mở đầu tiêu thuyết bằng lục đục trong gia đình Doly — Stiva: “Trong gia đình Oblonsky, mọi việc đều rối bét. Bà vợ khám phá ra việc chồng tang tiu với cô nữ gia sư người Pháp dạy trẻ trước đây và nói thăng với chồng là mình không thể sống chung với ông nữa” [73, tr. Cuộc sống hôn nhân nhàm chán vắt kiệt sinh lực và tuôi thanh xuân của Doly. Việc tat bật với nội trợ, quản lý gia đình và nuôi đạy con cái đã làm nhan sắc nàng sớm phai tàn.
Cũng có lúc không tránh khỏi chạnh lòng, ân hận nhưng Doly mẫu hình phụ nữ hy sinh vì con cái. Bà đem hết tâm sức ra nuôi nắng, dạy dỗ, yêu thương chúng. Bà không hiểu nổi, thậm chí còn kinh ngạc, khiếp sợ khi thay Anna không tự mình nuôi con và không dam đẻ nữa dé gìn giữ sắc đẹp hay có thời giờ chiều chuộng người tình. Mong mỏi gặp Anna, các con ở nhà đã có người chăm sóc nhưng Doly van không yên tâm khi xa chúng quá hai ngày.
16 Sỡ di Anna ngoại tình va đi theo tiếng gọi của tình yêu bởi tám năm ròng nàng bị kìm nén trong một gia đình ngẫu hợp. Anna lay Karenin theo sự sắp xếp của bà cô theo “môn đăng hộ đối”. Cuộc hôn nhân không có tình yêu, người chồng già, thô lỗ: “một viên chức Peterburg, một người quan liêu thành đạt, một ông cơ quan mật xa lạ, thậm chí không phải là sách vở, mà là một con người giấy tờ, một người bị bệnh xơ cứng của thời đại (.) Karenin không phải là người xâu — ông là người hỏng, ông là một con người văn phòng, một kiểu người quan liêu đặc biệt (.) lão bơi trong dối tra” [73, tr. Nói chuyện với vợ, ông sắp xếp thành một bản báo cáo “sáng sủa và chính xác”: “Thứ nhất giải thích về sự quan trọng của dư luận công chúng và lễ nghi, thứ hai giải thích về ý nghĩa tôn giáo của hôn nhân, thứ ba chỉ dẫn về những tai họa có thé xảy đến cho con trai nang, thứ tư ám chỉ tai họa của chính bản thân nàng” [73, tr.
Nang phải sống với bổn phận và sự kìm nén trién miên đó. Khi biết Anna ngoại tinh, Karenin không dám thừa nhận sự thật vì nó khủng khiếp, quái gở quá. Ông luôn dé người thứ ba tham dự vào các cuộc gặp gỡ giữa ông với vợ. Ông còn tim mọi cách không phải để cứu van hạnh phúc mà giữ lay danh dự cho ban thân mình: “Alechxây tự dé ra bổn phận hàng ngày phải vào thăm nom Anna để day tớ không thể đặt điều dị nghị (.) mục đích của ta là bảo toàn thanh danh cần thiết cho tiếp tục sự nghiệp không bị trở ngại, việc duy nhất ông lo lắng là tìm cách tốt nhất, thích hợp nhất, tiện lợi nhất và do đó, đúng đắn nhất dé rửa vết bùn nho do người vợ sa ngã vay lên và dé tiếp tục cuộc sống hữu ích, hoạt động và lương thiện” [73, tr.
Càng ngày Karenin càng trở nên ích ki: “ông muốn chang ” những vợ không giành được phần thắng mà còn phải đền tội (.) tội phá hoại yên ôn và danh dự của ông, giữ vợ ở lại, giấu không cho mọi người biết chuyện xảy ra” [73, tr. Anna tìm đến tình yêu với Vronsky cũng xuất phát từ mong muốn xây dựng hạnh phúc. Nàng từ bỏ cuộc sống ở nông thôn lên Moskva chờ ly di dé hợp pháp hóa cuộc sông với Vronsky là minh chứng. Sự áp lực của dư luận xã hội và tàn nhẫn của Karenin đã đây Anna nhanh chóng đi đến cái chêt.
Cuộc sông gia đình của bộ ba Karenin — Anna - Vronsky cuôi cùng rơi vào bề tắc, bất hạnh. Quan hệ của họ chỉ là giả hợp, một gia đình gán ghép, một tình 17 yêu không tương xứng. Đồ vỡ, chia lia như một tat yếu, trật tự gia đình sụp đồ trong tuyến nhân vật này. Levin — Kitty vừa là chuẩn mực gia đình mà L.Tlostoy muốn xây dựng vừa chứa đựng tính xã hội trong tư tưởng gia đình của L.
Hạnh phúc được vun đắp từ sự chân thành, yêu thương và những cố gắng từ bỏ cái tôi quá lớn của mỗi người. Họ vừa không ngừng tìm hiểu nhau vừa lo lắng đến bổn phận mỗi người. Gia đình ấy có được cũng không phải dé dàng. Levin phải đấu tranh tư tưởng khi dep bỏ tự ái, quyết định cầu hôn Kitty lần thứ hai.
Kitty - một cô gái dịu đàng, ngây thơ tin vào một hạnh phúc gia đình tốt đẹp khi đem lòng yêu Vronsky. Anh ta đã phá hoại lòng tin đó khiến nàng nhìn đời chỉ thấy toàn xấu xa. Kitty phải trải qua thời kỳ bệnh tật. Sau khi dưỡng bệnh ở suối nước nóng.
Thời gian sau hôn nhân là thử thách lớn đối với cả Levin và Kitty. Levin thầm trách Kitty nông nỗi, hèn mon, ngoài chuyện nhà cửa, bếp nic, may vá ra thì không biết để ý đến một công việc gì đứng đắn, như quản lý trại ấp, xem xét nông dan, chơi nhạc, đọc sách. Chàng không hiểu vợ mình dang cho phép hưởng chút sung sướng, an nhàn dé sửa soạn gánh vác những nhiệm vu nặng nè: làm vợ, làm mẹ. Sau tuần trăng mật, Kitty bắt đầu làm quen với lối sống của chồng.
Nàng hết lòng săn sóc người anh chồng ốm nặng. Nàng hiểu thấu tâm hồn chồng - tat cả dành cho người khác, dang băn khoăn đi tìm lẽ sống, tìm chân lý. Từ một tiêu thư, Kitty nhanh chóng thích nghi trở thành một người vợ, người mẹ đảm đang như người chị Doly của nàng. Van đề trung tâm của cuốn truyện: tình yêu, hôn nhân, gia đình hạnh phúc hay bất hạnh là sợi chỉ đỏ chạy xuyên suốt cốt truyện.
Ngay cả Xecgay Ivanovich - một người sống xa thực tế, chuyên chúi đầu vào sách vở và Varenca - một cô gái đức hạnh, mộ đạo, cả hai cũng phải trải qua thử thách với hôn nhân. Từ Betsy Tverxcaia, Lydia Ivanovna, đến Xerpukhovxcoe luôn bàn đến chuyện gia đình, tuy không phải là chuyện chính. Các gia đình Svyazhsky, Shcherbatsky, Lov đều được miêu tả đầy đủ. Dưới vẻ bề ngoài đầy đủ, êm ấm, hạnh phúc của các gia đình quý tộc đang tan vỡ vì túng thiếu, xích mích và chán ghét nhau.
18 Gia đình là nền tảng của xã hội. Xã hội Nga đang sắp xếp lại. Giai cấp quý tộc thượng lưu trên đà suy tàn, mâu thuẫn giữa địa chủ và nông dân ngày một sâu sắc, chủ nghĩa tư bản đang lên. Cái cũ và cái mới đan xen vào nhau, mâu thuẫn bắt đầu nảy sinh.
Trong mối tương quan với xã hội, mỗi người là một thành viên. Tất cả những biến chuyền mạnh mẽ của xã hội đều đội vào tổ 4m của mỗi cá nhân trong cộng đồng. Kết thúc của gia đình Levin cũng không hơn gia đình Anna là bao. Thông qua ba gia đình Anna, Levin, Doly và một số gia đình phụ, nhà văn muốn bảy tỏ quan niệm của mình về vai trò, sự Suy đồi của gia đình trong đời sống xã hội Nga lúc bấy giờ.
Phải chăng, trong quan niệm của L.Tolstoy giữa một xã hội “bất hạnh” không có một gia đình hạnh phúc trọn vẹn. Tài năng của L.Tolstoy là lay gia đình làm trung tâm. Dù nhiều ngả rẽ nhưng mục đích cuối cùng của tất cả các nhân vật đều là kiếm tìm hạnh phúc. Chính điều này làm cho các chỉ tiết không sa đà hay vụn vặt.
Truyện dài nhưng không rườm rà, nhiều chương nhưng mỗi chương đều ngắn gọn, cô đúc, mỗi hình tượng đều có căn cứ bên trong, không tuỳ tiện, mỗi chi tiết đều dùng thé hiện chủ đề, mỗi phần hòa hợp theo bố cục thống nhất. Trong thư gửi nhà phê bình Strakhov ngày 23.Tolstoy cũng đã thừa nhận: tư tưởng gia đình chính là “trung tâm mê cung bat tận của những liên kết”. Gia đình trở thành mối liên hệ bên trong của tiểu thuyết là vì thế.Nguyên tắc montage trong kết cấu 1.Nguyên tắc montage Tác phẩm nghệ thuật là một chỉnh thé, giữa các yêu tố có mối quan hệ hữu cơ với nhau. Trong đó, kết cấu là yếu tố có vai trò quan trong.
Nó “là toàn bộ tổ chức phức tạp và sinh động của tác phẩm” [25. Kết cấu tạo ra sự thống nhất giữa chủ đề, tư tưởng với hệ thống nhân vật. Trong các sáng tác của L.Tolstoy, kết cấu không những chiếm vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự gan kết giữa các chủ dé mà còn góp phan tạo ra mối liên kết bên trong của tác phâm. Việc đổi mới phương thức kết cấu trong Anna Karenina đã tạo ra “tính chất mới lạ so với tiêu thuyết đương thời và mang dấu ấn hiện đại” [31, tr.
Theo đó, kết cấu tạo ra mối quan hệ giữa chủ dé, cốt truyện, SỐ phận, tính cách nhân vật trong “mê cung” và “vô vàn móc nôi” mà nhà văn đã kì công xây dựng. 19 “Montage” có nghĩa là sự cắt — ghép các mảng rời rac theo một quy tắc nào đó. Tiểu thuyết Anna Karenina được kết cau theo phương thức này. Rõ ràng nếu đọc từng chương của tiêu thuyết, người đọc sẽ thay sự không ăn nhập trong nội dung cốt truyện.
Đó là câu chuyện về gia đình Oblonsky, chuyện ngoại tình của Anna, chuyện tìm đường của Levin, chuyện chính tri của Karenin.Các câu chuyện diễn ra song hành theo kết câu song song nhưng lại móc xích vào nhau theo kiểu mạng sườn và zic zắc. Nói cách khác, với việc lựa chọn nhiều chủ đề thì montage trở thành thủ pháp “đắc dụng” để nhà văn thể hiện tính đa chiều kích của cuộc sống. Các câu chuyện đường như không liên quan gì đến nhau nhưng sâu trong mạch ngầm văn bản, chúng lại có mối quan hệ ngầm ân bên trong.Các cấp độ montage trong kết cau Như trên đã nói, kết cấu trong Anna Karenina là sự sắp xếp của nhiều yếu tố, trên nhiều cấp độ, từ kết cấu mạng sườn đến cốt truyện kép và nhân vật “cap đôi”. Sự lục đục trong gia đình Oblonsky là “mạng sườn”, “cửa phụ” cho kết cấu tiểu thuyết Anna Karenina.Tolstoy mở đầu tiêu thuyết bằng định dé và minh chứng đi kèm: “Mọi gia đình sung sướng đều giống nhau nhưng mỗi gia đình lại khổ sở theo cách riêng của mình.
Trong gia đình Oblonsky, mọi việc đều rồi bét” [73. Bất lực, không tìm được cách dé dàn hòa với vợ, Oblonsky phải viết thư nhờ Anna giúp đỡ việc này. Đây lại là chuyến đi định mệnh của nữ nhân vật chính. Nàng đi cùng toa với mẹ Vronsky, nghe bà ké về con trai trong suốt cuộc hành trình đó.
Anna gặp Vronsky đến đón mẹ. Họ lướt qua nhau và quay lại nhìn nhau. Cuộc gặp gỡ cộng thêm tai nạn của người đàn ông bị tàu cán là điềm báo cho cuộc sống không còn phang lặng của Anna.