CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ DỊCH VỤ VÀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH ĐƯỜNG BỘ 1. KHÁI QUÁT VỀ DỊCH VỤ VÀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ 1. Một số khái niệm * Dịch vụ và phát triển dịch vụ Các hoạt động dịch vụ đang phát triển ngày một mạnh mẽ và chiếm vị trí quan trọng trong nền kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới. Cùng điều đó, dịch vụ và các vấn đề liên quan đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu.
Tuy nhiên cho đến nay, việc đưa ra một định nghĩa thống nhất về dịch vụ vẫn còn nhiều tranh cãi. Có thể nêu ra một số định nghĩa về dịch vụ - Dịch vụ trong kinh tế học là một loại sản phẩm kinh tế, không phải là vật phẩm mà là công việc của con người dưới hình thái lao động thể lực, kiến thức và kỹ năng chuyên nghiệp, khả năng tổ chức và thương mại (Từ điển kinh tế - kinh doanh Anh-Việt). - Dịch vụ là một thứ hàng hoá mà việc cung ứng nó không phải là chuyển giao quyền sở hữu mà chỉ là đem lại lợi ích nào đó cho bên tiếp nhận. - "Dịch vụ là một hoạt động hoặc một lợi ích mà một bên có thể cung cấp cho bên kia mà về bản chất là vô hình và không đem lại một sự sở hữu cái gì cả" (Philip Kotler, 1999) [20, tr.
- Dịch vụ là những lao vụ được thực hiện không liên quan đến sản xuất hàng hóa. - Dịch vụ là phi vật thể, không sờ mó được. - Dịch vụ theo nghĩa hẹp là những hoạt động không sản xuất ra của cải vật chất, do những người bỏ sức lao động cung cấp hiệu quả vô hình mà Luan van 7 không có sản phẩm hữu hình. Theo nghĩa rộng, đó là những hoạt động đưa lao động sống vào sản phẩm vật chất để thỏa mãn nhu cầu nào đó của người khác.
- Dịch vụ là một sản phẩm kinh tế không phải là một vật phẩm mà là công việc của con người dưới hình thái lao động thể lực, kiến thức và kỹ năng chuyên nghiệp, khả năng tổ chức và ngoại thương. Tóm lại, có thể định nghĩa dịch vụ một cách chung nhất là: Dịch vụ là hoạt động có ích của con người tạo ra những sản phẩm dịch vụ, không tồn tại dưới hình thái sản phẩm, không dẫn đến việc chuyển quyền sở hữu nhằm thỏa mãn đầy đủ, kịp thời, thuận tiện và văn minh các nhu cầu sản xuất và đời sống xã hội của con người. - Phát triển dịch vụ là làm gia tăng lượng khách hàng sử dụng dịch vụ, gia tăng lượng cung cấp, gia tăng các kênh phân phối, ., nhằm gia tăng về lượng giá trị và hiệu quả của nhà cung cấp dịch vụ cung cấp cho khách hàng. * Dịch vụ vận tải hành khách đường bộ - Dịch vụ vận tải là những dịch vụ liên quan đến việc phục vụ và khai thác các hoạt động vận tải, bao gồm vận tải hàng không, vận tải đường thủy, đường sắt và đường bộ.
- Dịch vụ vận tải hành khách là những dịch vụ liên quan đến việc phục vụ và khai thác các yếu tố nhằm phục vụ cho nhu cầu đi lại của con người. - Dịch vụ vận tải hành khách đường bộ là hoạt động sử dụng phương tiện giao thông đường bộ để vận chuyển hành khách trên đường bộ. - Dịch vụ vận tải hành khách theo tuyến cố định là có xác định bến đi, bến đến và xe chạy theo lịch trình, hành trình quy định, các điểm dừng để lấy khách, các điểm đỗ cho khách nghỉ ngơi cũng xác định trong hành trình chạy xe. - Dịch vụ vận tải hành khách không theo tuyến cố định là loại hình vận tải mà hành trình, lịch trình theo yêu cầu của khách.
Luan van 8 - Người vận tải hành khách đường bộ là tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện giao thông đường bộ để thực hiện hoạt động vận tải hành khách đường bộ. * Phát triển dịch vụ vận tải hành khách đường bộ - Phát triển dịch vụ vận tải hành khách đường bộ là gia tăng giá trị dịch vụ bằng việc mở rộng quy mô cung ứng, nâng cao chất lượng dịch vụ, mở rộng mạng lưới và đa dạng hóa chủng loại dịch vụ cho khách hàng nhằm mang lại hiệu qủa cao hơn cho các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ. Phân loại dịch vụ vận tải hành khách đường bộ Căn cứ vào đặc thù dịch vụ vận tải hành khách đường bộ được phân thành các loại hình sau: - Dịch vụ vận tải hành khách đường bộ theo tuyến cố định có xác định bến đi, bến đến với lịch trình, hành trình nhất định; - Dịch vụ vận tải hành khách đường bộ bằng xe buýt theo tuyến cố định có các điểm dừng đón, trả khách và xe chạy theo biểu đồ vận hành với cự ly, phạm vi hoạt động nhất định; - Dịch vụ vận tải hành khách đường bộ bằng xe taxi có lịch trình và hành trình theo yêu cầu của hành khách; cước tính theo đồng hồ tính tiền; - Dịch vụ vận tải hành khách đường bộ theo hợp đồng, phục vụ không theo tuyến cố định mà được thực hiện theo hợp đồng vận tải [30]. Đặc điểm của dịch vụ vận tải hành khách đường bộ Sử dụng phương tiện giao thông đường bộ để vận chuyển con người nên có tính an toàn cao.
Quá trình sản xuất và tiêu dùng dịch vụ vận tải hành khách xảy ra đồng thời, với sự tham gia của hành khách và người vận tải. Chi phí đầu tư ban đầu rất lớn, doanh thu nhỏ, lẻ. Chi phí dịch vụ vận tải hành khách đường bộ sẽ khác nhau theo từng Luan van 9 loại dịch vụ, và khác nhau khi cùng loại dịch vụ nhưng chủng loại phương tiện khác nhau. Ý nghĩa của việc phát triển dịch vụ vận tải hành khách đường bộ - Giải quyết công ăn việc làm cho người lao động, nâng cao tay nghề, kích thích phát triển các ngành kinh tế khác như trồng trọt, chăn nuôi, xây dựng, công nghiệp, công nghiệp ô tô nhằm tăng thu nhập cho xã hội và thu ngân sách cho Quốc gia.
- Góp phần quan trọng trong việc mở rộng quan hệ kinh tế quốc tế. - Sẽ thu hút sự dịch chuyển người dân của các vùng miền khác nhau, góp phần mở rộng giao lưu đến các miền khác nhau của đất nước, các quốc gia đồng thời thể hiện vị trí của ngành vận tải hành khách Việt Nam trên thị trường Quốc tế. - Dịch vụ vận tải hành khách đường bộ có vai trò đặc biệt trong việc tạo ra giá trị của dịch vụ vận tải, góp phần đáng kể giao thương kinh tế giữa các vùng miền. NỘI DUNG CỦA PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VẬN TẢI HÀNH KHÁCH ĐƯỜNG BỘ Các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ nhận ra rằng, quá trình cải thiện hiệu quả kinh doanh bao gồm việc nhấn mạnh lại vấn đề phát triển dịch vụ.
Phát triển dịch vụ không chỉ cung cấp tiềm lực gia tăng lợi nhuận mà còn thông qua những thử thách mới và lợi ích mới để mang lại sức sống mới cho doanh nghiệp. Nhấn mạnh lại vấn đề phát triển dịch vụ không có nghĩa là coi nhẹ hiệu suất kinh doanh mà đừng để vấn đề hiệu suất kinh doanh chiếm chủ đạo. Đối với một chiến lược dài hạn thành công thì cả hai mặt đó đều cần thiết. Phát triển quy mô dịch vụ Phát triển quy mô dịch vụ vận tải hành khách đường bộ là làm gia tăng Luan van 10 lượng khách hàng sử dụng dịch vụ, gia tăng lượng dịch vụ cung ứng, gia tăng mạng lưới cung cấp, ., nhằm gia tăng về lượng giá trị mà nhà cung cấp dịch vụ cung cấp cho khách hàng.
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, nhu cầu sử dụng dịch vụ vận tải hành khách đường bộ không ngừng gia tăng về cả tầng suất sử dụng cũng như chủng loại. Nhu cầu đó không chỉ giới hạn ở các dịch vụ hiện tại mà còn gia tăng nhu cầu sử dụng nhiều loại dịch vụ hiện đại hơn, có nhiều tiện ích hơn cho khách hàng. Vì vậy, các doanh nghiệp phải luôn phát triển quy mô dịch vụ của mình để đáp ứng được nhu cầu của khách hàng, đồng thời có thể mở rộng và gia tăng thị phần của mình nhằm mang lại hiệu quả kinh doanh cho doanh nghiệp. Việc phát triển quy mô dịch vận tải hành khách đường bộ được xem xét dựa trên các yếu tố sau: - Quy mô kết quả + Giá trị sản lượng của ngành dịch vụ vận tải hành khách đường bộ là kết quả đạt được trong hoạt động kinh doanh sau một chu kỳ nhất định và được thể hiện bằng tổng doanh thu của ngành.
+ Giá trị sản lượng và sự gia tăng giá trị sản lượng hàng năm từ các hoạt động của doanh nghiệp cung ứng dịch vụ VTHK đường bộ không ngừng gia tăng. Đây là kết quả tổng hợp của sự đa dạng, sự phát triển và đương nhiên là cả chất lượng dịch vụ cũng phải được tăng lên. Bởi nếu chất lượng không được nâng cao, không đảm bảo thì sự đa dạng và phát triển các dịch vụ sẽ không có ý nghĩa vì không được khách hàng chấp thuận. + Tổng giá trị của ngành dịch vụ vận tải hành khách thể hiện sự phối hợp các nguồn lực, các yếu tố sản xuất.
Nó thể hiện sự lớn mạnh về vốn, lao động, máy móc thiết bị, công nghệ và lợi thế sản xuất kinh doanh. Nếu các nguồn lực này được tăng cường đầu tư đồng bộ thì tổng giá trị của ngành Luan van 11 ngày càng phát triển. + Gia tăng khối lượng, lượng luân chuyển Khối lượng hành khách (HK) đường bộ là lượng hành khách mà phương tiện chở được, nhưng không xét tới khoảng cách vận chuyển. Chỉ tiêu này được tính bằng hành khách, và thường được ký hiệu là Q.
Lượng hành khách đường bộ luân chuyển là lượng hành khách vận chuyển trên một khoảng cách nhất định. Chỉ tiêu này được tính bằng HK.Km và thường được ký hiệu là P. Cách tính như sau: P = Q.Lbq Trong đó: Lpq là cự ly vận chuyển bình quân. Gia tăng khối lượng hành khách đường bộ bằng việc tăng cường số chuyến, rút ngắn các công đoạn khác nhằm đưa phương tiện vào hoạt động nhanh hơn để gia tăng số chuyến nhằm tăng khối lượng hành khách được vận chuyển lên.
Lượng hành khách luân chuyển được đánh giá như một khái niệm về hiệu quả trong dịch vụ vận tải hành khách đường bộ, lượng hành khách luân chuyển được tính là nghìn người trên một ki-lô-mét.