BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM -----oOo----- HUỲNH HỮU MẠNH BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM Chuyên ngành : Kinh tế Tài chính - Ngân hàng Mã số : 60.12 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: GS-TS. TRẦN NGỌC THƠ Thành phố Hồ Chí Minh - Năm 2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM VỀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM” là công trình nghiên cứu của chính tác giả, nội dung được đúc kết từ quá trình học tập và các kết quả nghiên cứu thực tiễn trong thời gian qua, các số liệu sử dụng là trung thực và có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng. Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của Thầy GS-TS. Trần Ngọc Thơ.
Tác giả luận văn HUỲNH HỮU MẠNH TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com LỜI CẢM ƠN Chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu và Khoa đào tạo Sau Đại học Trường Đại học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và nghiên cứu trong suốt thời gian qua. Chân thành cảm ơn các Thầy Cô Trường Đại học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh đã nhiệt tình giảng dạy cho tôi trong suốt quá trình tham gia học tập tại Trường. Chân thành cảm ơn Thầy GS-TS. Trần Ngọc Thơ đã tận tình hướng dẫn, rất cảm ơn những ý kiến đóng góp quý báu của Thầy đã giúp tôi hoàn thành luận văn này.
Chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi nhất và hỗ trợ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. Trân trọng cảm ơn, Tác giả luận văn HUỲNH HỮU MẠNH TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH VẼ DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC TÓM TẮT. TÍNH CẤP THIẾT CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI. XÁC ĐỊNH VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU.
KẾT CẤU CỦA LUẬN VĂN. 6 Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT .1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN .1 Các quyết định tài chính .2 Nguồn vốn và cấu trúc vốn của doanh nghiệp. TÓM LƢỢC MỘT SỐ LÝ THUYẾT VỀ CẤU TRÚC VỐN .1 Lý thuyết cấu trúc vốn tối ƣu .2 Lý thuyết lợi nhuận hoạt động ròng .3 Lý thuyết không liên quan đến cấu trúc vốn của Modigliani và Miller .4 Lý thuyết đánh đổi cấu trúc vốn .5 Lý thuyết trật tự phân hạng .6 Lý thuyết về chi phí đại diện .3 CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN .4 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM MỐI TƢƠNG QUAN GIỮA CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN .27 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 2: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM .1 NHỮNG BẤT CẬP VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN .1 Huy động vốn bằng phát hành cổ phiếu .2 Huy động vốn bằng phát hành trái phiếu .3 Huy động vốn thông qua định chế tài chính trung gian .4 Những bất cập trong chính sách cổ tức .2 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU .1 Xây dựng các biến số và giả thuyết nghiên cứu .1 Đòn bẩy tài chính (Financial Leverage) .3 Tài sản hữu hình (Tangible Assets) .4 Thuế thu nhập doanh nghiệp (Corporation Income Tax) .5 Quy mô doanh nghiệp (Business Size) .6 Cơ hội tăng trưởng (Growth opportunities) .7 Rủi ro kinh doanh (Business Risk) .8 Đặc điểm riêng của sản phẩm (Uniqueness) .9 Tính thanh khoản (Liquidity) .10 Tấm chắn thuế phi nợ (None-debt tax shields) .11 Tỷ lệ vốn sở hữu của Nhà nước (State–Owned share) .2 Mô hình nghiên cứu .3 Nguồn số liệu và phƣơng pháp thu thập dữ liệu .3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Mô tả thống kê các biến độc lập và đòn bẩy tài chính .2 Ƣớc lƣợng tham số .1 Ước lượng tham số hàm hồi quy tổng thể.2 Ước lượng tham số hàm hồi quy giới hạn. 52 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Kiểm định hệ số của mô hình hồi quy .1 Kiểm định giới hạn của mô hình hồi quy tổng thể.2 Kiểm định khả năng giải thích của các mô hình hồi quy giới hạn .4 Kiểm tra hiện tƣợng đa công tuyến .5 Phát hiện mới từ kết quả nghiên cứu.
62 Chƣơng 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CẤU TRÚC VỐN CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM .1 GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN CẤU TRÚC VỐN .1 Giải pháp kiến nghị đối với doanh nghiệp.1 Lựa chọn nguồn tài trợ hợp lý và tổ chức sử dụng vốn tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích .2 Xây dựng chính sách chia cổ tức hợp lý .3 Xây dựng chiến lược tài chính thích hợp .4 Xây dựng và hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro tài chính.5 Một số giái pháp khác.2 Giải pháp kiến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nƣớc .1 Phát triển thị trường vốn .2 Một số giải pháp khác.2 NHỮNG HẠN CHẾ VÀ HƢỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO. 78 KẾT LUẬN CHUNG. 80 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 81 PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Trang Bảng 1.1 : Đánh giá lợi ích từng doanh nghiệp khi có tác động của nợ .2 : Tóm tắt các kết quả lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn doanh nghiệp .1 : Tóm tắt mô tả thống kê các biến phụ thuộc .2 : Tóm tắt mô tả thống kê các biến phụ thuộc .3 : Tác động các biến độc lập đến nợ ngắn hạn/tổng tài sản của mô hình hồi quy tổng thể .4 : Tác động các biến độc lập đến nợ dài hạn/tổng tài sản của mô hình hồi quy tổng thể .5 : Tác động các biến độc lập đến tổng nợ/tổng tài sản của mô hình hồi quy tổng thể .6 : Tác động các biến độc lập đến nợ ngắn hạn/tổng tài sản của mô hình hồi quy giới hạn .7 : Tác động các biến độc lập đến nợ dài hạn/tổng tài sản của mô hình hồi quy giới hạn .8 : Tác động các biến độc lập đến tổng nợ/tổng tài sản của mô hình hồi quy giới hạn.9 : Kết quả kiểm định giới hạn mô hình (2.10 : Kết quả kiểm định giới hạn mô hình (2.11 : Kết quả kiểm định giới hạn mô hình (2.12 : Kết quả kiểm định khả năng giải thích của mô hình (2.13 : Kết quả kiểm định khả năng giải thích của mô hình (2.14 : Kết quả kiểm định khả năng giải thích của mô hình (2.15 : Tổng hợp các giả thuyết và kết quả nghiên cứu thực nghiệm các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn .1 : Một số ưu, nhược điểm của từng nguồn vốn .2 : Các thông số chiến lược tài chính.
71 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC HÌNH VẼ Trang Hình 1.1 : Cấu trúc vốn tối ưu và giá trị doanh nghiệp .2 : Trật tự phân hạng của các lựa chọn tài trợ .1 : Các quyết định lựa chọn nguồn vốn ngắn hạn. 68 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com DANH MỤC CÁC PHỤ LỤC Phụ lục 1 : Bảng tổng hợp hệ số tương quan giữa các biến độc lập Phụ lục 2 : Đồ thị và thống kê mô tả các biến Phụ lục 3 : Danh sách 252 doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 1 TÓM TẮT Một cấu trúc vốn hợp lý đƣợc xây dựng sẽ góp phần tài trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh hiệu quả hơn, đảm bảo sự cân bằng giữa mục tiêu an toàn trong quản trị tài chính nói chung và quản trị nguồn vốn nói riêng. Điều này lại càng đặc biệt có ý nghĩa hơn đối với doanh nghiệp hoạt động trong bối cảnh nền kinh tế gặp những khó khăn nhƣ: lạm phát cao, thị trƣờng chứng khoán suy giảm và thị trƣờng tín dụng “đóng băng” do lãi suất tăng cao. Trên cơ sở phân tích, tổng hợp kiến thức mang tính chất lý luận từ các lý thuyết cấu trúc vốn tối ƣu, lý thuyết lợi nhuận hoạt động ròng, lý thuyết không liên quan đến cấu trúc vốn của Modigliani và Miller vào năm 1958 đã chỉ ra một hƣớng là các giả thuyết về cấu trúc vốn nên tốt hơn bằng cách nào, cho thấy dƣới điều kiện nào thì cấu trúc vốn không liên quan đến giá trị doanh nghiệp.
Lý thuyết cấu trúc vốn hiện đại đƣợc tiếp tục phát triển vào những năm sau đó, bao gồm lý thuyết đánh đổi, lý thuyết trật tự phân hạng, lý thuyết về chi phí đại diện, lý thuyết tín hiệu,.và từ các nghiên cứu thực nghiệm của các nhà nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam, tác giả đã tiến hành thực hiện các công việc sau: - Hệ thống hóa các lý thuyết về cấu trúc vốn nhằm làm rõ hơn về mặt lý luận của đề tài và tóm tắt các kết quả nghiên cứu thực nghiệm về các nhân tố tác động đến cấu trúc vốn của một doanh nghiệp; - Căn cứ vào lý thuyết, kết quả thực nghiệm và thực trạng ở Việt Nam, tác giả đã tóm lƣợc các nhân tố chính có ảnh hƣởng đến cấu trúc vốn của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp đang niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam; - Để hiểu rõ sự ảnh hƣởng các biến động của thị trƣờng đến cấu trúc vốn doanh nghiệp, tác giả trình bày sơ lƣợc thực trạng thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Từ đó, tác giả chọn 252 doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất cuối năm 2009 để thu thập số liệu, phục vụ cho đề tài nghiên cứu; - Ở phần nghiên cứu thực nghiệm, từ những nhân tố tác động đến cấu trúc vốn, tác giả xây dựng các biến nghiên cứu và cách thức đo lƣờng các nhân tố đó. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 2 Bằng việc ứng dụng mô hình hồi quy kinh tế lƣợng, tác giả đã đƣa ra kết quả hồi quy, thực hiện các thủ tục ƣớc lƣợng và kiểm định hệ số hồi quy để khẳng định mô hình hồi quy đƣợc sử dụng là phù hợp; - Từ kết quả nghiên cứu thực nghiệm, tác giả đánh giá kết quả, cùng với phân tích các bất cập của thị trƣờng vốn và chính sách cổ tức, tác giả đƣa ra một số kiến nghị góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam, nhất là khi những yêu cầu của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng khắt khe hơn.