Chương 1 - Tổng quan về đề tài nghiên cứu. - Chương 2 – Lý luận chung về phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp - Chương 3 - Phân tích thực trạng báo cáo tài chính của Công ty TNHH Hóa chất Petrolimex giai đoạn 2015-2017. - Chương 4 - Thảo luận kết quả nghiên cứu và giải pháp nâng cao năng lực tài chính của Công ty Tnhh Hóa chất Petrolimex 5 CHƢƠNG 2: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 2. Khái niệm và ý nghĩa của phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp 2.
Khái niệm phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp Báo cáo tài chính là những báo cáo tổng hợp truyền tải thông tin về tình hình tài chính và hiệu quả kinh doanh của một doanh nghiệp tới những người quan tâm. Từ báo cáo tài chính, người sử dụng thông tin có thể phân tích, đánh giá về sức khỏe tài chính, nắm được tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp. Nói cách khác, báo cáo tài chính có thể xem như là một phương tiện cung cấp những thông tin về tài chính giúp cho chủ doanh nghiệp và cho những người quan tâm trả lời những câu hỏi về thực trạng doanh nghiệp một cách rõ ràng nhất. Báo cáo tài chính thường bao gồm: Bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và bảng thuyết minh báo cáo tài chính.
Phân tích BCTC là việc sử dụng các công cụ và kỹ thuật thích hợp để tính toán các chỉ tiêu phân tích phản ánh trên các BCTC cùng mối quan hệ tương quan giữa các chỉ tiêu đó theo nhiều hướng khác nhau nhằm đưa đến cho người sử dụng những thông tin hữu ích nhất. Từ những thông tin được cung cấp, nhà quản trị doanh nghiệp và những đối tượng quan tâm sẽ có cơ sở chắc chắn hơn để đưa ra những quyết định phù hợp đảm bảo được lợi ích cho mình và doanh nghiệp. Đóng một vai trò rất lớn trong việc quyết định sự phát triển của một doanh nghiệp, phân tích BCTC là mối quan tâm của rất nhiều nhóm người khác nhau, bao gồm: Hội đồng quản trị, ban giám đốc, người lao động của doanh nghiệp, các nhà đầu tư, các cổ đông, ngân hàng, các đại lý, chủ nợ…kể cả các cơ quan chính phủ và đối thủ cạnh tranh trực tiếp của 6 doanh nghiệp. Tuy nhiên, tùy thuộc vào tính chất và mức độ rủi ro của quyết định ban hành (quyết định mua hàng, bán hàng, cho vay, đi vay, góp vốn,…) cũng như cương vị của chủ thể ra quyết định mà các chủ thể ra quyết định cũng có những mối quan tâm khác nhau khi phân tích BCTC.
Nhìn chung có thể chia chủ thể quan tâm đến phân tích BCTC thành hai loại đối tượng: bên trong và bên ngoài doanh nghiệp. Bên trong doanh nghiệp là các nhà quản trị doanh nghiệp (hội đồng quản trị, ban giám đốc) và các nhân viên của công ty. Các chủ thể quan tâm bên ngoài doanh nghiệp là các nhà đầu tư (cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp), các chủ nợ (ngân hàng, cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp), các nhà cung cấp, các cơ quan quản lý và các bên liên quan khác. Với chủ thể quản lý doanh nghiệp, mối quan tâm của họ là lợi nhuận và tính thanh khoản của công ty.
Làm thế nào để giảm thiểu chi phí, tăng hiệu quả sản xuất, nâng cao chất lượng của sản phẩm để tối ưu hoá được lợi nhuận. Phân tích báo cáo kết quả kinh doanh giúp các nhà quản trị có được những thông tin cần thiết về chi phí, lợi nhuận, từ đó có những sự thay đổi cần thiết trong chiến lược hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, bảng cân đối kế toán cung cấp thông tin về tài sản, vay nợ để nhà quản trị đưa ra những quyết định về sử dụng đòn bảy tài chính, tối ưu hoá lợi nhuận cho công ty. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ thì mang đến thông tin về dòng tiền cho nhà quản trị, liên quan trực tiếp đến tính thanh khoản của công ty.
Việc quản lý dòng tiền trong doanh nghiệp quan trọng không kém với việc tạo ra lợi nhuận bởi một doanh nghiệp mất đi tính thanh khoản có thể dẫn tới phá sản. Tính thanh khoản thể hiện ở việc các khoản nợ, khoản phải trả đến hạn trước khi thu hồi được doanh thu, khoản phải thu. Như vậy, nhà quản lý cần dựa vào báo cáo lưu chuyển tiền tệ để tính toán tránh tình trạng có thời điểm công ty không đủ tiền mặt để duy trì các hoạt động kinh doanh thông thường 7 như trả lương, trả tiền hàng hoá dịch vụ và các chi phí hoạt động khác mặc dù biết trước trong tương lai sẽ thu về lợi nhuận. Đối với các nhân viên của công ty (hay những người được hưởng lương từ doanh nghiệp), mối quan tâm của họ là lương, thưởng, chính sách đãi ngộ, cơ hội thăng tiến, sự phát triển của công ty để họ có thể định hướng làm việc ổn định và phát triển trong dài hạn, từ đó yên tâm làm việc.
Những điều này phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả hoạt động kinh doanh của công ty, được thể hiện trong các bản báo cáo tài chính. Bởi vậy, những người hưởng lương từ doanh nghiệp sẽ quan tâm tới phân tích báo cáo tài chính trên khía cạnh lợi nhuận và sự phát triển dài hạn của doanh nghiệp. Đối với chủ thể là các nhà đầu tư (bao gồm cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp), mối quan tâm của đối tượng này là khả năng sinh lời của doanh nghiệp, thời gian thu hồi vốn, tỉ suất sinh lời, rủi ro trên các khoản đầu tư cho doanh nghiệp. Bởi vậy họ cần quan tâm đến các báo cáo tài chính của doanh nghiệp, phân tích các thông tin cần thiết để từ đó đưa ra quyết định về các khoản đầu tư của mình.
Các quyết định của chủ thể này thường bao gồm: quyết định góp vốn chủ sở hữu hoặc chuyển từ nợ phải thu sang vốn chủ sở hữu, quyết định mua cổ phiếu hoặc chuyển từ trái phiếu sang cổ phiếu, quyết định góp vốn liên doanh,…Để đưa ra các quyết định này, chủ thể đầu tư phải quan tâm đến tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp một cách toàn diện, từ việc cơ cấu tài sản, vốn chủ sở hữu, nợ phải trả đến việc phân bổ chi phí hoạt động kinh doanh, doanh thu, lợi nhuận, dòng tiền ra vào của doanh nghiệp, đặc biệt các chỉ số tài chính đánh giá việc hiệu quả trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Quyết định đầu tư được coi là quyết định khó khăn nhất bởi nó mang rủi ro không thu hồi được vốn nếu lựa chọn sai lầm. Trái lại, khoản lợi nhuận là không giới hạn cho những nhà đầu tư ra quyết định chính xác. Bởi vậy, các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm đến báo cáo tài 8 chính, tính trung thực, khách quan của các bản báo cáo này từ đó có được những quyết định đầu tư hiệu quả nhất.
Đối với chủ thể cung cấp tín dụng (chủ nợ), mối quan tâm của đối tượng này là khả năng thanh toán hay khả năng trả nợ của đối tác. Điều này được thể hiện không chỉ lượng tiền mặt mà doanh nghiệp có thông qua phân tích báo cáo lưu chuyển tiền tệ mà còn ở tình hình sử dụng tiền tệ, hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, tiềm năng phát triển của doanh nghiệp. Dựa vào các chỉ số phân tích báo cáo tài chính của doanh nghiệp mà các nhà cung cấp tín dụng quyết định mức xếp hạng tín dụng cho các doanh nghiệp đó. Một doanh nghiệp nhận được xếp hạng tín dụng tốt sẽ nhận được nhiều ưu đãi về tín dụng như: hạn mức lớn, thời hạn dài, ưu đãi về lãi suất, phương thức đáo hạn linh hoạt.
Bên cạnh đó, tuỳ thuộc vào nhu cầu cấp tín dụng của doanh nghiệp (hạn mức, thời hạn) mà chủ thể cung cấp tín dụng sẽ nghiên cứu các khía cạnh khác nhau trong các phân tích báo cáo tài chính. Với các khoản vay thời hạn ngắn, chủ thể cung cấp tín dụng sẽ quan tâm nhiều hơn đến báo cáo lưu chuyển tiền tệ để xác định tính thanh khoản hay khả năng thanh toán ngay của doanh nghiệp. Ngược lại với các khoản vay dài hạn, chủ thể cấp tín dụng sẽ quan tâm nhiều đến các chỉ số được phân tích từ bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, từ đó xác định được khả năng thu hồi vốn thông qua việc thẩm định tài chính các dự án đầu tư, quá trình giải ngân và quá trình thu hồi vốn, đảm bảo khả năng sinh lời và hoàn trả lại khoản vay cho chủ thể cấp tín dụng. Với các nhà cung cấp hàng hoá, dịch vụ, mối quan tâm của họ có phần tương tự với chủ thể cấp tín dụng, đó là khả năng thanh toán của doanh nghiệp cho hàng hoá dịch vụ mà họ sử dụng.
Dựa vào phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp mà họ có thể đưa ra các quyết định về chính sách với từng doanh nghiệp về có được phép mua nhận hàng trước, trả tiền sau, thời 9 hạn thanh toán, số tiền đặt cọc,…Thông thường, các nhà cung cấp hàng hoá dịch vụ sẽ quan tâm đến các chỉ số liên quan đến tính thanh khoản hay khả năng thanh toán trong ngắn hạn của doanh nghiệp hơn là các chỉ số về dài hạn so với các nhà cung cấp tín dụng. Với các cơ quan quản lý nhà nước (bao gồm cơ quan thuế, Cơ quan chính doanh nghiệp, Cơ quan Quản lý thị trường,…), mối quan tâm của chủ thể này là quản lý, giám sát, kiểm tra việc thực hiện các nghĩa vụ, chấp hành pháp luật của doanh nghiệp với nhà nước. Bởi vậy, chủ thể này nghiên cứu các phân tích báo cáo tài chính dựa trên khía cạnh minh bạch, trung thực của các báo cáo tài chính, doanh nghiệp có tìm cách trốn tránh thực hiện các nghĩa vụ với nhà nước như trốn thuế hay không. Đối với các chủ thể có liên quan khác (khách hàng, đối thủ cạnh tranh, cơ quan truyền thông), mỗi một chủ thể sẽ có những mối quan tâm khác nhau, từ đó dẫn đến những khía cạnh nghiên cứu phân tích báo cáo tài chính khác nhau.
Khách hàng quan tâm đến phân tích báo cáo tài chính để xác định doanh nghiệp có phát triển, có uy tín, từ đó đưa ra các quyết định mua hàng. Đối thủ cạnh tranh quan tâm đến phân tích báo cáo tài chính dựa trên khía cạnh hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh, từ đó đưa ra quyết định thay đổi chiến lược hoạt động kinh doanh để cạnh tranh hiệu quả.