CHƯƠNG 1: NHUNG VAN DE LÝ LUẬN CHUNG VE HÌNH PHAT TỬHÌNH 1. Khái niệm hình phạt tử hình Hinh phạt tử hình là một loại hình phạt nghiêm khắc nhất trong hệ thông hình phạt, nó tước đi quyền sống của người bị kết án, tước bỏ đi cơ hôi tai hòa nhập với xã hôi của cả nhân phạm tội. Hình phat tử hình chỉ áp dụng nhằm trừng trị va phòng ngừa tội phạm mà không có tác dung cải tạo, giáo dục người phạm tôi Khải niêm hình phat tử hình đã được đưa ra trong giáo trình luật hình sự, các pho giáo sư, tiền si đã đưa ra những khái niệm khác nhau về hình phạt tử hình, dựa trên các tiêu chí khác nhau như ban chất, nôi dung, mục đích, hình thức, phương pháp thi hành. Dưới đây 1a một sô khái niêm tiêu biểu Theo tác giả Nguyễn Văn Quang, hình phạt tử hình là "Ainh phạt tước đi quyền sống của người bị kết dn, bằng cách sử dung các phương pháp thi hành an tử hình do pháp luật quy định.
nhằm trừng trị những tôi phạm nude, xã hội và công dân" Theo tac giả Nguyễn Thi Xuân, hình phat tử hình là "hinh phạt tước đi quyền sống của người bị két dn, bằng cách sử dung các phương pháp thi hành đn từ hình do pháp luật quy định. nhằm trừng trị những tội phạm nước, xã hội và công dan, đồng thời phân ảnh sự phan đỗi mạnh mẽ của xã hội đỗi với những hành vi phạm tôi ãó". Theo tác gia Vũ Công Giao, hình phat tt hình là “hinh phat tước ai quyền sống của người bị kết dn, bằng cách sử dung các pineong pháp thi 4 hành dn tử hình do pháp luật quy đình. nhằm trừng trị những tôi phạm đặc biệt nghiêm trong.
gay hậu quả tác hai rất lớn đối với lợi ích của Nhà nước, xã hội và công đân, đồng thời phan anh sự phan đối ranh mế của xã hôi đối với những hành vi phạm tôi đó, và thé hiện sự tôn trong cao nhất đỗi với quyằn sống của con người". Dưa trên những khải niêm trên, có thể rút ra được khái niệm hình phạt tử hình như sau: Hình phạt tử hình là hình phạt tước đi quyền sống của người bi kết án, bằng cach sử dụng các phương pháp thi hành án tử hình do pháp luật quy định, nhằm trừng trị những tôi phạm đặc biệt nghiêm trong, gây hậu quả tác hai rat lớn đôi với lợi ích của Nha nước, xã hội va công dân, đông thời phản ánh sự phản đổi manh mé của xã hội đôi với những hanh vi pham tôi đó, và thé hiện sư tôn trong cao nhất đối với quyền sông của con người. Đặc điểm của hình phạt tử hình Hinh phạt tử hình là loại hình phạt loại trừ hoàn toan người phạm tôi khỏi đời sông xã hội. Hinh phat nay có 07 đặc điểm sau: Thit nhất, đặc điêm về ban chất Hình phạt tử hình là hình phạt tước đi quyền sống của người bi kết an, bang cach sử dụng các phương pháp thi hành án tử hình do pháp luật quy định, nhằm trừng trị những tôi phạm đặc biệt nghiêm trọng, gây hậu quả tác hai rất lớn đối với lợi ich của Nhà nước, xã hôi và công dân Hinh phạt tử hình chỉ áp dụng nhằm trừng trị vả phòng ngừa tôi pham mà không có tác dụng cải tao, giáo dục người phạm tôi.
Hinh phat tử hình cũng phan anh sự phản đôi mạnh mé của x4 hội đối với những hành vi phạm tôi đó, va thể hiện sự tôn trong cao nhật đồi với quyên sông của con người. Hình phạt tử hình là hình phạt có tính chất không thé khắc phục néu được thi hành, nên phải được áp dụng can trong va han chế Thứ hai, đặc điểm về nội dung Hinh phạt tử hình có nội dung la tước đi quyên sông của người bi kết an, bang cách sử dụng các phương pháp thi hành án tử hình do pháp luật quy định Hiện nay, phương pháp thi hành án tử hình duy nhật được áp dụng tai Việt Nam là tiêm thuốc độc. Phương pháp nay được cho la nhân đạo hơn so với phương pháp xử ban trước đây, vi nó giảm thiểu sư đau đớn và sợ hãi của người bị kết án, cũng như giảm thiểu tác đông tiêu cực đến người thi hành an và x4 hôi. Tuy nhiên, phương pháp nảy cũng gặp phải nhiều thách thức về mặt thực tiễn, như việc dam bao nguồn cung cấp thuốc, cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiên, nhân lực, quy trình và an toàn cho việc thi hành an.
Thit ba, đặc diémvé nue dich Hinh phạt tử hình có mục dich là trừng trị và phòng ngừa tôi phạm. Trừng trị la mục đích chính của hình phạt tử hình, nhằm đối xử công bằng với người phạm tôi, bảy tỏ su khinh thường và lên án của xã hội đối với những hành vi phạm tdi đó, va bôi thường cho những thiệt hại mà người phạm tội gây ra. Phòng ngừa lả mục đích phụ của hình phạt tử hình, nhằm ngăn chăn người phạm tội tái phạm, vả có tác dung ran de đôi với những người có kha năng phạm tôi tương tự. Hinh phat tử hình không có mục dich cai tao, giao dục người phạm tdi, vi nó tước bö đi cơ hội tai hoa nhập với x4 hội của cá nhân phạm tôi.
Thứ tu, đặc điêm về điều kiện áp dung Hinh phạt tử hình là hình phat nghiêm khắc nhật, nên phải được ap dụng cần trong và hạn chế. Pháp luật Việt Nam đã quy định chặt chế các điêu kiên áp đụng hình phạt tử hình, bao gồm: + Chỉ áp đụng đối với những tôi phạm đặc biệt nghiêm trong, gây hậu quả tác hại rất lớn đôi với lợi ích của Nhả nước, xã hội và công dân. Hiện 6 nay, có 29 tdi theo luật hình sự bị phạt tử hình, chủ yêu thuộc các nhóm tội xâm phạm an ninh quôc gia, xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người, xâm phạm quyên sở hữu, xâm pham trật tự quản lý kinh tế + Không áp dung đối với một số đối tượng thuộc nhóm đặc biệt, bao gồm: người phạm tội vi thanh niên, phụ nữ mang thai và phụ nữ nuôi con dưới 36 tháng tuôi tại thời điểm phạm tôi hoặc người bị kết án đang chiu xét xử, người từ 75 tuôi trở lên Những đôi tương nay sé được áp dụng hình phat chung thân thay cho hình phạt tử hình. + Phải được áp dung theo quy định của pháp luật, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, khách quan, công bằng, nhân đạo.
Người bi kết an tử hình phải được tôn trong quyên được kháng cáo, được bao vệ bởi luật sư, được thông bao cho người thân, được thực hiện các nghi thức tôn giáo trước khi thi hành an, được chôn cất hoặc hỏa tang theo ý muôn Thit năm, đặc điêm về hình fluức Hinh phạt tử hình la hình phạt có hình thức đơn giản nhất, không phân biệt theo các yêu tổ như mức đô nghiêm trong của tội phạm, tính chất va hậu quả của hành vi phạm tội, độ tuôi, giới tính, tình trạng sức khỏe, tâm lý của người bị kết án. Hình phạt tử hình chỉ có một hình thức duy nhất là tước đi quyên sống của người bị kết án, không có sự biển đổi hay điều chỉnh nao. Hình phat tử hình cũng không co sự kết hợp với các hình phạt bổ sung hay các biên pháp hình sự khác Thứ sáu, đặc điêm về thời gian áp dung Hình phat tử hình là hình phạt có thời gian ap dụng ngắn nhật, chỉ kéo dai từ thời điểm người bị kết an bị tuyên án tử hình đến thời điểm thi hành án. Thời gian áp dụng hình phat tử hình không phu thuộc vao các yêu tô như mức đô nghiêm trọng của tôi phạm, tinh chất vả hậu quả của hành vi a phạm tôi, độ tuôi, giới tính, tình trang sức khỏe, tâm lý của người bị kết án.
Thời gian áp dụng hình phạt tử hình cũng không có sự biến đổi hay điêu chỉnh nao. Hình phat tử hình cũng không có sự kết hợp với các hình phat bd sung hay các biện pháp hình sự khác Thư bay, đặc điểm về phạm vi áp dung Hinh phạt tử hình 1a hình phạt có phạm vi áp dung hẹp nhất, chỉ áp dụng đối với những tôi phạm đặc biệt nghiêm trong, gây hau quả tac hai rat lớn đối với lợi ich của Nhà nước, xã hôi va công dan Pháp luật Việt Nam đã quy định rõ ràng danh sách các tôi bị phạt tử hình, chủ yếu thuộc các nhóm tôi xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con người, xâm phạm quyên sở hữu, xâm phạm trật tự quản ly kinh tế. Pham vi áp dung hình phat tử hình không phụ thuộc vào các yêu té như mức độ nghiêm trong của tôi phạm, tinh chat vả hậu quả của hành vi phạm tội, độ tuôi, giới tinh, tình trang sức khöe, tâm ly của người bị kết án Phạm vi áp dụng hình phạt tử hinh cũng không có sự biển đôi hay điều chỉnh nao. Hình phạt tử hình cũng không có sự kết hợp với các hình phạt bỗ sung hay các biện pháp hình sự khác.
Bản chất của hình phạt từ hình 1. Cơ sởpháp lý hình phat tir hinh Hình phat tử hình là hình phat có tinh chất đặc biệt, nên phải có cơ sở pháp lý vững chắc để quy định vả áp dụng. Cơ sử pháp lý hình phạt tử hình bao gôm: Thit nhất, cơ sở pháp luật quốc tế Hinh phạt tử hình là một van dé gây tranh cdi trong quan hệ quốc tế, vì nó liên quan đến quyên song của con người, mét quyền cơ bản và không thể xâm phạm được công nhận bởi các hiển chương, công ước, tuyên ngôn quốc tế về nhân quyên. Tuy nhiên, không có quy định quốc tế nào cam § hoàn toàn hình phạt tử hình, ma chỉ có những quy định han chế va kiểm soát việc ap dụng hình phat này.
Một sô văn bản quốc tê có liên quan đến hình phạt tử hình 1a: Hiến chương Liên hợp quốc năm 1945: Đây 1a văn ban cơ bản nhất của Liên hợp quốc, khẳng định mục tiêu của tổ chức nay là “tic đấy và khuyến khích sự tôn trong đối với nhân quyền và tự do cơ bản của tat cả mọi người, không phân biệt chủng tộc, giới tinh, ngôn ngữ hoặc tôn giáo"}. Tuyên ngôn Quốc tế về Nhân quyền năm 1948 (UDHR): Đây là văn bản quan trong nhất về nhân quyên, khẳng định quyên sống la quyền cơ ban và không thể xâm phạm của con người. "Moi người sinh ra đầu tự đo và bình đằng về nhân phẩm và quyền joi.