Hà Nội: Phát Huy Giá Trị Di Tích Lịch Sử - Văn Hóa Tại Huyện Chương Mỹ

Huyện Chương Mỹ, nằm ở phía Tây Nam Hà Nội, là một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và lịch sử. 110 trang · Học viện hành chính quốc gia · 2024.

• Tác giả: Vũ Thị Quỳnh Nga
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Văn Linh
• Trường học: Học viện hành chính quốc gia
• Chuyên ngành: Văn hóa truyền thông
• Đề tài: Phát Huy Giá Trị Di Tích Lịch Sử - Văn Hóa Tại Huyện Chương Mỹ, Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TRUYỀN THÔNG PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA
• 1.1. Cơ sở lý luận về truyền thông
• 1.2. Khái niệm truyền thông. Vai trò của truyền thông
• 1.3. Mô hình truyền thông
• 1.4. Phân loại truyền thông
• 1.5. Cơ sở lý luận về di tích lịch sử - văn hóa
• 1.6. Khái niệm di tích lịch sử - văn hóa
• 1.7. Phân loại di tích lịch sử - văn hóa
• 1.8. Ý nghĩa của di tích lịch sử - văn hóa
• 1.9. Cơ sở lý luận về truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa
• 1.10. Khái niệm giá trị di tích lịch sử - văn hóa. Khái niệm phát huy
• 1.11. Khái niệm phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa. Vai trò của truyền thông trong vấn đề phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRUYỀN THÔNG PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CHƯƠNG MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Những yếu tố ảnh hưởng đến truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 2.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 2.1.2. Đặc điểm kinh tế – xã hội
• 2.1.3. Đặc điểm các di tích lịch sử - văn hóa
• 2.1.4. Đặc điểm của chủ thể và đối tượng truyền thông
• 2.2. Những vấn đề liên quan đến chủ thể và đối tượng truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 2.2.1. Đối với các cấp chính quyền trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 2.2.2. Đối với quần chúng nhân dân địa phương trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 2.2.3. Đối với các cơ sở giáo dục, nhà trường trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 2.2.4. Đối với các cấp của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 2.3. Đánh giá hoạt động truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 2.3.1. Những thành tựu đạt được
• 2.3.2. Những điểm hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRUYỀN THÔNG PHÁT HUY GIÁ TRỊ DI TÍCH LỊCH SỬ - VĂN HÓA TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN CHƯƠNG MỸ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Một số kiến nghị. Kiến nghị với Ủy ban nhân dân huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 3.2. Kiến nghị với các tổ chức xã hội trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 3.3. Kiến nghị với quần chúng nhân dân trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 3.4. Một số giải pháp truyền thông nhằm phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
• 3.4.1. Sáng tạo nội dung truyền thông có chất lượng
• 3.4.2. Đẩy mạnh sử dụng phương tiện truyền thông đại chúng
• 3.4.3. Sử dụng công cụ đo lường để theo dõi hiệu quả truyền thông
• 3.4.4. Một số giải pháp nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa
• 3.4.4.1. Tăng cường thực hiện công tác giáo dục
• 3.4.4.2. Tăng cường thực hiện các hoạt động kết nối cộng đồng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Huy Giá Trị Di Tích Lịch Sử Văn Hóa Tại Huyện Chương Mỹ

Huyện Chương Mỹ, nằm ở phía Tây Nam Hà Nội, là một vùng đất giàu truyền thống văn hóa và lịch sử. Nơi đây lưu giữ nhiều di tích lịch sử - văn hóa (DTLS-VH) có giá trị, phản ánh quá trình phát triển của dân tộc. Việc phát huy giá trị của các di tích này không chỉ giúp bảo tồn văn hóa mà còn góp phần phát triển kinh tế địa phương thông qua phát triển du lịch. Tuy nhiên, việc truyền thông về các di tích này vẫn còn nhiều hạn chế.

1.1. Khái Niệm Về Di Tích Lịch Sử Văn Hóa

Di tích lịch sử - văn hóa là những công trình, địa điểm có giá trị lịch sử, văn hóa, nghệ thuật. Chúng không chỉ là chứng nhân của quá khứ mà còn là nguồn tài nguyên quý giá cho việc giáo dục và phát triển du lịch.

1.2. Vai Trò Của Di Tích Trong Đời Sống Xã Hội

Di tích lịch sử - văn hóa đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống dân tộc. Chúng cũng là nơi tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội, góp phần gắn kết cộng đồng và nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa.

II. Những Thách Thức Trong Việc Phát Huy Giá Trị Di Tích Tại Chương Mỹ

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa tại huyện Chương Mỹ vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu nguồn lực, sự quan tâm của cộng đồng và chính quyền địa phương chưa đủ mạnh, dẫn đến việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích chưa hiệu quả.

2.1. Thiếu Nguồn Lực Tài Chính Và Nhân Lực

Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích cần có nguồn lực tài chính và nhân lực đáng kể. Tuy nhiên, hiện tại, ngân sách dành cho các hoạt động này còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng công tác bảo tồn.

2.2. Sự Quan Tâm Của Cộng Đồng Chưa Đủ Mạnh

Cộng đồng địa phương chưa nhận thức đầy đủ về giá trị của các di tích lịch sử - văn hóa. Điều này dẫn đến việc thiếu sự tham gia tích cực trong các hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di tích.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Truyền Thông Về Di Tích Lịch Sử Văn Hóa

Để phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa, cần áp dụng các phương pháp truyền thông hiệu quả. Việc sử dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội và các hình thức truyền thông đa dạng sẽ giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị di tích.

3.1. Sử Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Truyền Thông

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các trang web, ứng dụng di động giới thiệu về các di tích. Điều này giúp người dân và du khách dễ dàng tiếp cận thông tin về di tích.

3.2. Tổ Chức Các Hoạt Động Văn Hóa Tại Di Tích

Tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội tại di tích không chỉ thu hút du khách mà còn tạo cơ hội cho cộng đồng tham gia, từ đó nâng cao nhận thức về giá trị di tích.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Chương Mỹ

Nghiên cứu về việc phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa tại huyện Chương Mỹ đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Các hoạt động truyền thông đã góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng và thu hút sự quan tâm của chính quyền địa phương.

4.1. Kết Quả Từ Các Hoạt Động Truyền Thông

Các hoạt động truyền thông đã giúp tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Nhiều người dân đã chủ động tham gia vào các hoạt động bảo tồn.

4.2. Tác Động Đến Phát Triển Du Lịch

Việc phát huy giá trị di tích đã góp phần thúc đẩy phát triển du lịch tại huyện Chương Mỹ. Nhiều du khách đã đến tham quan, tìm hiểu về văn hóa và lịch sử địa phương.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Di Tích Lịch Sử Văn Hóa Tại Chương Mỹ

Việc phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa tại huyện Chương Mỹ là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, cộng đồng và các tổ chức để bảo tồn và phát huy giá trị di tích một cách hiệu quả.

5.1. Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Trong tương lai, cần xây dựng các kế hoạch dài hạn cho việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Điều này sẽ giúp tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển bền vững.

5.2. Vai Trò Của Cộng Đồng Trong Bảo Tồn Di Tích

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào các hoạt động bảo tồn di tích. Sự tham gia của cộng đồng sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị di tích hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội" do sinh viên Vũ Thị Quỳnh Nga thực hiện tại Khoa Quản lý Xã hội, Học viện Hành chính Quốc gia (chuyên ngành Văn hóa truyền thông, khóa học 2020–2024), dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Văn Linh.

Lý do lựa chọn đề tài xuất phát từ vị trí chiến lược và bề dày lịch sử - văn hóa của huyện Chương Mỹ – một huyện ngoại thành nằm ở phía Tây Nam Thủ đô Hà Nội, cách trung tâm khoảng 20 km. Địa bàn này sở hữu hệ thống di sản phong phú, gắn liền với truyền thống "đất trăm nghề" và nhiều công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo. Những biến đổi kinh tế – xã hội trong giai đoạn 5 năm gần đây đã tác động mạnh mẽ đến công tác bảo tồn và quảng bá di sản. Mặc dù công tác tuyên truyền đã đạt được một số kết quả ban đầu nhờ sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương và sự hưởng ứng của nhân dân, hoạt động truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa (DTLS-VH) trên địa bàn huyện vẫn bộc lộ nhiều điểm hạn chế: hoạt động chưa được duy trì thường xuyên, liên tục; sự phối hợp giữa các phòng, ban, ngành chức năng ở các cấp còn thiếu tính đồng bộ; đồng thời hiệu quả khai thác giá trị di tích đóng góp cho sự phát triển kinh tế địa phương còn thấp. Tác giả lựa chọn đề tài nhằm giải quyết yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn địa phương và bổ khuyết khoảng trống nghiên cứu mang tính hệ thống về truyền thông di sản tại địa bàn này.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận là thông qua việc khảo sát, tìm hiểu thực trạng hoạt động truyền thông gắn với phát huy giá trị DTLS-VH trên địa bàn huyện Chương Mỹ, đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông, góp phần quảng bá nét đẹp di sản, gắn kết cộng đồng và nâng cao nhận thức của xã hội.

Nhiệm vụ nghiên cứu được văn bản xác định cụ thể qua 3 nội dung:

1. Tìm hiểu vấn đề lý luận về truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa.
2. Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng truyền thông gắn với việc phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội.
3. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội.

Đối tượng nghiên cứu là hoạt động truyền thông gắn với việc phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội.

Phạm vi nghiên cứu được xác định rõ:

• Phạm vi không gian: Khảo sát tại một số DTLS-VH tiêu biểu trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội (tập trung vào quần thể di tích chùa Trầm, chùa Trăm Gian và đình Tốt Động).
• Phạm vi thời gian: Tập trung nghiên cứu các dữ liệu và hoạt động diễn ra trong giai đoạn từ năm 2020 đến nay (năm 2024).

Giả thuyết khoa học của đề tài xác định: Để nâng cao hiệu quả hoạt động truyền thông phát huy giá trị DTLS-VH trên địa bàn huyện Chương Mỹ, cần có thêm những đánh giá khách quan và các giải pháp đề ra phải phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội thực tế của địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập hệ thống khái niệm và khung lý thuyết chuyên ngành Văn hóa truyền thông dựa trên các tài liệu kinh điển và văn bản quy phạm pháp luật:

• Khái niệm truyền thông được tiếp cận qua các góc nhìn học thuật của Cartier và Hanoov (1950), Hober (1954), Andelsm (1959), Berelson và Steiner (1964), từ đó tổng kết bản chất truyền thông là quá trình liên tục trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm, kỹ năng nhằm thay đổi nhận thức, điều chỉnh thái độ và hành vi.
• Các mô hình truyền thông nền tảng: Mô hình một chiều của Harold D. Lasswell (1948) với 5 yếu tố cốt lõi (S – Source, M – Message, C – Channel, R – Receiver, E – Effect); Mô hình hai chiều của Claude Shannon (1949) bổ sung yếu tố Nhiễu (Noise) và Phản hồi (Feedback); Mô hình hội tụ của Kinkaid nhấn mạnh tính chia sẻ và tương tác thông tin hai chiều.
• Khung lý luận về DTLS-VH: Khái niệm di tích căn cứ theo Luật Di sản văn hóa và tài liệu học thuật của Lưu Minh Trị; phân loại thành 3 nhóm (di tích lịch sử, di tích kiến trúc nghệ thuật, di tích khảo cổ); xác định 4 tiêu chí công nhận và 7 nhóm giá trị cốt lõi của di tích (giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, giáo dục, kiến trúc nghệ thuật, tâm linh - tôn giáo, kinh tế).
• Khung lý thuyết về phát huy giá trị: Dựa trên nghĩa từ điển và xác lập 3 mức độ (cơ bản, hiệu quả, tối đa); làm rõ 5 nguyên tắc trong phát huy giá trị di tích (thấu hiểu giá trị, giáo dục và nhận thức, phát triển du lịch bền vững, tạo cơ hội phát triển kinh tế - xã hội, quản lý bền vững); xác lập 3 vai trò của truyền thông trong bảo tồn, phát huy di sản (tăng cường nhận thức, tạo cam kết từ cộng đồng, xây dựng và định vị hình ảnh di tích).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập dữ liệu, thống kê: Tiếp cận các báo cáo hành chính, số liệu thống kê kinh tế - xã hội định kỳ của UBND huyện Chương Mỹ và Phòng Văn hóa - Thông tin.
• Phương pháp tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận: Hệ thống hóa tài liệu lý thuyết, kế thừa các công trình nghiên cứu đi trước để xây dựng khung phân tích thực trạng.
• Phương pháp khảo sát, điều tra bảng hỏi: Thiết kế bảng hỏi cấu trúc, phát phiếu điều tra trực tuyến thông qua nền tảng mạng xã hội Facebook và Zalo đối với cộng đồng dân cư địa phương tại các khu vực có di tích. Tổng số phiếu khảo sát thu về và đạt yêu cầu xử lý là 200 phiếu (Phụ lục 2.1).
• Phương pháp phỏng vấn sâu: Thực hiện phỏng vấn định tính chuyên sâu đối với hai nhóm đối tượng: học sinh tại các trường Trung học phổ thông trên địa bàn huyện (Phụ lục 2.2) và cán bộ, đoàn viên thuộc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh huyện Chương Mỹ (Phụ lục 2.3) nhằm đánh giá nhận thức và công tác giáo dục truyền thống.

Nguồn dữ liệu của khóa luận bao gồm: Báo cáo số 199/BC-UBND ngày 28/03/2024 của UBND huyện Chương Mỹ; Niên giám thống kê huyện năm 2023; tư liệu địa chí từ Thư viện Hà Nội và bộ sách "Hồ sơ tư liệu văn hiến Thăng Long – Hà Nội/Tập 6: Huyện Chương Mỹ – Huyện Mỹ Đức – Huyện Quốc Oai"; dữ liệu thực nghiệm từ 200 phiếu khảo sát và biên bản phỏng vấn sâu.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa

Chương 1 tập trung hệ thống hóa cơ sở lý luận chuyên ngành về truyền thông và quản lý di sản. Tác giả phân tích truyền thông theo ba tiêu chí phân loại chính: căn cứ kênh và phương thức (trực tiếp và gián tiếp); căn cứ phạm vi tác động (truyền thông cá nhân 1:1, truyền thông nhóm, truyền thông đại chúng); căn cứ tính mục đích (truyền thông kinh nghiệm, truyền thông có chủ đích, truyền thông không chủ đích).

Chương này luận giải chi tiết 4 vai trò của truyền thông đối với đời sống xã hội: chính trị (tuyên truyền chính sách, ổn định hệ thống), công chúng (giáo dục tri thức, kết nối xã hội), kinh tế (quảng bá dịch vụ, kích cầu tiêu dùng), văn hóa - xã hội (bảo tồn di sản, xây dựng chuẩn mực ứng xử). Về mặt di sản, tác giả phân tích bản chất 7 giá trị của DTLS-VH, xem đây là tiền đề khoa học để xây dựng thông điệp truyền thông. Vai trò của truyền thông trong việc phát huy giá trị di tích được chốt lại ở 3 khía cạnh: công cụ nâng cao nhận thức cộng đồng, phương tiện thu hút sự tham gia và cam kết bảo tồn từ người dân, kênh hỗ trợ định vị và quảng bá hình ảnh điểm đến di sản.

Chương 2: Thực trạng truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

Chương 2 trình bày bức tranh tổng thể về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, hiện trạng di tích và thực tiễn hoạt động truyền thông tại địa phương:

• Về điều kiện tự nhiên: Huyện Chương Mỹ có diện tích tự nhiên 237,38 km² (lớn thứ ba trong các huyện ngoại thành Hà Nội), địa hình đa dạng chia làm 3 tiểu vùng (bán sơn địa với 12 xã/thị trấn; vùng bãi ven sông Đáy với 6 xã; vùng đồng bằng trung tâm với 15 xã). Hệ thống thủy văn gồm 3 sông chính (sông Bùi, sông Tích, sông Đáy), kênh dẫn nước hồ Đồng Mô và 3 hồ lớn (hồ Đồng Sương, hồ Miễu, hồ Văn Sơn).
• Về kinh tế - xã hội: Huyện có 32 đơn vị hành chính cấp xã (30 xã và 2 thị trấn; giai đoạn 2023–2025 có phương án sáp nhập 4 xã). Năm 2023, tổng giá trị sản xuất toàn huyện đạt mức tăng trưởng cao; giá trị ngành công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp - xây dựng cơ bản đạt 19.440 tỷ đồng (tăng 11,1% so với năm 2022); cơ cấu kinh tế chuyển dịch với công nghiệp chiếm 57,1%, dịch vụ chiếm 28,5%, nông nghiệp chiếm 14,4%; thu nhập bình quân đầu người đạt 74 triệu đồng/người/năm. Toàn bộ 30/30 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 11 xã đạt chuẩn nâng cao và 01 xã kiểu mẫu.
• Về hiện trạng di tích (theo Báo cáo số 199/BC-UBND ngày 28/3/2024): Toàn huyện có 374 di tích đã xếp hạng và kiểm kê (đứng thứ ba thành phố Hà Nội, sau huyện Ứng Hòa và Thường Tín), gồm 32 di tích quốc gia, 142 di tích cấp tỉnh/thành phố, 200 di tích trong danh mục kiểm kê năm 2016 và 11 điểm gắn biển "Cách mạng kháng chiến". Huyện có 100 di sản văn hóa phi vật thể (01 di sản quốc gia là Lễ hội đình Lưu Xá môn bơi chải tại xã Hòa Chính; 99 di sản còn lại gồm 88 lễ hội truyền thống, 4 tập quán xã hội, 4 loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian và 3 nghề thủ công truyền thống).

Tác giả đi sâu khảo cứu 3 di tích điểm tiêu biểu đại diện cho các giá trị lịch sử và kiến trúc trên địa bàn:

Tên di tích	Địa bàn	Năm xếp hạng quốc gia	Đặc điểm lịch sử tiêu biểu	Đặc điểm kiến trúc - nghệ thuật chính
Quần thể di tích Chùa Trầm	Xã Phụng Châu	1962	Bác Hồ về thăm 4 lần; nơi phát Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến đêm 19/12/1946 của Đài Tiếng nói Việt Nam; Sở chỉ huy K12 (1967–1975).	Quần thể gồm núi Trầm, chùa Trầm (thế tọa sơn quan thủy), chùa Hang (động Long Tiên), chùa Vô Vi (diện tích >10m², niên đại sớm nhất).
Chùa Trăm Gian (Tiên Lữ / Quảng Nghiêm)	Xã Tiên Phương	1962	Khởi dựng thời Lý Cao Tông (1185); thờ Đức Thánh Bối (Hòa thượng Bình An) và Đô đốc Đặng Tiến Đông thời Tây Sơn.	Kết cấu 100 gian (4 cột là một gian), 3 cụm kiến trúc; gác chuông 2 tầng mái dựng năm 1693; hơn 100 pho tượng cổ bằng gỗ quý và đất nung.
Đình Tốt Động	Xã Tốt Động	1985	Gắn liền chiến thắng Tốt Động – Chúc Động năm 1426 của nghĩa quân Lam Sơn; thờ hai danh tướng Lê Ngân và Đỗ Bí.	Kiến trúc kiểu chữ "Nội công ngoại quốc"; đại bái 3 gian 2 chái gỗ tứ thiết; chạm khắc rồng "Long Ngư hí thủy", tứ linh, tứ quý thời Nguyễn.

• Về thực trạng hoạt động truyền thông và sự tham gia của các chủ thể:
  • Cấp ủy, chính quyền: Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao huyện đã phát sóng 90 chương trình phát thanh hàng ngày và chuyên đề (thời lượng 15–30 phút/chương trình); đăng gần 200 tin, bài về văn hóa - xã hội trên Cổng Thông tin điện tử huyện.
  • Cơ sở giáo dục và Đoàn TNCS Hồ Chí Minh: Bắt đầu tổ chức các hoạt động về nguồn, giáo dục truyền thống lịch sử cách mạng cho học sinh, đoàn viên, thanh niên thông qua các đợt sinh hoạt ngoại khóa tại chùa Trầm, đình Tốt Động.
  • Đánh giá hạn chế: Tác giả chỉ ra công tác truyền thông còn phân tán, thiếu tính chiến dịch dài hạn; hình thức truyền thông trực quan và truyền thông số chưa bắt kịp thị hiếu công chúng trẻ; sự phối hợp liên ngành giữa văn hóa, du lịch, giáo dục chưa chặt chẽ; nguồn vốn đầu tư và thủ tục hành chính cho các dự án bảo tồn, quảng bá di tích còn chậm trễ.

Chương 3: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

Chương 3 đề xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị có tính ứng dụng thực tế:

• Hệ thống kiến nghị theo các nhóm chủ thể:
  • Kiến nghị với UBND huyện Chương Mỹ: Cần ban hành cơ chế chính sách thống nhất, phê duyệt các đề án bảo tồn gắn với du lịch, bố trí vốn đầu tư công và ngân sách thỏa đáng cho các dự án truyền thông số hóa di tích; tăng cường tập huấn chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ quản lý văn hóa cơ sở.
  • Kiến nghị với các tổ chức xã hội: Các tổ chức như Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh và đặc biệt là Đoàn Thanh niên cần chủ động lồng ghép nội dung bảo tồn di tích vào các phong trào sinh hoạt văn hóa, xung kích xây dựng nếp sống văn minh tại di tích.
  • Kiến nghị với quần chúng nhân dân: Nâng cao ý thức tự giác bảo vệ cảnh quan, di vật cổ vật; tham gia giữ gìn an ninh trật tự, vệ sinh môi trường trong mùa lễ hội; đóng vai trò là chủ thể trực tiếp giới thiệu nét đẹp văn hóa địa phương tới du khách.
• Nhóm giải pháp nghiệp vụ truyền thông:
  • Sáng tạo nội dung truyền thông có chất lượng: Đổi mới thông điệp truyền thông bằng các câu chuyện lịch sử hấp dẫn (storytelling), xây dựng video clip chất lượng cao, bài viết chuyên đề khai thác sâu giá trị độc bản của từng di tích (như lịch sử kháng chiến tại chùa Trầm, kiến trúc gác chuông chùa Trăm Gian).
  • Đẩy mạnh sử dụng phương tiện truyền thông đại chúng: Phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí, truyền hình Trung ương và Hà Nội; tối ưu hóa cổng thông tin điện tử huyện và tận dụng hiệu quả các nền tảng mạng xã hội (Facebook, Zalo, YouTube) để lan tỏa thông tin nhanh chóng.
  • Sử dụng công cụ đo lường để theo dõi hiệu quả truyền thông: Ứng dụng các chỉ số tương tác số (lượt tiếp cận, tương tác, chia sẻ, phản hồi của người dùng) nhằm định kỳ đánh giá và điều chỉnh kế hoạch truyền thông phù hợp với thị hiếu công chúng.
• Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức:
  • Tăng cường thực hiện công tác giáo dục: Phối hợp giữa ngành văn hóa và các trường THPT, THCS đưa tiết học lịch sử địa phương gắn liền với tham quan thực tế tại di tích; bồi dưỡng đội ngũ thuyết minh viên trẻ tại chỗ.
  • Tăng cường thực hiện các hoạt động kết nối cộng đồng: Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu di tích, ngày hội văn hóa, các giải thể thao truyền thống (bơi chải, cờ tướng) kết hợp trong các dịp lễ hội nhằm thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể dựa trên việc xử lý dữ liệu thực tế:

• Về mặt dữ liệu: Tổng hợp được toàn bộ hệ thống số liệu kiểm kê di sản cập nhật của huyện Chương Mỹ tính đến quý 1/2024 (374 di tích, 100 di sản phi vật thể); thu thập và phân tích dữ liệu sơ cấp từ 200 phiếu điều tra xã hội học và các biên bản phỏng vấn sâu học sinh, cán bộ đoàn; ghi nhận dữ liệu truyền thông hiện hữu (90 chương trình truyền thanh, gần 200 tin bài trên cổng thông tin điện tử huyện).
• Về mặt giải pháp: Xác lập hệ thống 3 nhóm kiến nghị theo thẩm quyền quản lý và 5 nhóm giải pháp nghiệp vụ truyền thông - giáo dục có tính khả thi đối với chính quyền cấp huyện ngoại thành.
• Đóng góp khoa học và thực tiễn tự nêu:
  • Mang lại cái nhìn khách quan, có căn cứ khoa học về giá trị và hiện trạng các DTLS-VH trên địa bàn huyện Chương Mỹ.
  • Khẳng định tầm quan trọng của công tác truyền thông đối với sự nghiệp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trong thời kỳ công nghệ thông tin và truyền thông đại chúng phát triển.
  • Cung cấp tài liệu tham khảo thực tiễn có thể áp dụng cho các cơ quan quản lý văn hóa địa phương trong việc quảng bá hình ảnh di tích và phát triển kinh tế văn hóa, du lịch.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện nghiên cứu:

• Hạn chế nghiên cứu: Do giới hạn về mặt kiến thức và thời gian, khảo sát thực nghiệm mới chỉ tiếp cận được 200 người dân thông qua hình thức trực tuyến (Facebook, Zalo), chưa bao quát hết các nhóm công chúng cao tuổi hoặc không sử dụng mạng xã hội; việc phân tích chuyên sâu mới tập trung vào 3 di tích điểm (chùa Trầm, chùa Trăm Gian, đình Tốt Động) mà chưa thể khảo sát thực địa toàn bộ 374 di tích trên địa bàn. Các vướng mắc về nguồn vốn đầu tư và thủ tục hành chính tại địa phương chỉ mới được nhận định ở mức độ tổng quát.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng diện khảo sát mẫu trên quy mô dân cư rộng hơn; nghiên cứu ứng dụng các công nghệ truyền thông hiện đại (như thực tế ảo VR, số hóa 3D dữ liệu di tích); nghiên cứu chuyên sâu về mô hình liên kết kinh tế du lịch di sản giữa huyện Chương Mỹ với chuỗi du lịch xứ Đoài và các vùng phụ cận.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận có giá trị tham khảo cụ thể cho các đối tượng:

• Sinh viên các ngành Văn hóa truyền thông, Quản lý văn hóa, Báo chí, Việt Nam học: Tham khảo về khung lý thuyết kết hợp giữa mô hình truyền thông (Lasswell, Shannon) với lý luận quản lý di sản; phương pháp xây dựng bảng hỏi và phỏng vấn sâu trong nghiên cứu văn hóa xã hội.
• Cán bộ quản lý văn hóa, công chức Phòng Văn hóa - Thông tin, Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao huyện Chương Mỹ: Khai thác hệ thống dữ liệu kiểm kê di tích (Báo cáo 199/BC-UBND), dữ liệu đánh giá của người dân và các khuyến nghị chính sách về phân bổ nguồn lực, đổi mới kênh truyền thanh, mạng xã hội.
• Ban quản lý các di tích, tổ chức Đoàn Thanh niên và nhà trường trên địa bàn huyện: Tham khảo nguồn tư liệu lịch sử - kiến trúc của chùa Trầm, chùa Trăm Gian, đình Tốt Động để biên soạn tài liệu thuyết minh, bài giảng ngoại khóa giáo dục truyền thống địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng những phương pháp nghiên cứu thực nghiệm nào để thu thập dữ liệu sơ cấp?
Tác giả đã triển khai phương pháp điều tra bằng bảng hỏi trực tuyến qua mạng xã hội Facebook và Zalo, thu về 200 phiếu khảo sát hợp lệ từ cộng đồng dân cư địa phương (Phụ lục 2.1). Đồng thời, tác giả tiến hành phỏng vấn sâu học sinh tại một số trường THPT (Phụ lục 2.2) và cán bộ thuộc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh huyện Chương Mỹ (Phụ lục 2.3).

2. Địa bàn huyện Chương Mỹ hiện có bao nhiêu di tích lịch sử - văn hóa và di sản văn hóa phi vật thể được kiểm kê theo số liệu trong văn bản?
Theo Báo cáo số 199/BC-UBND ngày 28/3/2024 của UBND huyện Chương Mỹ, toàn huyện có 374 di tích đã xếp hạng và kiểm kê (gồm 32 di tích quốc gia, 142 di tích cấp tỉnh, 200 di tích kiểm kê năm 2016 và 11 địa điểm gắn biển "Cách mạng kháng chiến"). Về di sản phi vật thể, huyện có 100 di sản (trong đó có 01 di sản quốc gia là Lễ hội bơi chải đình Lưu Xá tại xã Hòa Chính, cùng 88 lễ hội truyền thống, 4 tập quán xã hội, 4 loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian và 3 nghề thủ công truyền thống).

3. Ba di tích tiêu biểu nào được tác giả lựa chọn nghiên cứu chuyên sâu về giá trị lịch sử và kiến trúc?
Ba di tích điểm được phân tích kỹ lưỡng gồm: Quần thể di tích Chùa Trầm (xã Phụng Châu, xếp hạng quốc gia năm 1962), Chùa Trăm Gian (xã Tiên Phương, xếp hạng quốc gia năm 1962) và Đình Tốt Động (xã Tốt Động, xếp hạng quốc gia năm 1985).

4. Quần thể di tích Chùa Trầm gắn liền với những mốc sự kiện lịch sử cách mạng tiêu biểu nào?
Chùa Trầm là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh từng sống, làm việc và có 4 lần về thăm. Tại hang Long Tiên, Đài Tiếng nói Việt Nam đã sơ tán lắp đặt máy móc và phát đi "Lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến" của Người trong đêm 19/12/1946 cùng bài thơ chúc Tết xuân Đinh Hợi (1947). Năm 1966, Người tiếp tục soạn thảo "Lời kêu gọi đồng bào và chiến sĩ cả nước" tại đây. Giai đoạn 1967–1975, núi Trầm là Sở chỉ huy K12 của quân đội, nơi các đồng chí lãnh đạo như Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Văn Tiến Dũng trực tiếp làm việc.

5. Khóa luận đề xuất những nhóm giải pháp truyền thông cụ thể nào ở Chương 3 để nâng cao hiệu quả phát huy giá trị di tích?
Tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp nghiệp vụ truyền thông trọng tâm: (1) Sáng tạo nội dung truyền thông có chất lượng; (2) Đẩy mạnh sử dụng phương tiện truyền thông đại chúng và mạng xã hội; (3) Sử dụng công cụ đo lường để theo dõi, đánh giá hiệu quả truyền thông định kỳ; kết hợp cùng các giải pháp giáo dục trong nhà trường và kết nối cộng đồng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Vũ Thị Quỳnh Nga đã giải quyết một cách có hệ thống cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác truyền thông phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa tại một huyện ngoại thành Hà Nội. Công trình cung cấp bức tranh số liệu xác thực về 374 di tích và 100 di sản văn hóa phi vật thể của huyện Chương Mỹ, chỉ rõ những khoảng trống trong việc duy trì kênh truyền thông và phối hợp liên ngành. Các giải pháp, kiến nghị được tác giả đề xuất bám sát điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác quản lý văn hóa và quảng bá di sản cơ sở.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sá lý luận về truyền thông phát huy giá trß di tích lßch sử - văn hóa Chương 2: Thực tr¿ng truyền thông phát huy giá trß di tích lßch sử - văn hóa trên đßa bàn huyán Chương Mỹ, thành phá Hà Nội Chương 3: Một sá giÁi pháp nâng cao hiáu quÁ truyền thông phát huy giá trß di tích lßch sử - văn hóa trên đßa bàn huyán Chương Mỹ, thành phá Hà Nội. C¡ SÞ LÝ LUÀN VÀ TRUYÀN THÔNG PHÁT HUY GIÁ TRÞ DI TÍCH LÞCH Sþ - VN HÓA 1. C¢ sß lý luÁn vÁ truyÁn thông: 1. Khái niệm truyền thông: Nhiều ngưßi cho rằng truyền thông chỉ đơn giÁn là nói, đưa ra những nội dung khác nhau nhằm thu hút và thuyết phÿc ngưßi khác điều chỉnh tư tưáng theo mình.

Đây là một ý kiến không hề sai nhưng nó chưa mang tính cÿ thể trong bái cÁnh đßi sáng như hián nay. Tùy theo góc độ tìm hiểu và nghiên cău, ngưßi ta đã đưa ra rất nhiều đßnh nghĩa khác nhau về truyền thông. Chẳng h¿n như: - Theo Cartier và Hanoov (1950), truyền thông là quá trình dẫn dắt sự chú ý cāa ngưßi khác nhằm mÿc đích trÁ lßi sự mong mßi. Hober (1954), truyền thông là quá trình trao đổi với nhau qua tư duy hoặc ý tưáng bằng lßi.

Andelsm (1959) cho rằng: Truyền thông là một quá trình liên tÿc, qua đó chúng ta hiểu được ngưßi khác và làm cho ngưßi khác ta hiểu được chúng ta. Đó là một quá trình liên tÿc, luôn thay đổi, biến chuyển và ăng phó với tình huáng. - Berelson và Steiner (1964) l¿i có nhận đßnh: Truyền thông là sự chuyển tÁi thông tin, ý tưáng, tình cÁm, kỹ năng,. bÁn thân hành động cāa quá trình truyền tÁi được gái là truyền thông.

Như vậy có thể thấy được truyền thông là một khái niám được hiểu theo nhiều khía c¿nh và phương dián khác nhau. Có thể tổng kết l¿i: Truyền thông là quá trình liên tục trao đổi đổi thông tin, tư tưáng, tình cảm., chia sẻ kỹ năng và kinh nghiệm giữa hai hoặc nhiều ngưßi nhằm tăng cưßng hiểu biết lẫn nhau, thay đổi nhận thức, tiến tới điều chỉnh hành vi và thái độ phù hợp với nhu cầu phát triển của cá nhân/nhóm/cộng đồng/xã hội. Vai trò cāa truyền thông: Truyền thông có săc m¿nh to lớn trong viác cung cấp thông tin đßi sáng, pháp luật, mang toàn bộ tri thăc trên thế giới cho toàn dân. Phương tián truyền thông giúp tất cÁ mái ngưßi có thể giÁi trí, hác tập cách sáng điều tát đẹp cāa các dân tộc trên thế giới.

Truyền thông có tác động lớn đến các nhóm đái tượng sau: - Thứ nhất, đối với nền chính trị. Truyền thông giúp các cơ quan nhà nước đưa thông tin đến ngưßi dân về các chính sách kinh tế, văn hóa xã hội, luật pháp đến với dân chúng, thuyết phÿc công chúng thay đổi về nhận thăc và hành xử đúng pháp luật. Truyền thông đ¿i chúng là một nhân tá cāa sự kiểm soát xã hội, được giới cầm quyền sử dÿng để hợp pháp hoá các chính sách, ổn đßnh hoá há tháng chính trß và kinh tế. - Thứ hai, đối với công chúng.

Truyền thông là nguồn cung cấp thông tin cho công chúng về các sự kián, vấn đề trong nước và quác tế, giúp há cập nhật tin tăc, kiến thăc và hiểu biết về thế giới xung quanh. Truyền thông đóng góp vào viác giáo dÿc công chúng thông qua các chương trình truyền hình, phim Ánh, bài báo,. về khoa hác, lßch sử, văn hóa, đ¿o đăc,. Góp phần nâng cao nhận thăc, hiểu biết và rèn luyán kỹ năng sáng cho công chúng.