Phạm Vi Áp Dụng Công Ước Viên 1980 Của Liên Hợp Quốc Về Hợp Đồng Mua Bán Hàng Hóa Quốc Tế

Khám phá phạm vi áp dụng của Công ước Vienna 1980 về Hợp đồng Mua bán Hàng hóa Quốc tế. Luận văn phân tích chi tiết về luật áp dụng và các vấn đề liên quan.

• Tác giả: Học Viên
• Trường học: Trường Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Phạm vi áp dụng Công ước Viên năm 1980 của Liên hợp quốc về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sỹ

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ CISG VÀ PHẠM VI ÁP DỤNG CỦA CISG
• 1.1. Khái quát về CISG
• 1.1.1. Lịch sử hình thành CISG
• 1.1.2. Nội dung cơ bản của CISG
• 1.1.2.1. Phần 1: Phạm vi áp dụng và các quy định chung (Điều 1 đến Điều 13)
• 1.1.2.2. Phần 2: Xác lập hợp đồng (Điều 14 đến Điều 24)
• 1.1.2.3. Phần 3: Mua bán hàng hóa (Điều 25 đến Điều 88)
• 1.1.2.3.1. Chương I: Những quy định chung
• 1.1.2.3.2. Chương II: Nghĩa vụ của người bán
• 1.1.2.3.3. Chương III: Nghĩa vụ của người mua
• 1.1.2.3.4. Chương IV: Chuyển rủi ro
• 1.1.2.3.5. Chương V: Các điều khoản chung về nghĩa vụ của người bán và người mua

Tóm tắt

I. Khái quát về CISG

Công ước Viên 1980 về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (Công ước Viên 1980) được soạn thảo bởi Ủy ban Liên Hợp Quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL). Mục tiêu chính của công ước là thống nhất các quy định pháp lý liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Sự ra đời của công ước này là kết quả của những nỗ lực kéo dài từ những năm 30 của thế kỷ XX nhằm tạo ra một khung pháp lý đồng nhất cho các giao dịch thương mại quốc tế. Công ước Viên đã thay thế hai công ước La Hay năm 1964, vốn không được áp dụng rộng rãi do nhiều lý do, bao gồm sự phức tạp trong các quy định và sự thiếu đại diện từ các quốc gia đang phát triển. Đến nay, CISG đã trở thành một trong những công ước thành công nhất trong lĩnh vực thương mại quốc tế, với 89 quốc gia thành viên, điều chỉnh khoảng 80% thương mại hàng hóa toàn cầu. Sự thành công này không chỉ thể hiện qua số lượng thành viên mà còn qua việc giải quyết hàng nghìn vụ tranh chấp liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

1.1. Lịch sử hình thành CISG

CISG được hình thành từ những nỗ lực của UNCITRAL nhằm thay thế các công ước La Hay, với mục tiêu tạo ra một bộ quy tắc pháp lý đơn giản và dễ áp dụng hơn cho các giao dịch thương mại quốc tế. Sự ra đời của CISG vào năm 1980 đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc thống nhất luật thương mại quốc tế. Công ước này đã trải qua một quá trình dài để có được sự công nhận rộng rãi, với yêu cầu tối thiểu 10 quốc gia phê chuẩn để có hiệu lực. Đến năm 1988, CISG chính thức có hiệu lực và từ đó đến nay, số lượng quốc gia tham gia đã tăng lên đáng kể, cho thấy sự cần thiết và giá trị thực tiễn của công ước trong việc điều chỉnh các giao dịch thương mại quốc tế.

II. Phạm vi áp dụng của CISG

Phạm vi áp dụng của CISG được quy định rõ ràng trong các điều khoản đầu tiên của công ước. Theo Điều 1, CISG áp dụng cho các hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau, miễn là cả hai quốc gia đều là thành viên của công ước hoặc có quy định khác trong hợp đồng. Tuy nhiên, CISG không áp dụng cho một số loại hàng hóa nhất định, như hàng hóa tiêu dùng hoặc hàng hóa được bán tại đấu giá. Điều này tạo ra một số thách thức cho các bên trong việc xác định khi nào công ước có hiệu lực. Việc hiểu rõ phạm vi áp dụng của CISG là rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đã gia nhập công ước từ năm 2017. Các doanh nghiệp cần nắm vững các quy định này để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của mình trong các giao dịch quốc tế.

2.1. Các trường hợp áp dụng CISG

CISG áp dụng cho các hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế giữa các bên có trụ sở thương mại tại các quốc gia khác nhau. Điều này có nghĩa là các bên có thể tự do thỏa thuận về việc áp dụng CISG trong hợp đồng của mình. Tuy nhiên, công ước cũng có những điều khoản loại trừ, như hàng hóa tiêu dùng hoặc hàng hóa được bán tại đấu giá. Việc xác định rõ ràng các trường hợp áp dụng là rất quan trọng để tránh những tranh chấp pháp lý không cần thiết. Các bên cần phải xem xét kỹ lưỡng các quy định của CISG và các điều khoản trong hợp đồng để đảm bảo rằng họ đang hoạt động trong khuôn khổ pháp lý phù hợp.

III. Thực tiễn áp dụng CISG tại Việt Nam

Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của CISG từ ngày 01/01/2017. Sự gia nhập này mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam trong việc tham gia vào thị trường quốc tế. Tuy nhiên, việc áp dụng CISG tại Việt Nam vẫn còn gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp cần phải hiểu rõ các quy định của công ước và cách thức áp dụng chúng trong thực tiễn. Thực tiễn xét xử tại Việt Nam cho thấy rằng còn nhiều vấn đề chưa được thống nhất về phạm vi áp dụng của CISG, đặc biệt là trong các tranh chấp liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Do đó, việc nghiên cứu và phổ biến các quy định của CISG là rất cần thiết để nâng cao nhận thức và khả năng áp dụng của các bên liên quan.

3.1. Những thách thức trong việc áp dụng CISG

Mặc dù CISG đã được áp dụng tại Việt Nam, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc hiểu và áp dụng các quy định của công ước. Các doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc xác định phạm vi áp dụng của CISG, đặc biệt là trong các trường hợp không rõ ràng. Ngoài ra, việc thiếu hụt thông tin và tài liệu hướng dẫn cụ thể về CISG cũng là một rào cản lớn. Do đó, cần có sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng và tổ chức pháp lý để giúp các doanh nghiệp nắm vững các quy định của CISG và áp dụng chúng một cách hiệu quả trong các giao dịch thương mại quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hợp đồng thương mại quốc tế (HĐTMQT) là một lĩnh vực pháp lý phức tạp do liên quan đến nhiều quốc gia với các hệ thống pháp luật khác nhau. Theo ước tính, các giao dịch mua bán hàng hóa quốc tế chiếm khoảng 80% thương mại hàng hóa toàn cầu, với hơn 89 quốc gia thành viên tham gia Công ước Viên 1980 về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG). Việt Nam chính thức trở thành thành viên của CISG từ ngày 01/01/2017, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc hội nhập pháp luật thương mại quốc tế. Tuy nhiên, việc áp dụng CISG tại Việt Nam còn nhiều thách thức do sự khác biệt trong nhận thức và thực tiễn áp dụng, đặc biệt là về phạm vi áp dụng của Công ước. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích toàn diện các quy định về phạm vi áp dụng CISG, đồng thời khảo sát thực tiễn xét xử để đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả áp dụng CISG tại Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định về phạm vi áp dụng CISG, thực tiễn xét xử trong và ngoài nước từ năm 2017 đến nay, nhằm đảm bảo tính thời sự và thực tiễn. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các doanh nghiệp và cơ quan pháp lý Việt Nam hiểu rõ hơn về CISG, từ đó giảm thiểu rủi ro pháp lý và thúc đẩy thương mại quốc tế phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: Thứ nhất là lý thuyết về xung đột pháp luật quốc tế, trong đó CISG được xem như một công cụ thống nhất luật nội dung nhằm giải quyết các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế. Thứ hai là mô hình phân tích phạm vi áp dụng của CISG dựa trên các điều khoản từ Điều 1 đến Điều 6, Điều 10 và Điều 95 của Công ước, tập trung vào các khái niệm chính như "trụ sở thương mại", "hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế", "loại trừ áp dụng" và "bảo lưu quốc gia". Các khái niệm này được phân tích dựa trên các vụ án thực tế và ý kiến của Ủy ban tư vấn CISG nhằm làm rõ phạm vi áp dụng và giới hạn của Công ước.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp để làm sáng tỏ các quy định pháp luật liên quan đến phạm vi áp dụng CISG. Phương pháp so sánh luật học được áp dụng để đối chiếu các quy định của CISG với pháp luật Việt Nam và các hệ thống pháp luật quốc tế khác nhằm nhận diện điểm mạnh, điểm yếu và khoảng trống pháp lý. Ngoài ra, phương pháp nghiên cứu thực tiễn xét xử (case studies) được sử dụng để phân tích các vụ tranh chấp điển hình trong và ngoài nước, từ đó rút ra bài học và kinh nghiệm áp dụng CISG. Nguồn dữ liệu chính bao gồm văn bản CISG, các phán quyết tòa án và trọng tài quốc tế, các bài viết học thuật, báo cáo ngành và các văn bản pháp luật liên quan của Việt Nam. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm khoảng 30 vụ án và trọng tài tiêu biểu từ năm 2010 đến nay, được chọn lọc theo tiêu chí tính đại diện và mức độ liên quan đến phạm vi áp dụng CISG. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2017 đến 2023, tập trung vào giai đoạn Việt Nam chính thức áp dụng CISG.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phạm vi áp dụng CISG dựa trên trụ sở thương mại: Khoản 1 Điều 1 CISG quy định Công ước áp dụng cho hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các bên có trụ sở kinh doanh tại các quốc gia khác nhau là thành viên của Công ước hoặc khi quy phạm xung đột pháp luật dẫn đến áp dụng luật của quốc gia thành viên. Ví dụ, hợp đồng giữa công ty Đức và công ty Việt Nam đều là thành viên CISG sẽ được điều chỉnh bởi Công ước. Tuy nhiên, khi một bên có nhiều trụ sở, Điều 10 quy định trụ sở có mối liên hệ chặt chẽ nhất với hợp đồng sẽ được xem xét. Thực tế, việc xác định mối liên hệ này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nơi ký kết, nơi thực hiện hợp đồng, và các tình huống mà các bên biết hoặc dự đoán được.

2. Các trường hợp không áp dụng CISG: Điều 2 CISG loại trừ áp dụng đối với các hợp đồng mua bán hàng hóa nhằm mục đích tiêu dùng cá nhân, bán đấu giá, mua bán chứng khoán, tàu thủy, máy bay và điện năng. Ví dụ, giao dịch mua ô tô cá nhân không thuộc phạm vi áp dụng CISG, trong khi giao dịch mua máy quay phim cho mục đích kinh doanh lại thuộc phạm vi. Ngoài ra, hợp đồng có phần lớn nghĩa vụ là cung ứng dịch vụ cũng không thuộc phạm vi áp dụng (Điều 3 khoản 2). Thực tiễn xét xử cho thấy, nếu phần dịch vụ chiếm dưới 50% giá trị hợp đồng, CISG vẫn được áp dụng.

3. Phạm vi áp dụng theo dẫn chiếu quy phạm tư pháp quốc tế: Theo Điều 1 (1) (b), CISG có thể áp dụng khi quy phạm xung đột pháp luật dẫn chiếu đến luật của quốc gia thành viên CISG, ngay cả khi một bên không có trụ sở tại quốc gia thành viên. Ví dụ, hợp đồng giữa doanh nghiệp Việt Nam và Campuchia (chưa là thành viên CISG) có thể được điều chỉnh bởi CISG nếu pháp luật Việt Nam được áp dụng theo quy phạm xung đột. Tuy nhiên, một số quốc gia như Trung Quốc, Mỹ, Singapore đã bảo lưu Điều 1 (1) (b), giới hạn phạm vi áp dụng này.

4. Bảo lưu quốc gia và giới hạn áp dụng: Điều 95 cho phép các quốc gia thành viên tuyên bố không bị ràng buộc bởi quy định tại điểm b khoản 1 Điều 1, tức không áp dụng CISG khi hợp đồng có một bên tại quốc gia thành viên bảo lưu và bên kia tại quốc gia không thành viên. Việt Nam không bảo lưu điều khoản này, tạo thuận lợi cho việc áp dụng CISG trong các giao dịch quốc tế có liên quan đến Việt Nam.

Thảo luận kết quả

Phân tích cho thấy CISG cung cấp một khung pháp lý thống nhất, hiện đại và linh hoạt cho hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý và chi phí cho các bên tham gia. Việc xác định phạm vi áp dụng dựa trên trụ sở thương mại thay vì quốc tịch hay nơi ký kết hợp đồng giúp tăng tính thực tiễn và phù hợp với thực tế kinh doanh đa quốc gia. Tuy nhiên, việc xác định "mối liên hệ chặt chẽ nhất" vẫn còn mang tính chủ quan, gây khó khăn cho cơ quan tài phán và các bên liên quan. So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả nghiên cứu phù hợp với xu hướng áp dụng CISG rộng rãi nhưng cũng phản ánh những thách thức trong việc áp dụng tại Việt Nam do sự khác biệt về nhận thức và pháp luật nội địa. Việc bảo lưu Điều 1 (1) (b) của một số quốc gia làm hạn chế phạm vi áp dụng CISG, đòi hỏi các doanh nghiệp và luật sư phải thận trọng trong việc lựa chọn luật áp dụng và điều khoản hợp đồng. Thực tiễn xét xử cho thấy CISG được áp dụng linh hoạt trong nhiều trường hợp, kể cả khi hợp đồng có kèm theo dịch vụ hoặc các điều khoản phức tạp, thể hiện tính thích ứng cao của Công ước với thực tiễn thương mại quốc tế. Việc Việt Nam gia nhập CISG mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong nước tiếp cận khung pháp lý quốc tế hiện đại, nhưng cũng đặt ra yêu cầu nâng cao nhận thức và năng lực áp dụng CISG cho các chủ thể liên quan.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, phổ biến kiến thức về CISG: Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức đào tạo cần tổ chức các khóa học, hội thảo chuyên sâu về CISG, đặc biệt là về phạm vi áp dụng và các quy định liên quan. Mục tiêu nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp và cán bộ pháp lý trong vòng 12 tháng tới.

2. Xây dựng hướng dẫn áp dụng CISG tại Việt Nam: Bộ Tư pháp phối hợp với các chuyên gia pháp lý soạn thảo tài liệu hướng dẫn chi tiết về phạm vi áp dụng CISG, bao gồm các tình huống thực tiễn và cách giải thích các điều khoản khó hiểu. Thời gian hoàn thành trong 18 tháng, nhằm hỗ trợ các cơ quan tài phán và doanh nghiệp.

3. Khuyến khích doanh nghiệp chủ động lựa chọn áp dụng CISG: Doanh nghiệp nên được tư vấn để chủ động đưa điều khoản lựa chọn áp dụng CISG vào hợp đồng mua bán quốc tế, nhằm giảm thiểu rủi ro pháp lý và tranh chấp. Các tổ chức tư vấn pháp luật cần đẩy mạnh dịch vụ này trong 6-12 tháng tới.

4. Hoàn thiện pháp luật nội địa liên quan: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định trong Luật Thương mại và các văn bản hướng dẫn để đồng bộ với CISG, đặc biệt là về xác định trụ sở thương mại, mối liên hệ chặt chẽ nhất và xử lý tranh chấp. Quá trình này nên được thực hiện trong vòng 2-3 năm.

5. Thúc đẩy hợp tác quốc tế và trao đổi kinh nghiệm: Việt Nam nên tăng cường hợp tác với các quốc gia thành viên CISG và các tổ chức quốc tế để học hỏi kinh nghiệm áp dụng, giải quyết tranh chấp và cập nhật các diễn biến pháp lý mới. Đây là chiến lược dài hạn nhằm nâng cao vị thế pháp lý quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và thương mại quốc tế: Luận văn giúp doanh nghiệp hiểu rõ phạm vi áp dụng CISG, từ đó xây dựng hợp đồng phù hợp, giảm thiểu rủi ro tranh chấp và chi phí pháp lý trong giao dịch quốc tế.

2. Luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về CISG, đặc biệt là các quy định về phạm vi áp dụng và thực tiễn xét xử, hỗ trợ tư vấn chính xác và hiệu quả cho khách hàng.

3. Cơ quan tài phán và trọng tài thương mại: Giúp các thẩm phán, trọng tài viên nắm vững quy định pháp luật quốc tế, áp dụng thống nhất và chính xác CISG trong giải quyết tranh chấp hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.

4. Các nhà nghiên cứu và giảng viên luật: Cung cấp tài liệu tham khảo toàn diện về CISG, đặc biệt là phạm vi áp dụng, phục vụ cho nghiên cứu, giảng dạy và phát triển học thuật trong lĩnh vực luật thương mại quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. CISG áp dụng cho những loại hợp đồng mua bán nào?
   CISG áp dụng cho hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế giữa các bên có trụ sở kinh doanh tại các quốc gia thành viên hoặc khi quy phạm xung đột pháp luật dẫn đến áp dụng luật của quốc gia thành viên. Hợp đồng mua bán hàng hóa có kèm dịch vụ nếu phần dịch vụ không chiếm phần lớn nghĩa vụ vẫn thuộc phạm vi áp dụng.

2. Các trường hợp nào CISG không được áp dụng?
   CISG không áp dụng cho hợp đồng mua bán hàng hóa tiêu dùng cá nhân, bán đấu giá, mua bán chứng khoán, tàu thủy, máy bay, điện năng và các hợp đồng mà phần lớn nghĩa vụ là cung ứng dịch vụ hoặc lao động.

3. Làm thế nào để xác định trụ sở thương mại có mối liên hệ chặt chẽ nhất?
   Trụ sở thương mại có mối liên hệ chặt chẽ nhất là nơi diễn ra hoạt động kinh doanh chính liên quan đến hợp đồng, bao gồm nơi ký kết, thực hiện hợp đồng và các tình huống mà các bên biết hoặc dự đoán được trước hoặc tại thời điểm ký kết.

4. Việt Nam có bảo lưu Điều 1 (1) (b) của CISG không?
   Việt Nam không bảo lưu Điều 1 (1) (b), nghĩa là CISG được áp dụng rộng rãi khi quy phạm xung đột pháp luật dẫn chiếu đến luật của Việt Nam, tạo thuận lợi cho việc áp dụng Công ước trong các giao dịch quốc tế.

5. Doanh nghiệp nên làm gì để áp dụng hiệu quả CISG?
   Doanh nghiệp nên chủ động đưa điều khoản lựa chọn áp dụng CISG vào hợp đồng, tìm hiểu kỹ các quy định về phạm vi áp dụng, đồng thời hợp tác với luật sư chuyên môn để giảm thiểu rủi ro và tranh chấp phát sinh.

Kết luận

• CISG là công cụ pháp lý quan trọng, điều chỉnh khoảng 80% thương mại hàng hóa quốc tế, với 89 quốc gia thành viên, trong đó có Việt Nam từ năm 2017.
• Phạm vi áp dụng CISG được xác định chủ yếu dựa trên trụ sở thương mại của các bên và quy phạm xung đột pháp luật quốc tế, với nhiều trường hợp loại trừ rõ ràng.
• Thực tiễn xét xử cho thấy CISG được áp dụng linh hoạt, phù hợp với thực tế thương mại đa dạng và phức tạp.
• Việt Nam cần tăng cường phổ biến, đào tạo và hoàn thiện pháp luật nội địa để nâng cao hiệu quả áp dụng CISG.
• Các doanh nghiệp và cơ quan pháp lý nên chủ động nghiên cứu, áp dụng CISG nhằm tận dụng lợi thế pháp lý trong thương mại quốc tế.

Next steps: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, xây dựng hướng dẫn áp dụng CISG, hoàn thiện khung pháp luật nội địa và thúc đẩy hợp tác quốc tế.

Các doanh nghiệp, luật sư và cơ quan tài phán hãy chủ động tiếp cận và áp dụng CISG để nâng cao hiệu quả giao dịch và giải quyết tranh chấp trong thương mại quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Những quy định chung; Chương II: Nghĩa vụ của người bán; Chương III: Nghĩa vụ của người mua; Chương IV: Chuyển rủi ro; Chương V: Các điều khoản chung về nghĩa vụ của người bán và người mua, đây là chương có số lượng điều khoản lớn nhất, cũng là chương chứa đựng những quy phạm hiện đại, tạo nên ưu việt của CISG. Nghĩa vụ của người bán và người mua được quy định chi tiết, trong hai chương riêng, giúp cho việc đọc và tra cứu dễ dàng hơn. Về nghĩa vụ của người bán, Công ước quy định rất rõ nghĩa vụ giao hàng và chuyển giao chứng từ, đặc biệt là nghĩa vụ đảm bảo tính phù hợp của hàng hóa được giao (về mặt thực tế cũng như về mặt pháp lý). CISG nhấn mạnh đến việc kiểm tra hàng hóa được giao (thời hạn kiểm tra, thời hạn thông báo các khiếm khuyết của hàng hóa).

Những quy định này, rất phù hợp với thực tiễn và đã góp phần giải quyết có hiệu quả các tranh chấp phát sinh có 11 liên quan. Nghĩa vụ của người mua, gồm nghĩa vụ thanh toán và nghĩa vụ nhận hàng, được quy định tại các điều từ Điều 53 đến Điều 60. CISG không có một chương riêng về vi phạm hợp đồng và chế tài do vi phạm hợp đồng. Các nội dung này được lồng ghép trong Chương II, Chương III và Chương V.

Trong các chương này, sau khi nêu các nghĩa vụ của người bán và người mua, CISG đề cập đến các biện pháp áp dụng trong trường hợp người bán/người mua vi phạm hợp đồng. Các biện pháp mà CISG cho phép người bán và người mua áp dụng khi một bên vi phạm hợp đồng bao gồm buộc thực hiện đúng hợp đồng, đòi bồi thường thiệt hại, hủy hợp đồng. Ngoài ra còn có một số biện pháp không có tính chất chế tài hoặc nhằm mục đích trừng phạt bên vi phạm, ví dụ biện pháp giảm giá (Điều 50), biện pháp bên bị vi phạm gia hạn thời hạn thực hiện nghĩa vụ để tạo điều kiện cho bên vi phạm tiếp tục thực hiện hợp đồng (khoản 1 Điều 47 và khoản 1 Điều 63) hay những biện pháp mà bên vi phạm có thể đưa ra nhằm khắc phục những thiệt hại do hành vi vi phạm của mình gây ra (khoản 1 Điều 48). Công ước cũng quy định rõ trường hợp áp dụng các biện pháp cụ thể (ví dụ biện pháp hủy hợp đồng hay đòi thay thế hàng chỉ được áp dụng trong trường hợp vi phạm cơ bản - khái niệm vi phạm cơ bản được nêu tại Điều 25).

Chương V của Phần 3 quy định về vấn đề tạm ngừng thực hiện nghĩa vụ hợp đồng, vi phạm trước hợp đồng, việc áp dụng các biện pháp pháp lý trong trường hợp giao hàng từng phần, hủy hợp đồng khi chưa đến thời hạn thực hiện nghĩa vụ. Các Điều 74, 75, 76, 77, 78 của CISG là những điều khoản được dẫn chiếu đến rất nhiều trong các tranh chấp được áp dụng CISG, vì các điều khoản này quy định rất chi tiết về một biện pháp được áp dụng phổ biến nhất trong giải quyết tranh chấp về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế, đó là tính toán tiền bồi thường thiệt hại. Các điều khoản khác trong chương này đề cập đến vấn đề miễn trách nhiệm, hậu quả của việc hủy hợp đồng và bảo quản hàng hóa trong trường hợp có tranh chấp. Phần 4: Các quy định cuối cùng (từ Điều 89 đến Điều 101).

Phần này quy định về các thủ tục để các quốc gia ký kết, phê chuẩn, gia nhập Công ước, các bảo 12 lưu có thể áp dụng, thời điểm Công ước có hiệu lực và một số vấn đề khác mang tính chất thủ tục khi tham gia hay từ bỏ Công ước này. Thành công của CISG Có hiệu lực từ ngày 01/01/1988, cho đến nay, CISG đã trở thành một trong các công ước quốc tế về thương mại được phê chuẩn và áp dụng rộng rãi nhất. Trong phạm vi hẹp hơn, so với các công ước đa phương khác về mua bán hàng hóa (như các công ước La Hay năm 1964), CISG là Công ước quốc tế có quy mô lớn hơn hẳn về số quốc gia tham gia và mức độ được áp dụng. Với 89 Quốc gia thành viên, ước tính Công ước này điều chỉnh các giao dịch chiếm đến ba phần tư thương mại hàng hóa thế giới (Ủy ban Đối ngoại Quốc Hội, 2015, tr.

Trong danh sách 89 Quốc gia thành viên của CISG, có sự góp mặt của các Quốc gia thuộc các hệ thống pháp luật khác nhau, các Quốc gia phát triển cũng như các Quốc gia đang phát triển, các Quốc gia tư bản chủ nghĩa cũng như các Quốc gia theo đường lối xã hội chủ nghĩa nằm trên mọi châu lục. Hầu hết các cường quốc về kinh tế trên thế giới (Hoa Kỳ, Pháp, Đức, Canada, Australia, Nhật Bản…) đều đã tham gia CISG. Vai trò của CISG còn thể hiện ở chỗ CISG là nguồn tham khảo quan trọng của Bộ nguyên tắc UNIDROIT về hợp đồng thương mại quốc tế (PICC) và Bộ nguyên tắc của Luật Hợp đồng Châu Âu (PECL).Trên cơ sở nền tảng của CISG, các nguyên tắc này đã trở thành các văn bản thống nhất luật quan trọng về hợp đồng, được nhiều quốc gia và doanh nhân tham khảo và sử dụng trong các giao dịch thương mại quốc tế. Năm 2008 đánh dấu sự thành công mới của CISG tại Châu Á, khi mà Nhật Bản tham gia Công ước này.

Với ảnh hưởng mạnh mẽ và rộng lớn về thương mại hàng hóa của Nhật Bản ở Châu Á và trên thế giới, các chuyên gia dự báo việc Nhật Bản- nền kinh tế hùng mạnh nhất Châu Á gia nhập Công ước Viên 1980 sẽ kéo theo nhiều hồ sơ gia nhập hay phê chuẩn từ các quốc gia khác, đặc biệt là các quốc gia Châu Á. Theo các chuyên gia và các doanh nghiệp, có nhiều yếu tố lý giải tại sao CISG lại là một trong những Công ước thống nhất về luật tư thành công nhất: Thứ nhất, CISG được soạn thảo và thực thi dưới sự bảo trợ của Liên Hợp Quốc - tổ chức quốc tế liên chính phủ lớn nhất hành tinh. Được Liên Hợp Quốc bảo 13 trợ soạn thảo và thực thi, CISG không chỉ tạo được sự tin cậy từ phía các quốc gia (trong quá trình soạn thảo) mà còn nhận được sự tin tưởng từ đông đảo doanh nghiệp (trong quá trình thực thi). Đây là yếu tố rất cần thiết đối với một văn bản nhất thể hóa pháp luật về một vấn đề quan trọng và vốn có nhiều khác biệt giữa các quốc gia, chủ thể có tập quán khác nhau.

Thứ hai, cách thức soạn thảo CISG cho thấy những nỗ lực thực sự trong việc tạo ra các quy phạm thực chất thống nhất về mua bán hàng hóa quốc tế. Đại diện của các quốc gia thuộc các hệ thống pháp luật khác nhau (Common Law, Civil Law), tại các châu lục khác các tài liệu lịch sử về các phiên làm việc khác nhau của UNCITRAL 5 cho thấy quá trình đàm phán để soạn thảo CISG đã trải qua rất nhiều khó khăn do sự khác biệt của pháp luật của các quốc gia cũng như những mối quan tâm khác nhau của các quốc gia này khi tham gia vào việc soạn thảo một công ước thống nhất luật thực chất như CISG (Nguyen Trung Nam, 2010). Mỗi quy định trong văn bản cuối cùng đều là kết quả của quá trình thảo luận chi tiết, với việc xem xét đầy đủ và hợp lý các yêu cầu, tập quán thương mại của các bên. Ví dụ như một chào hàng có bắt buộc phải có giá xác định trước hay không? Đây là câu hỏi mà các đại diện của Civil Law và Common Law đã có những tranh cãi rất gay gắt.

Đại diện của Pháp và Cộng hòa liên bang Đức cho rằng giá cả cần phải được xác định trước hoặc có thể xác định trước (có các yếu tố để xác định giá). Trong khi đó, theo luật các nước Common law (Anh, Hoa Kỳ), nếu bên chào hàng chưa đưa ra giá trong hợp đồng thì điều này không ảnh hưởng đến hiệu lực của chào hàng. Giá của hợp đồng sẽ được xác định theo giá hợp lý trên thị trường vào thời điểm giao hàng. Để hài hòa các quy phạm xung đột của hai hệ thống Civil law và Common law, các nhà soạn thảo CISG đã phải rất khéo léo bằng cách đưa ra 2 điều khoản về xác định giá trong hợp đồng mua bán.

Điều 14 đòi hỏi giá cả phải được quy định rõ ràng hay cần phải xác định được theo các điều khoản trong chào hàng, trong khi đó, Điều 55 quy định rằng nếu các điều kiện về giá cả theo Điều 14 không được thỏa mãn thì hợp đồng vẫn có hiệu lực và giá của hợp đồng được hiểu là giá trên thị 5 “United Nations Convention on Contracts for the International Sale of Goods (Vienna, 1980)”. Có thể xem được tại: http://www.org/uncitral/fr/uncitral_texts/sale_goods/1980CISG_travaux.html (truy cập ngày 19/11/2018) 14 trường vào thời điểm giao hàng, tại địa điểm giao hàng. Như vậy, Công ước Viên 1980, một mặt, yêu cầu một chào hàng bắt buộc phải có giá có thể xác định được, mặt khác, đưa ra quy định căn cứ xác định giá cho các hợp đồng mà giá cả chưa được xác định. Quy định này là phù hợp với thực tiễn thương mại quốc tế khi mà các hợp đồng có giá mở (open price contract) ngày càng phổ biến.

Một điều đáng lưu ý khác là trong quá trình soạn thảo Công ước cũng như ngay trong nội dung Công ước, các soạn giả luôn nêu cao tính chất quốc tế của Công ước và vì thế, cố gắng dùng ngôn ngữ trung tính, đơn giản, tránh sử dụng các khái niệm riêng của từng hệ thống luật của các quốc gia. Với cách thức soạn thảo như vậy, các điều khoản của CISG thể hiện được sự thống nhất, hài hòa các quy phạm khác nhau trong pháp luật của các quốc gia tham gia soạn thảo, phản ánh được mối quan tâm chung của các quốc gia này. Thứ ba, nội dung của Công ước được đánh giá là hiện đại, linh hoạt, phù hợp với thực tiễn mua bán hàng hóa quốc tế. Nhìn chung, các chuyên gia đánh giá CISG là tập hợp các quy phạm khá hiện đại, thể hiện được sự bình đẳng giữa bên mua và bên bán trong quan hệ mua bán hàng hóa quốc tế.

Các quy phạm này cũng phù hợp với thực tiễn mua bán hàng hóa quốc tế do được soạn thảo dựa trên một nguồn luật quan trọng là các tập quán thương mại quốc tế, trong đó có các Incoterms của Phòng Thương mại quốc tế (ICC). Những giải pháp mà Công ước Viên 1980 đưa ra là khá hợp lý, hiện đại.