Phát Triển Cụm Liên Kết Ngành Tại Vùng Kinh Tế Trọng Điểm Bắc Bộ Trong Bối Cảnh Hội Nhập Quốc Tế

Khám phá cách phát triển cụm liên kết ngành tại vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

• Tác giả: Lê Thị Thương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Đình Tài
• Trường học: Viện Nghiên Cứu Quản Lý Kinh Tế Trung Ương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Phát Triển Cụm Liên Kết Ngành Tại Vùng Kinh Tế Trọng Điểm Bắc Bộ Trong Bối Cảnh Hội Nhập Quốc Tế
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Cụm Liên Kết Ngành Bắc Bộ SEO

Phát triển cụm liên kết ngành (CLKN) ngày càng được coi là công cụ quan trọng để thúc đẩy phát triển sản xuất, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Xu hướng tập trung địa lý của các công ty trong cùng ngành đã được nghiên cứu rộng rãi, nhấn mạnh lợi ích từ giao dịch giảm chi phí, hiệu quả tăng, chia sẻ kiến thức và hợp tác hiệu quả hơn. Các CLKN tạo ra lợi thế cạnh tranh ở cấp độ cụm. Nhiều tác giả nhắc đến tác phẩm của Alfred Marshall nhấn mạnh CLKN mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, kinh tế địa phương và quốc gia. Sự liên kết, hợp tác giữa các DN trong CLKN là then chốt để tạo nên sự thành công. Các DN tham gia vào chuỗi giá trị sản xuất từ khâu cung cấp nguyên vật liệu đến khâu đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng. CLKN có vai trò lớn trong việc tổ chức mối quan hệ liên kết giữa các chủ thể kinh tế. CLKN được coi là động lực tăng trưởng và đã trở thành một công cụ chính sách phổ biến để tăng sức cạnh tranh.

1.1. Bản Chất và Vai Trò của Cụm Liên Kết Ngành

Các nghiên cứu tập trung vào bản chất của CLKN, kinh nghiệm nước ngoài về hình thành và phát triển CLKN ở những ngành và những vùng khác nhau. Những công trình nghiên cứu này cũng chỉ ra các nhân tố khác nhau tác động đến sự hình thành các CLKN và nhận định việc hình thành và phát triển CLKN là một vấn đề tất yếu. Tuy nhiên, việc xác định cụ thể mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến sự hình thành, phát triển của CLKN trong bối cảnh hội nhập quốc tế cũng như xác định bộ tiêu chí đánh giá sự phát triển này từ đó đưa ra các chính sách, giải pháp để thúc đẩy phát triển các CLKN phù hợp với từng ngành, từng lĩnh vực, từng vùng vẫn còn nhiều bàn luận.

1.2. Thực Trạng Phát Triển Cụm Liên Kết Ngành ở Việt Nam

Sự hình thành các CLKN ở Vùng Kinh tế trọng điểm Bắc Bộ (Vùng KTTĐ Bắc Bộ) phần lớn là tự phát, không có sự can thiệp trực tiếp có chủ ý ban đầu của Chính phủ. Việc hình thành các cụm này được chủ động dẫn dắt bởi các nhà đầu tư nước ngoài. Do đó, mối liên kết kinh tế giữa các CLKN với nền kinh tế địa phương chưa thực sự phát huy mạnh. Điều này làm giảm tác động lan tỏa của CLKN tới phát triển kinh tế - xã hội của các địa phương. Đặc biệt, các mối liên kết với các nước phát triển, các cụm ngành kinh tế chưa đủ mạnh. Năng suất lao động chưa được cải thiện đáng kể.

II. Thách Thức Phát Triển Cụm Liên Kết Ngành Phân Tích

Việc cơ cấu CLKN theo hướng tăng cường tính liên kết còn nhiều hạn chế. Các khu công nghiệp, khu kinh tế chủ yếu phát triển đa lĩnh vực, chưa hình thành được các tác nhân lõi để phát triển cụm liên kết ngành. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 32/QĐ-TTg ngày 13/1/2015 phê duyệt chương trình đồng bộ phát triển và nâng cấp cụm ngành và chuỗi giá trị sản xuất các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh. Vùng KTTĐ Bắc Bộ sẽ là địa bàn được chú trọng đầu tư. Vùng này có nhiều tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống kết cấu hạ tầng, đi đầu trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thúc đẩy, hỗ trợ các vùng khác cùng phát triển. Nó tập trung đầy đủ các nhân tố hình thành và phát triển các CLKN.

2.1. Vấn Đề Liên Kết Yếu và Thiếu Đa Dạng Thị Trường

Các CLKN đều được hình thành và phát triển một cách tự nhiên nhưng nó đã có những đóng góp đáng kể. Thời gian tới, việc hội nhập ngày càng sâu rộng vào đời sống kinh tế thế giới thông qua việc kí kết và thực hiện các hiệp định thương mại tự do và tham gia vào Hiệp định Đối tác Toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTTP) sẽ tạo ra những cơ hội to lớn và thách thức gay gắt đối với các doanh nghiệp và các ngành. Cùng với việc tổ chức lại sản xuất của doanh nghiệp, phương thức phát triển CLKN như thế nào để tác động hiệu quả nhất đến phát triển kinh tế Vùng KTTĐ Bắc Bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế luôn là vấn đề cấp thiết.

2.2. Tiềm Năng và Lợi Thế Của Vùng Kinh Tế Trọng Điểm

Vùng KTTĐ Bắc Bộ bao gồm 7 tỉnh và thành phố: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc. Đây là trung tâm kinh tế năng động và là đầu tàu kinh tế quan trọng của cả nước. Vùng này có nhiều tiềm năng, lợi thế về vị trí địa lý, hệ thống kết cấu hạ tầng, đi đầu trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thúc đẩy, hỗ trợ các vùng khác cùng phát triển. Nó tập trung đầy đủ các nhân tố hình thành và phát triển các CLKN: cơ sở đào tạo và nghiên cứu, tổ chức trung gian, nguồn nhân lực, vốn đầu tư, môi trường kinh doanh, môi trường sống cho nhà đầu tư và cơ sở hạ tầng.

III. Cách Xây Dựng Tiêu Chí Đánh Giá Cụm Liên Kết Ngành

Luận án góp phần hoàn thiện hơn cơ sở lý luận về CLKN và phát triển CLKN bao gồm: Luận án đưa ra khái niệm về CLKN và phát triển CLKN. Luận án xây dựng bộ tiêu chí đánh giá sự phát triển của CLKN trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Luận án xây dựng và hoàn thiện hệ thống khung lý thuyết phân tích, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng phát triển CLKN tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Luận án sử dụng chỉ tiêu mức độ tương đồng khu vực về lao động (LQ) là một căn cứ quan trọng để xác định mức độ hình thành và phát triển của CLKN.

3.1. Xây dựng Khung Lý Thuyết Phân tích CLKN Bắc Bộ

Luận án khẳng định sự hình thành và phát triển của các CLKN dệt may, điện tử đã được các nghiên cứu trước đó chứng minh vẫn tiếp tục phát triển đến giai đoạn hiện nay. Đồng thời thông qua việc tính toán chỉ tiêu LQ, luận án đã phát hiện được mức độ hình thành và phát triển của CLKN ô tô tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ.

3.2. Các Chỉ Số Đánh Giá Mức Độ Liên Kết và Phát Triển

Luận án phân tích, đánh giá và cung cấp bằng chứng thực tế về thực trạng phát triển các CLKN dệt may, điện tử và ô tô tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ về số lượng các chủ thể liên kết trong cụm, về loại hình và quy mô các CLKN, về mối liên kết của các chủ thể trong CLKN. Trên cơ sở phân tích SWOT, luận án chỉ ra và kết luận về những điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức về CLKN Vùng KTTĐ Bắc Bộ.

3.3. Phân tích SWOT cho Cụm Liên Kết Ngành

Từ đó, đưa ra các định hướng về tiêu thụ sản phẩm, các chính sách quản lý Nhà nước, đào tạo đội ngũ lao động, áp dụng thành tựu chuyển giao công nghệ nhằm phát triển CLKN Vùng KTTĐ Bắc Bộ. Luận án đã lựa chọn mô hình SEM để phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển CLKN tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ và kiểm định mô hình đó, các yếu tố được xác định bao gồm: Vai trò của Nhà nước, Khả năng liên kết hợp tác của các DN trong cụm, Nguồn tài chính, Môi trường kinh doanh, Cơ sở hạ tầng, Chất lượng lao động.

IV. Giải Pháp Thúc Đẩy Phát Triển Cụm Liên Kết Ngành

Luận án đề xuất các nhóm giải pháp nhằm phát triển CLKN tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế góp phần thực hiện các mục tiêu, định hướng và chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển CLKN tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ trong thời gian tới. Theo M. Porter (1990), chính sách phát triển cụm liên kết ngành (CLKN) ngày càng trở nên phổ biến như một công cụ thúc đẩy phát triển sản xuất ở các nền kinh tế.

4.1. Nâng Cao Chất Lượng Nguồn Nhân Lực Giải Pháp

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố then chốt. Cần đầu tư vào giáo dục và đào tạo nghề để cung cấp lực lượng lao động có kỹ năng phù hợp với yêu cầu của các ngành công nghiệp trong cụm. Đồng thời, cần có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ cho người lao động. Đảm bảo lực lượng lao động chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển.

4.2. Cải Thiện Môi Trường Kinh Doanh Bí Quyết Thành Công

Cải thiện môi trường kinh doanh là yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp trong cụm. Cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và thông tin. Đảm bảo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng và cạnh tranh.

4.3. Tăng Cường Khả Năng Liên Kết và Hội Nhập Yếu Tố

Tăng cường khả năng liên kết và hội nhập là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh của các cụm. Cần khuyến khích các doanh nghiệp hợp tác, liên kết trong chuỗi giá trị, tạo thành mạng lưới sản xuất, cung ứng và phân phối hiệu quả. Đồng thời, cần tăng cường kết nối với các thị trường quốc tế, tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu để mở rộng thị trường và tiếp cận công nghệ mới.

V. Ứng Dụng Mô Hình SEM Phân Tích Cụm Liên Kết Ngành

Luận án đã sử dụng chỉ tiêu mức độ tương đồng khu vực về lao động (LQ) là một căn cứ quan trọng để xác định mức độ hình thành và phát triển của CLKN. Đồng thời thông qua việc tính toán chỉ tiêu LQ, luận án đã phát hiện được mức độ hình thành và phát triển của CLKN ô tô tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ. Luận án phân tích, đánh giá và cung cấp bằng chứng thực tế về thực trạng phát triển các CLKN dệt may, điện tử và ô tô tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ. Luận án đã lựa chọn mô hình SEM để phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển CLKN tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ.

5.1. Kiểm Định Mô Hình Phân Tích Yếu Tố Ảnh Hưởng

Luận án lựa chọn mô hình SEM và kiểm định các yếu tố tác động đến phát triển CLKN, bao gồm: Vai trò của Nhà nước, Khả năng liên kết hợp tác của các DN trong cụm, Nguồn tài chính, Môi trường kinh doanh, Cơ sở hạ tầng, Chất lượng lao động. Kết quả phân tích cho thấy mức độ tác động và vai trò quan trọng của từng yếu tố tới sự phát triển chung của cụm liên kết ngành.

5.2. Đánh Giá Kết Quả Mô Hình và Hàm Ý Chính Sách

Dựa trên kết quả mô hình SEM, luận án đưa ra các hàm ý chính sách cụ thể nhằm thúc đẩy phát triển CLKN tại Vùng KTTĐ Bắc Bộ. Các chính sách này tập trung vào việc cải thiện các yếu tố có tác động mạnh nhất tới sự phát triển của cụm liên kết ngành, bao gồm cả chính sách về hỗ trợ tài chính, phát triển cơ sở hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

VI. Tương Lai Cụm Liên Kết Ngành Bắc Bộ Triển Vọng

Việc hội nhập ngày càng sâu rộng vào đời sống kinh tế thế giới thông qua việc kí kết và thực hiện các hiệp định thương mại tự do và tham gia vào Hiệp định Đối tác Toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTTP) sẽ tạo ra những cơ hội to lớn và thách thức gay gắt đối với các doanh nghiệp và các ngành. Cùng với việc tổ chức lại sản xuất của doanh nghiệp, phương thức phát triển CLKN như thế nào để tác động hiệu quả nhất đến phát triển kinh tế Vùng KTTĐ Bắc Bộ trong bối cảnh hội nhập quốc tế luôn là vấn đề cấp thiết. Tương lai phát triển của CLKN gắn liền với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Vùng và của cả nước.

6.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững và Hội Nhập Toàn Cầu

Để phát triển CLKN bền vững, cần có định hướng rõ ràng về phát triển các ngành công nghiệp chủ lực, tập trung vào các ngành có giá trị gia tăng cao, có khả năng cạnh tranh quốc tế và thân thiện với môi trường. Đồng thời, cần tăng cường hội nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu, mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút đầu tư nước ngoài vào các cụm liên kết ngành.

6.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về CLKN

Trong bối cảnh kinh tế và chính trị thế giới liên tục biến động, việc nghiên cứu về cụm liên kết ngành cần tiếp tục được đẩy mạnh. Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các hiệp định thương mại tự do, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, và các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của các CLKN. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu chuyên sâu về từng ngành công nghiệp cụ thể để đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH VÀ KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến thực trạng và các yếu tố ảnh hưởng đến thực trạng phát triển cụm liên kết ngành 1. Các công trình liên quan đến cụm liên kết ngành * Lý thuyết tập trung cổ điển Mashall A.

(1920) trong nghiên cứu“Principle of Economics”, đưa ra khái niệm “cụm liên kết ngành” vào cuối thế kỉ 19, bắt nguồn từ việc nghiên cứu về sự tập trung sản xuất công nghiệp ở miền bắc nước Anh. Marshall đã đề cập tới sự năng động công nghệ của các khu công nghiệp nước Anh, ông không phân biệt rõ giữa việc đóng cơ sở như là một biện pháp để giảm chi phí sản xuất trong điều kiện thị trường không ổn định với việc chọn vị trí như là một nền tảng của hành trình công nghệ của một ngành công nghiệp. Theo quan điểm của Marshall, cần có ba điều kiện để hình thành một khu vực công nghiệp, bao gồm: (1) lao động, (2) các doanh nghiệp chuyên môn hóa và (3) khả năng đem tới hiệu ứng lan tỏa thông qua hoạt động chuyển giao bí quyết và ý tưởng bên trong khu vực. Ohlin (1933) trong nghiên cứu “Interregional and international”, Trade Webber (1909) “Theory of the location of industries”.

Lý thuyết tập trung cổ điển của Marshall được tiếp thu và phát triển thêm bởi Weber và Ohlin. Các học giả này đã chỉ ra ba lực tác động chính ảnh hưởng đến việc lựa chọn vị trí sản xuất của doanh nghiệp là chi phí vận tải, chi phí lao động và tính kinh tế nhờ hội tụ. Các học giả này cũng đã thảo luận về tầm quan trọng của sự tích tụ công nghiệp theo khu vực địa lý trong mối quan hệ với những biến chuyển lớn đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu và vai trò của sự tích tụ này đối với phát triển kinh tế cũng như cơ cấu kinh tế của các quốc gia, vùng, và địa phương. * Lý luận địa lý kinh tế mới Krugman P.

(1991) trong nghiên cứu“Geography and Trade Krugman”, là người đề xuất ra lý thuyết Địa lý kinh tế mới. Trong lý thuyết này, ông áp dụng lý thuyết thương mại quốc tế trong phân tích các vấn đề về địa lý, tạo ra sự nối kết 7 giữa hai mảng nghiên cứu này. Theo ông, các hãng có xu hướng xác định vị trí sản xuất của mình ở những nơi “trung tâm” đông đúc dân cư và vốn, vì tận dụng được lợi thế nhờ quy mô. Nhưng việc này sẽ dẫn tới việc dân cư - vừa là người cung cấp lao động vừa là người tiêu dùng.

Họ sẽ càng di chuyển nhiều tới những “trung tâm” này vì ở đó có tính lợi thế quy mô cao hơn, cũng có nghĩa là giá cả hàng hóa rẻ hơn và sản phẩm đa dạng hơn. Điều này giải thích quá trình đô thị hóa và di cư ở trong lòng các quốc gia, từ những nơi thưa thớt dân cư tới những nơi đông dân hơn. Tuy nhiên, tập trung hóa vốn và lao động không phải là khả năng duy nhất. Sự hạn chế tập trung hóa chính là ở chi phí vận chuyển.

Chi phí vận chuyển tới người tiêu dùng sẽ cao nếu như các hãng tập trung hóa ở một khu vực nhất định trong quốc gia. Do đó, quyết định lựa chọn địa điểm sản xuất của các hãng phụ thuộc vào tương quan giữa việc tận dụng lợi thế quy mô và việc tiết kiệm chi phí vận chuyển. Giảm chi phí vận chuyển sẽ dẫn tới quá trình tập trung hóa và đô thị hóa. Và nguồn gốc hình thành cụm ngành phần nhiều là do lợi thế kinh tế nhờ quy mô hơn là do lợi thế so sánh.

Krugman còn cho rằng việc hình thành các cụm ngành có tính ngẫu nhiên, đồng thời nhờ sự mở rộng quy mô kinh tế một cách bền vững. * Trường phái chuyên môn hóa linh hoạt Piore and Sabel (1984) trong nghiên cứu“The Second Industrial Divide: Possibilies for Prosperity”, cho rằng đến cuối thế kỉ 20 đã xuất hiện sự chuyên môn hóa công nghiệp lần thứ 2 – đó là sự chuyên môn hóa theo vùng, được tổ chức quanh mạng lưới các nhà sản xuất quy mô nhỏ. Việc phát triển cụm ngành theo chiều ngang tạo ra sự hấp dẫn vì ngay cả doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng có thể tham gia vào cụm ngành. * Hệ thống đổi mới vùng Cooke P.

(1998) trong nghiên cứu“Introduction: Origins of the concept”, theo quan điểm này cho rằng việc tạo ra nền tảng tri thức được xem là yếu tố cốt lõi để tạo nên năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và khả năng cạnh tranh của một quốc gia. Từ những tri thức mới được tạo ra, cùng với sự chia sẻ, học hỏi lẫn nhau, các doanh nghiệp sẽ được tập hợp lại với nhau thành một cụm. Quan điểm cho rằng sự gẫn gũi về mặt địa lý có tác động rõ rệt đến sự đổi mới, chuyển giao trí thức và tăng trưởng kinh tế sẽ ngày càng có nhiều thay đổi tích cực hơn. * Năng lực cạnh tranh 8 Michael Porter (1990) trong nghiên cứu“The competition Advantage of Nations”, và Michael Porter (1998) trong nghiên cứu“Cluster and Competition”, thuật ngữ “cụm liên kết ngành” trở nên phổ biến sau khi được Micheal Porter nhắc tới khẳng định “chính sách cụm liên kết ngành thành công được xem là một mô hình về phát triển lợi thế cạnh tranh khu vực”.

Khái niệm cụm ngành này được xây dựng dựa trên hai trụ cột quan trọng. Đầu tiên và quan trọng nhất là vai trò của sự tập trung về mặt địa lý của hoạt động kinh tế. Việc nhấn mạnh vào vai trò của sự tập trung này trong lý thuyết cụm ngành đem lại nhiều hiểu biết sâu sắc mới về bản chất của cạnh tranh và về vai trò của vị trí đối với lợi thế so sánh. Sự tồn tại phổ biến của cụm ngành gợi ý rằng NLCT của mỗi công ty và của mỗi ngành công nghiệp không chỉ do bản thân công ty hay ngành công nghiệp ấy quyết định, mà phụ thuộc rất nhiều vào “hệ sinh thái” - hay cụm ngành, trong đó bao gồm công ty và ngành công nghiệp tồn tại.

Cột trụ thứ hai là tính “liên kết” và “liên quan”. Cụm ngành không phải là một tập hợp rời rạc của một nhóm công ty bất kỳ mà nó được gắn kết bởi sự tương hỗ và được cộng hưởng bởi tác động lan tỏa tích cực. Nói cách khác, sức mạnh chung của cụm ngành lớn hơn tổng sức mạnh của các thành viên riêng lẻ gộp lại. Porter cung cấp các nguyên lý cụm cho các cụm quốc gia và quốc tế, nhưng ông đã sớm nhận ra sự thích hợp của các cụm ngành trong nội bộ quốc gia.

Một CLKN giống như chuỗi giá trị trong sản xuất hàng hoá - dịch vụ, trong đó các ngành công nghiệp được liên kết với nhau bởi dòng hàng hoá và dịch vụ, chặt hơn và mạnh hơn dòng liên kết chúng với phần còn lại của nền kinh tế. Các quan hệ trong CLKN được phân thành 3 loại: (1) Quan hệ mua - bán bởi sự tập trung và tích hợp dọc giữa quá trình sản xuất chính với các đầu vào và kênh phân phối hàng hoá và dịch vụ; (2) Quan hệ giữa các đối thủ cạnh tranh và các đối tác nhằm khai thác thông tin về sản phẩm và qui trình, mở rộng sự cải tiến và các liên kết chiến lược; và (3) Quan hệ giữa thị phần và nguồn tài nguyên bằng sự chia sẻ công nghệ, lực lượng lao động và thông tin. Theo lập luận của Porter, có các điểm khác biệt giữa chính sách CLKN và chính sách ngành truyền thống. Vấn đề đặt ra là các nhà phân tích chính sách muốn biết cụm nào là quan trọng, và hầu hết các nhà hoạch định chính sách đều tin rằng phân tích cụm được thiết kế để nhận diện những cụm cho phát triển kinh tế khu vực.1: Bảng so sánh chính sách truyền thống và chính sách cụm liên kết ngành Chính sách ngành truyền thống Chính sách cụm liên kết ngành • Nhắm đến các ngành và lĩnh vực • Tất cả CLKN đều góp phần phát triển mong đợi chung • Tập trung vào các công ty nội địa • Tăng cường năng lực các công ty nội địa • Can thiệp vào cạnh tranh thị và nước ngoài trường (bảo hộ, khuyến khích • Ít gặp trở ngại hay ràng buộc về năng lực ngành, trợ cấp) • Nhấn mạnh vào các liên kết chéo giữa • Tập trung hóa các quyết định ở các ngành/bổ sung.

cấp quốc gia • Khuyến khích năng lực ở cấp địa phương hay khu vực Nguồn: Micheal Poter Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển cụm liên kết ngành: - Môi trường kinh doanh - Các ngành phụ trợ - Dịch vụ phát triển kinh doanh (BDS) - Định hướng chung trong phát triển quần thể ngành Bảng 1.2: Tổng hợp các lý thuyết về cụm liên kết ngành Các trường phái Động cơ của tập trung Tác giả nghiên cứu lý thuyết công nghiệp Lý thuyết tập trung cổ - Thị trường lao động dồi dào Mashall (1890), Weber điển - Chia sẻ đầu vào (1929), Ohlin (1933), Sonobe & Otsuka (2006) - Chia sẻ thông tin - Cắt giảm chi phí vận tải Kinh tế học địa lý / - Các lực tập trung hướng tâm Krugman (1991) Địa lý kinh tế mới - Các lực phân tán (ly tâm) 10 Các trường phái Động cơ của tập trung Tác giả nghiên cứu lý thuyết công nghiệp Trường phái chuyên - Mạng lưới xã hội Piore & Sable (1984) môn hóa linh hoạt - Mối quan hệ cá nhân - Luồng thông tin ngầm Hệ thống đổi mới - Tạo ra và chia sẻ tri thức Cooke and Morgan vùng - Đổi mới, học hỏi (1988), Malmaberg & Makell (2002) Năng lực cạnh tranh - Lợi thế cạnh tranh vùng (hợp Porter (1990) tác và cạnh tranh; liên kết với các tổ chức; nguồn lực và cơ sở hạ tầng vùng) Nguồn: Tổng hợp của tác giả Thomas Andersson, Jens Sorvik, Sylvia Schwaag Serger, Emily Wise (2004) trong nghiên cứu“The cluster policies whitebook”, cho rằng ngày nay các cụm ngành đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển, đổi mới, cạnh tranh và tăng trưởng. Các cụm ngành bị ảnh hưởng bởi các chủ thể khác nhau, bao gồm chính phủ hay các tổ chức công cộng khác ở cấp quốc gia và khu vực. Tuy nhiên, khía cạnh chính sách trong các cụm ngành vẫn còn gây tranh cãi. Sách trắng nhằm mục đích hệ thống các cơ hội và thách thức cho việc hoạch định chính sách phát triển cụm ngành.

Cuốn sách cung cấp khung nghiên cứu và cách tiếp cận về chính sách phát triển các cụm ngành.