như vậy, nghiên cứu PTBV đô thị trên thế giới được tiếp cận một cách khá đầy đủ và đa chiều.