Phân Tích Hiệu Quả Mô Hình Canh Tác Nông Nghiệp Sau Dồn Điền Đổi Thửa Tại Huyện Hải Hậu, Nam Định

Khóa luận phân tích hiệu quả mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa tại huyện Hải Hậu, Nam Định, góp phần phát triển kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn An Thịnh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế
• Chuyên ngành: Kinh Tế Phát Triển
• Đề tài: Phân Tích Hiệu Quả Mô Hình Canh Tác Nông Nghiệp Sau Dồn Điền Đổi Thửa Tại Huyện Hải Hậu, Nam Định
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 0.3. Nội dung nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa và đóng góp của đề tài
• 0.6. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ HỆ THỐNG CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.1.1. Tổng quan các nghiên cứu trên Thế giới
• 1.1.2. Tổng quan các nghiên cứu trong nước
• 1.2. Khái niệm đất nông nghiệp
• 1.3. Khái niệm về dồn điền đổi thửa
• 1.4. Cơ sở thực tiễn của việc dồn điền đổi thửa
• 1.5. Hạn điền và tích tụ ruộng
• 1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa
• 1.6.1. Yếu tố tự nhiên
• 1.6.2. Yếu tố phân bón
• 1.6.3. Yếu tố chính sách của nhà nước, địa phương
• 1.6.4. Yếu tố hành vi của nông hộ
• 1.6.5. Tiêu chí đánh giá mô hình canh tác đất nông nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp kế thừa tài liệu thứ cấp
• 2.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 2.3. Phương pháp chọn mẫu
• 2.4. Phương pháp thống kê, phân tích, xử lý số liệu và tổng hợp số liệu
• 2.5. Sử dụng một số công cụ của phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của người dân
• 2.6. Phương pháp đánh giá hiệu quả các mô hình canh tác
• 2.6.1. Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh tế
• 2.6.2. Phương pháp đánh giá hiệu quả xã hội
• 2.6.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả môi trường
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Hải Hậu
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm khí hậu
• 3.1.3. Đặc điểm thủy văn
• 3.1.4. Tài nguyên đất
• 3.1.5. Điều kiện kinh tế xã hội
• 3.1.6. Đặc điểm dân cư, lao động
• 3.1.7. Cơ cấu kinh tế
• 3.1.8. Đặc điểm các ngành kinh tế
• 3.2. Thực trạng canh tác đất nông nghiệp huyện Hải Hậu, Nam Định
• 3.3. Đánh giá hiệu quả của một số mô hình canh tác đất sản xuất nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa tại huyện Hải Hậu, Tỉnh Nam Định
• 3.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 3.3.2. Hiệu quả môi trường
• 3.3.3. Đánh giá hiệu quả tổng hợp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Mô Hình Canh Tác Nông Nghiệp Tại Hải Hậu

Mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa tại huyện Hải Hậu, Nam Định đã trở thành một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu nông nghiệp hiện đại. Việc dồn điền đổi thửa không chỉ giúp tối ưu hóa diện tích đất canh tác mà còn nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả canh tác, từ đó đưa ra những giải pháp cải thiện.

1.1. Khái Niệm Về Dồn Điền Đổi Thửa Trong Nông Nghiệp

Dồn điền đổi thửa là quá trình tổ chức lại đất đai nhằm giảm thiểu tình trạng manh mún, tạo điều kiện cho việc áp dụng công nghệ và cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp. Điều này giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

1.2. Tình Hình Canh Tác Nông Nghiệp Tại Huyện Hải Hậu

Huyện Hải Hậu đã thực hiện dồn điền đổi thửa từ năm 2012, tạo ra những thay đổi tích cực trong sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết để nâng cao hiệu quả canh tác.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Canh Tác Nông Nghiệp Sau Dồn Điền

Mặc dù dồn điền đổi thửa đã mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại những vấn đề và thách thức trong quá trình thực hiện. Các yếu tố như chính sách, điều kiện tự nhiên và hành vi của nông hộ đều ảnh hưởng đến hiệu quả canh tác.

2.1. Các Yếu Tố Tự Nhiên Ảnh Hưởng Đến Canh Tác

Điều kiện tự nhiên như khí hậu, đất đai và nguồn nước có vai trò quan trọng trong việc xác định hiệu quả canh tác. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp nông dân lựa chọn cây trồng phù hợp.

2.2. Chính Sách Nông Nghiệp Và Tác Động Đến Nông Dân

Chính sách nông nghiệp của nhà nước có ảnh hưởng lớn đến quyết định canh tác của nông dân. Các chính sách hỗ trợ cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế địa phương.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hiệu Quả Mô Hình Canh Tác Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả của các mô hình canh tác nông nghiệp, nghiên cứu sử dụng nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này giúp thu thập dữ liệu và phân tích một cách toàn diện.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu Sơ Cấp

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát và phỏng vấn nông dân. Phương pháp này giúp nắm bắt được thực trạng canh tác và nhu cầu của nông dân.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu

Sử dụng các công cụ thống kê để phân tích dữ liệu thu thập được, từ đó đưa ra những kết luận chính xác về hiệu quả của các mô hình canh tác.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Mô Hình Canh Tác

Kết quả nghiên cứu cho thấy các mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa đã mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với trước đây. Năng suất và sản lượng nông sản đã được cải thiện đáng kể.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Của Các Mô Hình Canh Tác

Nghiên cứu chỉ ra rằng các mô hình canh tác hiện đại giúp tăng thu nhập cho nông dân, đồng thời giảm chi phí sản xuất. Điều này góp phần nâng cao đời sống của người dân.

4.2. Tác Động Đến Môi Trường

Việc áp dụng các mô hình canh tác bền vững không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn bảo vệ môi trường. Các biện pháp canh tác thân thiện với môi trường đang được khuyến khích.

V. Kết Luận Và Đề Xuất Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Canh Tác

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy cần tiếp tục cải thiện các mô hình canh tác nông nghiệp để nâng cao hiệu quả sản xuất. Các giải pháp cần được đề xuất nhằm khắc phục những hạn chế hiện tại.

5.1. Đề Xuất Giải Pháp Cải Thiện Mô Hình Canh Tác

Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến kỹ thuật canh tác. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Hướng Tới Tương Lai Bền Vững Trong Nông Nghiệp

Phát triển nông nghiệp bền vững là mục tiêu quan trọng. Cần có sự phối hợp giữa các cấp chính quyền và nông dân để thực hiện các giải pháp hiệu quả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa nhanh chóng đang tạo ra những biến chuyển sâu sắc tại khu vực nông thôn, dẫn tới sự suy giảm sản xuất nông nghiệp, chuyển dịch lao động và suy yếu sức sống nông thôn trên phạm vi toàn cầu. Nhằm giải quyết nút thắt phát triển này, việc tái cơ cấu sản xuất thông qua dồn điền đổi thửa trở thành giải pháp trọng tâm tại nhiều quốc gia. Tại Việt Nam, đất nông nghiệp là tư liệu sản xuất và nguồn lực không thể thay thế. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê tính đến ngày 31/12/2020, cả nước có 27.983,5 nghìn ha đất nông nghiệp (chiếm 85,45% diện tích tự nhiên), trong đó đất sản xuất nông nghiệp đạt 11.718,4 nghìn ha (chiếm 35,36% diện tích cả nước). Tuy nhiên, bình quân mỗi năm diện tích canh tác giảm khoảng 0,4%, riêng đất trồng lúa giảm xấp xỉ 1%/năm do việc chuyển đổi mục đích sang đất phi nông nghiệp tại các vùng đất màu mỡ dọc các trục giao thông lớn (như Quốc lộ 5, Quốc lộ 6) và các khu công nghiệp.

Tại tỉnh Nam Định, sau khi triển khai Nghị định 64/CP ngày 27/9/1993 về việc giao đất nông nghiệp cho hộ gia đình và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài, phương thức chia ruộng bình quân theo các hạng đất (tốt, xấu, gần, xa) đã làm bộc lộ tình trạng manh mún nghiêm trọng: nhiều hộ sở hữu 15–16 thửa đất phân tán ở các xứ đồng cách nhau 1–2 km, diện tích mỗi thửa nhỏ hẹp (có thửa chỉ khoảng 100 m²). Tình trạng này cản trở việc đưa máy móc cơ giới vào sản xuất, tăng chi phí sản xuất và khó hình thành các vùng chuyên canh hàng hóa lớn. Để khắc phục, Tỉnh ủy Nam Định đã ban hành Nghị quyết số 02/NQ-TU ngày 06/06/2002, tiếp đó là Chỉ thị số 07-CT/TU ngày 19/09/2011 và Kế hoạch số 45/KH-UBND ngày 30/08/2011 của UBND tỉnh. Mặc dù vậy, tiến độ thực hiện toàn tỉnh còn chậm khi chỉ có 3/9 huyện hoàn thành, 6/9 huyện còn gặp khó khăn. Huyện Hải Hậu là địa phương đi đầu của tỉnh khi hoàn thành công tác dồn điền đổi thửa gắn với xây dựng nông thôn mới vào năm 2012. Việc đánh giá hiệu quả các mô hình canh tác sau dồn điền đổi thửa tại địa bàn này là cơ sở thực tiễn để hoàn thiện chính sách đất đai và phát triển sản xuất nông nghiệp.

Mục tiêu tổng quát của đề tài là phân tích hiệu quả một số mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Các mục tiêu cụ thể được xác định bao gồm:

1. Thứ nhất, tìm hiểu điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định.
2. Thứ hai, phân tích, đánh giá hiện trạng một số mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa tại khu vực nghiên cứu.
3. Thứ ba, đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của một số mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa điển hình tại khu vực nghiên cứu.
4. Thứ tư, phân tích những thuận lợi, khó khăn trong canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa tại điểm nghiên cứu.
5. Thứ năm, đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả và nhân rộng các mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa có hiệu quả cao tại điểm nghiên cứu.

Tương ứng với các mục tiêu trên, tác giả đặt ra 3 câu hỏi nghiên cứu:

• Các nhân tố nào ảnh hưởng đến việc lựa chọn mô hình canh tác nông nghiệp tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định?
• Các tiêu chí đánh giá hiệu quả mô hình canh tác nông nghiệp tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định?
• Mô hình canh tác nông nghiệp nào phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương?

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là hiệu quả của các mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa tại huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Phạm vi không gian nghiên cứu bao gồm các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Hải Hậu, trong đó tác giả chọn điều tra khảo sát chi tiết tại 3 xã đại diện: Hải Tây, Hải Hà và Hải Toàn. Phạm vi thời gian nghiên cứu tập trung vào tình hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa trong giai đoạn từ năm 2012 đến tháng 12 năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên các quy định pháp luật về đất đai tại Việt Nam, trọng tâm là Luật Đất đai qua các thời kỳ (1993, 1998, 2003, 2013) và Nghị định 64/CP. Về mặt học thuật, dồn điền đổi thửa được xác định là quá trình các hộ gia đình, cá nhân đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp cho nhau nhằm hình thành các ô thửa lớn, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất. Tác giả phân tích hai cơ chế vận hành của dồn điền đổi thửa: cơ chế thị trường (để các yếu tố phi tập trung tham gia, Nhà nước hỗ trợ vận hành) và cơ chế can thiệp hành chính (Nhà nước tổ chức phân chia lại ruộng đất theo quy hoạch). Vấn đề tích tụ ruộng đất và hạn điền được đặt trong mối quan hệ giữa hai hình thức: mua quyền sử dụng đất (tạo tâm lý đầu tư lâu dài nhưng tiềm ẩn nguy cơ nông dân mất tư liệu sản xuất) và thuê quyền sử dụng đất (giúp nông dân giữ tư liệu sản xuất và tham gia làm công nhân nông nghiệp trên chính mảnh đất của mình). Khung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mô hình canh tác bao gồm: điều kiện tự nhiên, phân bón - kỹ thuật canh tác, chính sách quản lý của nhà nước/địa phương và hành vi tiêu thụ của nông hộ.

Để đánh giá mô hình canh tác, khóa luận thiết lập hệ thống tiêu chí toàn diện trên ba phương diện:

• Hiệu quả kinh tế: Phản ánh mối quan hệ giữa chi phí đầu vào và kết quả đầu ra thông qua các chỉ tiêu tài chính:
  • Giá trị sản xuất ($GO$): Toàn bộ giá trị sản phẩm vật chất và dịch vụ tạo ra trong 1 năm trên 1 đơn vị diện tích: $$GO = \sum (Q_i \times P_i)$$ Trong đó $Q_i$ là sản lượng sản phẩm $i$, $P_i$ là đơn giá sản phẩm $i$.
  • Chi phí trung gian ($IC$): Toàn bộ chi phí vật chất và dịch vụ thường xuyên bằng tiền bỏ ra trong quá trình sản xuất (giống, phân bón, thuốc trừ sâu, làm đất...): $$IC = \sum C_j$$
  • Giá trị gia tăng ($VA$): Phản ánh giá trị mới tạo ra trên một đơn vị diện tích: $$VA = GO - IC$$
  • Hiệu quả đồng vốn ($HQĐV$): Phản ánh chất lượng đầu tư: $$HQĐV = \frac{VA}{IC}$$
• Hiệu quả xã hội: Xác định qua khả năng tạo việc làm (tổng số ngày công lao động/ha/vụ), mức thu nhập bình quân trên ngày công lao động, và khả năng đảm bảo an ninh lương thực cho hộ gia đình và thị trường.
• Hiệu quả môi trường: Đánh giá thông qua mức độ hóa học hóa (liều lượng sử dụng phân bón vô cơ, thuốc bảo vệ thực vật so với quy chuẩn), mức độ phù hợp với điều kiện đất đai - khí hậu, và khả năng duy trì độ phì, bảo vệ đất.
• Hiệu quả tổng hợp: Tác giả áp dụng chỉ số tổng hợp $E_{cr}$ trong phân tích đa tiêu chí: $$E_{cr} = \frac{1}{n} \sum \left(\frac{f_i}{f_{\max}} \text{ hoặc } \frac{f_{\min}}{f_i}\right)$$ Chỉ số $E_{cr}$ càng tiến gần đến 1 thì mô hình canh tác càng đạt mức tối ưu tổng thể.

Phương pháp nghiên cứu thực tế kết hợp giữa thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp:

• Dữ liệu thứ cấp: Kế thừa từ niên giám thống kê, báo cáo kinh tế - xã hội của UBND huyện Hải Hậu, số liệu kiểm kê đất đai của Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Hải Hậu, các văn bản chính sách (Hướng dẫn số 1071/HD-STNMT ngày 16/09/2011 của Sở TN&MT Nam Định), cùng các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước.
• Dữ liệu sơ cấp: Được thu thập thông qua phương pháp chọn mẫu tại 3 xã đại diện (Hải Tây, Hải Hà, Hải Toàn) dựa trên tiêu chí có diện tích đất nông nghiệp lớn, vị trí phân bố đều và có các mô hình canh tác phong phú. Cỡ mẫu điều tra bao gồm 45 phiếu khảo sát nông hộ (mỗi mô hình chọn 5–10 hộ thuộc các nhóm hộ khác nhau). Đồng thời, tác giả áp dụng phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA) với các công cụ: phỏng vấn sâu hộ gia đình (3 hộ điển hình/mô hình), điều tra tuyến sơ đồ lát cắt, và phân tích ma trận SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức).
• Xử lý số liệu: Số liệu điều tra được tổng hợp, kiểm tra và xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan và hệ thống cơ sở lý luận

Chương này tập trung tổng kết các công trình nghiên cứu về dồn điền đổi thửa và mô hình canh tác nông nghiệp trên thế giới và tại Việt Nam. Về mặt quốc tế, tác giả phân tích các nghiên cứu của Tomasz Wojewodzic và cộng sự (2021) về chi phí và tính phức tạp của dự án dồn điền; Coelho (1992) với mô hình đánh giá trước và sau dồn điền tại Bồ Đào Nha; E. Espling (2020) tại Rwanda về việc nông hộ nhỏ gặp khó khăn trong tiếp cận phân bón trợ cấp khi dồn điền. Về mặt trong nước, các nghiên cứu của Nguyễn Bá Long (2013) tại Chương Mỹ (Hà Nội), Phạm Thanh Quế (2014), Thu Thảo (2015), và Nguyễn Tuấn Sơn (2019) tại Nam Định được trích dẫn để làm rõ hiệu quả giảm số thửa, cơ giới hóa, cũng như 4 nhóm rào cản về thị trường đất đai và định giá đất. Chương 1 chỉ ra khoảng trống nghiên cứu: các nghiên cứu trước đây thường thực hiện trên các mẫu khảo sát có giới hạn địa lý nhất định và chưa cập nhật được biến động canh tác tại các địa phương đã hoàn thành dồn điền đổi thửa giai đoạn sau năm 2012. Từ đó, chương hệ thống hóa các khái niệm về đất nông nghiệp, dồn điền đổi thửa, các yếu tố chi phối (tự nhiên, phân bón, chính sách, hành vi nông hộ), hệ thống tiêu chí đánh giá (kinh tế, xã hội, môi trường) và tiêu chuẩn thiết kế đồng ruộng vùng đồng bằng sông Hồng (mô hình khu ruộng 6 ha gồm các ô 10m x 15m, thửa 100m x 30m, kết hợp đường nội đồng bê tông rộng 3m).

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Nội dung chương trình bày chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu thực địa và các công cụ phân tích. Tác giả nêu rõ quy trình chọn 3 xã điểm (Hải Tây, Hải Hà, Hải Toàn) và phân bổ 45 phiếu điều tra cho các nhóm hộ. Chương 2 thiết lập tường minh các công thức toán học tính toán các chỉ số kinh tế ($GO$, $IC$, $VA$, $HQĐV$), tiêu chí ngày công lao động xã hội, mức sử dụng phân bón thực tế so với tiêu chuẩn, và công thức tính chỉ số tổng hợp đa tiêu chí $E_{cr}$. Các bước thực hiện phương pháp PRA (phỏng vấn sâu hộ gia đình, vẽ sơ đồ lát cắt lãnh thổ, lập bảng ma trận SWOT) cũng được định hình làm cơ sở cho việc phân tích thực chứng tại địa phương.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm từ dữ liệu thứ cấp và sơ cấp:

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội huyện Hải Hậu: Huyện có diện tích tự nhiên 23.015,56 ha (theo số liệu kiểm kê 31/12/2021 là 22.895,59 ha), dân số trên 260 nghìn người (năm 2019). Tăng trưởng GRDP bình quân đạt 8,3%/năm; thu nhập bình quân đầu người năm 2020 đạt 76,51 triệu đồng; thu ngân sách đạt 655 tỷ đồng (bằng 156% dự toán). Cơ cấu kinh tế năm 2020: Nông nghiệp - Thủy sản chiếm 20,67%; Công nghiệp - Xây dựng chiếm 44,75%; Dịch vụ - Du lịch chiếm 34,58%.
• Hiện trạng quản lý và sử dụng đất nông nghiệp: Tính đến 31/12/2021, đất nông nghiệp có 15.635,87 ha (chiếm 68,29% diện tích tự nhiên); đất sản xuất nông nghiệp chiếm 84,83% đất nông nghiệp (13.263,58 ha), trong đó lúa chiếm 10.727,2 ha. Giai đoạn 2018–2021, diện tích đất lúa giảm 245,39 ha; đất nuôi trồng thủy sản tăng 14,95 ha; đất rừng phòng hộ tăng 31,58 ha. Giai đoạn 2015–2020 huyện chuyển đổi 294 ha đất muối và lúa kém hiệu quả sang cây dược liệu, rau màu, thủy sản, mang lại giá trị cao hơn 3–5 lần.
• Thực trạng dồn điền đổi thửa và canh tác: Hải Hậu là huyện đầu tiên của Nam Định hoàn thành dồn điền đổi thửa vào năm 2012 với 100% xã, thị trấn hoàn tất. Toàn huyện quy hoạch 29 cánh đồng lớn (quy mô ~30 ha/cánh đồng) với tổng diện tích trên 2.630 ha tại 14 xã, thị trấn; năng suất lúa năm 2020 đạt 128,95 tạ/ha. Các mô hình canh tác chủ lực gồm: mô hình 2 vụ lúa, mô hình 2 lúa – 1 màu, mô hình 2 màu – 1 lúa, mô hình chuyên canh dược liệu (cây đinh lăng, dây thìa canh) và nuôi trồng thủy sản.
• Đánh giá hiệu quả các mô hình: Đánh giá cụ thể hiệu quả kinh tế (bảng so sánh $GO$, $IC$, $VA$, $HQĐV$), hiệu quả xã hội (công lao động, mức thu nhập/công), hiệu quả môi trường (mức độ bón phân NPK, thuốc BVTV) và tổng hợp bằng chỉ số $E_{cr}$.
• Những khó khăn tồn tại: Kinh phí xây dựng giao thông, thủy lợi nội đồng còn hạn chế ở các xã không có quỹ đất bán đấu giá; việc thi công hạ tầng trước khi bàn giao thực địa gặp trở ngại; tư tưởng đòi bồi thường cao ở các vị trí đất ven trục đường giao thông; tình trạng bỏ hoang 58,8 ha đất làm muối do chuyển đổi chậm.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp bức tranh chi tiết về cơ cấu đất đai và hiệu quả kinh tế nông nghiệp của huyện Hải Hậu sau quá trình dồn điền đổi thửa. Dữ liệu hiện trạng và biến động sử dụng đất được tổng hợp trong bảng số liệu dưới đây:

Phân loại đất / Chỉ tiêu kinh tế	Diện tích (ha) / Giá trị	Tỷ lệ (%) / Ghi chú
Tổng diện tích tự nhiên (31/12/2021)	22.895,59	100,00%
- Đất nông nghiệp	15.635,87	68,29%
- Đất phi nông nghiệp	7.010,66	30,62%
- Đất chưa sử dụng	249,06	1,09%
Cơ cấu trong đất nông nghiệp (15.635,87 ha)
- Đất sản xuất nông nghiệp	13.263,58	84,83% (trong đó đất trồng lúa: 10.727,2 ha)
- Đất nuôi trồng thủy sản	1.868,49	11,95%
- Đất làm muối	420,60	2,69% (quy hoạch 213,72 ha; bỏ hoang 58,8 ha)
- Đất lâm nghiệp (rừng phòng hộ)	68,80	0,44%
- Đất nông nghiệp khác (dược liệu)	15,64	0,10%
Biến động diện tích giai đoạn 2018–2021
- Đất sản xuất nông nghiệp	Giảm 236,23 ha	Riêng đất trồng lúa giảm 245,39 ha
- Đất nuôi trồng thủy sản	Tăng 14,95 ha	Chuyển đổi từ đất lúa, đất muối kém hiệu quả
- Đất rừng phòng hộ	Tăng 31,58 ha	Trồng mới và phục hồi rừng phòng hộ ven biển
- Đất cây hàng năm khác	Tăng 11,05 ha	Chuyển dịch sang rau màu, cây vụ đông
Chỉ tiêu sản xuất nông nghiệp năm 2020
- Năng suất lúa bình quân cả năm	128,95 tạ/ha	Diện tích lúa đặc sản (tám, nếp): 820 ha
- Giá trị sản xuất bình quân canh tác	135 triệu đồng/ha	Tăng trưởng giá trị nông nghiệp: 2,5%/năm
- Quy mô cánh đồng lớn	29 cánh đồng	Quy mô ~30 ha/cánh đồng, tổng DT > 2.630 ha

Các giải pháp và kiến nghị được tác giả đề xuất bao gồm:

• Về công tác quy hoạch và hạ tầng: Cần có cơ chế tài chính tháo gỡ khó khăn cho các xã không có nguồn thu từ đấu giá đất ở; ưu tiên ngân sách và huy động nguồn lực xã hội hóa để hoàn thiện kiên cố hóa kênh mương, đường giao thông nội đồng đáp ứng chuẩn cơ giới hóa trước khi giao nhận ruộng ngoài thực địa.
• Về chuyển đổi cơ cấu cây trồng: Tiếp tục nhân rộng các mô hình cánh đồng lớn sản xuất lúa đặc sản (tám xoan, nếp Hải Hậu); chuyển đổi diện tích 58,8 ha đất làm muối bỏ hoang tại Hải Đông, Hải Lý, Hải Chính sang nuôi trồng thủy sản hoặc phát triển cây trồng cạn có giá trị; nhân rộng các mô hình canh tác có hiệu quả cao như mô hình luân canh lúa - màu, mô hình trồng dược liệu (đinh lăng, dây thìa canh) cho thu nhập cao hơn 3–5 lần so với trồng lúa thuần.
• Về chính sách tích tụ đất đai: Khuyến khích hình thức nông dân cho doanh nghiệp và hợp tác xã thuê quyền sử dụng đất nông nghiệp thay vì bán đứt quyền sử dụng đất, giúp hộ nông dân vừa giữ được tư liệu sản xuất lâu dài, vừa có việc làm và thu nhập ổn định tại địa phương.
• Về ứng dụng tiến bộ kỹ thuật: Tăng cường áp dụng các kỹ thuật tiên tiến như mô hình lúa nảy mầm sẵn kết hợp phân bón hữu cơ khoáng NPK Lâm Thao trong phương thức gieo thẳng không cày bừa để giảm chi phí giống, tiết kiệm công lao động và bảo vệ tầng canh tác của đất.

Về mặt đóng góp khoa học, đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về dồn điền đổi thửa và tích tụ ruộng đất, đồng thời cung cấp bộ dữ liệu thực tiễn tin cậy về kết quả sử dụng đất, cơ cấu kinh tế và đánh giá đa tiêu chí (kinh tế, xã hội, môi trường) đối với huyện Hải Hậu - địa bàn điển hình hoàn thành sớm nhất công tác dồn điền đổi thửa của tỉnh Nam Định.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự chỉ ra một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện nghiên cứu thực tế:

• Cỡ mẫu khảo sát sơ cấp còn khiêm tốn: Nghiên cứu mới dừng lại ở quy mô khảo sát 45 hộ nông dân tại 3 xã (Hải Tây, Hải Hà, Hải Toàn), do đó tính đại diện cho toàn bộ 35 xã, thị trấn của huyện Hải Hậu chưa đạt mức tuyệt đối.
• Giới hạn phân tích khía cạnh xã hội: Do giới hạn về thời gian và nguồn lực nghiên cứu, việc phân tích hiệu quả xã hội chưa bao quát được toàn diện mọi mặt đời sống nông thôn mà mới chỉ đánh giá sơ bộ qua ba nhân tố chính gồm: mức độ thu hút lao động, giá trị thu nhập trên ngày công và khả năng đảm bảo an ninh lương thực.
• Thiếu hụt phân tích dài hạn về thổ nhưỡng: Các chỉ tiêu môi trường chủ yếu đánh giá qua lượng hóa chất đầu vào và nhận thức của người dân, chưa tiến hành lấy mẫu kiểm nghiệm hóa sinh chuyên sâu để theo dõi diễn biến lý - hóa tính của tầng đất mặt sau thời gian dài thâm canh.

Hướng nghiên cứu mở rộng được gợi ý là cần mở rộng quy mô chọn mẫu trên các tiểu vùng sinh thái khác nhau của huyện Hải Hậu và các huyện lân cận (như Giao Thủy, Nghĩa Hưng); đồng thời áp dụng phương pháp phân tích phòng thí nghiệm để đánh giá chính xác tác động môi trường dài hạn của từng mô hình sử dụng đất.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Giảng viên, sinh viên và học viên cao học thuộc các ngành Kinh tế phát triển, Kinh tế nông nghiệp, Quản lý đất đai, Địa lý kinh tế và Phát triển nông thôn.
• Cán bộ quản lý tại các cơ quan quản lý nhà nước như Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cấp huyện, cũng như UBND cấp xã tại các địa phương đang trong tiến trình hoàn thiện công tác dồn điền đổi thửa.
• Các nội dung đáng tham khảo nhất bao gồm: quy trình đánh giá kết hợp ba mặt kinh tế - xã hội - môi trường thông qua chỉ số tổng hợp $E_{cr}$; hệ thống số liệu kiểm kê hiện trạng sử dụng đất huyện Hải Hậu; và các phân tích thực chứng về vướng mắc cơ chế giao đất, bồi thường đất ven đường và xử lý đất công ích manh mún.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiến độ dồn điền đổi thửa của huyện Hải Hậu có vị thế như thế nào so với toàn tỉnh Nam Định? Hải Hậu là huyện đầu tiên của tỉnh Nam Định hoàn thành toàn diện công tác dồn điền đổi thửa và xây dựng nông thôn mới vào năm 2012. Đến thời điểm tác giả thực hiện nghiên cứu, toàn tỉnh Nam Định chỉ có 3/9 huyện hoàn thành dồn điền đổi thửa, trong khi 6/9 huyện còn lại vẫn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc.

2. Thực trạng chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Hải Hậu giai đoạn 2018–2021 diễn ra như thế nào? Tổng diện tích đất sản xuất nông nghiệp của huyện giảm 236,23 ha, tập trung chủ yếu ở đất trồng lúa (giảm 245,39 ha) do chuyển mục đích sang đất phi nông nghiệp và chuyển đổi mô hình canh tác. Ngược lại, diện tích đất nuôi trồng thủy sản tăng 14,95 ha, đất rừng phòng hộ tăng 31,58 ha và đất trồng cây hàng năm khác tăng 11,05 ha nhờ việc khai thác đất hoang hóa và chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả.

3. Khóa luận sử dụng các công thức kinh tế nào để đánh giá hiệu quả sản xuất nông nghiệp? Tác giả sử dụng 4 chỉ tiêu tài chính định lượng cơ bản: Giá trị sản xuất ($GO = \sum Q_i \times P_i$), Chi phí trung gian ($IC = \sum C_j$), Giá trị gia tăng ($VA = GO - IC$), và Hiệu quả đồng vốn ($HQĐV = \frac{VA}{IC}$).

4. Những vướng mắc chính trong quá trình dồn điền đổi thửa tại huyện Hải Hậu được tác giả ghi nhận là gì? Tác giả ghi nhận 3 nhóm khó khăn chính: Thứ nhất, kinh phí thực hiện hạn chế, đặc biệt ở các xã không có quỹ đất đấu giá ở nông thôn; thứ hai, người dân yêu cầu thi công hạ tầng giao thông và thủy lợi nội đồng trước khi giao nhận ruộng thực địa nhưng ngân sách xã không đủ đáp ứng kịp thời; thứ ba, một số hộ sở hữu đất ở các vị trí ven đường giao thông có tâm lý đòi bồi thường cao hơn, gây trở ngại cho quá trình dồn đổi.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Hương đã phản ánh hệ thống và chân thực bức tranh sản xuất nông nghiệp huyện Hải Hậu giai đoạn 2012–2022 sau khi hoàn thành dồn điền đổi thửa. Bằng việc kết hợp phương pháp điều tra xã hội học PRA với các chỉ tiêu định lượng tài chính ($GO$, $IC$, $VA$, $HQĐV$) và chỉ số tổng hợp $E_{cr}$, công trình làm rõ sự vượt trội về giá trị kinh tế của các mô hình chuyển đổi cây trồng, thủy sản so với phương thức độc canh lúa truyền thống. Các số liệu thực chứng và giải pháp hoàn thiện hạ tầng, cơ chế thuê đất nông nghiệp đề xuất trong khóa luận cung cấp luận cứ thực tiễn giá trị cho công tác quản trị đất đai và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. TONG QUAN VÀ HE THONG CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu 1. Tổng quan các nghiên cứu trên Thế giới Sử dụng đất đai là van dé trong tâm trong lịch sử phát triển của Việt Nam.

Điều này cũng đúng cả với những nước khác trên thê giới. Theo Tomasz Wojewodzic và các cộng sự (2021), các dự án dồn điền đổi thửa (LCP) là phương pháp hiệu quả nhất dé điều chỉnh nhanh các thông số của những mảnh đất nhỏ, nghèo nàn. Tuy nhiên, việc dồn điền đổi thửa sẽ rất tốn kém do thời gian triển khai dài và cần phải xây dựng thêm các dự án phụ trợ như xây dựng đường xá, cải thiện hệ thống thoát nước hoặc tưới tiêu đồng ruộng. Các dự án gom đất, dồn điền đổi thửa là những hành động phát triển nông thôn thường bị nghi ngờ là tốn kém.

DĐĐT tích hợp là các hành động phát triển nông thôn đất đai bị giới hạn về mặt địa lý và đánh giá trước đây của chúng liên quan đến nghiên cứu liên ngành, đề dự đoán những thay đổi trong hành vi của nông dân, mô hình canh tác và trong cây trồng và công nghệ được sử dụng. Một mô hình kết hợp các phương pháp dé đánh giá hiệu suất của hệ thống nông nghiệp trước và sau khi các biến đổi được đề xuất trong dự án được trình bày. Có ý kiến cho rằng cách tiếp cận hệ thống là phương pháp thích hợp dé tích hợp từng thay đổi cu thể và đánh giá tác động toàn cầu của mọi hành động có trong dự án. Mô hình này đã được áp dụng cho Valenca- DDDT vào năm 1989, trước khi thực hiện dự án (Coelho, 1992 Análise de Projectos de Emparcelamento Rural.

O caso de Valenca do Minho. Luận án Tiến sĩ, UTL, ISA, Lisboa. Nó đánh giá từng hiệu quả của dự án (dat, thủy lợi và thoát nước và tái thiết đường) trên cơ sở kỹ thuật và xã hội và ước tính các tác động kinh tế của nó. Các kết qua quan sát được sử dụng dé đánh giá hiệu suất mô hình thu được vào năm 1995, sau khi thực hiện dự án.

Kết quả từ việc so sánh các dự đoán mô hình (đánh giá ex ante) với các quan sát sau khi thực hiện DĐĐT (đánh giá sau cũ) cho thấy răng một cách tiếp cận đa ngành như phương pháp được dé xuất ở đây, được hỗ trợ bởi các mô hình mạnh mẽ, có thé được sử dụng làm cơ sở đáng tin cậy cho quá trình đánh giá và ra quyết định của DĐĐT. Fresco (1994) cho răng những thách thức và khó khăn ngày càng tăng trong quy hoạch sử dụng đất, ". bat chấp những tiễn bộ công nghệ to lớn và kiến thức ngày càng tăng của chúng tôi về cơ sở tài nguyên thiên nhiên" đối với một số yếu tố, chăng hạn như sự đa dạng của người sử dụng đất; sự đa dạng của các mục tiêu trong quá trình lập kế hoạch; những bat 6n trong tương lai và những hạn chế về mô hình. Tuy nhiên, đánh giá trước về LCP rõ ràng có thể được hưởng lợi từ các công cụ mô hình hóa mô phỏng dé dự đoán điều kiện đất dai trong tương lai từ một loạt các kịch bản đầu tư và quản lý.

Những điều kiện này ngụ ý một số thay đổi năng động trong các đặc tính đất vật lý sinh học, cùng với các yếu tố kinh tế và xã hội, sẽ dẫn đến những thay đổi trong mô hình trồng trọt nông nghiệp. Tại bài nghiên cứu mô hình canh tác nông nghiệp tại quận Musanze, phía Bắc Rwanda, E. Espling (2020) cho thấy nông dân đánh giá rất tích cực chương trình dồn điền tại địa phương nhờ tăng sản lượng, đặc biệt là cây ngô được ưu tiên. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng cho thấy rằng nhiều nông dân nghèo, quy mô nhỏ không đủ khả năng mua phân bón được trợ cấp, như nghiên cứu của Cioffo et al.

(2016) và Nahayo et al. (2017), họ không đánh giá cao chương trình dồn điền tại địa phương do việc đề ra cây trồng chính sẽ khiến người nông dân không được tự do lựa chọn giống cây trồng, vì vậy không đảm bảo khía cạnh an ninh lương thực, dinh dưỡng phục vụ cho gia đình. Thách thức hiện tại là phát triển một cách tiếp cận hệ thống có tính đến mối quan hệ qua lại của nhiều yếu tố liên quan đến việc sử dụng đắt, tập trung vào các mục tiêu rõ ràng và phù hợp hơn là vào chính các kỹ thuật. Ngày càng có nhiều người quan tâm đến các phương pháp đa ngành đề đánh giá dự án toàn cầu (Bosma, 1985, Van Huylenbroeck và cộng sự, 1986, Van Huylenbroeck và cộng sự, 1996, Van Huylenbroeck và Martens, 1987).

Số lượng đáng ké các quỹ công liên quan và hậu quả xã hội và môi trường của các dự án DDDT, trong một kịch ban thang dư nông nghiệp, thường đặt ra câu hỏi về lợi nhuận, lãi suât hoặc nhu câu của họ. Tổng quan các nghiên cứu trong nước Thực hiện Luật Đất đai năm 1993 và Nghị định 64/CP của Chính phủ về giao đất nông nghiệp, UBND các cấp đã cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình cá nhân sử dụng đất ôn định, lâu dài, tạo điều kiện cho người sử dụng đất an tâm và có kế hoạch đầu tư, cải tạo làm nâng cao hiệu quả sử dụng đất (Luật Đất đai, 1993; Nghị định 64/CP). Song bên cạnh đó, trong quá trình thực hiện Nghị định 64/CP thì việc giao nhận ruộng đất phải có tốt, xấu, gần, xã và có cao, có thấp đã dẫn đến tình trạng ruộng đất giao bị nhỏ lẻ, manh mún (Nguyễn Xuân Thảo, 2004). Tác giả Phạm Văn Hùng (2007) cho rằng, đứng trên giác ngộ lý thuyết, manh mun đất đai có cả lợi ích và chi phi.

Đề khắc phục những hạn chế của manh min dat đai, xu hướng chung hiện nay ở Việt Nam là triển khai chuyển đổi những 6 thửa nhỏ ra 6 thửa lớn (gọi tắt là đồn điền đổi thửa) là phô biến va đã kéo đài nhiều năm nay và xem đây là giải pháp quan trọng dé tô chức lại sản xuất nông nghiệp có hiệu qua hơn (Tiến Dũng, 2013). Quá trình dồn điền đổi thửa tạo ra những thửa ruộng lớn hơn nên nên tảng là khoa học kỹ thuật, đưa cơ giới hóa vào sản xuất góp phần đây nhanh quá trình công nghiệp hóa — hiện đại hóa. Đề tăng hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích đất nông nghiệp thì phải có các chính sách chuyên đổi cây trồng kém hiệu quả sang các loại cây trồng mang lại hiệu quả cao hơn; ngoài ra còn cần các chính sách hỗ trợ về cơ sở ha tang, lao động, tín dung, thị trường tiêu thụ sản pham, giống, phân bón. Chính vi vậy, có thê khăng định trong các chính sách quan trọng nhằm đưa sản xuất nông nghiệp phát trién theo hướng hiệu quả và bền vững (Nguyễn Tuan Hùng, 2019).

Thu Thảo (2015), việc thực hiện công tác dồn diền đổi thửa đã một phần khắc phục được tình trạng manh mun dat nông nghiệp đang diễn ra tại các địa phương trên cả nước, đem lại hiệu quả cho người sử dụng đất. Nam Định là tỉnh có 3/9 huyện 10 hoàn thành công tác dồn điền đôi thửa, nhưng vẫn còn 6/9 huyện đang gặp khó khăn ở một số bước trong quy trình dồn điền đồi thửa, do vậy nghiên cứu kết quả công tác dồn điền đổi thửa của tỉnh nhằm đưa ra giải pháp hoàn thiện công tác dồn điền đổi thửa của tỉnh là có cơ sở thực tiên cao. Phạm Thanh Quê (2014), dôn điện, đôi thửa đặt ra nhiệm vụ quy hoạch vùng chăn nuôi xa khu dân cư và có hiệu quả cao được các xã thực hiện vẫn hạn chế rất lớn. Các xã nghiên vứu mới chỉ chủ yêu chú trọng vào việc d6n đôi dat canh tác trông lúa, cây màu mà không phát triển được vùng chăn nuôi tập trung.

Nguyễn Bá Long (2013), DĐĐT tại huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội ghi nhận hiệu quả đáng kể. Giai đoạn 2004 — 2012, số thửa trên hệ giảm 3,7 lần, mỗi hộ chỉ còn 2-3 thủa/hộ, diện tích bình quân thửa tăng 4,7 lần so với trước DĐĐT. Như vậy, sau DĐĐT thì đã giải quyết được cơ bản tình trạng manh mún, quy hoạch lại được đồng ruộng, quy mô thửa đất tăng lên, số thửa/hộ giảm đã tạo điều kiện thuận lợi dé hộ nông dân manh dan đầu tư, áp dụng những tiễn bộ khoa học mới vào sản xuất nhằm nâng cao giá trị sản phâm hàng hóa từng bước cải thiện đời sống. Bên cạnh đó, các địa phương đã vận động bà con đóng góp tiền để cải tạo hệ thống thủy lợi, kênh mương cứng hóa tăng 20-34% so với trước khi DĐĐT nên đã giải quyết những khóa khăn trong canh tác, giảm được diện tích bị úng hạn; đường nội đồng đã được bê tông hóa tăng 1,5-17,4%, tạo thuận tiện cho việc đi lại cũng như dé dàng đưa máy móc thiết bị vào phục vụ sản xuất.Tuy nhiên, kết quả này vẫn chưa đạt yêu cầu so với chỉ đạo của Thành phố.

Nguyên nhân là do đồng đất không đồng đều, nhất là địa phương có đồi gò, xã có nhiều chân đất khác nhau, triển khai của cán bộ xã/thôn cũng chưa quyết liệt. Nguyễn Tuấn Sơn (2019), trên địa bàn tỉnh Nam Định mô hình dồn dién đổi thửa sản xuất nông nghiệp ở Nam Định còn tôn tại 4 nhóm khó khăn: Khó xác định giá chuyển nhượng (thuê) quyền sử dụng đất; thông tin về thị trường đất nông nghiệp còn hạn chế; mức phí và lệ phí dé thực hiện chuyên nhượng quyền sử dung đất nông nghiệp cao, được áp dụng chung như các bất động sản khác làm giảm động lực kinh 11 tê của người mua; dat công ích còn manh mun, phân tán nên người dân gặp khó khan trong quá trình thực hiện đấu thầu đất công dé mở rộng quy mô sản xuất. Khoảng trống nghiên cứu Đã có nhiều nghiên cứu của các học giả trong và ngoài nước đề cập về đánh giá các mô hình canh tác nông nghiệp, lựa chọn mô hình canh tác phù hợp với đặc điểm địa lý, văn hóa 4m thực tại từng địa phương. Có thé thấy rằng, dé tài đánh giá mô hình canh tác nông nghiệp sau dồn điền đổi thửa không còn là một đề tài mới, đã được nhiều học giả quan tâm và thực hiện, tiếp cận vấn đề theo nhiều hướng khác nhau.

Nhìn chung, các nghiên cứu đều chỉ ra được việc DĐĐT tác động tích cực đến sinh kế hộ nông dân, cơ cấu cây trồng, vật nuôi mang lại hiệu quả sản xuất nông nghiệp lớn. Người nông dân giảm được chỉ phí phân bón, giống, công sức nhưng lại góp phần tăng năng suất, giải phóng sức lao động. Đặc biệt, việc DĐĐT đóng góp rất lớn vào chương trình xây dựng nông thôn mới.