CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN 1. Tổng quan về phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp 1. Khái niệm về phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp Phân tích tài chính doanh nghiệp là nghiệp vụ bắt buộc và cần thiết với các nhà đầu tư, nhà quản lý tài chính công ty, các nhà phân tích và thẩm định tài chính khách hàng. Mục đích chủ yếu là thông qua phân tích tài chính để dự đoán gần đúng hoặc chính xác sức khỏe tài chính, xác định các rủi ro mà doanh nghiệp có thể gặp trong tương lai.
Hoạt động phân tích tài chính của doanh nghiệp gắn liền với hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động sản xuất kinh doanh có ổn định, tăng trưởng tốt hay không được thể hiện qua tình hình tài chính của doanh nghiệp. Ngược lại, tình hình tài chính tốt hay xấu cũng ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Từ đó giúp đối tượng phân tích nắm bắt được thực trạng tài chính để có các quyết định chính xác nhất. Phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình thu thập, kiểm định và xem xét các số liệu tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp từ đó đánh giá được thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai của doanh nghiệp.
Phân tích thường bắt đầu từ tổng quát, đó là các số liệu trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp thông qua bảng cân đối kế toán, báo cáo kết hợp với các thông tin bổ sung từ các nguồn khác nhau, xem xét các mối quan hệ giữ các chi tiêu trong báo cáo tài chính để làm rõ tình hình tài chính trong quá khứ và hiện tại. Theo Penman (2012), phân tích và đánh giá báo cáo tài chính lần đầu tiên được tạo ra bởi Alexander Wall, chuyên viên ngân hàng người Mỹ. Khối lượng dữ liệu đáng kể trong báo cáo tài chính lớn nên báo cáo tài chính của một ngân hàng thương mại thường lên đến hàng trăm tờ giấy. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ từ báo cáo tài chính có thể phản ánh trên các hóa đơn và tiền mua hàng dự trữ để xác định xem doanh nghiệp có khả năng trả các khoản vay hay không.
Ngoài ra, nó cũng có thể cung cấp thông tin về lợi nhuận và các vấn đề của doanh nghiệp. Báo cáo thu nhập, thể hiện thu nhập, chi phí, lợi nhuận ròng và thu nhập trên mỗi cổ phiếu trong một năm hoặc quý, dựa trên công thức kế toán “lợi nhuận = doanh thu - chi phí”. Thông qua việc phân tích báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, chúng ta có thể đánh giá mức độ hoàn thành lợi nhuận của công ty, hiểu được lợi nhuận của công ty và những thay đổi của lãi lỗ, từ đó dự đoán lợi nhuận kinh doanh trong tương lai của công ty. Phần bên trái của bảng cân đối kế toán phản ánh tình trạng tài chính của doanh nghiệp, và các tài sản được liệt kê về tính thanh khoản của chúng từ lớn đến nhỏ; bên phải thể hiện nợ và vốn cổ đông của doanh nghiệp, cho biết tỷ lệ nguồn vốn giữa chủ nợ và chủ sở hữu doanh nghiệp).
Nó cung cấp thông tin tài chính như cấu trúc tài sản của công ty, tính thanh khoản của tài sản, nguồn tiền, mức nợ và cơ cấu nợ. Như vậy, theo các công cụ tài chính để phân tích từng phần của báo cáo tài chính là hữu ích cho việc tránh rủi ro tài chính. Vai trò và mục tiêu của phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp Toàn bộ hoạt động kinh tế của doanh nghiệp đều nằm trong tổng thể tác động liên hoàn với nhau. Phân tích tài chính sẽ giúp doanh nghiệp đánh giá đầy đủ và sâu sắc mọi hoạt động kinh tế trong trạng thái thực của chúng trên hệ thống chỉ tiêu kinh tế tài chính của doanh nghiệp.
Có nhiều đối tượng bên ngoài lẫn bên trong doanh nghiệp quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp theo nhiều góc độ khác nhau như: nhà quản trị doanh nghiệp, nhà đầu tư, nhà cho vay. Phân tích tình hình tài chính giúp cho mỗi chủ thể có được thông tin tài chính phù hợp với mục tiêu của mình: Cụ thể + Phân tích tình hình tài chính đóng vai trò rất quan trọng trong việc phục vụ công tác điều hành quản trị doanh nghiệp, giúp nhà quản trị đánh giá được hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong quá khứ từ đó làm cơ sở lựa chọn, điều chỉnh, định hướng phù hợp cho sự phát triển của doanh nghiệp trong kế hoạch phát triển trung và dài hạn của doanh nghiệp. Đối với nhà quản trị DN: Phân tích tài chính của các nhà quản trị tài chính là phân tích nội bộ. Do thông tin đầy đủ và hiểu rõ doanh nghiệp nên các nhà phân tích tài chính trong doanh nghiệp có nhiều lợi thế để có thể phân tích tài chính tốt nhất.
Việc phân tích tài chính đối với các nhà quản trị có nhiều mục tiêu: - Đánh giá tình hình tài chính của DN trong quá khứ như: cơ cấu vốn - tài sản, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán, hiệu quả sử dụng tài sản, lưu chuyển tiền, rủi ro tài chính… - Định hướng cho ban lãnh đạo ra các quyết định đầu tư, các quyết định tài trợ, quyết định phân chia lợi tức. Phân tích tài chính cũng là công cụ giúp nhà quản trị DN xác định được điểm mạnh, điểm yếu trong hoạt động tài chính và kinh doanh, từ đó đưa ra những quyết định tài chính đúng đắn, đảm bảo kinh doanh đạt hiệu quả cao. Mục tiêu này đặc biệt quan trọng đối với nhà quản trị DN - Cung cấp thông tin để dự báo các chỉ tiêu như tốc độ tăng trưởng, là cơ sở cho việc lập các kế hoạch tài chính cho kỳ sau, và dự đoán được tiềm năng tài chính của DN trong tương lai. + Đối với các nhà đầu tư, có thể là cá nhân hay doanh nghiệp (các cổ đông): Thu nhập của các nhà đầu tư là tiền chia lợi tức cổ phần và giá trị tăng thêm của vốn đầu tư.
Hai yếu tố này được quyết định bởi lợi nhuận của doanh nghiệp, lợi nhuận thực sự trong hiện tại và tương lai. Do vậy, các nhà đầu tư luôn quan tâm đến việc đánh giá khả năng sinh lời, đánh giá các cổ phiếu trên thị trường cũng như triển vọng của doanh nghiệp. và phân tích tài chính là kênh tham khảo thông tin hữu ích cho các nhà đầu tư…để họ có thể ra các quyết định về đầu tư, làm căn cứ đánh giá giá trị doanh nghiệp, giá trị cổ phiếu,…. + Đối với thị trường tài chính, là kênh huy động vốn để doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh.
Để có quyết định cấp hay không cấp tín dụng, hoặc cấp tín dụng ngắn hạn hay dài hạn, ngân hàng và các tổ chức tín dụng đều quan tâm đến khả năng hoàn trả nợ vay, rủi ro tín dụng của khách hàng. Tuy nhiên, đứng trước các quyết định khác nhau, nội dung phương pháp phân tích tài chính có thể khác nhau. Phân tích tài chính đối với những khoản cho vay dài hạn khác với những khoản cho vay ngắn hạn. Nếu trước quyết định cho vay ngắn hạn, người cho vay đặc biệt quan tâm đến khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp, thì trước quyết định cho vay dài hạn, người cho vay lại đặc biệt quan tâm đến khả năng sinh lời từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp + Đối với các cơ quan quản lý Nhà nước như Thuế, thanh tra, kiểm toán; phân tích tài chính là công cụ để kiểm soát được hoạt động kinh doanh của các DN trên cơ sở kiểrm tra, đánh giá các chỉ tiêu kết quả đạt được so với các chỉ tiêu kế hoạch, dự toán, định mức, đảm bảo thu nộp đúng các loại thuế và nghĩa vụ với nhà nước, đảm bảo việc chấp hành nghiêm túc các quy định của pháp luật liên quan đến tài chính DN.
Quy trình, nội dung và phương pháp phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại NHTM 1. Quy trình phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ trong hoạt động tín dụng tại NHTM. Quy trình phân tích tài chính doanh nghiệp là hoạt động hết sức phức tạp, liên quan đến nhiều người, nhiều bộ phận bên trong cũng như bên ngoài doanh nghiệp. Để có được thông tin hữu ích cho việc ra quyết định tài chính, công tác phân tích tài chính cần được tổ chức một cách kỹ lưỡng và khoa học.
Mỗi đối tượng phân tích khác nhau có thể có một quy trình phân tích khác nhau, với yêu cầu và mục tiêu khác nhau sẽ dẫn đến các quyết định tài chính khác nhau. Duới đây là một số bước trong quy trình phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp, bao gồm: lập kế hoạch phân tích, thu thập và xử lý thông tin, xác định các biểu hiện đặc trung, phân tích và tổng hợp dự đoán. Lập kế hoạch phân tich tài chính doanh nghiệp Lập kế hoạch phân tích là xác định trước về nội dung, phạm vi, thời gian và cách thức tổ chức phân tích, cụ thể như sau: - Nội dung phân tích cần xác định rõ các vấn đề cần được phân tích: có thể toàn bộ hoạt động tài chính hoặc chi một số vấn đề cụ thể - Phạm vi phân tích có thể là toàn đơn vị hoặc một số đơn vị được chọn làm tiêu điểm để phân tích, tùy thuộc vào yêu cầu và mục tiêu phân tích mà phạm vi phân tích lựa chọn là khác nhau - Thời gian cho kế hoạch phân tích bao gồm từ thời gian chuẩn bị đến khi thực hiện công tác phân tích. Trong kế hoạch phân tích, trách nhiệm của cán bộ trực tiếp thực hiện công tác phân tích và đội ngũ phục vụ thu thập, đánh giá ý kiến cũng hết sức quan trọng.
Thông tin tài chính Thông tin tài chính từ các BCTC được sử dụng chủ yếu trong các phân tích tài chính khách hàng nói chung và trong hoạt phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại NHTM nối riêng. Đó là các BCĐKT, BCKQKD, BCLCTT và Thuyết minh BCTC. Thứ nhất, BCÐKT là một báo cáo tài chính tống hợp, phản ánh tổng quát được toàn bộ các tài sản hiện có cũng như nguồn vốn hình thành nên tài sản của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định thường là cuối năm, cuối quý hoặc cuối tháng tùy thuộc vào yêu cầu và mục đích riêng của mỗi doanh nghiệp.