Lương thu hiền phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật tại khoa ngoại tổng hợp bệnh viện đa khoa trung ương quảng nam

Nghiên cứu tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam. Phân tích chi tiết và đánh giá hiệu quả.

• Tác giả: Lương Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hoàng Anh
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược lý - Dược lâm sàng
• Đề tài: Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật tại khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Kháng Sinh Phẫu Thuật Tại Quảng Nam 55 ký tự

Nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) là một biến chứng đáng lo ngại sau phẫu thuật, kéo dài thời gian nằm viện và tăng gánh nặng điều trị. Tỷ lệ NKVM ở các nước thu nhập thấp và trung bình cao gấp 2-3 lần so với các nước phát triển. Tại Việt Nam, ước tính có khoảng 5-10% bệnh nhân phẫu thuật gặp phải NKVM. Do đó, việc giám sát NKVM, xây dựng các chiến lược phòng ngừa và tối ưu hóa sử dụng kháng sinh là vô cùng quan trọng. Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam, một bệnh viện đa khoa hạng II trực thuộc Bộ Y tế, đang đối mặt với thách thức trong việc quản lý sử dụng kháng sinh do số lượng bệnh nhân phẫu thuật ngày càng tăng. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm phân tích tình hình sử dụng kháng sinh tại khoa Ngoại Tổng hợp, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện và xây dựng phác đồ kháng sinh dự phòng phù hợp. Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá mức độ tiêu thụ kháng sinh và đặc điểm sử dụng trên bệnh nhân phẫu thuật.

1.1. Tầm quan trọng của việc kiểm soát NKVM sau phẫu thuật

Kiểm soát nhiễm khuẩn vết mổ là yếu tố then chốt để nâng cao chất lượng chăm sóc y tế và giảm thiểu chi phí điều trị. Theo nghiên cứu của Lương Thu Hiền năm 2024, giám sát NKVM cung cấp dữ liệu quan trọng cho các chiến lược phòng ngừa, từ đó cải thiện kết quả điều trị và giảm sử dụng kháng sinh. Tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam, việc kiểm soát nhiễm khuẩn vết mổ đặc biệt quan trọng do số lượng bệnh nhân phẫu thuật ngày càng tăng. Xây dựng phác đồ sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật hợp lý sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ kháng kháng sinh và tác dụng phụ.

1.2. Bối cảnh sử dụng kháng sinh tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam

Việc sử dụng kháng sinh dự phòng phẫu thuật tại khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam còn nhiều bất cập. Theo đánh giá, chưa có phác đồ thống nhất, dẫn đến tình trạng sử dụng kháng sinh không hợp lý. Điều này tiềm ẩn nhiều nguy cơ như tăng nguy cơ kháng kháng sinh, tác dụng phụ và tăng chi phí điều trị. Cần thiết phải có một nghiên cứu toàn diện để đánh giá tình hình sử dụng kháng sinh, từ đó xây dựng phác đồ phù hợp và triển khai chương trình quản lý kháng sinh hiệu quả.

II. Vấn Đề Sử Dụng Kháng Sinh Chưa Hợp Lý Trong Phẫu Thuật 58 ký tự

Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý trong phẫu thuật, đặc biệt là kháng sinh dự phòng, là một vấn đề đáng quan ngại. Tình trạng này có thể dẫn đến nhiều hậu quả nghiêm trọng như gia tăng vi khuẩn kháng kháng sinh, kéo dài thời gian nằm viện, tăng chi phí điều trị và thậm chí là tăng tỷ lệ tử vong. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tuân thủ các hướng dẫn và phác đồ sử dụng kháng sinh có thể cải thiện đáng kể kết quả điều trị và giảm thiểu các tác động tiêu cực. Tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam, việc thiếu một phác đồ thống nhất và sự tuân thủ chưa đầy đủ các hướng dẫn sử dụng kháng sinh là một thách thức lớn.

2.1. Hậu quả của tình trạng kháng kháng sinh gia tăng

Kháng kháng sinh là một mối đe dọa toàn cầu, và việc sử dụng kháng sinh không hợp lý trong phẫu thuật góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng này. Vi khuẩn kháng kháng sinh gây khó khăn trong việc điều trị nhiễm trùng, kéo dài thời gian nằm viện và tăng nguy cơ tử vong. Nghiên cứu cần tập trung vào các loại kháng sinh thường được sử dụng và đánh giá mức độ kháng kháng sinh của các vi khuẩn gây bệnh tại bệnh viện.

2.2. Ảnh hưởng của sử dụng kháng sinh không hợp lý đến chi phí điều trị

Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh mà còn làm tăng đáng kể chi phí điều trị. Sử dụng kháng sinh phổ rộng không cần thiết, lựa chọn kháng sinh không phù hợp hoặc sử dụng kháng sinh quá liều đều dẫn đến lãng phí nguồn lực. Phân tích chi phí hiệu quả sử dụng kháng sinh là một phần quan trọng của nghiên cứu để đưa ra các khuyến nghị hợp lý.

2.3. Rủi ro từ tác dụng phụ của kháng sinh và biến chứng liên quan

Mọi loại thuốc, kể cả kháng sinh đều có những tác dụng phụ của kháng sinh tiềm ẩn. Sử dụng kháng sinh không đúng cách làm gia tăng các tác dụng không mong muốn, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của bệnh nhân. Từ phát ban, tiêu chảy đến những phản ứng nghiêm trọng hơn như suy thận, sốc phản vệ, thậm chí tử vong, cần đánh giá đầy đủ các yếu tố này trong nghiên cứu.

III. Phương Pháp Phân Tích Sử Dụng Kháng Sinh Tại Bệnh Viện 59 ký tự

Để đánh giá tình hình sử dụng kháng sinh tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam, nghiên cứu đã sử dụng phương pháp phân tích hồi cứu và tiến cứu. Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án, đơn thuốc và các báo cáo thống kê của bệnh viện. Mức độ tiêu thụ kháng sinh được đánh giá dựa trên số lượng và chủng loại kháng sinh được sử dụng trong giai đoạn 2020-2023. Đặc điểm sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật được phân tích dựa trên các thông tin như loại phẫu thuật, loại kháng sinh sử dụng, liều dùng, thời điểm sử dụng và thời gian sử dụng. Các tiêu chí đánh giá tính phù hợp của việc sử dụng kháng sinh dự phòng cũng được xác định dựa trên các hướng dẫn và khuyến cáo quốc tế.

3.1. Thu thập và phân tích dữ liệu về mức độ tiêu thụ kháng sinh

Dữ liệu về mức độ tiêu thụ kháng sinh được thu thập từ khoa Dược của Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam. Các thông tin bao gồm số lượng, chủng loại kháng sinh được sử dụng tại khoa Ngoại Tổng hợp trong giai đoạn 2020-2023. Dữ liệu này được phân tích để xác định xu hướng sử dụng, các loại kháng sinh được sử dụng nhiều nhất và chi phí sử dụng kháng sinh.

3.2. Đánh giá đặc điểm sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật

Dữ liệu về đặc điểm sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật được thu thập từ hồ sơ bệnh án của bệnh nhân điều trị tại khoa Ngoại Tổng hợp trong giai đoạn 1/2023 - 6/2023. Các thông tin bao gồm loại phẫu thuật, loại kháng sinh sử dụng, liều dùng kháng sinh, thời điểm sử dụng, thời gian sử dụng và các tác dụng phụ (nếu có).

3.3. Xác định tiêu chí đánh giá tính phù hợp của kháng sinh dự phòng

Để đánh giá tính phù hợp của việc sử dụng kháng sinh dự phòng, nghiên cứu đã dựa trên các hướng dẫn và khuyến cáo quốc tế từ các tổ chức uy tín như WHO, IDSA và ASHP. Các tiêu chí đánh giá bao gồm chỉ định, lựa chọn kháng sinh, liều dùng, thời điểm sử dụng và thời gian sử dụng. Việc tuân thủ các hướng dẫn sử dụng kháng sinh này được đánh giá trên mẫu bệnh nhân nghiên cứu.

IV. Kết Quả Thực Trạng Sử Dụng Kháng Sinh Tại Quảng Nam 54 ký tự

Nghiên cứu cho thấy mức độ tiêu thụ kháng sinh tại khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam có xu hướng tăng trong giai đoạn 2020-2023. Các loại kháng sinh được sử dụng nhiều nhất bao gồm cephalosporin thế hệ 3 và quinolon. Phân tích đặc điểm sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật cho thấy tỷ lệ sử dụng kháng sinh dự phòng còn thấp và nhiều trường hợp sử dụng kháng sinh không phù hợp với hướng dẫn. Cụ thể, thời điểm sử dụng kháng sinh chưa đúng, liều dùng kháng sinh chưa phù hợp với cân nặng bệnh nhân và thời gian sử dụng kéo dài hơn khuyến cáo.

4.1. Xu hướng tiêu thụ kháng sinh tại khoa Ngoại Tổng hợp

Phân tích dữ liệu cho thấy mức độ tiêu thụ kháng sinh tại khoa Ngoại Tổng hợp tăng dần trong giai đoạn 2020-2023. Điều này có thể phản ánh sự gia tăng số lượng bệnh nhân phẫu thuật và sự thay đổi trong mô hình bệnh tật. Cần phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến xu hướng này để đưa ra các giải pháp quản lý sử dụng kháng sinh hiệu quả.

4.2. Tỷ lệ sử dụng kháng sinh dự phòng và tính phù hợp

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ sử dụng kháng sinh dự phòng còn thấp và nhiều trường hợp sử dụng không phù hợp với hướng dẫn. Các lỗi thường gặp bao gồm thời điểm sử dụng không đúng, liều dùng không phù hợp và thời gian sử dụng kéo dài hơn khuyến cáo. Việc cải thiện tỷ lệ sử dụng kháng sinh dự phòng và đảm bảo tính phù hợp là rất quan trọng để giảm nguy cơ nhiễm trùng sau phẫu thuật.

4.3. Các loại kháng sinh được sử dụng phổ biến và lý do sử dụng

Nghiên cứu xác định các loại kháng sinh được sử dụng phổ biến nhất tại khoa Ngoại Tổng hợp, bao gồm cephalosporin thế hệ 3 và quinolon. Cần phân tích lý do sử dụng các loại kháng sinh này để đánh giá tính hợp lý và xác định các cơ hội cải thiện. Ví dụ, nếu một loại kháng sinh được sử dụng rộng rãi do thói quen hoặc do áp lực từ người bệnh, cần có các biện pháp can thiệp để thay đổi thực hành này.

V. Giải Pháp Tối Ưu Hóa Sử Dụng Kháng Sinh Trong Phẫu Thuật 58 ký tự

Để tối ưu hóa sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam, cần triển khai một số giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, cần xây dựng và ban hành một phác đồ sử dụng kháng sinh dự phòng thống nhất, dựa trên các hướng dẫn và khuyến cáo quốc tế, đồng thời phù hợp với tình hình thực tế của bệnh viện. Thứ hai, cần tăng cường đào tạo và tập huấn cho nhân viên y tế về sử dụng kháng sinh hợp lý. Thứ ba, cần thiết lập một hệ thống giám sát và đánh giá sử dụng kháng sinh thường xuyên để phát hiện các vấn đề và đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời. Cuối cùng, cần tăng cường công tác truyền thông và giáo dục cho người bệnh về sử dụng kháng sinh đúng cách.

5.1. Xây dựng và ban hành phác đồ sử dụng kháng sinh thống nhất

Việc xây dựng và ban hành một phác đồ kháng sinh thống nhất là bước quan trọng đầu tiên để tối ưu hóa sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật. Phác đồ này cần dựa trên các hướng dẫn và khuyến cáo quốc tế, đồng thời phù hợp với tình hình thực tế của bệnh viện, bao gồm mô hình kháng kháng sinh và các loại phẫu thuật thường gặp. Phác đồ cần được cập nhật thường xuyên dựa trên các bằng chứng khoa học mới nhất.

5.2. Đào tạo và tập huấn cho nhân viên y tế về sử dụng kháng sinh

Đào tạo và tập huấn cho nhân viên y tế về sử dụng kháng sinh hợp lý là rất quan trọng để đảm bảo phác đồ được tuân thủ và sử dụng kháng sinh đúng cách. Các chương trình đào tạo cần tập trung vào các chủ đề như chỉ định, lựa chọn kháng sinh, liều dùng, thời điểm sử dụng, thời gian sử dụng và tác dụng phụ của kháng sinh. Cần có các buổi thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm và cập nhật kiến thức thường xuyên.

5.3. Giám sát và đánh giá sử dụng kháng sinh thường xuyên

Thiết lập một hệ thống giám sát và đánh giá sử dụng kháng sinh thường xuyên là cần thiết để phát hiện các vấn đề và đưa ra các biện pháp can thiệp kịp thời. Hệ thống này cần thu thập và phân tích dữ liệu về sử dụng kháng sinh, bao gồm số lượng, chủng loại kháng sinh được sử dụng, tỷ lệ sử dụng kháng sinh dự phòng, tỷ lệ tuân thủ phác đồ và các tác dụng phụ. Kết quả giám sát và đánh giá cần được báo cáo và thảo luận thường xuyên để đưa ra các quyết định quản lý kháng sinh trong phẫu thuật kịp thời.

VI. Kết Luận Hướng Đi Mới Cho Nghiên Cứu Kháng Sinh 55 ký tự

Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam. Kết quả cho thấy còn nhiều bất cập và cơ hội để cải thiện. Việc triển khai các giải pháp đồng bộ như xây dựng phác đồ thống nhất, tăng cường đào tạo, giám sát và đánh giá sử dụng kháng sinh là rất cần thiết để tối ưu hóa sử dụng kháng sinh và giảm nguy cơ nhiễm trùng sau phẫu thuật. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các giải pháp này và theo dõi sự thay đổi trong mô hình kháng kháng sinh.

6.1. Tóm tắt các phát hiện chính và ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mức độ tiêu thụ kháng sinh tại khoa Ngoại Tổng hợp có xu hướng tăng, tỷ lệ sử dụng kháng sinh dự phòng còn thấp và nhiều trường hợp sử dụng không phù hợp với hướng dẫn. Điều này cho thấy cần có các biện pháp can thiệp để cải thiện tình hình sử dụng kháng sinh và giảm nguy cơ nhiễm trùng sau phẫu thuật. Nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở dữ liệu cho việc xây dựng và triển khai các giải pháp quản lý kháng sinh hiệu quả.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo và khuyến nghị cho bệnh viện

Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá hiệu quả của các giải pháp tối ưu hóa sử dụng kháng sinh và theo dõi sự thay đổi trong mô hình kháng kháng sinh. Bệnh viện nên ưu tiên xây dựng và ban hành phác đồ sử dụng kháng sinh thống nhất, tăng cường đào tạo cho nhân viên y tế và thiết lập một hệ thống giám sát và đánh giá sử dụng kháng sinh thường xuyên. Cần chủ động cập nhật và áp dụng các phác đồ mới theo các bằng chứng khoa học đã được chứng minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) vẫn là một trong những biến chứng ngoại khoa thường gặp, làm nặng thêm tình trạng bệnh, kéo dài ngày nằm điều trị ở người bệnh phẫu thuật. Tỷ lệ NKVM tại những nước thu nhập thấp và trung bình cao hơn 2 lần - 3 lần so với những nước phát triển. Nhiều nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của các biện pháp phòng ngừa NKVM, tuy nhiên việc tuân thủ những biện pháp này vẫn còn hạn chế. Tại Việt Nam, trong số khoảng 2 triệu người bệnh phẫu thuật hàng năm, 5% - 10% người bệnh mắc NKVM, trong đó hơn 90% là NKVM nông và NKVM sâu.

Giám sát NKVM nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu cho các chiến lược phòng ngừa NKVM, cải thiện chất lượng chăm sóc, điều trị, bảo vệ người bệnh phẫu thuật và giảm chi phí điều trị, giảm sử dụng kháng sinh [1]. Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam là bệnh viện đa khoa hạng II, trực thuộc Bộ Y Tế được KOICA Hàn Quốc tài trợ với quy mô bước đầu năm 2011 là 450 gường, năm 2021 là 660 giường, có nhiệm vụ khám, chữa bệnh, phòng bệnh và phục hồi chức năng cho nhân dân khu vực miền Nam Trung bộ và Tây Nguyên. Trong những năm gần đây, sự gia tăng số lượng bệnh nhân phẫu thuật tại bệnh viện đã gây nên những thách thức mới cho việc sử dụng kháng sinh. Tại khoa Ngoại Tổng hợp, việc sử dụng kháng sinh vẫn chưa được thống nhất, chưa có phác đồ kháng sinh dự phòng chung cho bệnh nhân phẫu thuật.

Tình trạng này có thể dẫn đến nhiều nguy cơ như gặp các tác dụng không mong muốn, độc tính, đề kháng kháng sinh và làm tăng chi phí điều trị. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách cũng có thể làm gia tăng số lượng các vi khuẩn kháng kháng sinh, đặc biệt là ở bệnh nhân thường xuyên tiếp xúc với môi trường y tế, bệnh nhân đang điều trị nhiễm trùng nặng hoặc bệnh nhân sử dụng kháng sinh lâu dài. Vì vậy, việc xây dựng phác đồ kháng sinh dự phòng phù hợp cùng với việc sử dụng kháng sinh theo đúng hướng dẫn là rất cần thiết để giảm thiểu các nguy cơ liên quan đến sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật. Hiện tại khoa Ngoại Tổng hợp cũng chưa có đề tài nghiên cứu, đánh giá đầy đủ về tình hình sử dụng kháng sinh trong phẫu thuật để làm cơ sở xây dựng và triển khai chương trình kháng sinh dự phòng.

Trên cơ sở đó, chúng 1 tôi thực hiện đề tài: “Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh trên bệnh nhân phẫu thuật tại khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam” với hai mục tiêu sau: 1. Phân tích tình hình sử dụng kháng sinh thông qua mức độ tiêu thụ tại khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam giai đoạn 2020 – 2023. Phân tích đặc điểm sử dụng kháng sinh trên các bệnh nhân có chỉ định phẫu thuật điều trị tại khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Quảng Nam giai đoạn 1/2023 - 6/2023. Chúng tôi hy vọng rằng thông tin thu được từ nghiên cứu sẽ hỗ trợ trong việc xây dựng và triển khai các giải pháp nhằm tăng cường sử dụng kháng sinh một cách hợp lý, an toàn và hiệu quả tại bệnh viện.

Tổng quan về nhiễm khuẩn vết mổ 1. Khái niệm nhiễm khuẩn vết mổ Nhiễm khuẩn vết mổ (NKVM) là những nhiễm khuẩn tại vị trí phẫu thuật xuất hiện trong khoảng thời gian 30 ngày hoặc 90 ngày tính từ ngày phẫu thuật [1], [2]. Phân loại Theo vị trí xuất hiện nhiễm khuẩn, NKVM được chia thành 3 loại gồm: NKVM nông, NKVM sâu và nhiễm khuẩn cơ quan/khoang cơ thể [1],[2].  Nhiễm khuẩn vết mổ nông NKVM nông gồm các nhiễm khuẩn ở lớp da hoặc tổ chức dưới da tại vị trí rạch da.

NKVM nông phải thỏa mãn các tiêu chuẩn sau: - Nhiễm khuẩn xảy ra trong khoảng 30 ngày tính từ khi phẫu thuật (với ngày 1 là ngày phẫu thuật); - Chỉ xuất hiện ở vùng da hay vùng dưới da tại vị trí vết mổ; - Có ít nhất một trong các triệu chứng sau: ✓ Chảy mủ từ bề mặt vết mổ. ✓ Phát hiện được vi khuẩn từ xét nghiệm nuôi cấy hoặc không nuôi cấy từ bệnh phẩm dịch hoặc mô lấy vô trùng từ vết mổ. ✓ Có ít nhất một trong những dấu hiệu hay triệu chứng sau: Cảm thấy đau hoặc đau khi chạm vào vết mổ, Sưng tại chỗ Đỏ hoặc nóng và cần mở vết mổ nhưng không xét nghiệm mẫu bệnh phẩm lấy từ vết mổ. ✓ Bác sĩ chẩn đoán là NKVM nông.

 Nhiễm khuẩn vết mổ sâu NKVM sâu gồm các nhiễm khuẩn tại lớp cân và/hoặc cơ tại vị trí rạch da. NKVM sâu cũng có thể bắt nguồn từ NKVM nông để đi sâu bên trong tới lớp cân cơ. NKVM sâu phải thỏa mãn các tiêu chuẩn sau: - Nhiễm khuẩn xảy ra trong vòng 30 ngày hoặc 90 ngày tính từ khi phẫu thuật (với ngày 1 là ngày phẫu thuật); - Xảy ra ở mô mềm sâu (ví dụ: cân, cơ) của vết mổ; - Có ít nhất một trong các triệu chứng sau: 3 ✓ Chảy mủ từ vết mổ sâu nhưng không từ cơ quan hay khoang nơi phẫu thuật. ✓ Toác vết mổ tự nhiên hoặc do phẫu thuật viên chủ động mở vết mổ và có ít nhất một trong các dấu hiệu hay triệu chứng sau: sốt > 380C, cảm thấy đau tại chỗ hoặc đau khi chạm, và phát hiện được vi khuẩn từ xét nghiệm nuôi cấy hoặc không nuôi cấy từ bệnh phẩm dịch hoặc mô mềm sâu lấy vô trùng từ vết mổ.

✓ Áp xe hoặc có bằng chứng của NKVM sâu thông qua khám thực thể, phẫu thuật lại, xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh hoặc xét nghiệm giải phẫu bệnh (mô bệnh học). ✓ Bác sĩ chẩn đoán NKVM sâu.  Nhiễm khuẩn cơ quan/khoang cơ thể Nhiễm khuẩn cơ quan/khoang cơ thể gồm nhiễm khuẩn liên quan đến bất kỳ bộ phận nào của cơ thể nằm sâu hơn các lớp cân/cơ được mở hoặc thao tác khác trong quá trình phẫu thuật. NKVM tại cơ quan/khoang phẫu thuật phải thỏa mãn các tiêu chuẩn sau: - Nhiễm khuẩn xảy ra trong vòng 30 ngày hoặc 90 ngày tính từ khi phẫu thuật (với ngày 1 là ngày phẫu thuật): - Xảy ra ở bất kỳ nội tạng, loại trừ da, cân, cơ, đã xử lý trong phẫu thuật; - Có ít nhất một trong các triệu chứng sau: ✓ Chảy mủ từ ống dẫn lưu đặt tại cơ quan/khoang phẫu thuật.

✓ Phát hiện được vi khuẩn từ xét nghiệm nuôi cấy hoặc không nuôi cấy từ bệnh phẩm dịch hoặc mô lấy vô trùng từ cơ quan/khoang phẫu thuật. ✓ Áp xe hoặc có bằng chứng của NKVM sâu thông qua khám thực thể, phẫu thuật lại, xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh hoặc xét nghiệm giải phẫu bệnh (mô bệnh học). ✓ Bác sĩ chẩn đoán NKVM tại cơ quan/khoang phẫu thuật [1], [2]. Phân loại NKVM theo vị trí được thể hiện trong Hình 1.

Sơ đồ phân loại nhiễm khuẩn vết mổ 1. Nguyên nhân gây nhiễm khuẩn vết mổ ❖ Tác nhân gây bệnh Vi khuẩn là tác nhân chính gây NKVM, tiếp theo là nấm. Rất ít bằng chứng cho thấy virus và ký sinh trùng là tác nhân gây NKVM. Các vi khuẩn chính gây NKVM thay đổi tùy theo từng cơ sở khám chữa bệnh và tùy theo vị trí phẫu thuật.

Loài vi khuẩn thường gặp ở một số phẫu thuật được trình bày ở Bảng 1. Các vi khuẩn gây NKVM có xu hướng kháng kháng sinh ngày càng tăng và là vấn đề nổi cộm hiện nay, đặc biệt là các chủng vi khuẩn đa kháng thuốc như: S. aureus kháng methicillin, vi khuẩn gram âm sinh β-lactamases rộng phổ. Tại các cơ sở khám chữa bệnh có tỷ lệ người bệnh sử dụng kháng sinh cao thường có tỷ lệ vi khuẩn gram âm đa kháng thuốc cao như: E.

coli, Pseudomonas sp, A. Ngoài ra, việc sử dụng rộng rãi các kháng sinh phổ rộng tạo thuận lợi cho sự xuất hiện các chủng nấm gây NKVM [2]. Các chủng vi khuẩn gây NKVM thường gặp ở một số phẫu thuật[2] Loại phẫu thuật Vi khuẩn thường gặp Phẫu thuật cấy ghép bộ phận giả S.epidermidis Phẫu thuật tim mạch, thần kinh Phẫu thuật chỉnh hình S.epidermidis 5 Loại phẫu thuật Vi khuẩn thường gặp Phẫu thuật mắt S.epidermidis, Streptococus, Bacilus Phẫu thuật phổi, mạch máu, tiêu hóa Bacilus kỵ khí, Enterococci Phẫu thuật đầu, mặt và cổ S.aureus, Streptococus, vi khuẩn kỵ khí, E.coli, Enterococci Phẫu thuật sản phụ khoa Streptococci, vi khuẩn kỵ khí Phẫu thuật tiết niệu E.coli, Kelbsialla spp, Pseudomonas spp Phẫu thuật mở bụng thăm dò Vi khuẩn kỵ khí ❖ Nguồn tác nhân gây bệnh và cơ chế lây truyền Có 2 nguồn tác nhân gây NKVM gồm:  Vi sinh vật trên người bệnh (nội sinh): Là nguồn tác nhân chính gây NKVM, gồm các vi sinh vật thường trú có ngay trên cơ thể người bệnh. Các vi sinh vật này thường cư trú ở tế bào biểu bì da, niêm mạc hoặc trong các khoang/tạng rỗng của cơ thể như: khoang miệng, đường tiêu hóa, đường tiết niệu - sinh dục, v.

Một số ít trường hợp vi sinh vật bắt nguồn từ các ổ nhiễm khuẩn ở xa vết mổ theo đường máu hoặc bạch mạch xâm nhập vào vết mổ và gây NKVM. Các tác nhân gây bệnh nội sinh nhiều khi có nguồn gốc từ môi trường bệnh viện và có tính kháng thuốc cao.  Vi sinh vật ngoài môi trường (ngoại sinh): Là các vi sinh vật ở ngoài môi trường xâm nhập vào vết mổ trong thời gian phẫu thuật hoặc khi chăm sóc vết mổ. Các tác nhân gây bệnh ngoại sinh thường bắt nguồn từ:  Môi trường khu phẫu thuật: Bề mặt phương tiện, thiết bị, không khí buồng phẫu thuật, nước và phương tiện vệ sinh tay ngoại khoa, v.

 Dụng cụ, vật liệu cầm máu, đồ vải phẫu thuật bị ô nhiễm.  Nhân viên kíp phẫu thuật: Từ bàn tay, trên da, từ đường hô hấp.  Vi sinh vật cũng có thể xâm nhập vào vết mổ khi chăm sóc vết mổ không tuân thủ đúng nguyên tắc vô khuẩn. Tuy nhiên, vi sinh vật xâm nhập vào vết mổ theo đường này thường gây NKVM nông, ít gây hậu quả nghiêm trọng.

Các vi sinh vật gây bệnh xâm nhập vào vết mổ chủ yếu trong thời gian phẫu thuật theo cơ chế trực tiếp, tại chỗ. Hầu hết các tác nhân gây NKVM là các vi sinh vật định 6 cư trên da vùng rạch da, ở các mô/tổ chức vùng phẫu thuật hoặc từ môi trường bên ngoài xâm nhập vào vết mổ qua các tiếp xúc trực tiếp và gián tiếp, đặc biệt là các tiếp xúc qua bàn tay kíp phẫu thuật [2].