Chương 1 GIỚI THIỆU TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong xu thế hội nhập và phát triển hiện nay, hoạt động sản xuất kinh doanh ngày càng đa dạng và phong phú. Vấn đề cạnh tranh diễn ra với xu hướng ngày càng gay gắt, phức tạp và quyết liệt hơn, tất yếu doanh nghiệp dù bất cứ loại hình nào cũng phải đối mặt với những khó khăn và thử thách và phải chấp nhận quy luật đào thải từ phía thị trường. Thế thì doanh nghiệp phải làm gì để tồn tại và phát triển trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt? Trước tình hình đó để đảm bảo cho doanh nghiệp tồn tại và phát triển nhằm đáp ứng theo yêu cầu của nền kinh tế thị trường, nhà quản trị doanh nghiệp ngoài việc nắm bắt nhu cầu thị trường còn phải nâng cao trình độ năng lực quản lý.
Đồng thời tự bản thân doanh nghiệp phải tự hiểu rõ “tình trạng sức khỏe” của mình để có thể đưa ra quyết định đúng đắn, chính xác và kịp thời nhằm đảm bảo chiến lược sản xuất kinh doanh có hiệu quả và mang tính bền vững, và không có gì khác hơn phản ánh một cách chính xác “sức khỏe” của doanh nghiệp ngoài tình hình tài chính. Có thể nói rằng tài chính như một dòng máu chảy trong cơ thể của doanh nghiệp mà bất kỳ sự ngưng trệ nào cũng ảnh hưởng xấu đến toàn bộ doanh nghiệp bởi vì trong quá trình hoạt động từ khâu sản xuất đến khâu tiêu thụ, các vấn đề nảy sinh đều liên quan đến tài chính. Việc thường xuyên tiến hành phân tích báo cáo tài chính sẽ giúp nhà quản lý doanh nghiệp thấy rõ hơn bức tranh về thực trạng hoạt động tài chính, từ đó có thể nhận ra những mặt mạnh, mặt yếu của doanh nghiệp nhằm làm căn cứ để hoạch định phương án hành động phù hợp cho tương lai và đồng thời đề xuất những giải pháp hữu hiệu để ổn định và tăng cường tình hình tài chính nâng cao chất lượng hoạt động của doanh nghiệp. Công ty cổ phần Docimexco cũng không nằm ngoài đối tượng được xem xét kể trên.
Docimexco chuyên kinh doanh xuất khẩu gạo, sản phẩm nông nghiệp và nhập khẩu phân bón, nguyên vật liệu sản xuất nông nghiệp. Công ty có trụ sở tại Thành phố 2 Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, vùng đồng bằng Mê kông, Việt Nam - nơi tập trung lượng lúa gạo lớn. Docimexco là một trong ba doanh nghiệp có quy mô vốn và công suất lớn trong Tỉnh Đồng Tháp về xuất khẩu gạo, liên tục trong 3 năm qua Công ty luôn nằm trong top 10 doanh nghiệp xuất khẩu gạo lớn nhất trong cả nước, sản lượng xuất khẩu hàng năm của chi nhánh Docifood đạt khoảng 113 nghìn tấn gạo (ngoài ra còn có 40 ngàn tấn gạo cung cấp thị trường trong nước). Riêng công ty cổ phần Docifish là công ty thành viên của Docimexco được các nhà nhập khẩu và phân phối đánh giá là một trong 10 nhà máy chế biến và xuất khẩu cá tra có uy tín và chất lượng nhất.
Thêm vào đó, mặc dù mặt hàng phân bón, thuốc bão vệ thực vật của công ty DASCO (công ty con của Docimexco) mới thâm nhập thị trường nhưng đã đạt được những thành công bước đầu khi doanh thu liên tục tăng trưởng, từ đó Công ty đang phấn đấu đưa Công ty Dasco nằm trong top 5 Cty sản xuất và kinh doanh phân vi sinh, phân hữu cơ lớn nhất ở ĐBSCL. Chiếm đến 10% thị phần phân bón dành cho sản xuất lúa ở ĐBSCL. Muốn tồn tại và phát triển trong bối cảnh cạnh tranh công ty cần đánh giá chính xác thực trạng tài chính và tiềm năng của công ty để có thể ra những quyết định đúng. Bên cạnh đó, công ty có nhận được sự quan tâm của các nhà đầu tư, các nhà cho vay, các nhà cung cấp,… hay không cũng chịu ảnh hưởng rất nhiều từ công tác phân tích báo cáo tài chính của công ty.
Vậy “tình trạng sức khỏe” của công ty cổ phần Docimexco hiện nay như thế nào? Và những nhân tố nào ảnh hưởng đến “sức khỏe” của công ty? Xuất phát từ thực tế đó, bằng những kiến thức quý báu về phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp tích lũy được trong thời gian học tập, nghiên cứu tại trường, cùng thời gian tìm hiểu về Công ty cổ phần Docimexco, tôi đã chọn đề tài “Phân tích báo cáo tài chính Công ty cổ phần Docimexco” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp và với hy vọng tìm ra những nhân tố ảnh hưởng đến tài chính công ty và đưa ra những giải pháp hợp lý hơn cho công ty trong việc quản lý tài chính, để sử dụng tài sản và nguồn vốn một cách có hiệu quả.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan tới đề tài nghiên cứu Trong thời đại ngày nay, phân tích báo cáo tài chính có vai trò rất quan trọng đối với mọi nhà quản trị trong nền kinh tế thị trường có quan hệ mật thiết với nhau. Đó là công cụ hữu ích được dùng để xác định giá trị kinh tế, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu tài chính của doanh nghiệp. Trên cơ sở đó phát hiện ra các nguyên nhân khách quan, chủ quan giúp cho từng nhà quản trị lựa chọn và đưa ra quyết định phù hợp với mục tiêu mà họ quan tâm. Do vậy, phân tích báo cáo tài chính là công cụ đắc lực cho các nhà quản trị kinh doanh đạt kết quả và hiệu quả cao nhất.
Đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, bài viết, đề tài về nội dung này. Các công trình nghiên cứu về phân tích báo cáo tài chính như: Dương Ánh Ngọc (2008) với đề tài “Phân tích báo cáo tài chính công ty xuất nhập khẩu An Giang” đã khái quát hóa những vấn đề lý luận về phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp, kết quả nghiên cứu có ý nghĩa đối với nhiều đối tượng liên quan. Song, nội dung phân tích chưa sâu, dàn trải, một số chỉ tiêu quan trọng như: cơ cấu từng khoản mục của tài sản, mức độ độc lâp tài chính của các công ty không được luận văn đề cập, phân tích. Về phân tích báo cáo tài chính của các công ty trong ngành thủy sản, tác giả Phan Văn Đạt (2011) với đề tài: Hoàn thiện phân tích tình hình chính tại công ty cổ phần Vĩnh Hoàn” đã tập trung hệ thống hóa được những vẫn đề lý luận cơ bản về phân tích tình hình tài chính thông qua báo cáo tài chính, đề cập sâu đến các phương pháp cũng như nội dung phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp.
Song luận văn mới chỉ dừng lại ở quan điểm của các nhà quản trị, phân tích tình hình tài chính nhằm phát hiện ra những ưu điểm, nhược điểm của công tác phân tích tình hình tài chính đang diễn ra tại công ty, nhằm xây dựng nên hệ thống chỉ tiêu để phân tích và hoàn thiện công tác phân tích tại công ty, mà chưa hướng tới việc phân tích những biến động trong hoạt động của công ty, tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra các biện pháp để khắc phục và nâng cao hiệu quả hoạt động công ty. 4 Luận văn thạc sĩ kinh tế Hồ Thị Khánh Vân (2012) với đề tài “Phân tích báo cáo tài chính tại công ty cổ phần PVI” đã khái quát hóa những vấn đề lý luận về phân tích báo cáo tài chính, tiến hành phân tích và đề xuất những giải pháp cụ thể giúp hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính tại công ty cổ phần PVI. Tuy nhiên, luận văn vẫn bị giới hạn bởi những hạn chế đã trình bày ở trên, luận văn nhằm phục vụ quản trị doanh nghiệp, hướng tới hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu để đánh giá, phân tích doanh nghiệp tốt hơn mà chưa hướng tới phục vụ những đối tượng liên quan khác. Kế thừa và phát huy những giá trị mà những công trình nghiên cứu trước đã làm được, Luận văn sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống hóa các lý luận về báo cáo tài chính và phương pháp phân tích báo cáo tài chính, đồng thời sẽ khắc phục những điểm mà công trình trước đây chưa đề cập đến.
Cụ thể, Luận văn sẽ tiến phân tích những biến động trong hoạt động của công ty đứng trên góc độ người bên ngoài đi phân tích, tìm hiểu nguyên nhân và đưa ra các biện pháp để khắc phục và tăng cường tình trạng tài chính và hiệu quả kinh doanh của Công ty Cổ phần Docimexco.3 Mục tiêu nghiên cứu - Trình bày một cách có hệ thống và làm sáng tỏ những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp. - Phân tích và đánh giá thực trạng tình hình tài tài chính và kết quả kinh doanh của Công ty cổ phần Docimexco, để từ đó chỉ ra những điểm mạnh cũng như những bất ổn của công ty - Trên cơ sở lý luận và đánh giá thực trạng tài chính tại công ty Cổ phần Docimexco đề ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm tăng cường tình trạng tài chính và hiệu quả kinh doanh của Công ty Cổ phần Docimexco.4 Câu hỏi nghiên cứu - Các thước đo sử dụng để đo lường tình hình tài chính và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp - Tình hình tài chính và hiệu quả kinh doanh của công ty cổ phần Docimexco hiện nay như thế nào, những nhân tố nào ảnh hưởng đến báo cáo tài chính của công ty? 5 - Những giải pháp nào nên được thực hiện để tăng cường tình trạng tài chính và hiệu quả kinh doanh của công ty? 1.5 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu Xuất phát từ mục đích nghiên cứu của đề tài, đối tượng nghiên cứu của luận văn là phân tích báo cáo tài chính công ty cổ phần Docimexco - Phạm vi nghiên cứu + Phạm vi nghiên cứu của luận văn tập trung vào phân tích báo cáo tài chính Công ty cổ phần Docimexco + Nguồn tài liệu được sử dụng là các thông tin và số liệu thực tế đã khảo sát tại công ty Cổ Phần Docimexco trong ba năm 2010, 2011, 2012.6 Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập số liệu: + Thu thập số liệu thứ cấp tại phòng tài chính kế toán và các phòng ban khác của công ty chủ yếu là báo cáo tài chính qua các năm 2010, 2011, 2012. + Điều tra số liệu của công ty khác để so sánh, đối chiếu và tìm ra nguyên nhân.