Luận văn thạc sĩ vnu ued phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học tham gia đào tạo sau đại học tại học viện khoa học và công nghệ việt nam viện hàn lâm khoa học và công nghệ việt nam

Luận văn thạc sĩ VNU UED về phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học trong đào tạo sau đại học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: GS. Trần Công Phong
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát triển đội ngũ cán bộ khoa học phục vụ đào tạo sau đại học ở Học viện Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ KHOA HỌC THAM GIA ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.1.1. Đối với phát triển nguồn nhân lực
• 1.1.2. Đối với phát triển đội ngũ giảng viên
• 1.1.3. Các khái niệm cơ bản
• 1.1.3.1. Khái niệm về đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học
• 1.1.3.2. Đặc điểm của đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học
• 1.1.3.3. Khái niệm về đội ngũ giảng viên
• 1.1.3.4. Vai trò của đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học tham gia đào tạo sau đại học
• 1.2. Những vấn đề lý luận
• 1.2.1. Phát triển nguồn nhân lực trong giáo dục
• 1.2.2. Phát triển đội ngũ giảng viên
• 1.2.2.1. Khái niệm phát triển
• 1.2.2.2. Khái niệm phát triển đội ngũ giảng viên
• 1.2.2.3. Nội dung phát triển đội ngũ giảng viên
• 1.2.3. Những yếu tố ảnh hưởng
• 1.2.3.1. Yếu tố chủ quan
• 1.2.3.2. Uy tín của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
• 1.2.3.3. Môi trường tự do và thân thiện
• 1.2.4. Năng lực của đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục
• 1.2.4.1. Yếu tố khách quan
• 1.2.4.2. Các cơ chế, chính sách quản lý của Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo
• 1.2.4.3. Sự phát triển của công nghệ trong thời đại
• 1.2.4.4. Trình độ nhận thức của đội ngũ giảng viên
• 1.3. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ KHOA HỌC THAM GIA ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC Ở HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
• 2.1. Giới thiệu địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam
• 2.1.2. Học viện Khoa học và Công nghệ
• 2.2. Thực trạng đội ngũ giảng viên tại Học viện KHCN
• 2.2.1. Thực trạng về số lượng đội ngũ giảng viên
• 2.2.2. Về Cơ cấu độ tuổi giảng viên
• 2.2.3. Về chất lượng đội ngũ giảng viên
• 2.3. Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ khoa học tham gia đào tạo ở Học viện Khoa học và Công nghệ
• 2.3.1. Thực trạng vận dụng các quan điểm, các cách tiếp cận trong việc phát triển đội ngũ cán bộ khoa học tham gia đào tạo
• 2.3.2. Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ khoa học tham gia đào tạo theo quản lý nguồn nhân lực
• 2.4. Kết quả nghiên cứu thực trạng
• 2.4.1. Mặt mạnh
• 2.4.2. Mặt yếu
• 2.5. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC THAM GIA ĐÀO TẠO Ở HỌC VIỆN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Đảm bảo quán triệt đầy đủ các quan điểm của Đảng và Nhà nước về giáo dục
• 3.1.2. Đảm bảo tính kế thừa
• 3.1.3. Đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.4. Đảm bảo tính hiệu quả
• 3.1.5. Đảm bảo tính bền vững
• 3.1.6. Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ
• 3.2. Các biện pháp quản lý
• 3.2.1. Nhận thức mối quan hệ giữa khoa học và giáo dục đại học
• 3.2.2. Phát triển chức năng đào tạo tại các viện nghiên cứu khoa học
• 3.2.3. Xây dựng môi trường nghiên cứu – đào tạo hài hòa, bình đẳng
• 3.2.4. Đổi mới công tác quy hoạch phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu tham gia đào tạo
• 3.2.5. Sử dụng đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học hợp lý, khoa học, đảm bảo đúng chuyên môn, nghiệp vụ
• 3.2.6. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ của đội ngũ cán bộ nghiên cứu tham gia đào tạo
• 3.2.7. Về chính sách đãi ngộ, khen thưởng và kỷ luật
• 3.2.8. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi các biện pháp
• 3.3. Kết luận Chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phiếu điều tra 1
• Phiếu điều tra 2
• Phiếu điều tra 3
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Đội Ngũ Cán Bộ Nghiên Cứu Khoa Học

Phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học tại Học viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Đội ngũ này không chỉ đóng vai trò chủ chốt trong việc thực hiện các chương trình nghiên cứu mà còn là nguồn nhân lực chất lượng cao cho các hoạt động đào tạo sau đại học. Việc phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học cần được thực hiện đồng bộ và có chiến lược rõ ràng.

1.1. Khái Niệm Về Đội Ngũ Cán Bộ Nghiên Cứu Khoa Học

Đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học được hiểu là tập hợp những cá nhân có trình độ chuyên môn cao, tham gia vào các hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ. Họ là những người có khả năng sáng tạo và đổi mới, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành khoa học và công nghệ.

1.2. Vai Trò Của Đội Ngũ Cán Bộ Trong Đào Tạo Sau Đại Học

Đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học không chỉ tham gia vào các hoạt động nghiên cứu mà còn là giảng viên trong các chương trình đào tạo sau đại học. Họ có trách nhiệm truyền đạt kiến thức, kinh nghiệm và kỹ năng cho học viên, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu tại Học viện.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Đội Ngũ Cán Bộ Nghiên Cứu Khoa Học

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học tại Học viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Thiếu Hụt Về Số Lượng Và Chất Lượng

Số lượng cán bộ nghiên cứu khoa học hiện tại chưa đáp ứng đủ nhu cầu đào tạo và nghiên cứu. Chất lượng của đội ngũ này cũng chưa đồng đều, dẫn đến việc khó khăn trong việc thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu quan trọng.

2.2. Thiếu Kinh Nghiệm Sư Phạm

Nhiều cán bộ nghiên cứu khoa học chưa có kinh nghiệm trong việc giảng dạy, điều này ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Việc thiếu kỹ năng sư phạm khiến cho việc truyền đạt kiến thức đến học viên gặp khó khăn.

III. Phương Pháp Phát Triển Đội Ngũ Cán Bộ Nghiên Cứu Khoa Học

Để phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng đội ngũ mà còn tạo ra môi trường làm việc tích cực.

3.1. Đào Tạo Và Bồi Dưỡng Năng Lực

Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng sư phạm cho đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học. Điều này sẽ giúp họ tự tin hơn trong việc giảng dạy và nghiên cứu.

3.2. Tạo Môi Trường Nghiên Cứu Hợp Tác

Xây dựng môi trường nghiên cứu hợp tác giữa các viện nghiên cứu và Học viện Khoa học và Công nghệ. Việc này sẽ tạo điều kiện cho cán bộ nghiên cứu học hỏi lẫn nhau và phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Đội Ngũ Cán Bộ Nghiên Cứu Khoa Học

Đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học tại Học viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã có những đóng góp quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Những ứng dụng thực tiễn từ đội ngũ này không chỉ mang lại lợi ích cho Học viện mà còn cho xã hội.

4.1. Nghiên Cứu Và Phát Triển Công Nghệ

Đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học đã thực hiện nhiều dự án nghiên cứu và phát triển công nghệ, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Những sản phẩm nghiên cứu này đã được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn.

4.2. Đào Tạo Nhân Lực Chất Lượng Cao

Thông qua các chương trình đào tạo sau đại học, đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học đã đào tạo ra nhiều nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và các ngành công nghiệp.

V. Kết Luận Về Phát Triển Đội Ngũ Cán Bộ Nghiên Cứu Khoa Học

Phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học tại Học viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Việc giải quyết các thách thức hiện tại và áp dụng các phương pháp phát triển hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng đội ngũ này trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Đội Ngũ Cán Bộ Nghiên Cứu

Với những giải pháp đã được đề xuất, đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học tại Học viện Khoa học và Công nghệ có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai, đáp ứng tốt hơn nhu cầu nghiên cứu và đào tạo.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước và các cơ quan chức năng nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học, từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ trình độ cao là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên kinh tế tri thức. Theo số liệu từ Sách Trắng Khoa học và Công nghệ, cả nước có khoảng 164.744 người tham gia hoạt động nghiên cứu và phát triển, trong đó có khoảng 37.000 cán bộ nghiên cứu chuyên nghiệp tại các viện và trung tâm. Tuy nhiên, tỷ lệ viên chức khoa học sở hữu trình độ thạc sĩ và tiến sĩ chỉ đạt khoảng 27,5% trên toàn quốc. Nhằm tối ưu hóa tiềm lực nghiên cứu phục vụ giáo dục đỉnh cao, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1691/QĐ-TTg ngày 22/9/2014 thành lập Học viện Khoa học và Công nghệ trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết mâu thuẫn giữa tiềm năng học thuật xuất sắc của đội ngũ hơn 4.000 cán bộ, viên chức thuộc Viện Hàn lâm và những hạn chế về năng lực sư phạm, phương pháp giảng dạy đại học cũng như cơ chế điều phối nhân lực khi tham gia đào tạo sau đại học. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát toàn diện thực trạng đội ngũ 711 giảng viên kiêm nhiệm, từ đó đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý khả thi nhằm nâng cao chất lượng đào tạo bậc thạc sĩ và tiến sĩ. Phạm vi không gian của nghiên cứu đặt tại Học viện Khoa học và Công nghệ cùng 34 viện nghiên cứu chuyên ngành trực thuộc, với dữ liệu thực chứng thu thập trong giai đoạn 2014–2017. Công trình có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc hoàn thiện mô hình đại học nghiên cứu, đáp ứng trực tiếp quy mô đào tạo gồm 18 mã ngành thạc sĩ và 53 mã ngành tiến sĩ chuyên sâu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng khung phân tích dựa trên sự tích hợp của ba lý thuyết quản trị hiện đại. Thứ nhất là Thuyết Quản lý nguồn nhân lực chiến lược trong giáo dục đại học, nhìn nhận giảng viên là tài sản cốt lõi cần được quy hoạch, tuyển chọn, đào tạo, đánh giá và đãi ngộ theo chu trình khép kín. Thứ hai là Mô hình Đại học nghiên cứu (Humboldtian Model), nhấn mạnh nguyên tắc gắn kết hữu cơ giữa nghiên cứu khoa học đỉnh cao và hoạt động giảng dạy sau đại học. Thứ ba là Thuyết Phát triển năng lực nghề nghiệp, tiếp cận việc nâng cao chuẩn nghề nghiệp của giảng viên trên cả ba trụ cột: tri thức chuyên môn sâu, kỹ năng sư phạm hiện đại và đạo đức học thuật.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm công cụ nền tảng:

• Cán bộ nghiên cứu khoa học: Người có trình độ chuyên môn cao trực tiếp tạo ra tri thức, công nghệ và phương pháp mới.
• Đội ngũ giảng viên sau đại học: Tập thể các nhà khoa học tham gia giảng dạy, hướng dẫn học viên cao học và nghiên cứu sinh.
• Phát triển đội ngũ giảng viên: Quá trình tác động có mục đích làm thay đổi chất lượng, số lượng và cơ cấu đội ngũ nhằm đáp ứng sứ mệnh của cơ sở giáo dục.
• Quản trị nhân lực theo năng lực: Phương thức quản lý dựa trên việc chuẩn hóa các tiêu chí thực thi nhiệm vụ chuyên môn và giảng dạy.

Cơ sở pháp lý của đề tài bám sát Luật Giáo dục đại học số 08/2012/QH13, Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP và Quyết định số 2133/QĐ-TTg về quy hoạch nhân lực khoa học công nghệ.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm độ tin cậy và tính khách quan, luận văn sử dụng kết hợp các nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp. Cỡ mẫu khảo sát thực chứng bao gồm toàn bộ 711 cán bộ nghiên cứu của Viện Hàn lâm tham gia làm giảng viên tại Học viện Khoa học và Công nghệ, kết hợp phát phiếu trưng cầu ý kiến tới 250 mẫu đại diện gồm cán bộ quản lý, giảng viên và học viên tại 12 khoa chuyên ngành cùng 34 viện nghiên cứu thành viên.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng dựa trên cơ cấu học hàm, học vị (Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sĩ) và lĩnh vực khoa học mũi nhọn. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm phản ánh trung thực sự phân bổ nhân lực đa ngành và tính kiêm nhiệm đặc thù. Quá trình xử lý dữ liệu sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tương quan và kiểm định độ tin cậy trên thang đo Likert thông qua phần mềm thống kê, kết hợp phương pháp chuyên gia và hồi cứu tài liệu trong mốc thời gian 2015–2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực trạng đội ngũ giảng viên tại Học viện Khoa học và Công nghệ đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

1. Cơ cấu trình độ học vị đạt chuẩn mực cao vượt trội: Tính đến tháng 6/2017, toàn bộ 711 giảng viên đều có trình độ sau đại học, bao gồm 48 Giáo sư (chiếm 6,75%), 187 Phó Giáo sư (chiếm 26,30%) và 476 Tiến sĩ (chiếm 66,95%). Tỷ lệ này cao gấp 3,5 lần mức bình quân trình độ tiến sĩ của các trường đại học truyền thống trong cả nước.

2. Năng lực nghiên cứu và công bố quốc tế mạnh mẽ: Năm 2016, lực lượng cán bộ khoa học của Viện Hàn lâm đã công bố 996 bài báo trên các tạp chí quốc tế, trong đó có 742 bài thuộc danh mục ISI (gồm 387 bài SCI và 355 bài SCI-E), đồng thời sở hữu 11 bằng sáng chế và 17 giải pháp hữu ích. Đây là nguồn tư liệu học thuật phong phú phục vụ trực tiếp cho 34 đề tài nghiên cứu sau tiến sĩ (Postdoc).

3. Hạn chế về kỹ năng và phương pháp sư phạm: Khoảng 65,4% giảng viên tham gia đào tạo chưa từng trải qua các khóa bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm đại học bài bản. Đa phần các nhà khoa học truyền đạt kiến thức dựa trên kinh nghiệm nghiên cứu cá nhân mà thiếu các kỹ năng tương tác hiện đại và thiết kế giáo trình chuẩn hóa.

4. Mâu thuẫn trong phân bổ quỹ thời gian và định mức lao động: Khoảng 78,2% cán bộ được khảo sát cho biết họ gặp áp lực lớn trong việc cân đối ngày công thực hiện các đề tài khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ với thời gian dành cho hoạt động giảng dạy và chấm luận văn sau đại học.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu thực trạng có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cơ cấu học hàm, học vị với tỷ lệ áp đảo của khối tiến sĩ và phó giáo sư (chiếm tổng cộng 93,25%), cùng bảng ma trận đối sánh năng lực công bố quốc tế giữa các khoa tự nhiên và công nghệ. Nguyên nhân cốt lõi của các điểm nghẽn nêu trên bắt nguồn từ cơ chế quản lý hành chính kép. Giảng viên của Học viện đồng thời là viên chức nghiên cứu trực thuộc 34 viện chuyên ngành, chịu sự ràng buộc nghiêm ngặt về định mức ngày công nghiên cứu theo quy chế của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Khi so sánh với các tiêu chuẩn xếp hạng đại học quốc tế như ARWU (chú trọng 40% trọng số vào công bố Nature, Science và trích dẫn ISI) hoặc bảng xếp hạng Times Higher Education (dành 30% cho uy tín nghiên cứu), Học viện sở hữu tiềm năng học thuật tương đương nhiều đại học nghiên cứu trong khu vực. Tuy nhiên, sự thiếu hụt các chính sách liên thông định mức giữa Viện nghiên cứu và Cơ sở đào tạo đã tạo ra sức ỳ, cản trở việc phát huy tối đa 100% năng suất giảng dạy của đội ngũ trí thức đầu ngành.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ nhằm phát triển đội ngũ giảng viên:

1. Đổi mới công tác quy hoạch và chuẩn hóa chức danh giảng viên: Ban Giám đốc Học viện phối hợp cùng Phòng Tổ chức - Hành chính xây dựng kế hoạch nhân lực trung hạn giai đoạn 2018–2025. Mục tiêu hướng tới việc bảo đảm 100% giảng viên giảng dạy sau đại học có công bố ISI/Scopus định kỳ và đạt chuẩn ngoại ngữ theo khung tham chiếu quốc tế.

2. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng năng lực sư phạm đại học: Phòng Đào tạo chủ trì thiết kế các khóa tập huấn ngắn hạn định kỳ 2 lần/năm về phương pháp giảng dạy tích cực, kỹ thuật xây dựng bài giảng điện tử và kỹ năng cố vấn nghiên cứu khoa học. Chỉ tiêu đặt ra là 100% cán bộ nghiên cứu tham gia đào tạo hoàn thành chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm trước năm 2020.

3. Hoàn thiện cơ chế phân bổ định mức và sử dụng nhân lực: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cần ban hành quy chế liên thông công việc, cho phép quy đổi tương đương từ 20% đến 30% quỹ thời gian thực hiện đề tài khoa học sang giờ giảng dạy và hướng dẫn học viên cao học, nghiên cứu sinh. Giải pháp này cần hoàn thành việc thể chế hóa trong quý II/2018.

4. Xây dựng chính sách đãi ngộ, tôn vinh và mở rộng chương trình Sau tiến sĩ: Phòng Quản lý khoa học và Hợp tác quốc tế triển khai quỹ khen thưởng bài báo chất lượng cao, đồng thời duy trì tối thiểu 40 đề tài Postdoc mỗi năm với mức phụ cấp nghiên cứu hấp dẫn nhằm giữ chân các nhà khoa học trẻ xuất sắc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và các giải pháp trong công trình này mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cán bộ quản lý giáo dục tại các cơ sở đào tạo đặc thù: Lãnh đạo các viện hàn lâm, học viện khoa học (như Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Học viện Nông nghiệp) có thể áp dụng mô hình quản trị tích hợp nghiên cứu - đào tạo để tối ưu hóa nguồn lực nhân sự sẵn có.

2. Nhà khoa học và nghiên cứu viên tham gia giảng dạy kiêm nhiệm: Cung cấp khung năng lực nghề nghiệp chuẩn giúp các nhà nghiên cứu nhận diện các khoảng trống về kỹ năng sư phạm, từ đó chủ động xây dựng lộ trình tự bồi dưỡng và phân bổ hợp lý quỹ thời gian công tác.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nội vụ có thể sử dụng các số liệu thực chứng của luận văn làm căn cứ sửa đổi quy chế chức danh nghề nghiệp, tiêu chuẩn mở ngành đào tạo tiến sĩ và chính sách tính định mức lao động liên thông.

4. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Tài liệu là nguồn tham khảo chất lượng cao về phương pháp luận nghiên cứu định lượng, thiết kế công cụ khảo sát thực tế và phân tích ma trận dữ liệu nhân lực học thuật trình độ cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao Học viện Khoa học và Công nghệ áp dụng mô hình 100% giảng viên là cán bộ nghiên cứu kiêm nhiệm? Mô hình này giúp tận dụng trực tiếp tiềm lực của hơn 4.000 cán bộ, trong đó có 48 Giáo sư và 187 Phó Giáo sư của Viện Hàn lâm. Điều này bảo đảm học viên được tiếp cận ngay các phòng thí nghiệm trọng điểm và các đề tài nghiên cứu cấp quốc gia.

2. Hạn chế lớn nhất của đội ngũ nhà khoa học khi chuyển sang vai trò giảng viên là gì? Khảo sát thực tế chỉ ra rằng khoảng 65,4% cán bộ nghiên cứu thiếu kỹ năng sư phạm chuyên nghiệp và phương pháp kiểm tra đánh giá hiện đại. Họ chủ yếu truyền đạt kiến thức theo kinh nghiệm cá nhân, dẫn đến mức độ tương tác với người học chưa đạt hiệu quả tối ưu.

3. Chương trình đào tạo Sau tiến sĩ (Postdoc) đóng góp như thế nào cho công tác phát triển đội ngũ? Chương trình Postdoc cấp kinh phí cho 34 đề tài và 7 nhiệm vụ khoa học mỗi năm. Đây là vườn ươm giúp các tiến sĩ trẻ tích lũy kinh nghiệm công bố quốc tế và nâng cao năng lực học thuật để nhanh chóng bổ sung vào lực lượng giảng viên kế cận.

4. Rào cản hành chính nào đang ảnh hưởng lớn nhất đến thời gian giảng dạy của nhà khoa học? Quy định quản lý nhiệm vụ khoa học hiện nay tính toán ngày công rất chặt chẽ, khiến 78,2% giảng viên phải dành phần lớn thời gian hoàn thành báo cáo đề tài. Quỹ thời gian còn lại dành cho việc soạn bài giảng và hướng dẫn luận văn bị thu hẹp đáng kể.

5. Luận văn đưa ra giải pháp nào để hài hòa giữa nhiệm vụ nghiên cứu và đào tạo? Đề tài kiến nghị cơ chế quy đổi linh hoạt từ 20% đến 30% định mức giờ nghiên cứu sang giờ giảng dạy và hướng dẫn khoa học. Biện pháp này giúp các nhà nghiên cứu an tâm cống hiến mà không bị trừ ngày công khoa học tại viện chuyên ngành.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện tiềm lực và thực trạng của 711 giảng viên sau đại học tại Học viện Khoa học và Công nghệ, phản ánh rõ nét tính vượt trội về học vị với 100% đạt trình độ tiến sĩ trở lên.
• Phát hiện những điểm nghẽn cốt lõi về sự thiếu hụt nghiệp vụ sư phạm (chiếm trên 65%) và sự chồng chéo trong cơ chế quản lý ngày công nghiên cứu - giảng dạy.
• Hệ thống hóa 5 nguyên tắc và 4 nhóm giải pháp quản trị nhân sự chiến lược nhằm chuẩn hóa năng lực, quy hoạch và đãi ngộ đội ngũ nhà khoa học làm công tác đào tạo.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng phục vụ lộ trình đổi mới mô hình đại học nghiên cứu theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW và các chuẩn mực kiểm định quốc tế giai đoạn 2018–2025.
• Các đơn vị quản lý giáo dục và các nhà khoa học cần nhanh chóng bắt tay vào việc thể chế hóa các giải pháp quy đổi định mức công tác, tạo điều kiện bứt phá cho công tác đào tạo nhân tài khoa học công nghệ của đất nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về phát triển Đội ngũ cán bộ khoa học phục vụ đào tạo sau đại học. Chương 2: Thực trạng công tác phát triển Đội ngũ cán bộ khoa học tham gia đào tạo ở Học viện KHCN. Chương 3: Biện pháp phát triển Đội ngũ cán bộ khoa học tham gia đào tạo ở Học viện KHCN. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ KHOA HỌC THAM GIA ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC 1.

Tổng quan nghiên cứu 1. Đối với phát triển nguồn nhân lực Tại Đại hội IX và XI của Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định “. nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”, “Con người và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự phát triển đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đặc biệt là công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục Việt Nam theo Nghị quyết số 29- NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam.

Việc nâng cao hiệu quả công tác quản trị nguồn nhân lực nhằm phát triển nguồn nhân lực đáp ứng các yêu cầu phát triển xã hội là một nhiệm vụ mang tính cấp bách và chiến lược. Trên thế giới hiện nay có rất nhiều các công trình đã nghiên cứu về các vấn đề phát triển nhân lực như các tác phẩm: “The small bussiness of developing people” của tác giả Annette Kerr and Marilyn Mcdougall, hay như cuốn sách “The emergence of strategic human resource development” của các tác giả: Garavan, Thomas N, Costine, Pat, Heraty, Noreen (1995) tập trung vào sự xuất hiện của khái niệm phát triển nguồn nhân lực, trong đó xem xét các vấn đề về phát triển nguồn nhân lực theo các cách tiếp cận khác nhau như thông qua chiến lược đào tạo… Tại Việt Nam hiện nay đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu, đề tài, dự án các cấp, các ngành nghiên cứu về lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực như đề tài cấp Bộ (2012): “Phát triển đội ngũ lãnh đạo và quản lý nhà nước về 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giáo dục các cấp” của PGS. Trần Ngọc Giao. Học viện Khoa học xã hội đang triển khai thực hiện dự án Phát triển đội ngũ giảng viên tại Học viện Khoa học xã hội giai đoạn 2015-2030.

Ngoài ra còn rất nhiều các bài báo, các công trình khoa học khác như cuốn sách “Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ hội nhập quốc tế” của các tác giả Bành Tiến Long, Dương Văn Quảng, Trịnh Đức Dụ (Nhà xuất bản Thế giới, 2009). Bài báo “Giáo dục với phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của Nguyễn Thị Hồng Vân, Tạp chí Phát triển giáo dục, số 4. Sách “Quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục” của TS. Phạm Văn Thuần, Trường Đại học giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Đường Vĩnh Sường với bài báo “Giáo dục, đào tạo với phát triển nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa” (Tạp chí Cộng sản, 2012). Bài báo “Giáo dục đại học: Sẽ phải chuyển hướng sang đẩy mạnh nghiên cứu khoa học” của tác giả Lệ Thu đăng trên báo Dân trí (2017). Bài báo “Đào tạo, bồi dưỡng nhân lực KH&CN: đổi mới từ cách làm” của TS. Trần Đắc Hiển trên tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Đối với phát triển đội ngũ giảng viên Dự án quốc gia nghiên cứu tổng thể về giáo dục và đào tạo và phân tích nguồn nhân lực, mã số VIE/89/022 (Dự án tổng thể về giáo dục). Công trình “Nghiên cứu việc bồi dưỡng cán bộ giảng dạy đại học và giáo viên dạy nghề” của nhóm tác giả do Phạm Thành Nghị làm chủ nhiệm. Báo cáo Sự phát triển của Hệ thống Giáo dục Đại học, Các giải pháp đảm bảo và nâng cao chất lượng đào tạo ngày 29/10/2009. Văn phòng Quốc hội và Ủy ban Văn hóa - giáo dục - thanh niên - thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội: Hội thảo khoa học “Những vấn đề đặt ra đối với giáo dục đại học ở Việt Nam” (Thông tin của Báo Tuổi trẻ, ngày 23/12/2009).

Năm 2010, nhóm cán bộ, chuyên viên Vụ Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng do ThS. Lê Thị Phương Nam, Phó Vụ 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trưởng làm Chủ nhiệm đã thực hiện đề tài “Thực trạng và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên đại học giai đoạn 2010-2015”. Đề tài đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong việc đánh giá chung về thực trạng đội ngũ giảng viên đại học (GVĐH) hiện nay, trên cơ sở đó đưa ra một số đề xuất nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ GVĐH giai đoạn 2010-2015 và kiến nghị một số nội dung chuẩn bị cho việc xây dựng Dự án Luật giáo dục đại học. Trong “Nghiên cứu khoa học của giảng viên - Yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường đại học trong giai đoạn hiện nay” của Trần Mai Ước (2013) nhấn mạnh đến giảng dạy và nghiên cứu khoa học (NCKH) là hai nhiệm vụ vừa quan trọng - bắt buộc - cần thiết của bất kỳ GVĐH nào.

Cả hai nhiệm vụ này có quan hệ hữu cơ với nhau, bổ trợ lẫn nhau. Trong đó bài viết đề cao đến nhiệm vụ NCKH của GVĐH có ảnh hưởng lớn đến chất lượng, uy tín đào tạo của đại học. Qua đó, bài viết chỉ ra 8 lợi ích thiết thực của NCKH đối với giảng viên, điển hình như NCKH giúp giảng viên đào sâu, cập nhật, trau dồi tri thức; phát triển tư duy, năng lực sáng tạo của giảng viên; gắn kết giữa lý luận và thực tiễn, lý thuyết và thực hành. Ngoài ra cũng còn có khá nhiều các công trình, luận văn, luận án đề cập đến việc phát triển đội ngũ giảng viên.

Các nội dung được đề cập đến trong các nghiên cứu đã nêu gồm nhiều góc độ khác nhau về phát triển nguồn nhân lực KHCN và nguồn nhân lực giảng viên. Tuy nhiên chưa có nghiên cứu nào đề cập cụ thể, chuyên sâu về việc phát triển đội ngũ nghiên cứu khoa học tham gia đào tạo sau đại học nói chung và phát triển đội ngũ nghiên cứu khoa học tham gia đào tạo tại Học viện KHCN nói riêng. Vì vậy việc nghiên cứu đề tài “Phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học tham gia đào tạo sau đại học ở Học viện Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam” là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn về phát triển đội ngũ giảng viên tại Học viện Khoa học và Công nghệ. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm về đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học a. Đội ngũ cán bộ: Khái niệm đội ngũ ngày nay được sử dụng rộng rãi trong cả nói và viết: đội ngũ cán bộ, đội ngũ giáo viên, đội ngũ nhân viên, đội ngũ sinh viên. Theo Đại từ điển Tiếng Việt (NXB Văn hóa thông tin) thì: “Đội ngũ là một khối đông người cùng chức năng nghề nghiệp, được tập hợp và tổ chức thành một lực lượng”.

Theo Từ điển Tiếng Việt (NXB Đà Nẵng - Viện Ngôn ngữ học): “Đội ngũ là một tập hợp gồm một số đông người cùng có chức năng nhiệm vụ hoặc nghề nghiệp hợp thành lực lượng hoạt động trong một hệ thống nhất định”. Tác giả Đặng Quốc Bảo nhận định “Đội ngũ là một tập thể người gắn kết với nhau cùng chung lý tưởng, mục đích, rang buộc nhau về vật chất, tinh thần và hoạt động theo một nguyên tắc”. Có thể nói “Đội ngũ” là một nhóm người, được tổ chức và tập hợp thành lực lượng, có cùng chức năng nghề nghiệp, có cùng chung mục đích và hướng tới một mục đích đó. Các khái niệm về đội ngũ tuy có khác nhau đôi chút nhưng đều giống nhau, đều thống nhất với nhau ở chỗ, đội ngũ là một nhóm người được tập hợp thành một lực lượng để cùng thực hiện một hay nhiều chức năng; họ có thể cùng hoặc không cùng nghề nghiệp nhưng đều có chung lý tưởng, cùng chung mục đích và gắn bó với nhau về quyền lợi vật chất và tinh thần.

Nghiên cứu khoa học: Khoa học được hiểu một cách đơn giản đó là hệ thống tri thức về tự nhiên, xã hội và tư duy về những quy luật phát triển khách quan của tự nhiên, 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xã hội và tư duy. Nó giải thích một cách đúng đắn nguồn gốc của những sự kiện đó, phát hiện ra những mối liên hệ của các hiện tượng, sự kiện nhằm vũ trang cho con người những tri thức về quy luật khách quan của thế giới hiện thực để con người áp dụng vào thực tiễn sản xuất và đời sống. Theo Vũ Cao Đàm: “NCKH nói chung là nhằm thỏa mãn về nhu cầu nhận thức và cải tạo thế giới đó là khám phá những thuộc tính bản chất của sự vật, hiện tượng; phát hiện quy luật vận động của sự vật, hiện tượng; vận dụng quy luật để sáng tạo giải pháp tác động lên sự vật hiện tượng”. Theo Nguyễn Văn Lê: “NCKH là sự tìm tòi, khám phá bản chất các sự vật nhằm thỏa mãn nhu cầu nhận thức, đồng thời sáng tạo ra các giải pháp tác động trở lại sự vật, biến đổi sự vật theo mục đích sử dụng”.

Nói một cách khái quát nhất thì NCKH là một hoạt động tìm kiếm, xem xét, điều tra, hoặc thử nghiệm. Dựa trên những số liệu, tài liệu, kiến thức… đạt được từ các thí nghiệm NCKH để phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự nhiên, xã hội và để sáng tạo phương pháp, phương tiện kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn nhằm áp dụng vào cuộc sống của con người. Con người muốn làm NCKH phải có kiến thức nhất định về lĩnh vực nghiên cứu cụ thể và cái chính là phải rèn luyện cách làm việc tự lực, có phương pháp tư duy và làm việc từ lúc ngồi trên ghế nhà trường. Cán bộ nghiên cứu khoa học: Cán bộ NCKH là người thực hiện công việc nghiên cứu khoa học, mà ở đây là những cán bộ chuyên nghiệp có trình độ (học vị) cao đẳng, đại học, thạc sĩ và tiến sĩ, có học hàm phó giáo sư, giáo sư, hoặc một số người có thể không có văn bằng chính thức, song họ cũng làm các công việc tương đương như nhà nghiên cứu/ nhà khoa học, tham gia vào quá trình tạo ra tri thức, sản phẩm và quy trình mới, tạo ra phương pháp và hệ thống mới.