ĐẶT VẤN ĐỀ Việt Nam là nước nông nghiệp với hơn 75% dân số sống bằng nghề nông, dựa vào nông nghiệp để nuôi sống bản thân, gia đình và xã hội. Ngày xưa ông bà ta thường bảo: “Con trâu là đầu cơ nghiệp”. Tuy nhiên, đi cùng sự phát triển của khoa học kỹ thuật, con trâu, cái cày đã được thay bằng máy cày, máy xới… Hiện nay, nước ta đang chung vai xây dựng đất nước theo lời dạy của Bác: “Dân giàu, nước mạnh”. Để thực hiện mục tiêu trên, Nhà nước ta đang ra sức xây dựng công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Để công nghiệp được vững mạnh thì nông nghiệp không thể không phát triển vì nông nghiệp là tiền đề, là cơ sở cho công nghiệp. Chính vì thế, bên cạnh phát triển công nghiệp, Nhà nước ta có chính sách khuyến khích nông nghiệp. Đặc biệt, trong thời điểm hiện nay, nước ta đã gia nhập tổ chức thương mại thế giới – WTO, bên cạnh những cơ hội cũng không ít thách thức. Nông nghiệp bao gồm trồng trọt và chăn nuôi.
Thời gian gần đây, lĩnh vực chăn nuôi gặp không ít khó khăn với dịch cúm gà, heo tai xanh, thuỷ sản thì tôm, cá basa bị kiện bán phá giá… Tuy nhiên, lĩnh vực trồng trọt nước ta lại gặt hái khá nhiều thành công với việc cây lúa – cây truyền thống của nước ta sau một thời gian trôi nổi trên thị trường thế giới thì nay đã tạo được thương hiệu GlobalGAP do HTX Mỹ Thành Nam sản xuất và ngày càng nhân rộng ra cả nước… Đồng thời, nhiều loại trái cây chất lượng cao, phẩm chất tốt đã được xuất ra nước ngoài như: vú sữa Lò Rèn, thanh long, bưởi Năm Roi Hoàng Gia. Bên cạnh những mặt hàng trên, theo khảo sát của những chuyên gia Mỹ, sau trái thanh long được nhập khẩu vào thị trường Mỹ, thì trái nhãn và chôm chôm rất có tiềm năng. Nắm bắt được cơ hội này, nước ta đang quy hoạch phát triển hai loại trái cây ngon này. Cụ thể, tỉnh Tiền Giang, một trong những tỉnh nổi tiếng với nhiều loại trái cây ngon như xoài cát Hoà Lộc, quýt Cái Bè, sầu riêng Ngũ Hiệp, khóm Tân Phước, Vú sữa Lò Rèn, lúa sạch Mỹ Thành đã có nhiều chính sách đầu tư phát triển lĩnh vực này.
Mỗi một loại trái ngon gắn liền với một địa danh của tỉnh như vú sữa lò rèn Vĩnh Kim, Quýt Cái Bè, xoài cát Hoà Lộc…Và thời GVHD: Ngô Mỹ Trân -2- SVTH: Nguyễn Thị Thúy An Phân tích hiệu quả sản xuất chôm chôm tại xã Tân Phong - Cai Lậy - Tiền Giang gian gần đây huyện Cai Lậy được nhắc đến kèm theo tên sản phẩm lúa đạt tiêu chuẩn GlobalGAP. Trên đà phát triển đó, huyện đang chủ trương phát triển nhiều mặt hàng tiềm năng khác trong đó có cây nhãn và chôm chôm. Sau khi trao đổi với tiến sĩ Lê Hữu Hải - Trưởng phòng Nông Nghiệp và phát triển nông thôn huyện Cai Lậy, ông cho biết: Nhãn và chôm chôm là hai mặt hàng có tiềm năng có thể xuất khẩu sang các nước Mỹ, Nhật… đây là những thị trường khó tính, chính vì thế để xuất sản phẩm vào các nước này, sản phẩm phải được sản xuất và kiểm tra theo một quy trình nghiêm ngặt. Chính vì thế, huyện đã chủ trương xây dựng vùng chuyên canh sản xuất sản phẩm sạch đạt tiêu chuẩn GlobalGAP.
Nước ta là nước nhiệt đới gió mùa, khí hậu nóng ẩm, rất thuận lợi để phát triển các loại cây ăn trái. Với đất phù sa màu mỡ được bồi đắp từ những nhánh của sông Cửu Long và hệ thống sông ngòi chằng chịt, Tiền Giang có khả năng phát triển lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt là trồng trọt. Với điều kiện thuận lợi ở nước ta, không chỉ riêng Tiền Giang trồng được cây chôm chôm, cây này cũng sum xuê, trĩu quả ở những vùng đất khác như Long Khánh, Bến Tre… Tuy nhiên, dường như thiên nhiên đặc biệt ưu ái nơi đây; cũng đồng thời trồng một giống chôm chôm nhưng chôm chôm trồng ở đây chất lượng hơn những nơi khác. Cụ thể, chôm chôm khi bóc ra vỏ giòn hơn, ăn dễ tróc cùi hơn, vị ngọt hơn nơi khác.
Sau khi khảo sát thực tế địa bàn huyện Cai Lậy thì trong 28 địa bàn hành chính của huyện chỉ có mỗi xã Tân Phong là có diện tích trồng chôm chôm nhiều, chất lượng ngon. Từ đó, huyện đã chủ trương thành lập hợp tác xã sản xuất chôm chôm GlobalGAP tại nơi đây, đưa cây chôm chôm vào quy trình sản xuất đạt tiêu chuẩn. Từ đó, tạo “giấy thông hành” mang loại trái cây ngon, bổ dưỡng này đến tay người tiêu dùng khắp nơi trên thế giới, đặc biệt là các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật. Và để hiểu rõ hơn về cây chôm chôm, tình hình sản xuất của người dân cũng như những lợi ích mà nó mang lại cho người dân như thế nào? Tôi thực hiện đề tài: “Phân tích hiệu quả sản xuất chôm chôm tại xã Tân Phong, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang”.
Qua đây tôi có thể hiểu rõ hơn những vấn đề nêu trên, đồng thời từ những nghiên cứu của mình tôi hi vọng giúp cho huyện nhà có những chủ trương sát thực, phù hợp với thực tế sản xuất và đáp ứng được mong mỏi của người nông dân suốt ngày “bán mặt cho đất, bán GVHD: Ngô Mỹ Trân -3- SVTH: Nguyễn Thị Thúy An Phân tích hiệu quả sản xuất chôm chôm tại xã Tân Phong - Cai Lậy - Tiền Giang lưng cho trời”; giúp nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống của hộ dân sản xuất chôm chôm. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU 1. Mục tiêu chung Phân tích thực trạng và hiệu quả sản xuất chôm chôm tại xã Tân Phong huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang. Trên cơ sở đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất của cây chôm chôm.
Mục tiêu cụ thể (1) Phân tích thực trạng sản xuất chôm chôm của xã. (2) Phân tích hiệu quả sản xuất cây chôm chôm. (3) Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến việc sản xuất chôm chôm. (4) Phân tích khái quát tình hình tiêu thụ chôm chôm.
(5) Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sản xuất cây chôm chôm. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU (1) Thực trạng sản xuất chôm chôm trên địa bàn nghiên cứu ra sao? (2) Các nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của nông hộ ra sao? (3) Giải pháp nào để hoàn thiện hiệu quả sản xuất sản phẩm chôm chôm phù hợp với thực tiễn? 1. PHẠM VI NGHIÊN CỨU 1. Phạm vi về không gian Đề tài tập trung nghiên cứu tình hình sản xuất chôm chôm tại Xã Tân Phong.
Theo kế hoạch của huyện sẽ tập trung trồng chôm chôm chuyên canh tại Xã này và định hướng bà con nơi đây tham gia hợp tác xã nông nghiệp, nhằm tìm đầu ra ổn định cho cây chôm chôm nơi đây. Phạm vi về thời gian - Thông tin thu thập trong đề tài để làm luận văn từ 2007- 2008. - Thời gian thực hiện đề tài từ 2/2/2009 đến 25/4/2009. GVHD: Ngô Mỹ Trân -4- SVTH: Nguyễn Thị Thúy An Phân tích hiệu quả sản xuất chôm chôm tại xã Tân Phong - Cai Lậy - Tiền Giang 1.
Phạm vi về nội dung nghiên cứu Vì thời gian thực tập không nhiều và kiến thức tích luỹ được chỉ dừng lại ở mức lý luận từ ghế nhà trường, mà kiến thức thực tế thì vô cùng vô tận, chính vì thế trong đề tài tôi tập trung nghiên cứu những vấn đề sau: - Phân tích tình hình sản xuất và các nhân tố ảnh hưởng đến việc sản xuất của nông hộ - Phân tích lợi nhuận và các nhân tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của nông hộ trồng chôm chôm. Đối tượng nghiên cứu Đề tài nghiên cứu lợi ích kinh tế của người dân thu được từ việc sản xuất chôm chôm. Hộ trồng chôm chôm tại địa bàn xã. LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU Cây chôm chôm là một loại cây trồng đã xuất hiện từ lâu đời và khá phổ biến tại vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Đây được xem là loại cây có rất tiềm năng phát triển tại nhiều vùng ở khu vực ĐBSCL vì phù hợp với điều kiện tự nhiên, chất lượng trái ngon và hình dáng lạ mắt, thêm vào đó thị trường tiêu thụ rộng và phù hợp khẩu vị người tiêu dùng. Có nhiều nhà khoa học đã tìm hiểu về loại cây này như: Trần Văn Hâu (27/11/2007), “Điều khiển cho chôm chôm ra hoa rãi vụ”. Đề tài nghiên cứu về đặc điểm của cây chôm chôm, các giai đoạn phát triển, nhu cầu dinh dưỡng của cây và cách xử lý chôm chôm ra hoa rãi vụ. Bằng cách sử dụng các phương pháp phân tích thống kê và mô tả, sau khi đã điều tra thực nghiệm tại địa bàn huyện Phong Điền – thành phố Cần Thơ và một số tỉnh khác như Trà Vinh, Vĩnh Long, Bến Tre….
Tiến Sĩ Trần Văn Hâu - giảng viên thuộc khoa nông nghiệp trường Đại học Cần Thơ đã đúc kết được một số kinh nghiệm về kỹ thuật trồng và cách thức xử lý chôm chôm ra hoa rãi vụ của bà con nông dân, kết hợp với hiểu biết của mình để đưa ra một kỹ thuật sản xuất khoa học, giúp chôm chôm cho trái rãi vụ. GVHD: Ngô Mỹ Trân -5- SVTH: Nguyễn Thị Thúy An Phân tích hiệu quả sản xuất chôm chôm tại xã Tân Phong - Cai Lậy - Tiền Giang Trương Thị Diễm Trinh (2008), “Phân tích tình hình sản xuất và tiêu thụ bưởi tại huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long”, luận văn tốt nghiệp khoá 30, khoa kinh tế và QTKD trường Đại học Cần Thơ. Với phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp phân tích hồi quy tương quan, phương pháp so sánh đề tài đã nêu bật được tình hình sản xuất và tiêu thụ bưởi tại huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long. Đề tài phân tích yếu tố lợi nhuận của nông hộ trồng bưởi và các yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuận của nông hộ, bên cạnh đó, tác giả nêu lên được tình hình tiêu thụ và kênh phân phối bưởi tại địa bàn nghiên cứu.
Từ cơ sở những nghiên cứu của các tác giả trước, tôi tiến hành tiến hành nghiên cứu đề tài “Phân tích hiệu quả sản xuất chôm chôm tại xã Tân Phong, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang”. Trong đề tài của mình tôi tập trung nghiên cứu tình hình sản xuất chôm chôm tại địa bàn xã Tân Phong và hiệu quả sản xuất của nông dân thông qua các phương pháp thống kê mô tả, hồi qui tương quan, các chỉ số và tỷ số tài chính. Đây là điểm mới chưa được nghiên cứu trong các đề tài trên. Bên cạnh việc phân tích sâu về tình hình sản xuất chôm chôm tôi có giới thiệu tổng quát về tình hình tiêu thụ chôm chôm tại địa bàn nghiên cứu.