MỞ ĐẦU Trong quá trình phát triển của công nghệ phần mềm, nhiều dự án, nhiều chƣơng trình phát triển phần mềm đã đƣợc thực hiện, nhƣng hoặc là không kết thúc, hoặc xây dựng xong nhƣng không thực hiện đƣợc hoặc đã xây dựng xong nhƣng còn nhiều lỗi không đáp ứng đƣợc yêu cầu của ngƣời sử dụng. Vì để xây dựng một phần mềm tốt cần phải chú ý tới các vấn đề chính sau: - Dữ liệu, đối tƣợng và cấu trúc của chúng - Những hành vi thể hiện các chức năng và quá trình trong hệ thống - Điều khiển hành vi tổng thể của hệ thống Nhiệm vụ của công nghệ thông tin nói chung, công nghệ phần mềm nói riêng là nghiên cứu các mô hình, phƣơng pháp và công cụ để tạo ra những hệ thống phần mềm chất lƣợng cao nhằm đáp ứng đƣợc những nhu cầu thƣờng xuyên thay đổi, ngày một phức tạp của thực tế. Nhiều hệ thống phần mềm đã đƣợc xây dựng theo các cách tiếp cận truyền thống tỏ ra lạc hậu, không đáp ứng đƣợc các yêu cầu của ngƣời sử dụng. Cách tiếp cận hƣớng đối tƣợng giúp chúng ta có đƣợc những công cụ, phƣơng pháp mới, phù hợp để giải quyết những vấn đề nêu trên.
Cách tiếp cận này rất phù hợp với cách quan sát và quan niệm của chúng ta về thế giới xung quanh và tạo ra những công cụ mới, hữu hiệu để phát triển các hệ thống có tính mở, dễ thay đổi theo yêu cầu của ngƣời sử dụng, đáp ứng đƣợc các tiêu chuẩn phần mềm theo yêu cầu của nền công nghệ thông tin hiện đại, giải quyết đƣợc những vấn đề phức tạp của thực tế đặt ra trong thế kỷ 21. Trong thực tế, cấu trúc dữ liệu và hành vi của hệ thống phải thƣờng xuyên thay đổi theo yêu cầu của ngƣời sử dụng. Do vậy, việc khảo sát, phân tích, thiết kế hệ thống là một công việc rất phức tạp và quan trọng trong quá trình xây dựng một hệ thống phần mềm. Phải phân tích kỹ bài toán, lựa chọn phƣơng pháp phát triển hệ thống thích hợp để cho hệ thống có tính mở, dễ thích nghi, chất lƣợng cao, giúp cho công việc bảo trì hệ thống đỡ tốn kém.
Trong tất cả các giải pháp phát triển phần mềm hiện nay, giải pháp hƣớng đối tƣợng đã đƣợc xem nhƣ là giải pháp tốt cho những hệ thống phần mềm có qui mô lớn, độ phức tạp cao, có nhiều ƣu điểm so với phƣơng pháp hƣớng chức năng truyền thống. Cách tiếp cận hƣớng đối tƣợng đặt trọng tâm vào việc xây dựng lý thuyết cho các hệ thống tổng quát nhƣ là mô hình cơ bản. Hệ thống đƣợc xem nhƣ là một tập các thực thể tác động qua lại và trao đổi với nhau bằng các thông điệp để thực hiện những nhiệm vụ đặt ra. Các khái niệm mới của mô hình hệ thống hƣớng đối tƣợng và các bƣớc thực hiện phân tích, thiết kế hƣớng đối tƣợng đƣợc mô tả, hƣớng dẫn thực hiện thông qua ngôn ngữ chuẩn UML cùng phần mềm công cụ hỗ trợ mô hình hoá Rational Rose.
Có thể giải pháp hƣớng đối tƣợng sẽ còn đƣợc tiếp tục đƣợc cải tiến cùng với mô hình phát triển phần mềm. Nhƣng hiện nay đây là một giải pháp tốt đang đƣợc sự quan LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 tâm đặc biệt và nhiều công ty đã triển khai. Cùng với phƣơng pháp luận, phƣơng pháp phát triển phần mềm hƣớng đối tƣợng, công cụ UML (Unifiel Modelling Language) và các phần mêm đƣợc xây dựng trên nó (Rational Rose, .) đã cung cấp một phƣơng tiện mạnh cho phép triển khai phƣơng pháp trên trong môi trƣờng công nghiệp. UML là một ngôn ngữ mô hình hoá dùng để đặc tả, mô hình hoá, xây dựng và làm tài liệu cho một hệ thống phần mềm hƣớng đối tƣợng.
Ngôn ngữ này thể hiện trực quan đƣợc những quyết định và sự hiểu biết của chúng ta về hệ thống cần xây dựng. Nó là một công cụ mạnh và đầy đủ đƣợc dùng để phân tích, thiết kế, cài đặt, bảo trì và kiểm soát thông tin của hệ thống phần mềm lớn và phức tạp. Vì vậy việc nghiên cứu phƣơng pháp phân tích, thiết kế hƣớng đối tƣợng và sử dụng UML để phát triển phần mềm đang là một xu hƣớng trong kỹ nghệ phần mềm. Những nội dung chính của luận văn: Tổng quan phƣơng pháp phát triển phần mềm theo hƣớng đối tƣợng.
Giới thiệu về hệ công cụ UML. Vận dụng phƣơng pháp và công cụ nêu trên tiến hành phân tích, thiết kế hệ thống quản lý kết quả đào tạo ở trƣờng Cao đẳng Hải Dƣơng. Luận văn gồm 5 chƣơng. Chƣơng 1 giới thiệu về việc khảo sát và xác định hiện trạng của hệ thống quản lý kết quả đào tạo ở trƣờng CĐ Hải Dƣơng.
Chƣơng 2 giới thiệu tổng quan về phƣơng pháp hƣớng đối tƣợng và các công cụ hỗ trợ. Chƣơng 3 và chƣơng 4 xây dựng mô hình cho hệ thống quản lý đào tạo sử dụng UML. Chƣơng 5 xây dựng phần mềm chƣơng trình. Quản lý kết quả đào tạo là một công việc không thể thiếu đƣợc trong tất cả các hệ thống các trƣờng cao đẳng, đại học, việc xây dựng một hệ thống quản lý tự động sẽ giúp hệ thống các trƣờng học quản lý đƣợc hiệu quả, chính xác và đỡ tốn thời gian, sức lực của nhiều ngƣời.
Thực hiện đề tài này giúp tôi hiểu sâu hơn các bƣớc để phân tích, thiết kế một ứng dụng và phƣơng pháp mô hình hoá hệ thống phần mềm hƣớng đối tƣợng. Vì vấn đề đƣợc xét là rộng lớn và phức tạp, kết quả của luận văn mới dừng lại ở bƣớc phân tích tổng thể bài toán và thiết kế chi tiết cho một phần quan trọng của bài toán. Tuy vậy, những vấn đề lý thuyết, phƣơng pháp luận và công cụ phát triển phần mềm hƣớng đối tƣợng đã đƣợc sử dụng, vận dụng khá toàn diện. Đây là kết quả bƣớc đầu nghiên cứu khoa học, chắc chắn còn rất nhiều hạn chế, rất mong đƣợc ý kiến đóng góp quý báu của các thầy cô và các bạn.
Em cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến TS Lê Văn Phùng, ngƣời đã giúp đỡ em rất nhiều để em có thể hoàn thành luận văn này. Hà Nội, tháng 10 năm 2011 Học viên thực hiện Phạm Thị Loan LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 CHƢƠNG 1 KHẢO SÁT HIỆN TRẠNG VÀ XÁC ĐỊNH YÊU CẦU NGHIỆP VỤ QUẢN LÝ KẾT QUẢ ĐÀO TẠO 1. Thực trạng và những vấn đề nảy sinh trong hệ thống quản lý kết quả đào tạo tại trƣờng CĐ Hải Dƣơng 1.1 Một số vấn đề về việc tin học hoá quản lý trong trƣờng cao đẳng Hải Dƣơng Thực hiện chủ trƣơng của Chính phủ và Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong đào tạo và quản lý ở các trƣờng đại học và cao đẳng trong cả nƣớc. Các trƣờng cao đẳng trong cả nƣớc đều đã quán triệt và thực hiện tăng cƣờng xây dựng cơ sở hạ tầng, trƣớc hết là hệ thống mạng cục bộ và đƣờng truyền Internet.
Tuy nhiên việc tin học hoá quá trình quản lý nói chung và xây dựng hệ thống quản lý kết quả đào tạo tại các trƣờng cao đẳng, kết quả còn hạn chế. Qua khảo sát sơ bộ tại hơn 50 trƣờng Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp cho thấy các hệ thống quản lý mới đang đƣợc triển khai ứng dụng ở các trƣờng với những phần mềm riêng lẻ và tập trung vào một số mảng nhƣ: quản lý tài chính; tính lƣơng, tính học bổng; quản lý vật tƣ; quản lý hồ sơ cán bộ, giảng viên; quản lý hồ sơ sinh viên. Riêng có phần mềm quản lý tuyển sinh đối với hệ Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp đƣợc Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai thì đang đƣợc các trƣờng ứng dụng khá hiệu quả. Máy tính dùng cho công tác quản lý với tỷ lệ lớn vẫn là dùng cho việc soạn thảo các văn bản riêng lẻ, hệ thống báo cáo với Bộ chủ quản và Bộ Giáo dục và Đào tạo vẫn chủ yếu qua con đƣờng công văn.
Hệ thống cơ sở dữ liệu về giảng viên, nhân viên, sinh viên đang phân tán và mang lại hiệu quả quản lý chƣa cao. Một số các công ty phần mềm chào giá các hệ thống lớn nhƣ: "Trung tâm Quản lý", có các hệ thống con bao quát hầu hết các nghiệp vụ quản lý trong nhà trƣờng nhƣ: quản lý cán bộ, giảng viên; quản lý tuyển sinh; quản lý tài chính; quản lý thƣ viện; quản lý sinh viên; quản lý điểm. Tuy nhiên lại nảy sinh vấn đề thứ nhất là kinh phí lớn để triển khai cho phần cứng và phần mềm, thứ hai là vấn đề cập nhật dữ liệu cho hệ thống và các hệ thống lớn thƣờng khó khăn trong xử lý lỗi. Do đó phát huy hiệu quả nói chung là không cao, một số trƣờng chủ yếu chỉ triển khai mảng quản lý hồ sơ cán bộ, giảng viên và sinh viên.
Trong các trƣờng đào tạo, với sản phẩm đặc thù là kiến thức, kỹ năng của ngƣời học thì việc tin học hoá quản lý sinh viên từ khi nộp hồ sơ dự tuyển và kết quả đào tạo của sinh viên đến khi tốt nghiệp ra trƣờng là một mảng quản lý rất quan trọng, giải quyết bài toán quản lý sinh viên và kết quả đào tạo của sinh viên là một vấn đề đặt ra rất hết sức cần thiết. Nó đƣợc đặt trong mối quan hệ là một hệ thống con quan trọng trong hệ thống lớn quản lý các hoạt động của nhà trƣờng. Trƣớc thực trạng đó, trong điều kiện hiện nay và đặc biệt là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2011-2012 là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong trƣờng học, các trƣờng đều rất quan tâm dần từng bƣớc, căn cứ vào điều kiện LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 có thể để ƣu tiên phát triển xây dựng hệ thống quản lý các hoạt động nhà trƣờng mà hạt nhân là hệ thống quản lý sinh viên và kết quả đào tạo. Tổng quan về hệ thống thông tin kết quả đào tạo tại trƣờng Cao đẳng Hải Dƣơng.
Trƣờng Cao đẳng Hải Dƣơng là một đơn vị sự nghiệp có chức năng đào tạo sinh viên các ngành nghề sƣ phạm, kỹ thuật và kinh tế… Quy mô của trƣờng với 150 cán bộ giáo viên, công nhân viên, với số sinh viên hiện tại là 3. Hệ thống máy tính đƣợc chia thành 2 loại với 200 máy tính cho đào tạo ngành CNTT và khoảng 100 máy tính phục vụ cho quản lý tại các Phòng, Khoa. Các máy tính đƣợc nối mạng cục bộ.