Thực Trạng Nhiễm Mangan trong Nước Sinh Hoạt tại TP Tuyên Quang, Tỉnh Tuyên Quang

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng nhiễm mangan trong nước sinh hoạt tại TP Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang, đề xuất giải pháp khắc phục hiệu quả.

• Đề tài: Nhiễm Mangan trong Nước Sinh Hoạt tại Tuyên Quang: Thực Trạng và Giải Pháp

Tóm tắt

I. Tổng Quan về Nhiễm Mangan trong Nước Sinh Hoạt tại Tuyên Quang

Nhiễm mangan trong nước sinh hoạt là một vấn đề môi trường nghiêm trọng tại tỉnh Tuyên Quang. Mangan là một kim loại nặng tự nhiên có mặt trong các nguồn nước ngầm và nước mặt, nhưng nồng độ vượt quá tiêu chuẩn cho phép sẽ gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe cộng đồng. Tuyên Quang, nằm ở vùng núi phía Bắc Việt Nam, có đặc điểm địa chất phức tạp với nhiều mỏ khoáng sản, tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành nước nhiễm mangan. Các nghiên cứu gần đây cho thấy tỷ lệ nước sinh hoạt vượt tiêu chuẩn mangan tại khu vực này khá cao, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của hàng nghìn hộ gia đình.

1.1. Định Nghĩa và Đặc Điểm của Mangan

Mangan (Mn) là một nguyên tố hóa học số hiệu 25, xuất hiện phổ biến trong tự nhiên. Tính chất vật lý của mangan bao gồm: đó là một kim loại chuyển tiếp với khối lượng nguyên tử 54,94, màu bạc xám và dễ bị oxy hóa. Trong nước, mangan tồn tại dưới hai dạng chính: ion Mn²⁺ (mangan II) và MnO₄⁻ (mangan IV). Các trạng thái oxy hóa khác nhau này ảnh hưởng đến khả năng hòa tan và độc tính của mangan trong nước sinh hoạt.

1.2. Nguồn Gốc Mangan trong Nước Tuyên Quang

Mangan trong nước tại Tuyên Quang chủ yếu có nguồn gốc từ quá trình phong hóa tự nhiên của các loại khoáng sản và đá chứa mangan. Địa chất vùng núi Tuyên Quang giàu các mỏ quặng mangan, đặc biệt là ở các huyện vùng cao. Ngoài ra, hoạt động khai thác khoáng sản và các nhà máy công nghiệp cũng góp phần làm gia tăng nồng độ mangan trong các nguồn nước. Mực nước ngầm sâu, tiếp xúc lâu dài với đất đá, tích tụ lượng mangan cao hơn so với nước mặt.

II. Hiện Trạng Nhiễm Mangan và Tác Động Sức Khỏe

Hiện trạng nhiễm mangan tại Tuyên Quang được phản ánh qua các kết quả điều tra nước sinh hoạt của nhiều hộ dân. Theo các số liệu từ Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh Tuyên Quang, tỷ lệ mẫu nước vượt tiêu chuẩn QCVN 01:2015/BYT (giới hạn mangan 0,5 mg/L) lên đến 30-40% tại các khu vực nông thôn. Đặc biệt, nước từ các giếng khoan sâu thường có nồng độ mangan cao hơn. Tác động sức khỏe từ việc tiêu thụ nước nhiễm mangan dai dẳng bao gồm các vấn đề thần kinh, xương khớp và hệ miễn dịch. Trẻ em và người cao tuổi là những nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất.

2.1. Tác Động của Mangan Cao đến Sức Khỏe Con Người

Exposure lâu dài với nước nhiễm mangan có nồng độ cao gây nhiều vấn đề sức khỏe. Manganism là bệnh do nhiễm độc mangan, biểu hiện qua các triệu chứng thần kinh như run tay, mất cân bằng, rối loạn hành vi. Mangan cũng ảnh hưởng đến hệ xương và gây suy giảm chức năng thận. Trẻ em phơi nhiễm mangan có nguy cơ rối loạn phát triển và giảm chỉ số IQ. Những tác hại này là kết quả của sự tích lũy mangan trong cơ thể qua một thời gian dài.

2.2. Nhóm Dân Cư Dễ Bị Tổn Thương tại Tuyên Quang

Tại Tuyên Quang, trẻ em, phụ nữ mang thai và người cao tuổi là những nhóm dân cư dễ bị ảnh hưởng nhất bởi nước nhiễm mangan. Trẻ em vẫn đang trong giai đoạn phát triển, hệ thần kinh nhạy cảm hơn với các độc chất. Phụ nữ mang thai tiêu thụ nước nhiễm mangan có nguy cơ lây truyền tác hại cho thai nhi. Người cao tuổi với chức năng quỳ yếu khó loại bỏ mangan tích lũy.

III. Các Giải Pháp Xử Lý Nước Nhiễm Mangan

Để giải quyết bài toán nhiễm mangan trong nước sinh hoạt, cần áp dụng các phương pháp xử lý nước hiệu quả. Oxy hóa là phương pháp phổ biến nhất, sử dụng ozone, chlorine hoặc permanganate để chuyển Mn²⁺ thành MnO₂ (cặn) dễ lọc hơn. Lọc qua thanh lọc như cát, than hoạt tính hoặc các vật liệu adsorbent khác có thể loại bỏ từ 80-95% mangan. Xử lý sinh học sử dụng vi khuẩn oksidation mangan cũng là phương pháp tiềm năng. Các giải pháp này cần được lựa chọn dựa trên điều kiện địa phương và khả năng tài chính của cộng đồng Tuyên Quang.

3.1. Phương Pháp Oxy Hóa và Lọc Nước

Phương pháp oxy hóa sử dụng các chất oxy hóa mạnh như ozone, chlorine hoặc potassium permanganate để chuyển đổi Mn²⁺ thành MnO₂ không tan. Sau đó, lọc nước qua các lớp vật liệu như cát sạch, than hoạt tính, hoặc manganese greensand có thể loại bỏ được mangan. Quy trình này tương đối đơn giản, chi phí vừa phải, phù hợp với điều kiện của các khu vực nông thôn Tuyên Quang. Hiệu quả loại bỏ có thể đạt 90-95%.

3.2. Giải Pháp Quản Lý Nguồn Nước Tại Cộng Đồng

Ngoài xử lý nước, quản lý nguồn nước là một chiến lược quan trọng. Cần khuyến khích sử dụng nước mặt thay vì nước ngầm sâu khi có thể, vì nước mặt thường có nồng độ mangan thấp hơn. Xây dựng hệ thống cấp nước tập trung với nhà máy nước hiện đại sẽ giải quyết vấn đề cho toàn bộ cộng đồng. Đồng thời, cần giám sát định kỳ chất lượng nước và giáo dục cộng đồng về sử dụng nước an toàn.

IV. Chiến Lược Phát Triển Bền Vững cho Tuyên Quang

Để đạt được phát triển bền vững trong quản lý nước sinh hoạt tại Tuyên Quang, cần triển khai một kế hoạch toàn diện. Đầu tiên, đầu tư cơ sở hạ tầng cho các nhà máy xử lý nước hiện đại ở các khu vực bị ảnh hưởng nặng. Thứ hai, hợp tác giữa các cơ quan chính phủ (y tế, tài nguyên nước, môi trường) để tạo ra chính sách pháp luật chặt chẽ về giám sát chất lượng nước. Thứ ba, nghiên cứu khoa học tiếp tục để tìm các giải pháp chi phí thấp phù hợp với điều kiện địa phương. Cuối cùng, nâng cao nhận thức cộng đồng qua các chương trình giáo dục về sức khỏe môi trường là chìa khóa để giải quyết vấn đề nhiễm mangan lâu dài.

4.1. Đầu Tư Hạ Tầng và Công Nghệ Xử Lý Nước

Đầu tư hạ tầng là ưu tiên hàng đầu, bao gồm xây dựng và nâng cấp nhà máy xử lý nước sử dụng công nghệ tiên tiến. Tuyên Quang cần thiết bị oxy hóa-lọc hiệu quả cao, hệ thống giám sát nước tự động, và đường ống cấp nước hoàn chỉnh. Các dự án này đòi hỏi vốn đầu tư lớn nhưng mang lại lợi ích sức khỏe công cộng lâu dài.

4.2. Chính Sách và Giáo Dục Cộng Đồng

Chính sách quản lý nước cần được ban hành và thực thi nghiêm nhằm kiểm soát kiểm soát ô nhiễm mangan từ nguồn. Cần quy định tiêu chuẩn chất lượng nước rõ ràng và giám sát thường xuyên các nguồn nước công cộng. Đồng thời, giáo dục cộng đồng qua truyền thông, xã hội học về nguy hiểm của mangan và cách sử dụng nước an toàn sẽ giúp nâng cao nhận thức dân cư.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nước là tài nguyên thiết yếu duy trì sự sống và các hoạt động kinh tế xã hội, chiếm từ 60% đến 70% trọng lượng cơ thể người với nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của mỗi cá nhân dao động từ 60 đến 200 lít mỗi ngày. Tại Việt Nam, tài nguyên nước ngầm đang chịu áp lực ô nhiễm kim loại nặng nghiêm trọng; báo cáo của các viện nghiên cứu môi trường ghi nhận khoảng 65% số giếng khoan tại đồng bằng sông Hồng chứa Mangan và Asen, trong đó 44% số giếng có nồng độ Mangan vượt ngưỡng an toàn. Thành phố Tuyên Quang, trung tâm kinh tế của tỉnh Tuyên Quang, sở hữu 2 mỏ quặng Mangan lớn cùng hệ thống sông ngòi dày đặc như sông Lô và sông Gâm, song hoạt động khai khoáng và áp lực đô thị hóa đã khiến nguồn nước sinh hoạt đối mặt với nguy cơ nhiễm kim loại nặng phân bố trên diện rộng.

Mục tiêu của luận văn nhằm đánh giá toàn diện hiện trạng khai thác, sử dụng tài nguyên nước; xác định chính xác mức độ ô nhiễm Mangan trong hệ thống cấp nước sinh hoạt tại 4 khu vực trọng điểm của thành phố Tuyên Quang; đồng thời đề xuất hệ sinh thái giải pháp xử lý kỹ thuật và quản lý môi trường phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn thành phố Tuyên Quang trong giai đoạn thu thập và phân tích thực địa từ năm 2012 đến năm 2013.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc thiết lập bộ cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác về hàm lượng Mangan hòa tan, cung cấp luận cứ khoa học để các cơ quan quản lý bảo vệ nguồn nước cho hơn 100.000 người dân đô thị, phòng ngừa hội chứng tổn thương thần kinh do nhiễm độc Mangan lâu dài.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết địa hóa môi trường về sự hòa tan và chuyển hóa các hợp chất Mangan trong trầm tích tầng ngậm nước, kết hợp mô hình đánh giá phơi nhiễm độc chất của Tổ chức Y tế Thế giới. Về mặt hóa học, Mangan là nguyên tố phổ biến thứ 12 trong sinh quyển, chiếm khoảng 0,98% khối lượng vỏ Trái Đất. Trong môi trường nước ngầm kỵ khí giàu carbon dioxide, Mangan tồn tại bền vững ở dạng ion hòa tan mang điện tích dương hai nấc ($Mn^{2+}$), nhưng khi gặp oxy hòa tan sẽ bị oxy hóa thành dạng kết tủa oxit mang điện tích dương bốn nấc ($Mn^{4+}$).

Khung lý thuyết của đề tài vận dụng các khái niệm nền tảng theo Luật Bảo vệ Môi trường năm 2005:

• Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo bao quanh con người, tác động trực tiếp đến đời sống sản xuất và sự phát triển của sinh vật.
• Ô nhiễm môi trường nước là sự xuất hiện của chất ngoại lai vượt quá ngưỡng chịu tải tự nhiên, làm suy thoái chất lượng nước và gây nguy hại cho sức khỏe cộng đồng.
• Quy chuẩn kỹ thuật môi trường quốc gia áp dụng gồm QCVN 01:2009/BYT quy định nồng độ Mangan tối đa cho phép trong nước ăn uống là 0,3 mg/L và tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị ở mức 0,4 mg/L.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu kết hợp giữa số liệu thứ cấp từ Trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh Tuyên Quang, Chi cục Bảo vệ Môi trường và dữ liệu sơ cấp thu thập thực địa trong giai đoạn từ tháng 6/2012 đến tháng 5/2013. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 112 mẫu nước sinh hoạt đại diện, được lấy từ các hộ gia đình và trạm cấp nước. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên theo 4 khu vực không gian: 28 mẫu tại khu vực phía Bắc, 32 mẫu tại khu vực Trung tâm, 22 mẫu tại khu vực phía Tây và 30 mẫu tại khu vực phía Nam thành phố. Việc phân tầng giúp bao quát sự khác biệt về cấu trúc địa chất mỏ quặng và mật độ sử dụng giếng khoan.

Phương pháp phân tích mẫu sử dụng kỹ thuật quang phổ hấp thụ nguyên tử ngọn lửa kết hợp phương pháp trắc quang so màu theo tiêu chuẩn TCVN 6002:1995. Phương pháp phân tích quang phổ được lựa chọn nhờ độ nhạy vượt trội, giới hạn phát hiện đạt dưới 0,01 mg/L và sai số đo lường kiểm soát chặt chẽ dưới 5%, đảm bảo phát hiện chính xác nồng độ vi lượng kim loại nặng trong môi trường nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng 112 mẫu nước sinh hoạt trên địa bàn thành phố Tuyên Quang phản ánh sự phân bố ô nhiễm Mangan không đồng đều giữa các phân vùng:

• Khu vực phía Bắc: Tỷ lệ mẫu nước vượt quy chuẩn QCVN 01:2009/BYT chiếm 35,7% (10/28 mẫu), với nồng độ Mangan cao nhất ghi nhận đạt 1,85 mg/L, vượt gấp 6,1 lần giới hạn cho phép.
• Khu vực Trung tâm thành phố: Tỷ lệ mẫu vượt ngưỡng cho phép đạt mức cao nhất với 40,6% (13/32 mẫu), nồng độ dao động từ 0,35 mg/L đến 1,42 mg/L, trung bình đạt 0,62 mg/L.
• Khu vực phía Tây và phía Nam: Ghi nhận tỷ lệ mẫu vượt chuẩn lần lượt là 22,7% (5/22 mẫu) và 33,3% (10/30 mẫu), với nồng độ Mangan trung bình đo được là 0,48 mg/L.
• Khảo sát thiết bị xử lý hộ gia đình: 68,5% hộ dân lấy mẫu sử dụng nước giếng khoan chưa qua xử lý hoặc chỉ dùng bể lọc cát thô sơ; hiệu suất loại bỏ Mangan của các bể lọc tự phát này chỉ đạt từ 15% đến 28%, không đưa được chất lượng nước về ngưỡng an toàn.
• Kết quả phân tích kiểm tra lần 2: Đợt tái kiểm tra đối chứng tại các điểm ô nhiễm khẳng định 88% số mẫu vẫn giữ hàm lượng Mangan vượt quy chuẩn, chứng minh ô nhiễm có tính ổn định cao và chịu tác động thường xuyên từ tầng địa chất.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến nồng độ Mangan cao tại Tuyên Quang xuất phát từ yếu tố địa hóa tự nhiên với sự tồn tại của các vỉa quặng mangan và mỏ pyrolusit. Khi chất hữu cơ ngấm vào lòng đất tạo môi trường yếm khí, các phản ứng sinh hóa khử $Mn^{4+}$ kết tủa thành $Mn^{2+}$ hòa tan đi vào mạch nước ngầm. Hoạt động khai thác khoáng sản lộ thiên tại 2 mỏ quặng lân cận làm gia tăng mức độ rửa trôi bề mặt, đưa bùn quặng vào hệ thống sông Lô và sông Gâm.

So sánh với các nghiên cứu lân cận, mức độ ô nhiễm Mangan tại Tuyên Quang có nét tương đồng với kết quả khảo sát tại huyện Gia Lâm và Thanh Trì (Hà Nội) nơi 76% số mẫu nước vượt chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới, cũng như tỉnh Hà Nam với hơn 70% mẫu vượt ngưỡng 0,3 mg/L. Các dữ liệu này được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột so sánh nồng độ Mangan trung bình giữa 4 vùng địa lý và bảng phân loại hình thức xử lý nước gia đình, giúp nhận diện rõ ràng các điểm nóng môi trường. Ô nhiễm Mangan trên diện rộng làm gia tăng nguy cơ mắc hội chứng manganism, gây tổn thương hệ thần kinh vận động, suy giảm khả năng ngôn ngữ và chỉ số phát triển trí tuệ ở trẻ em.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tiến công nghệ tại các trạm cấp nước tập trung: Tiến hành lắp đặt hệ thống tháp làm thoáng khử khí kết hợp bể lắng tiếp xúc và bể lọc cát mangan phủ dioxit tại 100% nhà máy nước đô thị, hướng tới mục tiêu giảm nồng độ Mangan sau xử lý xuống dưới 0,05 mg/L, hoàn thành trước quý IV năm 2015 do Công ty Cấp thoát nước Tuyên Quang chủ trì thực hiện.
2. Ứng dụng mô hình xử lý nước quy mô hộ gia đình: Triển khai chuyển giao kỹ thuật xây dựng bể lọc 3 ngăn có giàn mưa tạo bọt khí oxy hóa kết hợp lớp vật liệu lọc chuyên dụng dày tối thiểu 40 cm cho 500 hộ gia đình đang dùng nước giếng khoan, giúp nâng hiệu suất khử kim loại nặng lên trên 90% trong giai đoạn 2014-2015.
3. Thiết lập mạng lưới quan trắc và kiểm soát xả thải: Ủy ban Nhân dân thành phố phối hợp cùng Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Tuyên Quang tổ chức quan trắc định kỳ 3 tháng một lần tại 20 giếng quan sát trọng điểm, xử phạt nghiêm ngặt các cơ sở khai thác quặng xả thải trực tiếp chưa qua xử lý vào lưu vực sông Lô.
4. Tuyên truyền và nâng cao nhận thức cộng đồng: Trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh tổ chức 8 chiến dịch truyền thông mỗi năm tại các tổ dân phố nhằm phổ biến nguy cơ sức khỏe từ nước nhiễm Mangan, đặt mục tiêu trên 85% người dân biết cách nhận diện nước nhiễm cặn đen và áp dụng biện pháp lắng lọc an toàn trước năm 2016.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và y tế: Sở Tài nguyên và Môi trường cùng Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật khai thác các số liệu nồng độ thực tế để xây dựng quy hoạch cấp nước an toàn và ban hành chính sách kiểm soát khai khoáng bền vững.
• Đơn vị vận hành cấp nước và kỹ sư công nghệ môi trường: Ứng dụng quy trình công nghệ oxy hóa tiếp xúc và thiết kế modul lọc kim loại nặng quy mô vừa và nhỏ phù hợp với điều kiện kinh tế của các đô thị trung du miền núi.
• Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành: Sử dụng tài liệu như một nguồn tham khảo chuẩn mực về phương pháp điều tra phân tầng ô nhiễm nước ngầm và mô hình đánh giá rủi ro kim loại nặng trong môi trường đô thị.
• Hộ gia đình và cộng đồng dân cư địa phương: Nắm bắt hướng dẫn kỹ thuật lắp đặt giàn mưa kết hợp vật liệu lọc cát mangan tự chế với chi phí tiết kiệm để tự bảo vệ nguồn nước ăn uống hàng ngày.

Câu hỏi thường gặp

1. Hàm lượng Mangan tối đa cho phép trong nước sinh hoạt tại Việt Nam là bao nhiêu?
   Theo Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 01:2009/BYT và QCVN 02:2009/BYT của Bộ Y tế, hàm lượng Mangan tối đa cho phép trong nước ăn uống và sinh hoạt là 0,3 mg/L. Khi hàm lượng vượt qua ngưỡng 0,3 mg/L, nước được xác định là bị ô nhiễm kim loại nặng và cần xử lý trước khi dùng.

2. Sử dụng nước nhiễm Mangan lâu dài gây ra những tổn hại sức khỏe nào?
   Phơi nhiễm Mangan nồng độ cao trong thời gian dài làm tổn thương hệ thần kinh trung ương, biểu hiện qua hội chứng manganism tương tự bệnh Parkinson với các triệu chứng run tay chân, mất ngủ, suy giảm trí nhớ, đồng thời làm giảm chỉ số thông minh và khả năng phối hợp vận động ở trẻ nhỏ.

3. Dấu hiệu thực tế nào giúp nhận biết nước sinh hoạt bị nhiễm Mangan?
   Nước nhiễm Mangan thường có mùi tanh kim loại, khi tiếp xúc với không khí sẽ xuất hiện cặn kết tủa màu nâu đen bám chặt vào thành bồn chứa, đáy bể, gây tắc nghẽn đường ống dẫn nước và tạo ra các vệt ố đen khó giặt sạch trên bề mặt quần áo và thiết bị vệ sinh.

4. Bể lọc cát thông thường của hộ gia đình có khử triệt để Mangan được không?
   Bể lọc cát thủ công chỉ giữ lại các cặn lơ lửng thô và chỉ khử được khoảng 15% đến 28% Mangan do ion $Mn^{2+}$ ở dạng hòa tan khó bị giữ lại nếu không có giàn mưa làm thoáng để oxy hóa mạnh hoặc thiếu lớp cát Mangan chuyên dụng đóng vai trò làm chất xúc tác kết tủa.

5. Giải pháp xử lý Mangan nào mang lại hiệu quả cao và tiết kiệm cho hộ gia đình?
   Mô hình kết hợp giàn mưa làm thoáng để oxy hóa $Mn^{2+}$ thành $Mn^{4+}$ không tan, sau đó dẫn nước qua bể lọc có lớp vật liệu gồm cát thạch anh, than hoạt tính và cát Mangan dày từ 30 đến 40 cm giúp nâng hiệu suất xử lý lên trên 90%, đưa nồng độ Mangan về dưới ngưỡng an toàn 0,3 mg/L.

Kết luận

• Công trình đã khảo sát toàn diện 112 mẫu nước sinh hoạt tại 4 khu vực của thành phố Tuyên Quang, xác định tỷ lệ mẫu vượt chuẩn quy định dao động từ 22,7% đến 40,6%.
• Xác định rõ nguyên nhân ô nhiễm bắt nguồn từ đặc thù trầm tích chứa quặng Mangan tự nhiên, quá trình hòa tan kỵ khí và hoạt động khai khoáng ven sông Lô.
• Phản ánh thực trạng 68,5% hộ gia đình sử dụng nước giếng khoan chưa có hệ thống xử lý đạt chuẩn, hiệu suất lọc thủ công chỉ đạt dưới 28%.
• Đóng góp gói giải pháp kỹ thuật oxy hóa tiếp xúc kết hợp quy chế quản lý quan trắc định kỳ 3 tháng một lần để kiểm soát chất lượng nước đô thị.
• Lộ trình tiếp theo cần tập trung chuyển giao công nghệ lọc chuyên dụng đến từng cụm dân cư trước năm 2016, kêu gọi sự đồng hành của cơ quan chức năng và cộng đồng vì mục tiêu bảo vệ nguồn nước sạch bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÐÏ​ࡱ​á>​þÿ ​¤ ​§ ​þÿÿÿŽ ​ ​ ‘ ’ “ ” • – — ˜ ™ š › œ ​ ž Ÿ ¡ ¢ £ ÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿ ​ø​¿​z«​​bjbj¬ú¬ú ​Î​Î​-​+​ÿÿ​ÿÿ​ÿÿ​·–​–​Ù!Ù!ý#ý#ý#DÿÿÿÿA$A$A$€Á$ì​​*​ A$¨/​Ò​¹3¬​e@"‡@‡@‡@äC†4jx​​n‡„​·,​​¹,​¹,​¹,​¹,​¹,​¹,​$z3​¢​6​RÝ,​…​ ý#o“JCšäCo“o“Ý,​Ù!Ù!‡@‡@Ã​b/​​!¢!¢!¢o“œ​Ù!Š​‡@ý#‡@·,​!¢o“·,​!¢!¢​​ëëè​c#š÷ò‡@ÿÿÿÿбé|K​Ï​A$​˜ÓîP£,​​x/​0¨/​#ïÔ​n6​​˜​n6​ ÷ò"​ó¾n6​ý#×óÌ8òŽ,​​Ö!¢ô​¬ ‘Ï​òŽòŽòŽÝ,​Ý,​​òŽòŽòŽ¨/​o“o“o“o“ÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿÿ ​Ÿ :​​ ​ ​I HÌ​C THÁI NGUYÊN TR¯​Ü​NG ​ ​I HÌ​C NÔNG LÂM ​ TR¦​N HÒ​NG THÚY THð​C TR ​NG NHIÄ​M MANGAN TRONG N¯​Ú​C SINH HO ​T TRÊN ​Ê​A BÀN THÀNH PHÐ​ TUYÊN QUANG TÈ​NH TUYÊN QUANG LU¬​N V​​N TH ​C Sø​ KHOA HÌ​C MÔI TR¯​Ü​NG Thái Nguyên, n​​m 2013​​ ​I HÌ​C THÁI NGUYÊN TR¯​Ü​NG ​ ​I HÌ​C NÔNG LÂM ​ TR¦​N HÒ​NG THÚY THð​C TR ​NG NHIÄ​M MANGAN TRONG N¯​Ú​C SINH HO ​T TRÊN ​Ê​A BÀN THÀNH PHÐ​ TUYÊN QUANG TÈ​NH TUYÊN QUANG Chuyên ngành: Khoa hÍ​c Môi tr°​Ý​ng Mã sÑ​: 60 44 03 01 LU¬​N V​​N TH ​C Sø​ KHOA HÌ​C MÔI TR¯​Ü​NG Ng°​Ý​i h°​Û​ng d«​n khoa hÍ​c: TS. Phan ​ình Binh ​ Thái Nguyên, n​​m 2013​LÜ​I CAM ​OAN Tôi xin cam ​oan ​ây là công trình nghiên cé​u cç​a riêng tôi. Các sÑ​ liÇ​u, k¿​t qu£​ nêu trong lu​​n v​​n là trung thñ​c và ch°​a të​ng ​°​ã​c sí​ då​ng ​Ã​ b£​o vÇ​ mÙ​t hÍ​c vË​ nào. Tôi cam ​oan r±​ng, mÍ​i sñ​ giúp ​á​ cho viÇ​c thñ​c hiÇ​n lu​​n v​​n này ​ã ​°​ã​c c£​m ¡​n và các thông tin trích d«​n trong lu​​n v​​n ​Á​u ​°​ã​c chÉ​ rõ nguÓ​n gÑ​c.

Thái Nguyên, ngày tháng n​​m 2013 Tác gi£​ lu​​n v​​n Tr§​n HÓ​ng Thúy ​LÜ​I C¢​M ​N Tr°​Û​c tiên, tôi xin gí​i lÝ​i c£​m ¡​n sâu s¯​c tÛ​i th§​y giáo - ng°​Ý​i ​ã h°​Û​ng d«​n em t​​n tình trong suÑ​t quá trình làm lu​​n v​​n TS. Phan ​ình Binh Xin chân thành c£​m ¡​n Phòng qu£​n lý ​ào t¡​o Khoa Sau ​¡​i hÍ​c, Ban Chç​ nhiÇ​m Khoa Tài Nguyên và Môi tr°​Ý​ng, t​​p thÃ​ giáo viên, cán bÙ​ công nhân viên Khoa Tài Nguyên và Môi tr°​Ý​ng cùng toàn thÃ​ b¡​n bè ​ã giúp ​á​ tôi trong quá trình hÍ​c t​​p và thñ​c hiÇ​n ​Á​ tài. Tôi ci​ng xin chân trÍ​ng c£​m ¡​n sñ​ giúp ​á​ nhiÇ​t tình cç​a lãnh ​¡​o, cán bÙ​ Trung tâm Y t¿​ dñ​ phòng tÉ​nh Tuyên Quang, Chi cå​c ThÑ​ng kê tÉ​nh Tuyên Quang, Chi cå​c b£​o vÇ​ Tài nguyên và Môi tr°​Ý​ng tÉ​nh Tuyên Quang. ​ã t¡​o ​iÁ​u kiÇ​n cho tôi thu th​​p sÑ​ liÇ​u và nhï​ng thông tin c§​n thi¿​t liên quan.

C£​m ¡​n gia ​ình, các anh chË​ ​Ó​ng nghiÇ​p, b¡​n bè ​ã ​Ù​ng viên và giúp ​á​ tôi hoàn thành lu​​n v​​n này. Xin chân thành c£​m ¡​n! Tác gi£​ lu​​n v​​n Tr§​n HÓ​ng Thúy ​Mä​C Lä​C ​ TOC \h \z \t "1a,1,2a,2,3a,3" ​ HYPERLINK \l "_Toc371761788" ​MÞ​ ​¦​U ​ PAGEREF _Toc371761788 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761789" ​1. Tính c¥​p thi¿​t cç​a ​Á​ tài ​ PAGEREF _Toc371761789 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761790" ​2. Må​c tiêu nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc371761790 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761791" ​3.

Ý ngh)​a cç​a ​Á​ tài ​ PAGEREF _Toc371761791 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761792" ​Ch°​¡​ng 1:​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761793" ​TÔ​NG QUAN CÁC V¤​N ​À​ NGHIÊN Cè​U ​ PAGEREF _Toc371761793 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761794" ​1. Vai trò cç​a n°​Û​c ​Ñ​i vÛ​i ​Ý​i sÑ​ng và s£​n xu¥​t ​ PAGEREF _Toc371761794 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761795" ​1. Khái quát chung vÁ​ Mangan ​ PAGEREF _Toc371761795 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761796" ​1. Tính ch¥​t v​​t lý và tính ch¥​t hóa hÍ​c ​ PAGEREF _Toc371761796 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761797" ​1.

Tr¡​ng thái tÓ​n t¡​i cç​a Mangan trong các nguÓ​n n°​Û​c tñ​ nhiên ​ PAGEREF _Toc371761797 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761798" ​1. Nhï​ng é​ng då​ng chính cç​a Mangan và các hã​p ch¥​t cç​a mangan ​ PAGEREF _Toc371761798 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761799" ​1. Vai trò cç​a mangan ​Ñ​i vÛ​i sñ​ sÑ​ng ​ PAGEREF _Toc371761799 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761800" ​1. Tình hình nghiên cé​u vÁ​ £​nh h°​ß​ng cç​a ô nhiÅ​m n°​Û​c trên th¿​ giÛ​i và ViÇ​t Nam ​ PAGEREF _Toc371761800 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761801" ​1.

Tình hình ô nhiÅ​m trên th¿​ giÛ​i ​ PAGEREF _Toc371761801 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761802" ​1. Tình hình ô nhiÅ​m ß​ ViÇ​t Nam ​ PAGEREF _Toc371761802 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761803" ​1. ¢​nh h°​ß​ng cç​a nÓ​ng ​Ù​ Mangan ​¿​n sé​c khÏ​e con ng°​Ý​i ​ PAGEREF _Toc371761803 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761804" ​1. Tác ​Ù​ng cç​a ô nhiÅ​m môi tr°​Ý​ng n°​Û​c të​ Mangan ​ PAGEREF _Toc371761804 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761805" ​1.

Nhï​ng nghiên cé​u cç​a các tác gi£​ trong và ngoài n°​Û​c ​ PAGEREF _Toc371761805 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761806" ​1. TÕ​ng quan hiÇ​n tr¡​ng môi tr°​Ý​ng n°​Û​c t¡​i tÉ​nh Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761806 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761807" ​1. Tài nguyên n°​Û​c ​ PAGEREF _Toc371761807 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761808" ​1. HiÇ​n tr¡​ng ch¥​t l°​ã​ng môi tr°​Ý​ng n°​Û​c ​ PAGEREF _Toc371761808 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761809" ​1.

Tình hình x£​ n°​Û​c th£​i vào nguÓ​n n°​Û​c ​ PAGEREF _Toc371761809 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761810" ​Ch°​¡​ng 2:​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761811" ​Ð​I T¯​â​NG, NØ​I DUNG VÀ PH¯​ ​NG PHÁP NGHIÊN Cè​U ​ PAGEREF _Toc371761811 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761812" ​2. ​Ñ​i t°​ã​ng và ph¡​m vi nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc371761812 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761813" ​2. ​Ñ​i t°​ã​ng nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc371761813 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761814" ​2. Ph¡​m vi nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc371761814 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761815" ​2.

ThÝ​i gian và ​Ë​a ​iÃ​m nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc371761815 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761816" ​2. ThÝ​i gian nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc371761816 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761817" ​2. ​Ë​a ​iÃ​m nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc371761817 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761818" ​2. NÙ​i dung nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc371761818 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761819" ​2.

​iÁ​u kiÇ​n tñ​ nhiên - kinh t¿​ xã hÙ​i cç​a thành phÑ​ Tuyên Quang. ​ PAGEREF _Toc371761819 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761820" ​2. HiÇ​n tr¡​ng khai thác và sí​ då​ng tài nguyên n°​Û​c cç​a thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761820 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761821" ​2. ​ánh giá mé​c ​Ù​ ô nhiÅ​m mangan trong n°​Û​c sinh ho¡​t t¡​i thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761821 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761822" ​2.

​Á​ xu¥​t biÇ​n pháp qu£​n lý và sí​ då​ng hã​p lý nguÓ​n n°​Û​c t¡​i thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761822 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761823" ​2. Ph°​¡​ng pháp nghiên cé​u ​ PAGEREF _Toc371761823 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761824" ​2. Ph°​¡​ng pháp thu th​​p sÑ​ liÇ​u thé​ c¥​p ​ PAGEREF _Toc371761824 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761825" ​2. Ph°​¡​ng pháp k¿​ thë​a ​ PAGEREF _Toc371761825 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761826" ​2.

Ph°​¡​ng pháp ​iÁ​u tra, kh£​o sát thñ​c ​Ë​a ​ PAGEREF _Toc371761826 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761827" ​2. Ph°​¡​ng pháp thÑ​ng kê và xí​ lý sÑ​ liÇ​u ​ PAGEREF _Toc371761827 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761828" ​2. Ph°​¡​ng pháp l¥​y m«​u, phân tích m«​u ​ PAGEREF _Toc371761828 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761829" ​Ch°​¡​ng 3:​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761830" ​K¾​T QU¢​ NGHIÊN Cè​U VÀ TH¢​O LU¬​N ​ PAGEREF _Toc371761830 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761831" ​3. MÙ​t sÑ​ thông tin chung vÁ​ thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761831 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761832" ​3.

​iÁ​u kiÇ​n ​Ë​a lý tñ​ nhiên ​ PAGEREF _Toc371761832 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761833" ​3. ​iÁ​u kiÇ​n kinh t¿​ - xã hÙ​i ​ PAGEREF _Toc371761833 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761834" ​3. Nh​​n xét chung vÁ​ ​iÁ​u kiÇ​n tñ​ nhiên, kinh t¿​ - xã hÙ​i cç​a thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761834 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761835" ​3. HiÇ​n tr¡​ng khai thác và sí​ då​ng tài nguyên n°​Û​c cç​a thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761835 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761836" ​3.

Trï​ l°​ã​ng n°​Û​c ​ PAGEREF _Toc371761836 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761837" ​3. Tình hình khai thác, sí​ då​ng và qu£​n lý tài nguyên n°​Û​c ​ PAGEREF _Toc371761837 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761838" ​3. ​ánh giá chung thu​​n lã​i và khó kh​​n trong công tác qu£​n lý, sí​ då​ng tài nguyên n°​Û​c trên ​Ë​a bàn thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761838 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761839" ​3. ​ánh giá mé​c ​Ù​ ô nhiÅ​m Mangan trong nguÓ​n n°​Û​c sinh ho¡​t t¡​i thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761839 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761840" ​3.

Thñ​c tr¡​ng hàm l°​ã​ng mangan trong nguÓ​n n°​Û​c t¡​i khu vñ​c phía B¯​c thành phÑ​ Tuyên Quang. ​ PAGEREF _Toc371761840 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761841" ​3. Thñ​c tr¡​ng hàm l°​ã​ng mangan trong n°​Û​c ng§​m t¡​i khu vñ​c trung tâm thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761841 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761842" ​3. ​ánh giá thñ​c tr¡​ng hàm l°​ã​ng mangan trên toàn thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761842 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761843" ​3.

​Á​ xu¥​t các gi£​i pháp qu£​n lý, khai thác và sí​ då​ng hã​p lý nguÓ​n n°​Û​c trên ​Ë​a bàn thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761843 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761844" ​3. ​Á​ xu¥​t gi£​i pháp qu£​n lý hiÇ​u qu£​ ​ PAGEREF _Toc371761844 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761845" ​3. ​Á​ xu¥​t gi£​i pháp khai thác và sí​ då​ng hã​p lý nguÓ​n n°​Û​c ​ PAGEREF _Toc371761845 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761846" ​3. ​Á​ xu¥​t mÙ​t sÑ​ gi£​i pháp kù​ thu​​t ​ PAGEREF _Toc371761846 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761847" ​K¾​T LU¬​N VÀ ​À​ NGHÊ​ ​ PAGEREF _Toc371761847 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761848" ​1.

K¿​t lu​​n ​ PAGEREF _Toc371761848 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761849" ​2. Ki¿​n nghË​ ​ PAGEREF _Toc371761849 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761850" ​TÀI LIÆ​U THAM KH¢​O ​ PAGEREF _Toc371761850 \h ​2​ ​ ​DANH Mä​C CÁC Tê​, Cä​M Tê​ VI¾​T T®​T Ký hiÇ​u​Ti¿​ng viÇ​t​BYT​BÙ​ y t¿​​BVTV​B£​o vÇ​ thñ​c v​​t​CT-BTNMT​ChÉ​ thË​ BÙ​ Tài nguyên môi tr°​Ý​ng​​QCCP​Quy chu©​n cho phép​​QCVN​Quy chu©​n Viêt Nam​​Q​-BTNMT​Quy¿​t ​Ë​nh BÙ​ tài nguyên môi tr°​Ý​ng​​Q​-UBND​Quy¿​t ​Ë​nh æ​y ban Nhân dân​​UBND​æ​y ban Nhân dân​​TCVN​Tiêu chu©​n ViÇ​t Nam​​TT-BTNMT​Thông t°​ BÙ​ tài nguyên môi tr°​Ý​ng​​THCS​Trung hÍ​c c¡​ sß​​TTYTDP​Trung tâm Y t¿​ dñ​ phòng​​PTTH​PhÕ​ thông trung hÍ​c​WHO​TÕ​ ché​c y t¿​ th¿​ giÛ​i​ ​DANH Mä​C CÁC B¢​NG, BIÂ​U ​ TOC \h \z \t "4a,4" ​ HYPERLINK \l "_Toc371761911" ​B£​ng 3. NhiÇ​t ​Ù​ trung bình t¡​i thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761911 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761912" ​B£​ng 3. TÕ​ng sÑ​ giÝ​ n¯​ng trong các tháng t¡​i thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761912 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761913" ​B£​ng 3.

DiÅ​n bi¿​n tÕ​ng l°​ã​ng m°​a các tháng trong n​​m ​ PAGEREF _Toc371761913 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761914" ​B£​ng 3. DiÅ​n bi¿​n tÕ​ng l°​ã​ng bÑ​c h¡​i các tháng tÉ​nh Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761914 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761915" ​B£​ng 3. TÕ​ng hã​p các ​iÃ​m khai thác, sí​ då​ng n°​Û​c d°​Û​i ​¥​t khu vñ​c thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761915 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761916" ​B£​ng 3. Các ​iÃ​m khai thác n°​Û​c d°​Û​i ​¥​t quy mô t​​p trung n​​m 2012 t¡​i thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761916 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761917" ​B£​ng 3.

SÑ​ liÇ​u thÑ​ng kê các gi¿​ng khoan ​ã ​°​ã​c c¥​p phép cho các c¡​ sß​ vë​a và nhÏ​ n​​m 2011 t¡​i thành phÑ​ Tuyên Quang, tÉ​nh Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761917 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761918" ​B£​ng 3.9: Nhu c§​u n°​Û​c khu công nghiÇ​p phía B¯​c và phía Nam n​​m 2012 thành phÑ​ Tuyên Quang ​ PAGEREF _Toc371761918 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761919" ​B£​ng 3.Tình hình sí​ då​ng n°​Û​c gi¿​ng t¡​i các hÙ​ gia ​ình ​°​ã​c l¥​y m«​u phân tích cç​a thành phÑ​ Tuyên Quang n​​m 2012 ​ PAGEREF _Toc371761919 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761920" ​B£​ng 3.13: Các hình thé​c xí​ lý n°​Û​c ​°​ã​c áp då​ng t¡​i các hÙ​ gia ​ình ​°​ã​c l¥​y m«​u phân tích trên ​Ë​a bàn thành phÑ​ Tuyên Quang n​​m 2012 ​ PAGEREF _Toc371761920 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761921" ​B£​ng 3. TÕ​ng hã​p k¿​t qu£​ phân tích Mangan trong n°​Û​c t¡​i khu vñ​c phía B¯​c cç​a Thành phÑ​ Tuyên Quang (TÕ​ng sÑ​ m«​u: 28 m«​u) ​ PAGEREF _Toc371761921 \h ​2​ ​ HYPERLINK \l "_Toc371761922" ​B£​ng 3.