Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ chuyên ngành Chính trị học (mã số: 62 31 20 01) của nghiên cứu sinh Nguyễn Quang Hùng, với đề tài "Niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay", được thực hiện tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2017 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. Nguyễn Văn Vĩnh.

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Niềm tin chính trị là nền tảng tinh thần, ý chí hành động và là yếu tố cốt lõi hình thành ý thức, lý tưởng cũng như bản lĩnh chính trị của cá nhân và nhóm xã hội. Sinh viên Việt Nam là một nhóm nhân khẩu - xã hội đặc thù, đang trong giai đoạn phát triển và hoàn thiện nhân cách, trí tuệ và định hướng giá trị. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê năm 2014 được tác giả trích dẫn, cả nước có 436 trường đại học, cao đẳng (347 trường công lập và 89 trường ngoài công lập), tạo nên một lực lượng sinh viên đông đảo có vị trí quan trọng trong đời sống chính trị - xã hội.

Bối cảnh sau 30 năm đổi mới ghi nhận nhiều thành tựu kinh tế - xã hội nhưng cũng nảy sinh những tác động phức tạp từ cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế. Thực tiễn cho thấy một bộ phận sinh viên xuất hiện biểu hiện giảm sút niềm tin vào chủ nghĩa xã hội, dao động về tư tưởng chính trị, phai nhạt lý tưởng hoặc lệch lạc trong lối sống. Mặc dù sự suy giảm niềm tin chính trị là một vấn đề thực tế, tác giả nhận định rằng việc nghiên cứu có hệ thống về cơ sở lý luận, các nguyên tắc tạo lập, nhân tố tác động và giải pháp củng cố niềm tin chính trị chuyên biệt cho nhóm đối tượng sinh viên Việt Nam vẫn chưa được thực hiện một cách toàn diện và tương xứng với đòi hỏi thực tiễn.

Mục tiêu nghiên cứu

  1. Mục đích tổng quát: Luận giải và làm rõ cơ sở lý luận cùng thực trạng niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay; trên cơ sở đó đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng, củng cố niềm tin chính trị cho sinh viên.
  2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
    • Nhiệm vụ 1: Xây dựng khung lý thuyết khoa học về niềm tin chính trị, bao gồm việc hệ thống hóa các khái niệm công cụ, cơ chế hình thành, cấu trúc, đặc điểm và vai trò của niềm tin chính trị đối với sinh viên.
    • Nhiệm vụ 2: Khảo sát, phân tích và đánh giá thực trạng niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2017; làm rõ các nhân tố tác động, những vấn đề và mâu thuẫn đặt ra trong thực tiễn.
    • Nhiệm vụ 3: Đề xuất hệ thống phương hướng và các nhóm giải pháp chủ yếu có tính khả thi nhằm củng cố và phát triển niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

  • Đối tượng nghiên cứu: Niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay.
  • Phạm vi không gian và lĩnh vực: Khảo sát thực tế bằng bảng hỏi tại 07 trường Đại học và Cao đẳng đại diện cho các vùng miền trên toàn quốc (miền Bắc: 4 trường, miền Trung - Tây Nguyên: 1 trường, miền Nam: 2 trường), bao quát 4 nhóm ngành đào tạo: khoa học tự nhiên, công nghệ kỹ thuật, khoa học xã hội và nhân văn, văn hóa nghệ thuật. Luận án không nghiên cứu đối tượng lưu học sinh đang học tập tại nước ngoài.
  • Phạm vi thời gian: Tập trung nghiên cứu dữ liệu và các biến động thực tế từ năm 2011 đến thời điểm hoàn thành luận án (năm 2017).
Tiêu chí Nội dung xác định trong luận án
Đề tài Niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay
Chuyên ngành / Mã số Chính trị học / 62 31 20 01
Cơ sở đào tạo Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội
Quy mô khảo sát 804 sinh viên tại 07 trường Đại học, Cao đẳng
Địa bàn khảo sát Miền Bắc (04 trường), Miền Trung - Tây Nguyên (01 trường), Miền Nam (02 trường)
Khối ngành khảo sát Tự nhiên, Kỹ thuật - Công nghệ, Khoa học Xã hội và Nhân văn, Nghệ thuật

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong Chương 1, tác giả đã hệ thống hóa và phân loại các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước theo hai nhóm nội dung chính:

Các hướng nghiên cứu về niềm tin và niềm tin chính trị

  • Các luận điểm kinh điển: Tác giả phân tích quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen trong tác phẩm Biện chứng của tự nhiên về vai trò của tư duy lý luận và tri thức khoa học trong việc xác lập niềm tin khoa học để khắc phục niềm tin tôn giáo; quan điểm của V.I.Lênin về mối quan hệ giữa giác ngộ chính trị, học vấn hiện đại và vai trò của các tổ chức thanh niên.
  • Nghiên cứu của các học giả Liên Xô (cũ) và Nga: Công trình Tri thức và niềm tin tôn giáo của Bôguxlápxki luận giải tri thức khoa học là nền tảng của niềm tin; tác phẩm Ý thức triết học của Lapin phân tích sự phân biệt giữa niềm tin tôn giáo và các dạng thức niềm tin phi tôn giáo; nghiên cứu Niềm tin và lý tính của B. Aliépva; bài viết Tri thức khoa học và tôn giáo trước thềm thế kỷ XXI của Lep Nicôlaivich Mitơrôkhin tại Viện Hàn lâm Khoa học Nga (trích dẫn quan điểm của N.Berdiaev về tâm lý tôn giáo).
  • Nghiên cứu của các học giả phương Tây: Tác phẩm Tốc độ của niềm tin của Stephen M.Covey phân tích hai cấu phần của niềm tin là tính cách (đạo đức, động cơ) và năng lực; lý thuyết về "vốn xã hội" của Robert Putnam trong nghiên cứu nền dân chủ ở Italia; các nghiên cứu của Cynthia Horne về niềm tin thể chế và quá trình dân chủ hóa; luận điểm của Francis Fukuyama về niềm tin như một yếu tố cốt lõi trong đời sống kinh tế và văn hóa xã hội.
  • Nghiên cứu của các tác giả trong nước: Bài viết Tìm hiểu về vấn đề niềm tin trong chính trị học (qua trường hợp tái thắng cử của Barack Obama) của Nguyễn Hồng Hải phân tích khái niệm niềm tin ở hai cấp độ thể chế và cá nhân; sách Niềm tin và xây dựng niềm tin khoa học cùng bài viết Vấn đề xây dựng và củng cố niềm tin trong đời sống xã hội ở Việt Nam hiện nay của Hoàng Đình Cúc; bài viết Mấy suy nghĩ về sức mạnh của niềm tin chính trị trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh của Trần Trọng Quế; bài viết Lòng tin của dân - thước đo uy tín và sức mạnh của Đảng.

Các hướng nghiên cứu về thanh niên, sinh viên và niềm tin chính trị

  • Nghiên cứu về vai trò và lý tưởng cách mạng của thanh niên: Các công trình của Nguyễn Duy Quý (1990), Lê Văn Tích và Nguyễn Minh Đức (1999), Vũ Trọng Kim về tư tưởng Hồ Chí Minh với công tác giáo dục thế hệ trẻ; bài viết Xây dựng niềm tin cộng sản của thanh niên hiện nay của Hoàng Chí Bảo; bài viết Bồi dưỡng niềm tin xã hội chủ nghĩa cho thanh niên của Nguyễn Văn Vinh.
  • Nghiên cứu về niềm tin và tính tích cực chính trị của sinh viên: Bài viết Góp phần nâng cao niềm tin chính trị cho học sinh - sinh viên trường Cao đẳng Thương mại của Hồ Công Huân; luận án của Nguyễn Đức Minh về Tính tích cực chính trị của sinh viên các trường cao đẳng, đại học thuộc Bộ Công thương hiện nay; công trình của Trịnh Trí Thức về Tác động của những nhân tố khách quan chủ yếu đến tính tích cực xã hội của sinh viên Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.
  • Nghiên cứu về tâm lý và định hướng giá trị của thế hệ trẻ: Bài viết Thanh niên và niềm tin thế hệ của Phạm Hồng Tung phân loại 6 xu hướng lối sống tích cực và các biểu hiện tiêu cực của thanh niên; các đề tài nghiên cứu thực nghiệm về định hướng giá trị thanh niên như khảo sát 1700 đối tượng trên 3 miền Bắc, Trung, Nam.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án giải quyết

Mặc dù các công trình trước đây đã tiếp cận nhiều khía cạnh của niềm tin dưới góc độ triết học, tâm lý học, đạo đức học hoặc nghiên cứu diện rộng về thanh niên nói chung, tác giả chỉ ra rằng chưa có công trình khoa học chuyên khảo nào xây dựng khung lý thuyết hoàn chỉnh về niềm tin chính trị dưới góc độ Chính trị học dành riêng cho đối tượng sinh viên Việt Nam, đồng thời kết hợp khảo sát định lượng đa vùng miền và đa khối ngành để phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp đồng bộ.


Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm công cụ

Luận án vận dụng thế giới quan duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về chính trị, văn hóa chính trị và công tác sinh viên.

  • Khái niệm Niềm tin: Là một dạng hoạt động tinh thần được cấu thành từ hai yếu tố cơ bản là tri thức (lý trí) và xúc cảm - tình cảm, được thử nghiệm và củng cố thông qua hoạt động thực tiễn.
  • Khái niệm Chính trị: Khởi nguồn từ thuật ngữ Hy Lạp cổ đại (Polis - thành quốc), được Aristotle phân tích trong tác phẩm Politics. Theo quan điểm Mác - Lênin, chính trị phản ánh mối quan hệ lợi ích giữa các giai cấp, dân tộc, tầng lớp xã hội với cốt lõi là vấn đề giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, chính trị gắn liền với đoàn kết và đạo đức vì mục tiêu phục vụ đất nước và nhân dân.
  • Khái niệm Niềm tin chính trị: Là sự tin tưởng vào tính đúng đắn của một lý tưởng chính trị, đường lối chính trị và thể chế chính trị nhất định. Niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam là niềm tin vào mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu chính trị học chuyên ngành với phương pháp nghiên cứu xã hội học liên ngành:

  • Phương pháp chính trị học: Phương pháp lôgíc kết hợp lịch sử; phương pháp đi từ trừu tượng đến cụ thể; phân tích và tổng hợp; diễn giải và quy nạp; phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn.
  • Phương pháp xã hội học định tính: Phân tích tài liệu văn bản thứ cấp, các văn kiện chính sách, phỏng vấn chuyên gia và nghiên cứu trường hợp điển hình.
  • Phương pháp xã hội học định lượng: Điều tra xã hội học bằng bảng hỏi đóng/mở trên mẫu 804 sinh viên thuộc 07 trường Đại học, Cao đẳng tại 3 miền Bắc, Trung, Nam; xử lý số liệu thống kê mô tả nhằm đo lường mức độ nhận thức, thái độ và biểu hiện hành vi của sinh viên.
  • Nguồn tư liệu: Văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các kỳ Đại hội (Đại hội X, các Nghị quyết Trung ương), Hiến pháp năm 2013 (Điều 37), số liệu thống kê giáo dục năm 2014 của Tổng cục Thống kê, cùng dữ liệu khảo sát thực tế do chính tác giả thu thập.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến luận án

Chương này tập trung rà soát có hệ thống các tài liệu học thuật theo ba nhóm nội dung:

  • Phân tích các công trình nghiên cứu lý thuyết về niềm tin và niềm tin chính trị trên thế giới và tại Việt Nam, làm rõ sự khác biệt giữa niềm tin khoa học và niềm tin tôn giáo, vai trò của tri thức đối với sự vững chắc của niềm tin.
  • Đánh giá các công trình nghiên cứu về thanh niên, sinh viên, các nghiên cứu về giáo dục đạo đức cách mạng, bản lĩnh chính trị và định hướng giá trị sống của thế hệ trẻ trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế.
  • Khái quát các kết quả nghiên cứu đã đạt được của các tác giả đi trước, xác định rõ các nội dung còn bỏ ngỏ để xác lập hướng đi và nhiệm vụ cụ thể cho luận án.

Chương 2: Niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam - Cơ sở lý luận

Chương 2 xây dựng khung lý luận của đề tài thông qua các nội dung:

  • Khái niệm và kết cấu: Luận giải bản chất niềm tin chính trị là thể thống nhất giữa tri thức chính trị, tình cảm chính trị và ý chí/hành vi chính trị. Niềm tin chính trị được hình thành trên nền tảng thế giới quan khoa học duy vật biện chứng và phản ánh mối quan hệ giữa cá nhân với quyền lực nhà nước, đường lối của giai cấp lãnh đạo.
  • Cấu trúc và đặc điểm: Phân tích tính giai cấp, tính lịch sử - cụ thể, tính định hướng hành vi của niềm tin chính trị; làm rõ các đặc điểm tâm lý, nhân khẩu học của sinh viên Việt Nam với tư cách là nhóm xã hội đang định hình nhân cách và chuẩn bị bước vào thị trường lao động.
  • Cơ chế và điều kiện hình thành: Phân tích quá trình chuyển hóa từ nhận thức lý luận sang xúc cảm nội tâm và hành động thực tiễn thông qua các môi trường: nhà trường, gia đình, đoàn thể chính trị - xã hội và phương tiện truyền thông đại chúng.
  • Vai trò: Xác định 4 vai trò cốt lõi của niềm tin chính trị đối với sinh viên: củng cố thế giới quan khoa học; củng cố lý tưởng cách mạng; xây dựng môi trường động lực phát triển; định hướng hành vi và tạo lập nhân cách đạo đức.

Chương 3: Thực trạng và một số vấn đề đặt ra về niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay

Dựa trên kết quả khảo sát 804 sinh viên tại 07 trường Đại học, Cao đẳng, tác giả phân tích thực trạng qua hai mặt đối lập:

  • Những biểu hiện tích cực:
    • Về nhận thức: Đa số sinh viên có hiểu biết cơ bản về đường lối đổi mới của Đảng, nhận thức được mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nắm bắt các chủ trương chính sách pháp luật của Nhà nước.
    • Về thái độ: Thể hiện tình cảm yêu nước, tự hào dân tộc, tôn trọng di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, bày tỏ sự đồng thuận với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
    • Về hành vi: Tích cực tham gia các hoạt động Đoàn - Hội, nỗ lực trong học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện kỹ năng và tham gia các phong trào tình nguyện xã hội.
  • Những biểu hiện tiêu cực và hạn chế:
    • Nhận thức chính trị còn mơ hồ ở một bộ phận sinh viên; sự hiểu biết về lý luận Mác - Lênin còn mang tính hình thức, học để thi.
    • Thái độ thờ ơ, bàng quan trước các sự kiện chính trị - xã hội; giảm sút lòng tin vào tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội khi đối diện với các hiện tượng tiêu cực xã hội.
    • Hành vi thụ động, né tránh tham gia sinh hoạt chính trị; một bộ phận chạy theo lối sống thực dụng, vi phạm kỷ luật và pháp luật.
  • Nguyên nhân: Phân tích tác động hai mặt từ cơ chế kinh tế thị trường, mặt trái của toàn cầu hóa, sự chống phá trên không gian mạng, cùng với những hạn chế trong nội dung và phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị trong các trường đại học, cao đẳng.
  • Bốn mâu thuẫn cơ bản đặt ra:
Thứ tự Nội dung mâu thuẫn thực tiễn
1 Mâu thuẫn giữa mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục - đào tạo với những tác động đối lập của các hiện tượng tiêu cực trong xã hội.
2 Mâu thuẫn giữa yêu cầu nhận thức chính trị ngày càng cao với khả năng hạn chế của công tác giáo dục chính trị cho sinh viên hiện nay.
3 Mâu thuẫn giữa yêu cầu của việc tự giáo dục với khả năng tự giáo dục của sinh viên hiện nay.
4 Mâu thuẫn giữa mục tiêu giáo dục chính trị - tư tưởng với phương thức tuyên truyền giáo dục chính trị - tư tưởng cho sinh viên.

Chương 4: Phương hướng và giải pháp xây dựng, củng cố niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay

Trên cơ sở phân tích thực trạng và các mâu thuẫn, chương 4 đề xuất các nhóm nội dung:

  • Bốn phương hướng cơ bản:
    1. Xây dựng, củng cố niềm tin chính trị gắn với đường lối đổi mới của Đảng, bảo đảm ổn định chính trị, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.
    2. Gắn với việc phát huy nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.
    3. Gắn với sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát huy tối đa nhân tố con người là chủ thể và mục tiêu của sự phát triển.
    4. Gắn trực tiếp với việc giáo dục đạo đức cách mạng, phát huy tính tự giác tu dưỡng, rèn luyện của sinh viên theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.
  • Bốn nhóm giải pháp chủ yếu:
    1. Giải pháp 1: Tăng cường đầu tư đổi mới phát triển sự nghiệp giáo dục - đào tạo, đổi mới chương trình và phương pháp giảng dạy lý luận chính trị nhằm nâng cao nhận thức, tri thức khoa học cho sinh viên.
    2. Giải pháp 2: Tăng cường sự phối hợp đồng bộ và phát huy vai trò trách nhiệm của các lực lượng giáo dục trong xã hội (nhà trường, gia đình, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên, các tổ chức đoàn thể).
    3. Giải pháp 3: Xây dựng môi trường xã hội dân chủ, trong sạch, lành mạnh; đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực tạo tiền đề củng cố niềm tin cho sinh viên.
    4. Giải pháp 4: Tăng cường công tác bồi dưỡng, phát hiện và phát triển Đảng viên trong lực lượng sinh viên tại các trường đại học, cao đẳng.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp về mặt lý luận

  • Hệ thống hóa và xây dựng khung lý thuyết chuyên ngành Chính trị học về niềm tin chính trị của sinh viên, xác định niềm tin chính trị như một nhân tố cấu thành quan trọng của văn hóa chính trị.
  • Làm rõ cấu trúc 3 thành tố (nhận thức - thái độ - hành vi) và cơ chế hình thành niềm tin chính trị thông qua sự tích hợp giữa tri thức khoa học, cảm xúc nội tâm và hoạt động thực tiễn.
  • Cung cấp khung phân tích lý luận phục vụ việc nghiên cứu văn hóa chính trị và tâm lý chính trị của giới trẻ trong thời kỳ chuyển đổi kinh tế - xã hội.

Đóng góp về mặt thực tiễn

  • Đưa ra bức tranh thực nghiệm về thực trạng niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam thông qua khảo sát tại 07 trường đại học, cao đẳng đại diện cho các vùng miền và khối ngành.
  • Nhận diện 4 mâu thuẫn cơ bản trong công tác giáo dục chính trị tư tưởng và xây dựng niềm tin cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay.
  • Cung cấp luận cứ thực tiễn giúp Đảng, Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và ban giám hiệu các trường đại học hoạch định chính sách giáo dục, đổi mới phương thức giảng dạy các môn khoa học chính trị và nâng cao hiệu quả công tác phát triển Đảng viên sinh viên.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế về phạm vi: Do điều kiện khảo sát thực tế, luận án chưa tiến hành thu thập dữ liệu và khảo sát đối với khối sinh viên Việt Nam đang học tập, nghiên cứu ở nước ngoài (du học sinh).
  • Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát so sánh giữa sinh viên trong nước và sinh viên du học nước ngoài; nghiên cứu sâu hơn về tác động của các nền tảng truyền thông mới và mạng xã hội đối với sự biến đổi niềm tin chính trị của thanh niên, sinh viên trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

  • Nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên: Thuộc các chuyên ngành Chính trị học, Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước, Triết học, Xã hội học, Giáo dục học khi tìm hiểu về văn hóa chính trị, ý thức chính trị và công tác thanh niên.
  • Giảng viên lý luận chính trị: Tham khảo khung phân tích và dữ liệu thực tiễn để đổi mới phương pháp giảng dạy các môn khoa học Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.
  • Cán bộ quản lý giáo dục, cán bộ Đoàn - Hội: Ứng dụng 4 nhóm giải pháp để xây dựng chương trình hoạt động thực tiễn, nâng cao chất lượng sinh hoạt tư tưởng và phát triển Đảng viên trong trường học.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định niềm tin chính trị gồm những yếu tố cấu thành nào?

Theo khung lý thuyết của luận án, niềm tin chính trị được cấu thành từ ba thành tố thống nhất biện chứng:

  • Nhận thức chính trị (tri thức lý luận, hiểu biết về đường lối, thể chế),
  • Thái độ chính trị (xúc cảm, tình cảm, sự tin cậy vào Đảng và chế độ),
  • Hành vi chính trị (ý chí, hành động thực tiễn, sự tu dưỡng đạo đức và tham gia các hoạt động chính trị - xã hội).

2. Dữ liệu khảo sát thực tế của luận án được thu thập ở đâu và quy mô ra sao?

Tác giả tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi với tổng số mẫu 804 sinh viên tại 07 trường Đại học và Cao đẳng trên toàn quốc, bao gồm: 04 trường ở miền Bắc, 01 trường ở miền Trung - Tây Nguyên và 02 trường ở miền Nam, đại diện cho 4 khối ngành: khoa học tự nhiên, công nghệ kỹ thuật, khoa học xã hội và nhân văn, văn hóa nghệ thuật.

3. Tác giả chỉ ra những mâu thuẫn lớn nào đang tác động đến niềm tin chính trị của sinh viên?

Luận án xác định 4 mâu thuẫn thực tiễn:

  • Mâu thuẫn giữa mục tiêu giáo dục - đào tạo với các tác động tiêu cực trong xã hội.
  • Mâu thuẫn giữa yêu cầu nhận thức chính trị cao với năng lực hạn chế của công tác giáo dục chính trị.
  • Mâu thuẫn giữa yêu cầu tự giáo dục với khả năng tự giáo dục của sinh viên.
  • Mâu thuẫn giữa mục tiêu giáo dục chính trị - tư tưởng với phương thức tuyên truyền giáo dục hiện hành.

4. Luận án đề xuất những nhóm giải pháp chủ yếu nào?

Tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ:

  • Đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo và giảng dạy tri thức chính trị.
  • Phát huy sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các tổ chức đoàn thể xã hội.
  • Xây dựng môi trường xã hội dân chủ, trong sạch, lành mạnh, phòng chống tham nhũng tiêu cực.
  • Đẩy mạnh công tác phát hiện, bồi dưỡng và phát triển Đảng viên trong sinh viên.

Kết luận

Luận án tiến sĩ "Niềm tin chính trị của sinh viên Việt Nam hiện nay" của tác giả Nguyễn Quang Hùng là công trình nghiên cứu chuyên ngành Chính trị học, giải quyết có hệ thống cơ sở lý luận và thực trạng niềm tin chính trị của sinh viên trong giai đoạn đổi mới. Dựa trên việc phân tích cấu trúc niềm tin và khảo sát thực nghiệm 804 sinh viên tại 07 trường đại học, cao đẳng trên cả nước, luận án đã chỉ ra các biểu hiện tích cực, hạn chế cùng 4 mâu thuẫn chủ yếu trong thực tiễn. Hệ thống 4 phương hướng và 4 nhóm giải pháp được đề xuất trong luận án có giá trị khoa học và ứng dụng thiết thực cho công tác giáo dục chính trị tư tưởng và xây dựng chính sách đối với thế hệ trẻ tại Việt Nam.