CHƯƠNG 1:NHỮNG VAN DE CHUNG VE TOI BAT, GIỮ HOẶC GIAM NGƯỜI TRAI PHÁP LUAT 1.1 Khái niệm, đặc diem pháp lý tội bat, giứ hoặc giam người trái pháp luật 1.1 Khái uiệm về bắt, giit hoặc giam người trái pháp luật Hiên nay quyền con người, nhất là quyên tự do di lại, quyền bat khả xâm phạm về thân thê luôn được chú trọng dé cao và được pháp luật quốc gia cũng nh pháp luật quốc tế bảo vệ. Tiểu biểu có thể kế đến Tuyên ngôn thé giới về quyên con người của Liên hợp quốc năm 1984 đã nói về quyền con người, hay cụ thé hơn là trong Tuyên ngôn độc lap của Mỹ nam 1776 đã nói về quyên con người bao gồm có “các quyên sống quyển tự do và quyền mưu câu hạnh phúc” hay trong văn bản Hiến pháp năm 1791 của Pháp cũng đã ghi nhận những quyền tự do của con người là “quyên tự đo, sở hữu, được an toàn và chéng lại áp bức”. Có thé thay rằng, việc bão vệ quyền con người đã xuật hiện xuyên suốt trong quá trình gây dung pháp luật niên tảng trên thé giới. Trải qua nhiêu biến động nhiều thăng tram của lich sử, nhiều lần phủ nhận và công nhận thi những quyền lợi này van được bảo vệ cho đến ngày nay.
Chính từ sự ghi nhận rồng rai về quyên con người nay, mdi một cá nhân trên thé giới đều được hưởng quyên tự do đi lại và bat khả xâm phạm về thân thé. Không một ai có thé ding vũ lực hay sử dung bat kì biện pháp nào khác nhằm mục dich kim him, gam giữ sự tự do nay của người khác. Tai khoản 1 Điều9 Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 CCPR) đã khang đính rõ: “i cing có quyển tự do thân thé và an ninh thân thé. Không ai có thé bị bắt giữ hay giam cẩm độc đoán.
Không ai có thé bị tước đoạt tư do thân thé ngoại trừ những trường hop và theo những thủ tuc luật đình.” Hay tại Việt Nam, trong Hiệp pháp năm 2013 cũng đã đề cập dén ở Điều 20 về quyên bat khả xêm pham này. Vì thé, không một ai có quyền bất, gữ hoặc giam người khác lạ nêu không được pháp luật cho phép. Dé hiểu rõ một cách toàn diện nhật về “tồi bắt. giữ hoặc giam người trái pháp luật” ta cần làm rõ cụ thé từng khía cạnh liên quan đến bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật.
* Bắt Batla mét đông từ thể hién hành động nấm, cam, giữ lầy một chủ thé để không cho chủ thé đó có thể hoạt động tự do. Tức là, chủ thé bi “bat” sẽ bị kiêm hãm về mặt hành động không thể hoạt động, di lei theo ý muốn của mình Trong Đại từ điển tiéng Việt cũng đã giải thích về hành: động này như sau: “Bat là nắm giữ lay, không cho hoạt động te đo"1,Và hành động nay là một hành động xâm pham dén quyền bất khả xâm phạm vệ thân thể, quyền tu do di lại của con người. Vay nên, tại Việt Nam, hành động đó đã được pháp luật cụ thé hóa rất 16 rang trong những văn ban pháp luật về các trường hợp được phép bắt, giữ hoặc giam người theo luật định. Cụ thể, tại Bộ luật tô tung hình sự 2015 đã quy đính về các trường được phép bắt người theo đúng quy đính đó là: Thứ nhất, bắt giữ người trong trường hợp khẩn cấp (Điều 110); Thứ hai, bắt người pham tdi quả tang (Điều 111); Thứ ba, bắt người đang bị truy nã (Điều 112); Thứ tư, bất bị can, bị cáo dé tam giam (Điều 113).
* Giữ Giữ là một động từ được miêu tả là “làm cho ở nguyễn một chỗ không xé dich được”? tức là đùng sức lực kiểm soát, ngăn chặn su di chuyên của một cá thể, vật thé. Hành động này cũng đã xâm pham đến quyên tự do của cơn người và bi pháp luật nghiêm cam. Những cá nhân, tổ chức có thêm quyên được quy đính tại khoản 2 Điều 110 BLTTHS 2015 chỉ được phép tam giữ người trong các trường hợp tại Điều 117 BLTTHS 2015 như. “Tam giữ có thé áp dung đối với người bị giữ trong trường hợp khẩn cap, người bị bắt trong trường hợp phạm tôi quả tang người phạm tội tự tú, đâu thủ hoặc đối với người bi bắt theo quyết định truy na.” * Giam Giam có thể được hiểu là việc bắt, nhốt người khác vào một không gian nhất định không thé ra khỏi được.
Cu thể trong Đại từ điển tiếng Việt đã giải thích ý ngiña đông từ “giam” là “bắt giữ nhốt vào một e Việc giam người khác lại đã ngăn chan hoạt đông tư do di lại của người đó, khiên người bị giam không thé di từ nơi này sang nơi khác. Tại Điều 119 BLTTHS 2015 đã quy đính các trường hợp tạm giam có thể áp dụng đôi với: Bị can, bị cáo về tội đặc biệt nghiêm trọng tôi rất nghiêm trọng, Bị can, bị cáo về tôi nghiêm trọng tôi ít nghiêm trọng mà Bộ luật hình sự quy định hành phạt tù trên 02 năm khi có căn cứ xác định người đó thuộc một trong các trường hợp đắc biệt, Bi can, bi cáo về tội it nghiém trong ma Bộ luật hình sự quy 3 tiếng Viétnxb Văn hóa Thang tin, tr 90 *Nguyễn Như Ý (dvd biên), Bat ntigng Việt nuớ Văn hóa Thôngtn, tr 647 TNguyễn Như Ý (chủ biển), Đạt từ điển tiếng Fist nx Vin hóa Thing tin, tr.620 7 định bình phạt tù đến 02 năm nêu họ tiệp tục pham tội hoặc bỏ trên và bị bắt theo quyết đỉnh truy nã, Bị can, bị cáo là phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dudi 36 tháng tuổi, là người giả yêu, người bi bệnh năng ma có nơi cu trú va lý lịch rõ rang thi không tam giam mà áp dung biện pháp ngăn chặn khác, có ngoại trừ các trường. hợp cụ thé. Như vay, bat, git hoặc gam đều là những hành vi trái pháp luật mang tính ép buộc, can trở sư tự do thân thé của người khác và là một loại tôi phạm nguy hiểm cho xã hôi Dé hiéu được tính chat tôi phạm trong tội bat, giữ hoặc giam người trái pháp luật, đầu tiên ta cân hiểu được khái niém của tôi phạm đó “Ia hành vĩ ngig’ hiểm cho xã hồi được guy đỉnh trong Bồ luật hình sự, do người có năng lực trách nhiệm lình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiên một cách cô ý hoặc vô ý, xâm phạm độc lập chủ quên thông nhất, toàn vẹn lãnh thé TẾ quốc, xâm phạm chế độ chỉnh trị chế độ kinh tế, nên văn hóa.
quốc phòng. amminh, trất tự. an toàn xã hội, quyển. lợi ich hop pháp của tô chức, xâm phạm quyên con người, quyên, lot ích hop pháp của cổng dén, xâm phạmmhữmg lĩnh vực khác của trật tư pháp luật xã hội chỉ nghĩa mà theo quy đình của Bồ luật này phải bi xứ lp hình sur’.
Theo đó, tôi phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội đã được quy dinh tại Bộ luật Hình sự, do người có năng lực trách nghiệm hình sự thực hiện một cách có ý hoặc vô ý, xâm phạm các quan hệ xã hội được luật hình sự bão vệ Còn về tôi bat, giữ hoặc giam người trái pháp luật thi theo Thạc si Dinh Văn Qué đã bình luận: “Tội bắt, giữ hoặc giam người trải pháp luật là hành vi bắt, giữ hoặc giam người không đíng quy định của pháp luật” hay theo Tiên si Trương Quang Vinh định ghia: “Tổi bat, giữ hoặc giam người trải pháp luật là trường hợp bắt, giữ hoặc giam người khác trái với quy định hiện hành về bắt, giữ hoặc giam người "£ Như vậy, ca hei định nghiia trên đều tương tự như nhau ở tính trái pháp luật của hành vi phạm tội. Kết hợp khái niêm tôi pham và những định nghiia ở trên, ta có thể hiểu một cách ngắn gọn: Tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật là hank vỉ nguy hiểm cho xã hội được quy định trong BLHS do người có nang ire TNHS thực hiệu, + Bộ hật hình sự 2015 ,nxb Công an Nhân din, Điều $ *ThS Dinh Vin Qué, Binh luân khoa học BLHS Các tội pheam xâm phạm quyển tự do của cổng dân, Nx 34 TP.HCM 2002,tr *TS Trương Quang Vinh, Giáo ink luật lùnh sue Viét Nem, phẩn Các tội xâm phạm quyển tự do, in chi của công dân, Tập 1, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2005,tr 440 § xâm phạm trái pháp luật đếu quyén te do thâu thé cha ugười kháctông qua việc bắt,giit giam người không đúng qmy định của pháp luật” 1.2 Đặc điềm pháp lý của tội bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật troug Bộ lật Hình sự 2015 Từ đính nghife trên ta có thé thay tội bat, giữ hoặc giam người trái pháp luật có các đặc diém pháp ly sau đây: Thứ whit, tội bat, giữ hoặc giam người trái pháp luật có đối tương tác động là moi cá nhân đủ là công dân của bat kì quốc gia nao cũng đều có quyền được hưởng quyền con người, được quyên tư do đi lại, tự do vệ than thé của minh Thứ hai, tội bat, gữ hoặc giam người trái pháp luật thuộc nhóm tôi pham xâm phạm quyên tự do của con người, quyên tự do con người, quyền tu do, dân chủ của công dan đã được quy định tại Điều 157 BLHS năm 2015. Hành vi này gây ra sự hạn chế về quyên tư do mà đáng lễ con người được hưởng ngăn cả ý muốn, nhu cầu của người bi hai và thâm chí là gây ra những tổn thương về tâm lí, ám ảnh cho nạn nhân trong thời gian bi gam, giữ. Thit ba, tôi bắt, giữ hoặc giam người trái pháp luật là hành vi trái pháp luật hình sự và gây nguy hiểm cho xã hội.
Tinh trái pháp luật thé hiện rõ ở chỗ hanh vi phạm tội đó được quy đính trong BLHS. Tức 1a, hành vi nay đã co đây đủ dâu hiệu của muột câu thanh tội phạm cụ thể trong BLHS. Và đắc biệt, tội bắt, giữ hoặc gam người thé hiện tính trái pháp luật ở hanh vi bất, giữ hoặc giam trái với ý muốn của nạn nhân, xâm phạm. đến quyên tự do của cơn người, quyền tự do, dan chủ của công dân.
Ngoài việc cản trở quyên tự do về thân thé của nạn nhân, hành vi nay còn dé lại những hệ luy nhu làm nan nhân bị ám ảnh về tâm lí, lam ảnh hưởng đền công việc và cuộc sóng sinh hoạt thường ngày của họ.