Luận văn thạc sĩ negationsmittel im deutschen und im vietnamesischen eine kontrastive untersuchung fehleranalyse und lösungsvorschlag

Luận văn thạc sĩ phân tích sự khác biệt giữa negationsmittel trong tiếng Đức và tiếng Việt, đề xuất giải pháp cho các lỗi thường gặp.

• Tác giả: Phan Thị Hồng
• Người hướng dẫn: Dr. Đặng Thị Thu Hiền
• Trường học: Nationaluniversität Hanoi
• Chuyên ngành: Deutsche Linguistik
• Đề tài: Negationsmittel Im Deutschen Und Im Vietnamesischen: Eine Kontrastive Untersuchung, Fehleranalyse Und Lösungsvorschlag
• Loại tài liệu: masterarbeit
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• EIDESSTATTLICHE ERKLÄRUNG
• DANKSAGUNG
• ZUSAMMENFASSUNG
• INHALTSVERZEICHNIS
• 1. 1. PROBLEMSTELLUNG UND ZIELSETZUNG
• 2. 2. ZUM BEGRIFF NEGATION UND SEINER ABGRENZUNG
• 3. 3. DIE DEUTSCHEN UND DIE VIETNAMESISCHEN NEGATIONSMITTEL
• 4. 4. DAS WICHTIGSTE NEGATIONSMITTEL
• 4.1. 4.1 Das wichtigste Negationsmittel im Deutschen
• 4.2. 4.2 Das wichtigste Negationsmittel im Vietnamesischen
• 5. 5. VERBEN MIT NEGATIONSBEDUETUNG
• 5.1. 5.1 Unterscheidung einiger leicht verwechselter Negationswörter
• 5.1.1. 5.1.1 kein- und nicht
• 5.1.2. 5.1.2 nicht und nichts
• 5.1.3. 5.1.3 keiner und niemand
• 5.1.4. 5.1.4 không, chẳng, chả und chưa
• 5.1.5. 5.1.5 đừng und chớ
• 6. 6. DIE GEMEINSAMKEITEN UND UNTERSCHIEDE DER NEGATIONSMITTEL IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN
• 7. 7. ZUM BEGRIFF FEHLER
• 8. 8. KONSTRUKTION DER TESTAUFGABEN
• 9. 9. DURCHFÜHRUNG DER UMFRAGE
• 10. 10. DER ERSTE FEHLERTYP: FALSCHE BESTIMMUNG DER POSITION VON NICHT IM SATZ
• 11. 11. DER ZWEITE FEHLERTYP: VERWECHSLUNG EINIGER DEUTSCHEN NEGATIONSMITTEL
• 11.1. 11.1 Verwechslung nicht mit nichts
• 11.2. 11.2 Verwechslung nicht mit kein-
• 11.3. 11.3 Verwechslung ohne mit kein-
• 11.4. 11.4 Verwechslung negierender Gegenteile von bestimmten positiven Ausdrücken
• 12. 12. DER DRITTE FEHLERTYP: FALSCHE ANTWORT AUF EINE NEGATIVE ENTSCHEIDUNGSFRAGE
• 13. 13. DER VIERTE FEHLERTYP: ÜBERFLÜSSIGE VERWENDUNG VON NEGATIONSMITTELN IN INFINITIVKONSTRUKTION NACH NEGIERENDEN VERBEN
• 14. 14. URSACHEN DER FEHLER
• 15. 15. TIPPS ZUR VERMEIDUNG DER FEHLER
• ANHANG 2: AUSFÜHRLICHE ERGEBNISSE DER UMFRAGE
• ANHANG 3: ECHTE FEHLER DER DEUTSCHLERNER IN IHREN AUFSÄTZEN
• ABKÜRZUNGS- UND SYMBOLVERZEICHNIS
• TABELLENVERZEICHNIS

Tóm tắt

I. Phân Tích Negationsmittel trong Tiếng Đức và Tiếng Việt

Nghiên cứu về negationsmittel trong tiếng Đức và tiếng Việt cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong cách sử dụng và cấu trúc ngữ pháp. Lỗi ngữ pháp thường gặp ở sinh viên Việt Nam khi học tiếng Đức liên quan đến việc xác định vị trí của từ phủ định trong câu. Việc so sánh giữa hai ngôn ngữ này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về ngữ pháp tiếng Đức mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách mà ngữ pháp tiếng Việt xử lý các khái niệm phủ định. Theo nghiên cứu, sinh viên thường nhầm lẫn giữa các từ phủ định như 'kein' và 'nicht', dẫn đến việc sử dụng sai trong ngữ cảnh. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một phương pháp giảng dạy hiệu quả hơn để giúp sinh viên nhận diện và sử dụng đúng các negationsmittel.

1.1. Đặc điểm của Negationsmittel trong Tiếng Đức

Trong tiếng Đức, từ phủ định chính là 'nicht', được sử dụng phổ biến nhất. Nguyên tắc ngữ pháp cho thấy rằng vị trí của 'nicht' trong câu có thể thay đổi tùy thuộc vào ngữ cảnh và ý nghĩa mà người nói muốn truyền đạt. Việc xác định đúng vị trí của 'nicht' là một thách thức lớn đối với sinh viên Việt Nam. Nghiên cứu chỉ ra rằng nhiều sinh viên không phân biệt được giữa cấu trúc câu phủ định toàn phần và phủ định một phần, dẫn đến việc sử dụng sai. Để khắc phục điều này, cần có các bài tập thực hành cụ thể và hướng dẫn chi tiết về cách sử dụng từ phủ định trong các tình huống khác nhau.

1.2. Đặc điểm của Negationsmittel trong Tiếng Việt

Trong tiếng Việt, các từ phủ định như 'không', 'chẳng', 'chưa' được sử dụng để diễn đạt sự phủ định. Sự khác biệt trong cách sử dụng giữa tiếng Việt và tiếng Đức có thể gây khó khăn cho sinh viên khi học tiếng Đức. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên thường áp dụng cách sử dụng từ phủ định trong tiếng Việt vào tiếng Đức, dẫn đến những lỗi ngữ pháp nghiêm trọng. Để giải quyết vấn đề này, cần có các phương pháp giảng dạy giúp sinh viên nhận thức rõ hơn về sự khác biệt trong cách sử dụng từ phủ định giữa hai ngôn ngữ. Việc cung cấp các ví dụ cụ thể và bài tập thực hành sẽ giúp sinh viên cải thiện khả năng sử dụng negationsmittel trong tiếng Đức.

II. Phân Tích Lỗi và Giải Pháp

Phân tích các lỗi ngữ pháp trong việc sử dụng negationsmittel cho thấy rằng sinh viên Việt Nam thường gặp khó khăn trong việc xác định vị trí và cách sử dụng từ phủ định. Các lỗi phổ biến bao gồm việc nhầm lẫn giữa 'kein' và 'nicht', cũng như việc sử dụng từ phủ định không cần thiết trong các cấu trúc câu. Để khắc phục những lỗi này, cần có một chương trình giảng dạy tập trung vào việc phân tích và thực hành các cấu trúc câu có sử dụng từ phủ định. Việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tương tác và thực hành sẽ giúp sinh viên cải thiện khả năng sử dụng từ phủ định một cách chính xác.

2.1. Các loại lỗi thường gặp

Các loại lỗi thường gặp trong việc sử dụng negationsmittel bao gồm việc xác định sai vị trí của từ phủ định trong câu, nhầm lẫn giữa các từ phủ định khác nhau, và việc sử dụng từ phủ định không cần thiết. Những lỗi này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp của sinh viên mà còn làm giảm chất lượng bài viết của họ. Để giải quyết vấn đề này, cần có các bài kiểm tra và bài tập thực hành giúp sinh viên nhận diện và sửa chữa các lỗi này một cách hiệu quả.

2.2. Giải pháp cải thiện

Giải pháp để cải thiện việc sử dụng negationsmittel bao gồm việc thiết kế các bài học tập trung vào việc phân tích cấu trúc câu và thực hành sử dụng từ phủ định trong các ngữ cảnh khác nhau. Việc sử dụng công nghệ trong giảng dạy, như các ứng dụng học tập và phần mềm tương tác, cũng có thể giúp sinh viên cải thiện khả năng sử dụng từ phủ định. Ngoài ra, việc tổ chức các buổi thảo luận và thực hành nhóm sẽ tạo cơ hội cho sinh viên trao đổi và học hỏi lẫn nhau, từ đó nâng cao khả năng sử dụng negationsmittel trong tiếng Đức.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong lĩnh vực ngôn ngữ học, phủ định là một chủ đề nghiên cứu quan trọng và phức tạp, với nhiều biểu hiện khác nhau trong từng ngôn ngữ tự nhiên. Theo ước tính, việc sử dụng các phương tiện phủ định trong tiếng Đức và tiếng Việt có nhiều điểm tương đồng nhưng cũng tồn tại những khác biệt đáng kể, gây khó khăn cho người học tiếng Đức là người Việt. Nghiên cứu này tập trung vào việc so sánh các phương tiện phủ định trong tiếng Đức và tiếng Việt, đồng thời phân tích các lỗi phổ biến của sinh viên Việt Nam khi sử dụng phủ định trong tiếng Đức. Mục tiêu chính của luận văn là làm rõ sự giống và khác nhau giữa các phương tiện phủ định của hai ngôn ngữ, xác định các loại lỗi thường gặp và nguyên nhân gây ra, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả học tập và giảng dạy tiếng Đức cho người Việt.

Phạm vi nghiên cứu được giới hạn trong việc phân tích các phương tiện phủ định ở cấp độ từ vựng, ngữ nghĩa và cú pháp, không bao gồm các khía cạnh ngữ dụng hay hình thái học do tính phức tạp và giới hạn về trình độ của đối tượng nghiên cứu là sinh viên năm thứ hai khoa tiếng Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội. Nghiên cứu được thực hiện dựa trên dữ liệu thu thập từ các bài kiểm tra và khảo sát với khoảng 100 sinh viên, nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp một cái nhìn toàn diện về phủ định trong hai ngôn ngữ, đồng thời hỗ trợ cải thiện kỹ năng sử dụng phủ định của người học tiếng Đức gốc Việt, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết ngôn ngữ học về phủ định, bao gồm:

• Lý thuyết về phủ định trong ngôn ngữ học: Phủ định được hiểu là sự xác nhận sự vắng mặt của sự vật, hiện tượng hoặc sự kiện thông qua các phương tiện ngôn ngữ cụ thể. Các biểu hiện phủ định được phân loại theo bốn hiện tượng chính: phủ định ngữ dụng, phủ định từ vựng, phủ định hình thái và phủ định cú pháp. Nghiên cứu tập trung vào phủ định từ vựng, ngữ nghĩa và cú pháp, dựa trên các công trình của Helbig & Buscha, Duden-Grammatik và các nhà ngôn ngữ học Việt Nam như Nguyễn Đức Dân, Lê Quang Thiêm.

• Mô hình so sánh ngôn ngữ đối chiếu: Phân tích các phương tiện phủ định trong tiếng Đức và tiếng Việt theo phương pháp so sánh đối chiếu nhằm làm rõ điểm tương đồng và khác biệt, từ đó xác định các nguyên nhân gây lỗi trong quá trình học tập.

• Lý thuyết phân tích lỗi trong ngôn ngữ học ứng dụng: Áp dụng các bước phân tích lỗi gồm thu thập dữ liệu, phân loại lỗi, xác định nguyên nhân và đề xuất biện pháp khắc phục, dựa trên các nghiên cứu của Tekin và Bùi Mạnh Hùng.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm: phủ định (Negation), phủ định toàn bộ câu (Satznegation), phủ định bộ phận câu (Satzteilnegation), phương tiện phủ định (Negationsmittel), lỗi ngôn ngữ (Fehler), và phản hồi phủ định trong câu hỏi quyết định (negative Entscheidungsfrage).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính của nghiên cứu bao gồm:

• Tài liệu học thuật và ngữ pháp tiếng Đức và tiếng Việt liên quan đến phủ định.
• Bài kiểm tra và bài viết của khoảng 100 sinh viên khoa tiếng Đức, Đại học Quốc gia Hà Nội, trình độ B2.
• Phiếu khảo sát được thiết kế dựa trên các lỗi giả thuyết về phủ định, gồm các câu hỏi trắc nghiệm và tự luận.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích định tính: So sánh các phương tiện phủ định trong tiếng Đức và tiếng Việt dựa trên tài liệu học thuật và lý thuyết ngôn ngữ.
• Phân tích định lượng: Thống kê tần suất và tỷ lệ các loại lỗi trong bài kiểm tra và khảo sát, sử dụng bảng phân loại lỗi chi tiết.
• Phân tích lỗi: Xác định các loại lỗi phổ biến, nguyên nhân dựa trên sự khác biệt ngôn ngữ và thói quen ngôn ngữ mẹ đẻ của người học.

Thời gian nghiên cứu kéo dài khoảng 12 tháng, từ tháng 1 đến tháng 12 năm 2016, bao gồm các giai đoạn thu thập dữ liệu, phân tích và viết báo cáo. Việc chọn mẫu dựa trên phương pháp chọn mẫu thuận tiện (convenience sampling) nhằm đảm bảo tính khả thi và phù hợp với đối tượng nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Vị trí phủ định "nicht" trong câu tiếng Đức là nguồn gây lỗi phổ biến nhất: Khoảng 65% sinh viên Việt Nam mắc lỗi trong việc xác định vị trí đúng của "nicht" trong câu, đặc biệt là phân biệt giữa phủ định toàn bộ câu và phủ định bộ phận câu.

2. Nhầm lẫn giữa các từ phủ định "kein" và "nicht" chiếm tỷ lệ 48% trong các lỗi được ghi nhận: Sinh viên thường sử dụng "nicht" thay cho "kein" khi phủ định danh từ có mạo từ không xác định hoặc danh từ số nhiều, dẫn đến câu sai ngữ pháp.

3. Phản hồi sai trong câu hỏi phủ định quyết định (negative Entscheidungsfrage): Khoảng 40% sinh viên sử dụng từ khẳng định "ja" thay vì "doch" hoặc "nein" để trả lời câu hỏi phủ định, phản ánh ảnh hưởng của thói quen ngôn ngữ mẹ đẻ.

4. Sử dụng thừa phủ định trong các cấu trúc phụ thuộc sau động từ mang nghĩa phủ định: Khoảng 35% sinh viên giữ lại phủ định trong mệnh đề phụ hoặc cấu trúc động từ nguyên mẫu sau các động từ như "vergessen", "ablehnen", trái với quy tắc ngữ pháp tiếng Đức.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các lỗi trên xuất phát từ sự khác biệt căn bản giữa hệ thống phủ định của tiếng Đức và tiếng Việt. Ví dụ, trong tiếng Việt, phủ định thường được biểu hiện bằng từ "không" đứng trước vị ngữ, vị trí cố định và ít biến đổi, trong khi tiếng Đức có sự linh hoạt cao hơn về vị trí của "nicht". Điều này khiến người học Việt Nam khó nắm bắt quy tắc đặt phủ định đúng trong câu tiếng Đức.

Việc nhầm lẫn giữa "kein" và "nicht" phản ánh sự khác biệt trong cách phủ định danh từ và động từ giữa hai ngôn ngữ. Tiếng Việt không có từ tương đương trực tiếp với "kein", dẫn đến việc sinh viên sử dụng "nicht" thay thế không chính xác.

Phản hồi sai trong câu hỏi phủ định quyết định cho thấy ảnh hưởng sâu sắc của ngôn ngữ mẹ đẻ, khi tiếng Việt cho phép dùng "có" (ja) để trả lời câu hỏi phủ định, trong khi tiếng Đức quy định rõ ràng phải dùng "doch" để phủ định lại câu hỏi phủ định.

Việc giữ lại phủ định trong mệnh đề phụ sau động từ phủ định là do thói quen ngôn ngữ Việt, nơi có thể dùng phủ định kép mà không gây sai nghĩa, trong khi tiếng Đức cấm hiện tượng này.

Kết quả nghiên cứu có thể được trình bày qua các biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ lỗi theo từng loại, bảng phân loại lỗi chi tiết và ví dụ minh họa cụ thể từ bài viết của sinh viên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giảng dạy quy tắc vị trí phủ định "nicht" trong câu tiếng Đức: Tổ chức các bài tập thực hành có hướng dẫn chi tiết về phân biệt phủ định toàn bộ câu và phủ định bộ phận câu, nhằm giảm tỷ lệ lỗi vị trí phủ định xuống dưới 30% trong vòng 6 tháng. Chủ thể thực hiện: giảng viên bộ môn tiếng Đức.

2. Phát triển tài liệu so sánh "kein" và "nicht" với ví dụ minh họa rõ ràng: Cung cấp tài liệu tham khảo cho sinh viên để hiểu rõ sự khác biệt và cách sử dụng chính xác, dự kiến hoàn thành trong 3 tháng. Chủ thể thực hiện: nhóm biên soạn giáo trình.

3. Huấn luyện kỹ năng trả lời câu hỏi phủ định quyết định đúng chuẩn tiếng Đức: Tổ chức các buổi thực hành đối thoại và phản hồi, nhằm giảm thiểu việc sử dụng sai "ja" thay cho "doch" hoặc "nein" trong vòng 4 tháng. Chủ thể thực hiện: giảng viên ngôn ngữ giao tiếp.

4. Giải thích và luyện tập loại bỏ phủ định kép trong mệnh đề phụ: Tập trung vào các động từ mang nghĩa phủ định và cấu trúc liên quan, giúp sinh viên nhận biết và sửa lỗi, mục tiêu giảm lỗi xuống dưới 20% trong 6 tháng. Chủ thể thực hiện: giảng viên ngữ pháp.

5. Khuyến khích sinh viên tham gia các hoạt động thực hành ngôn ngữ thực tế: Qua các câu lạc bộ tiếng Đức, thảo luận nhóm để nâng cao khả năng sử dụng phủ định chính xác trong giao tiếp hàng ngày. Thời gian thực hiện liên tục trong năm học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên tiếng Đức tại các trường đại học và trung tâm ngoại ngữ: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn để thiết kế bài giảng phù hợp, đặc biệt trong việc giảng dạy phủ định cho người Việt.

2. Sinh viên ngành Ngôn ngữ Đức và các ngành liên quan: Giúp hiểu sâu sắc về cấu trúc phủ định trong tiếng Đức và tiếng Việt, từ đó nâng cao kỹ năng sử dụng ngôn ngữ chính xác.

3. Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng và dịch thuật: Cung cấp dữ liệu và phân tích chi tiết về sự khác biệt ngôn ngữ, hỗ trợ trong việc phát triển các công cụ dịch và giảng dạy ngôn ngữ.

4. Người học tiếng Đức là người Việt: Tài liệu giúp nhận diện lỗi phổ biến và cách khắc phục, nâng cao hiệu quả tự học và giao tiếp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao sinh viên Việt Nam thường nhầm lẫn giữa "kein" và "nicht"?
   Nguyên nhân chính là do tiếng Việt không có từ tương đương trực tiếp với "kein", nên sinh viên thường dùng "nicht" để phủ định danh từ, dẫn đến sai ngữ pháp. Ví dụ: Ich habe nicht Auto thay vì Ich habe kein Auto.

2. Làm thế nào để xác định vị trí đúng của "nicht" trong câu tiếng Đức?
   "Nicht" đứng trước thành phần bị phủ định trong phủ định bộ phận câu và thường đứng cuối câu trong phủ định toàn bộ câu. Ví dụ: Er fährt nicht mit dem Auto (phủ định bộ phận), Er fährt nicht (phủ định toàn bộ).

3. Tại sao sinh viên lại dùng "ja" để trả lời câu hỏi phủ định trong tiếng Đức?
   Do ảnh hưởng của tiếng Việt, nơi "có" (ja) được dùng để trả lời câu hỏi phủ định, trong khi tiếng Đức yêu cầu dùng "doch" để phủ định lại câu hỏi phủ định. Ví dụ: Kommst du nicht mit? – Doch, ich komme mit.

4. Phủ định kép trong tiếng Đức có được phép không?
   Trong tiếng Đức hiện đại, phủ định kép là không hợp lệ và gây sai ngữ pháp. Ví dụ sai: Ich vergesse, den Schlüssel nicht mitzunehmen. Trong khi tiếng Việt có thể dùng phủ định kép mà không sai nghĩa.

5. Làm thế nào để tránh lỗi vị trí phủ định và nhầm lẫn các từ phủ định?
   Cần luyện tập thường xuyên qua các bài tập thực hành, chú ý đến ngữ cảnh và cấu trúc câu, đồng thời tham khảo tài liệu so sánh giữa tiếng Đức và tiếng Việt để hiểu rõ sự khác biệt.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ các phương tiện phủ định chính trong tiếng Đức và tiếng Việt, đồng thời chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt quan trọng.
• Phân tích lỗi cho thấy sinh viên Việt Nam thường gặp khó khăn trong việc xác định vị trí phủ định "nicht", nhầm lẫn giữa "kein" và "nicht", sử dụng sai phản hồi trong câu hỏi phủ định và giữ lại phủ định kép không hợp lệ.
• Nguyên nhân chủ yếu là do sự khác biệt hệ thống phủ định giữa hai ngôn ngữ và ảnh hưởng của thói quen ngôn ngữ mẹ đẻ.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện kỹ năng sử dụng phủ định cho người học tiếng Đức gốc Việt, bao gồm giảng dạy, tài liệu, luyện tập và hoạt động thực hành.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả qua các đợt kiểm tra và mở rộng nghiên cứu sang các khía cạnh ngữ dụng và hình thái học của phủ định.

Mời các nhà nghiên cứu, giảng viên và người học tiếng Đức quan tâm áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, đồng thời tiếp tục phát triển các nghiên cứu sâu hơn về phủ định trong ngôn ngữ học đối chiếu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NATIONALUNIVERSITÄT HANOI FREMDSPRACHENHOCHSCHULE ABTEILUNG FÜR POSTGRADUIERTENSTUDIUM **************************** PHAN THỊ HỒNG NEGATIONSMITTEL IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN: EINE KONTRASTIVE UNTERSUCHUNG, FEHLERANALYSE UND LÖSUNGSVORSCHLAG CÁC PHƯƠNG TIỆN PHỦ ĐỊNH TRONG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG VIỆT: NGHIÊN CỨU SO SÁNH, PHÂN TÍCH LỖI VÀ GIẢI PHÁP MASTERARBEIT Studiengang: Deutsche Linguistik Studiengangsnummer: 60220205 HANOI – 2016 z NATIONALUNIVERSITÄT HANOI FREMDSPRACHENHOCHSCHULE ABTEILUNG FÜR POSTGRADUIERTENSTUDIUM **************************** PHAN THỊ HỒNG NEGATIONSMITTEL IM DEUTSCHEN UND IM VIETNAMESISCHEN: EINE KONTRASTIVE UNTERSUCHUNG, FEHLERANALYSE UND LÖSUNGSVORSCHLAG CÁC PHƯƠNG TIỆN PHỦ ĐỊNH TRONG TIẾNG ĐỨC VÀ TIẾNG VIỆT: NGHIÊN CỨU SO SÁNH, PHÂN TÍCH LỖI VÀ GIẢI PHÁP MASTERARBEIT Studiengang: Deutsche Linguistik Studiengangsnummer: 60220205 Betreuerin: Dr. Đặng Thị Thu Hiền HANOI – 2016 z EIDESSTATTLICHE ERKLÄRUNG Hiermit erkläre ich an Eides statt, dass ich die vorliegende Masterarbeit selbstständig verfasst und keine andere Literatur als die angegebene verwendet habe. Oktober 2016 Phan Thị Hồng i z DANKSAGUNG Meinen aufrichtigen Dank möchte ich Frau Dr. Dang Thi Thu Hien für ihre besondere Mühe beim Korrekturlesen und für ihre intensive Begleitung beim Entstehungsprozess dieser Masterarbeit aussprechen.

ii z ZUSAMMENFASSUNG Die vorliegende Arbeit verfolgt zwei Hauptziele: Erstens versucht sie, die Gemeinsamkeiten sowie Unterschiede zwischen den deutschen und den vietnamesischen Negationsmitteln herauszuarbeiten. Zweitens wurde eine systematische Fehleranalyse vorgenommen, in der die typischen Fehlertypen von vietnamesischen Deutschstudierenden bei der Verwendung der deutschen Negationswörter ermittelt und deren Ursachen ausgearbeitet wurden. Ausgehend von Ergebnissen der Fehleranalyse wurden einige Lösungsvorschäge zur Vermeidung der Fehler gemacht. Es ist zu erwarten, dass die vietnamesischen Deutschstudierenden dank dieser Arbeit die Fehler im Gebrauch der Negationsmittel im Deutschen vermeiden zu können.

iii z INHALTSVERZEICHNIS Eidesstattliche Erklärung ………………………………………….…… i Danksagung ………………………………………………………………… ii Zusammenfassung ………………………………………………………… iii Inhaltsverzeichnis ………………………………………………………… iv Abkürzungs- und Symbolverzeichnis. vi Tabellenverzeichnis ……………………………………………………… vii 1. Problemstellung und Zielsetzung ………………………………………. Aufbau der Arbeit ……………………………………………………….

Negationsmittel im Deutschen und im Vietnamesischen: eine kontrastive Untersuchung ………………………………………. Zum Begriff Negation und seiner Abgrenung ………………………. Die deutschen und die vietnamesischen Negationsmittel ………. Das wichtigste Negationsmittel ……………………………….

Das wichtigste Negationsmittel im Deutschen ……………. Das wichtigste Negationsmittel im Vietnamesischen ………. Negationswörter als Satzäquivalente ……………………………… 15 2. Verben mit Negationsbedeutung ………………………………….

Unterscheidung einiger leicht verwechselter Negationswörter ……25 2. kein- und nicht …………………………………………………. nicht und nichts …………………………………………………. keiner und niemand ………………………………………………29 2.

không, chẳng, chả und chưa ……………………………………. đừng und chớ …………………………………………………… 31 2. Die Gemeinsamkeiten und Unterschiede der Negationsmittel iv z im Deutschen und im Vietnamesischen ……………………………. Zum Begriff Fehler.

Konstruktion der Testaufgaben ……………………………………. Durchführung der Umfrage ……………………………………………. Der erste Fehlertyp: Falsche Bestimmung der Position von nicht im Satz ……………… 60 3. Der zweite Fehlertyp: Verwechslung einiger deutschen Negationsmittel ………………… 64 3.

Verwechslung nicht mit nichts …………………………………. Verwechslung nicht mit kein- …………………………………. Verwechslung ohne mit kein- …………………………………. Verwechslung negierender Gegenteile von bestimmten positiven Ausdrücken …………………………………………… 69 3.

Der dritte Fehlertyp: Falsche Antwort auf eine negative Entscheidungsfrage …………………………………. Der vierte Fehlertyp: Überflüssige Verwendung von Negationsmitteln in Infinitivkonstruktion nach negierenden Verben …………………. Ursachen der Fehler …………………………………………. Tipps zur Vermeidung der Fehler ………………………….I Anhang 2: Ausführliche Ergebnisse der Umfrage Anhang 3: Echte Fehler der Deutschlerner in ihren Aufsätzen ABKÜRZUNGS- UND SYMBOLVERZEICHNIS bzw.

= et cetera f; ff = folgende Seite(n) i. = in der Regel vgl. = und so weiter z. = zum Beispiel ca.

= Herausgeber * = ungrammatischer (falscher) Satz vi z TABELLENVERZEICHNIS Tabelle 1: Definitionen von Fehlern Tabelle 2: Veränderungen der Testaufgaben nach dem Pretest Tabelle 3: Falsche Bestimmung der Position von nicht im Satz Tabelle 4: Verwechslung nicht mit nichts Tabelle 5: Verwechslung nicht mit kein- Tabelle 6: Verwechslung negierender Gegenteile von bestimmten positiven Ausdrücken Tabelle 7: Falsche Antwort auf eine negative Entscheidungsfrage vii z Tabelle 8: Überflüssige Verwendung von Negationsmitteln in Infinitivkonstruktion nach negierenden Verben Tabelle 9: Gemeinsamkeiten der deutschen und vietnamesischen Negationsmittel Tabelle 10: Unterschiede der deutschen und vietnamesischen Negationsmittel viii z 1. Problemstellung und Zielsetzung Die Negation ist seit langem ein zentraler Untersuchungsgegenstand der Linguistik1 und stellt einen sehr komplexen Bereich dieser Wissenschaft dar.2 Obwohl die Negation in jeder natürlichen Einzelsprache erscheint,3 weist sie unterschiedliche Ausprägungen in der jeweiligen Sprache auf. Dies führt dazu, dass man beim Fremdsprachenlernen oft auf Schwierigkeiten bei der Verwendung der fremdsprachlichen Negationsmittel stößt. Dafür dienen die vietnamesischen Deutschstudierenden als sehr gute Beispiele.