Chương 1: Một số van dé lý luận về thỏa thuận trong tai thương mại Chương 2: Pháp luật Việt Nam về thỏa thuận trọng tải thương mại vả thực tiễn áp dụng Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu qua thực thiện pháp luật về thỏa thuận trọng tài thương mại ở Việt Nam. CHUONG1 MOT SỐ VAN DE LY LUẬN VE THOA THOA THUAN TRONG TAI THƯƠNG MẠI 1.1 Khái quát về trong tài thương mại Chế định nảy đã co mặt trong hệ thông pháp luật của nước ta từ cudi thé kỷ XIX, nhưng do bôi cảnh xã hội thời bây giờ còn nhiều bat cập nên vê cơ bản, trọng tai không có tác động đáng kê đến xã hội Việt Nam trong giai đoạn nay. Trong giai đoạn mới, Quốc hội thông qua Luật Trong tải thương mại 2010 vào ngày 17/06/2010 và chính thức có hiệu lực ngày 01/01/2011 (bỗ sung sửa đổi năm 2020), (sau đây gọi tat là Luật Trọng tai Thương Mai 2010). Nhờ đó, phương thức giải quyết tranh chap bang trong tải ngày cảng được sử dụng phô biên trong các quan hệ thương mại ở phạm vi quốc gia va cả pham vi quốc tê.
Trong những năm qua, số vụ tranh chap thương mai được giải quyết bằng trong tai ma tiêu biểu la tại Trung tâm Trong tai Quốc tế Việt Nam (VIAC) tăng liên tục, đội ngũ trọng tài viên cũng không ngừng được mở rong.1 Khái niệm về trọng tài thương mai Theo từ điển tiếng Việt, trong tài được hiểu là “người được cit ra đã phân xứ: giải quyết những vu tranh chấp “1. Còn theo cuôn Đại từ điển kinh tế thị trường định nghĩa trọng tài như sau: “Trong tài ia phương pháp giải quyết hòa bình các vụ tranh chấp. Là chỉ đôi bên đương sự tự nguyên dem những sự. việc, những vấn dé tranh chấp giao cho người thứ ba có te cách công bằng.
chỉnh trực xét xữ lời phan quyết do người này đưa ra có hiệu ive rang buộc cả hai bên ”. Theo hội đồng trong tài Mỹ (AAA): “Trọng tài ia cách thức giải quyết tranh chấp bằng cách đề trình vụ việc tranh chấp cho một hoặc một sé người ` Từ điền online Tra từ Soha, hitp://trata soha vaVdictfvn_va/L%4E1%⁄4BB%⁄97: 6 khách quan xem xét giải quyết và ho sẽ dua ra quyết anh cuỗi cùng. cô giá trị bắt buộc các bên tranh chấp phải thi hành "2 Luật trong tải Thương mại 2010 của nước ta tại Khoản 1 Điều 3 quy định như sau: “Trong tat thương mai là phương thức giải quyết tranh chấp do các bên thôa thuận và được tiễn hành theo guy đinh của Luật này”. Mặc dù có khá nhiều định nghĩa khác nhau về trọng tải nhưng nhìn chung trong tai nhưng nhìn chung trong tai 1a một thiết chế dân chủ do các đương sư thỏa thuận, lựa chọn để giải quyết tranh chap thương mại.
Theo Điều 2 Luật Trọng tai thương mại 2010, thẩm quyền giải quyết các tranh chap của Trọng tài sẽ bị giới hạn Các tranh chap ở đây là “ranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt đông thương mại”; “tranh chấp phát sinh giữa các bên có ít nhất một bên có hoạt động thương mai” hoặc “tranh chấp khác giữa các bên ma pháp luật quy định được giải quyết bằng Trong tài”. Trong tài chính lả bên trung gian thứ ba được các bên tranh chap chọn ra để giải quyết các xung đột, bat đông giữa họ dựa trên cơ sở dam bảo quyên tự định đoạt giữa các bên. Dé đưa tranh chap ra trong tài giải quyết, các bên phải có théa thuận trong tải, thâm quyên của trọng tải được xác lập dựa trên cơ sở của thỏa thuận trong tài (Theo khoản 2 Điều 3 Luật Trọng tải thương mại 2010 “Thỏa fimận trong tài là thôa thuận giữa các bên về việc giải quyết bằng trọng tài tranh chấp có thé phat sinh hoặc đãphát sinh’).2 Đặc diém của trọng tài thirong mai Với tư cách là một hình thức giải quyết tranh châp phát sinh trong hoạt động thương mại, trọng tải có những đặc điểm sau: Thit nhất, trọng tai là một hình thức giải quyết tranh chap co su tham gia của bên thứ ba - một trong tải viên duy nhất hoặc Hội đồng trong tai Trong tai do các bên tranh chap théa thuận lựa chon trước hoặc sau khi xảy ra tranh chap sẽ hoản toàn độc lập với các bên, đưa ra phán quyết có tính bat buộc bảo vệ quyên lợi các bên. ? Intemational Center for Dispute Resolution Thi hai, trọng tai là hình thức giải quyết tranh chấp thông qua một số thủ tục chặt chế.
Giải quyết tranh chap bang trọng tài, các trọng tải viên va các bên đương sự phải tuân thủ đúng thủ tục, trình tự tô tụng mà pháp luật trong tải, Điêu lệ va Quy tắc tô tung của tô chức Trong tai đó quy định Thit ba, kết qua của việc giải quyết tranh chap bằng trong tài la phán quyết do trong tai tuyên đôi với các đương sự của vu tranh chấp. Phan quyết của trọng tải vừa 1a su kết hợp của yêu tô thỏa thuận, vừa là sự kết hợp của yếu tô tải phán. Với tư cách là một cơ quan giải quyết tranh chap, trọng tai có những đặc điểm sau: Thit nhất, trong tai là một tô chức xã hội - nghề nghiệp do các trong tai viên tự thảnh lập nên để giải quyết tranh châp phát sinh trong lĩnh vực kinh doanh, thương mại. Trọng tai không phải cơ quan xét x của Nha nước, không do nha nước thanh lập nên, không hoạt động bằng ngân sách nhà nước.
Các trong tải viên không phải là các viên chức Nhà nước, không do nhà nước bổ nhiệm và cũng không hưởng lương từ ngân sách Nha nước. Khi xét xử, trong tải không nhân danh Nhà nước đề đưa ra phán quyết Thut hai, quyền lực của trong tài không tự nhiên ma có ma xuất phát từ sự thöa thuận của các chủ thé tranh chấp đối với trong tai. Trong tô tụng trong tải, trọng tai chi có thẩm quyền giải quyết các vụ tranh chap khi các bên tranh chap có su théa thuận lựa chọn trọng tải giải quyết. Nếu không có thỏa thuận trong tài trước hoặc sau khi xảy ra tranh chap về việc lựa chon trọng tải giải quyết tranh chap cho mình hoặc có những théa thuận trong tài vô hiệu thi trong tải không có thâm quyên giải quyết.
Chính các chủ thé tranh chấp, với việc lựa chon trong tài giải quyết tranh chấp cho mình đã trao quyền lực xét xử cho trong tài. Noi cách khác, giải quyết tranh chấp bằng trong tai nhân danh ý chi tôi cao của chủ thé tranh chap mà không nhân danh quyên lực nha nước Thi ba, phán quyết của trọng tai vừa 1a sự kết hợp giữa ý chi, su thỏa thuận của các bên, vừa mangtính tai phan của cơ quan có thâm quyên xét xử. Tuy nhiên, do đó trọng tài không phải la cơ quan xét xử của Nhà nước như Tòa án nên phán quyết trong tài không mang tinh quyên lực Nhà nước. Phán quyết trong tài chỉ có giá trị rang buộc đối với các bên tranh chap mà không có giá trị rang buộc với bên thứ ba.
Ngay cả khi một bên tranh chấp không tôn trong phán quyết trong tài, không tự nguyên thi hành phán quyết thi trong tai cũng không có cơ chế cưỡng chế thi hanh. Phan quyết trong tai do các bên đương sự tự nguyện thi hành hoặc nhờ đến sự hỗ trợ của cơ quan Nhà nước để cưỡng ché thi hành. Như vậy, với tư cách la một cơ quan tai phán, trọng tải ton tại đôc lập, song song với toa án và có thấm quyên giải quyết các tranh chap khi được các bên đương sự lựa chon.3 Ý nghĩa của trong tài throng mai Trong tai thương mại có ý nghia quan trong trong việc giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực kinh doanh và thương mại. Dưới đây là một sô ý nghĩa chính của trọng tài thương mại.
Thinhất, có tinh linh hoạt: Trong tải thương mai cho phép các bên tự chon trong tai vả quy định quy trình giải quyết tranh chấp. Điều nay cho phép các bên thöa thuận về các quy tắc vả quy trình phù hợp với nhu cầu vả mong muốn của ho Thit hai, tiết kiệm thời gian So với việc sử dụng hệ thông tòa án truyền thống, trong tai thương mại thường nhanh chóng hơn. Quá trình trong tai thường được điều chỉnh bởi lịch trình linh hoạt và không bị ràng buộc bởi các quy trình phức tap của tòa an. Thit ba, tiết kiệm chi phí: Trong tải thương mại có thể giảm thiểu chi phí so với việc sử dụng tòa án thông thường Khi sử dụng trong tải thương mại, các bên thường chia sẻ chi phí liên quan đến trong tải và quá trình giải quyết tranh chap, thay vì phải chi trả các khoản phi của hệ thông tòa án truyền thống.
Tut te, có tính quốc tế: Trọng tai thương mại được sử dụng rộng rãi trong các giao dịch quốc tế. Việc sử dụng trong tải thương mai cung cap một môi trường quốc tế, nơi các bên có thé chon trong tai từ các quốc gia khác nhau và áp dụng các quy tắc quốc tế trong quá trình giải quyết tranh châp Thit năm, có sự bao mật và bảo mật thông tin: Trọng tài thương mai thườngđược tiên hành trong môi trường riêng tư và bảo mật Các thông tin va tải liệu liên quan đến quá trinh trong tai thường được bảo vệ bởi các quy định về bao mật và không công khai. Tom lại, trong tai thương mai mang lại nhiêu lợi ich trong việc giải quyết tranh chap thương mại và kinh doanh, bao gồm linh hoạt, tiết kiệm thời gian và chi phí, tính quốc té, va bảo mật thông tin.2 Pháp luật về thỏa thuận trong tài tharong mai Trong quan hệ kinh doanh thương mại, tranh chấp là van dé không ai mong muôn xảy ra và đó là điều không thể tránh khỏi. Vê phương diện pháp lý, khi có tranh chấp phát sinh, các bền quan hệ trong tranh chấp có nhiều phương thức lựa chọn để giải quyết tranh chấp, trong đó có hình thức giải quyết tranh châp thông qua trọng tải.
Giải quyết tại trong tải lả một trong bôn hình thức giải quyết tranh chấp được quy định tại Luật Thương mại 2010. La một phương thức giải quyết với nhiêu ưu điểm vượt trội, trong tài thương mai ngay cảng không còn mây xa lạ đôi với các nha kinh doanh thương mại trong nên kinh tế thị trường như hiện nay. Thông qua thỏa thuận trọng tải các bên gián tiếp théa thuận khước từ thẩm quyền xét xử của tủa án quốc gia, lựa chon cho mình hình thức giải quyết tranh chap bằng trong tải.