Chương 1: Một số vấn đề lý luận về người khuyết tật, lao động là người khuyết tật và pháp luật về lao động là người khuyết tật. Chương 2: Thực trạng quy định pháp luật về lao động là người khuyết tật và thực tiễn thực hiện tại thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. Chương 3: Định hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về lao động là người khuyết tật tại thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên. 12 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NGƢỜI KHUYẾT TẬT, LAO ĐỘNG LÀ NGƢỜI KHUYẾT TẬT VÀ PHÁP LUẬT VỀ LAO ĐỘNG LÀ NGƢỜI KHUYẾT TẬT 1.
Ngƣời khuyết tật 1. Khái niệm về ngƣời khuyết tật Việc hiểu và đối xử với người khuyết tật vẫn chưa được thống nhất trong xã hội và văn hóa hiện nay. Mỗi quốc gia, vùng miền và cộng đồng có thể có những quan điểm và cách tiếp cận khác nhau đối với người khuyết tật. Điều này có thể dẫn đến sự thiếu thông tin và nhận thức về vấn đề này, cũng như gây ra sự phân biệt đối xử và kỳ thị.
Tuy nhiên, việc tạo ra một cách hiểu thống nhất về người khuyết tật là rất quan trọng để xây dựng một xã hội công bằng và bao dung. Điều này có thể được đạt được thông qua việc tăng cường giáo dục và tạo ra những chương trình giáo dục về người khuyết tật, nhằm tăng cường nhận thức và sự thông cảm đối với họ. Ngoài ra, việc thúc đẩy việc tham gia và tham gia vào các hoạt động xã hội và văn hóa cũng là một cách để tạo ra sự hiểu biết và chấp nhận đối với người khuyết tật. Quan trọng nhất, chúng ta cần nhìn nhận người khuyết tật không chỉ là những người có khuyết tật, mà là những cá nhân có những khả năng và đóng góp đặc biệt cho xã hội.
Quan điểm khuyết tật cá nhân tập trung vào những khả năng và hạn chế của từng người khuyết tật. Theo quan điểm này, người khuyết tật được coi là có những khả năng và năng lực riêng, và cần được đánh giá và đối xử dựa trên khả năng của mình. Quan điểm này nhấn mạnh vào việc tăng cường khả năng và độc lập của người khuyết tật thông qua việc cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và cơ hội công việc. Nhìn dưới góc độ này thì khuyết tật là một căn bệnh, người khuyết tật mang căn bệnh đó và cần được chữa trị để có thể trở thành người bình thường, hoặc khắc phục những khó khăn hạn chế có khuyết tật mang lại.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đã phân loại người khuyết tật với 3 mức độ suy giảm là: khiếm khuyết (impairment), khuyết tật (disability) và tàn tật (handicap). Trong đó: 13 - Khiếm khuyết thường chỉ đến sự mất mát hoặc không bình thường của cấu trúc cơ thể. - Khuyết tật là hậu quả của khiếm khuyết và chỉ đến sự giảm thiểu chức năng hoạt động. - Tàn tật là một thuật ngữ được sử dụng để chỉ tình trạng bất lợi hoặc thiệt thòi của người mang khiếm khuyết do môi trường xung quanh không đáp ứng đầy đủ nhu cầu và khả năng của họ.
Đây là một khái niệm rộng hơn so với khuyết tật, vì nó nhấn mạnh tác động của môi trường và xã hội lên tình trạng khuyết tật của một người. WHO (Tổ chức Y tế Thế giới) đã định nghĩa tàn tật như trên vào năm 1999. Quan điểm khuyết tật xã hội nhìn nhận người khuyết tật là một phần của xã hội và xem xét tác động của môi trường xã hội đến cuộc sống của họ. Theo quan điểm này, người khuyết tật không phải là nguyên nhân của sự khuyết tật, mà là do môi trường xã hội không đáp ứng đủ nhu cầu và quyền lợi của họ.
Quan điểm này nhấn mạnh vào việc thay đổi môi trường xã hội để tạo điều kiện thuận lợi cho người khuyết tật tham gia đầy đủ và bình đẳng trong xã hội. Bên cạnh đó, quan điểm khuyết tật theo mô hình xã hội nhấn mạnh rằng nguyên nhân chính của tàn tật không phải là do bản thân người khuyết tật mà là do xã hội không tạo điều kiện thuận lợi để họ tham gia đầy đủ và bình đẳng vào các hoạt động xã hội. Điều này bao gồm việc xóa bỏ các rào cản về vật chất, thông tin, giao tiếp và tư duy, cung cấp các dịch vụ hỗ trợ và đảm bảo quyền lợi của người khuyết tật. Quan điểm này nhấn mạnh vai trò quan trọng của xã hội trong việc tạo ra một môi trường bình đẳng và chấp nhận người khuyết tật như những thành viên đầy đủ quyền lợi của cộng đồng.
Cả hai quan điểm trên đều có cơ sở khoa học và đều có ý đồ cải thiện cuộc sống của người khuyết tật. Tuy nhiên, việc hiểu và áp dụng quan điểm nào phụ thuộc vào từng quốc gia, văn hóa và cộng đồng cụ thể. Quan trọng nhất là tôn trọng và đảm bảo quyền lợi của người khuyết tật, và tạo điều kiện để họ tham gia đầy đủ và bình đẳng trong xã hội. Cả hai quan điểm đều có giá trị và đóng góp vào việc hiểu và giải quyết vấn đề khuyết tật.
14 Quan điểm và định nghĩa về người khuyết tật có thể khác nhau giữa các quốc gia do những yếu tố kinh tế - xã hội, lịch sử và kỹ thuật lập pháp khác nhau. Dưới đây là một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến quan điểm và định nghĩa này: Mức độ phát triển kinh tế, hạ tầng, chính sách xã hội và quyền lợi của người khuyết tật có thể khác nhau giữa các quốc gia. Những quốc gia có nền kinh tế phát triển và hệ thống chăm sóc sức khỏe tốt thường có quan điểm và định nghĩa rộng hơn về người khuyết tật. Khoản 1 Điều 1 Công ước số 159 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về phục hồi chức năng lao động và việc làm của người khuyết tật năm 1983 quy định như sau: "Người khuyết tật là những người có khả năng về thể chất, tinh thần, trí tuệ hoặc giảm khả năng trong một hoặc nhiều khía cạnh của cuộc sống, gây ra bởi các nguyên nhân bẩm sinh hoặc do tai nạn, bệnh tật hoặc các nguyên nhân khác." Công ước này nhằm đảm bảo quyền lợi và cơ hội công bằng cho người khuyết tật trong việc tiếp cận và tham gia vào công việc, đào tạo nghề nghiệp, và các hoạt động kinh tế và xã hội khác.
Nó cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phục hồi chức năng lao động và việc làm cho người khuyết tật, nhằm tạo điều kiện cho họ tham gia vào cuộc sống xã hội và đóng góp vào sự phát triển của xã hội. Theo điều 1, công ước người khuyết tật "người khuyết tật là những người có khả năng về thể chất, tinh thần, trí tuệ hoặc giảm khả năng tham gia vào các hoạt động xã hội". Công ước này nhằm bảo vệ và thúc đẩy quyền của người khuyết tật, đảm bảo rằng họ được tham gia vào xã hội một cách bình đẳng và có quyền hưởng lợi từ các quyền và tự do cơ bản như những người khác. Công ước cũng yêu cầu các quốc gia thành viên thực hiện các biện pháp cần thiết để đảm bảo quyền của người khuyết tật, bao gồm việc loại bỏ mọi hạn chế và phân biệt đối xử dựa trên tình trạng khuyết tật.
Bộ luật xã hội Đức định nghĩa người khuyết tật dựa trên sự phát triển thể lực, trí lực hoặc tâm lý không bình thường so với người cùng độ tuổi trong thời gian trên 6 tháng. Sự không bình thường này có thể gây ra hạn chế trong việc tham gia vào cuộc sống xã hội. Bộ luật xã hội Đức cũng cung cấp 15 các quyền và chế độ hỗ trợ cho người khuyết tật nhằm đảm bảo quyền lợi và cơ hội bình đẳng cho họ trong xã hội. Tại Hoa Kỳ, Đạo luật của người khuyết tật Hoa Kỳ năm 1990, còn được gọi là Đạo luật về Người khuyết tật Hoa Kỳ (Americans with Disabilities Act - D ), định nghĩa người khuyết tật như vậy.
Đạo luật này đã được thông qua để bảo vệ quyền lợi của người khuyết tật và đảm bảo rằng họ có cơ hội tham gia đầy đủ và bình đẳng trong xã hội. Ở Việt Nam, việc thay đổi thuật ngữ từ "người tàn tật" sang "người khuyết tật" là một bước tiến quan trọng trong việc thể hiện sự tôn trọng và đồng cảm đối với những người khuyết tật. Thuật ngữ mới này nhấn mạnh vào khả năng và tiềm năng của họ, thay vì tập trung vào nhược điểm hay sự thiếu sót. Điều này giúp tạo ra một môi trường thuận lợi hơn để người khuyết tật tham gia vào xã hội và phát triển bản thân.
Việc Đảng và Nhà nước quan tâm và ban hành các pháp lệnh, luật để bảo vệ quyền lợi và đảm bảo sự phát triển của người khuyết tật cũng là một minh chứng cho sự quan tâm và chăm sóc đối với nhóm người này. Việc tạo điều kiện thuận lợi cho việc lao động, sinh hoạt và học tập của người khuyết tật không chỉ giúp họ tự lập mà còn góp phần vào sự phát triển chung của xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức và khó khăn trong việc thực hiện đầy đủ các quy định và chính sách liên quan đến người khuyết tật. Để xây dựng một xã hội công bằng và bao dung, chúng ta cần tiếp tục nỗ lực để tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho người khuyết tật, đảm bảo quyền lợi và cơ hội bình đẳng cho họ tham gia vào mọi lĩnh vực của cuộc sống.
Quan điểm và cách nhìn về người khuyết tật có thể khác nhau tùy thuộc vào quốc gia và tổ chức. Một số quốc gia và tổ chức có trọng tâm vào việc hỗ trợ và phát triển cá nhân khuyết tật, tập trung vào việc cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cá nhân, như giáo dục, y tế và hỗ trợ tài chính. Trong khi đó, một số quốc gia và tổ chức có quan tâm đến khuyết tật xã hội, tập trung vào việc tạo ra môi trường bình đẳng và cơ hội công bằng cho người khuyết tật trong xã hội. Tùy thuộc vào việc ủng hộ quan điểm khuyết tật cá nhân hay khuyết tật xã hội mà mỗi quốc gia, tổ chức có một cách nhìn nhận khác nhau về người khuyết tật.
16 Định nghĩa về người khuyết tật thường liên quan đến khả năng của họ trong việc tham gia vào các hoạt động xã hội. Việc đảm bảo quyền và trách nhiệm tham gia vào mọi hoạt động xã hội của người khuyết tật là một phần quan trọng trong việc xây dựng một xã hội công bằng và bình đẳng.