Chương 1: Tổng quan nghiên cứu Nội dung chương này trình bày tổng quan về bối cảnh chính sách, mục tiêu nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và các hạn chế cũng như đóng góp của đề tài. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 4 Chương 2: Cơ sở lý thuyết Nội dung chương này là nhằm làm rỏ các khái niệm được dùng trong nghiên cứu, phân tích các yếu tố tác động đến chất lượng giáo dục đại học và tổng hợp lại các nghiên cứu hay các mô hình nghiên cứu sự hài lòng về chất lượng dịch vụ của các tác giả trước đây để làm cơ sở cho nghiên cứu của đề tài. Chương 3: Kết quả nghiên cứu Trong chương này sẽ trình bày các kết quả khảo sát của đề tài bao gồm các số liệu về thống kê mô tả, kết quả hồi quy của mô hình và các yếu tố chính sách giáo dục có liên quan ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đại học. Chương 4: Kết luận và gợi ý chính sách Chương này sẽ tóm tắt lại tất cả những gì đã nghiên cứu và từ đó đưa ra một số gợi ý chính sách để cải thiện chất lượng giáo dục đại học.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.Chất lượng và chất lượng giáo dục đại học 2. Chất lượng Có rất nhiều quan điểm khác nhau về chất lượng. Có người cho rằng chất lượng là sự thích hợp khi sử dụng (J.M Juran), hay chất lượng là sự phù hợp với các yêu cầu cụ thể (Philip B.Crosby), là sự thỏa mãn nhu cầu của khách hàng (W. Theo ISO 9000:2000, chất lượng là “ mức độ của một tập hợp các đặc tính vốn có đáp ứng các yêu cầu” (dẫn theo Nguyễn Kim Định 2008).
Từ các quan điểm trên ta thấy rằng, một sản phẩm có chất lượng khi nó đáp ứng được các yêu cầu đã đưa ra (phù hợp với các yêu cầu cụ thể), các yêu cầu này có thể do nhà nước quy định về tiêu chuẩn chất lượng hoặc do các doanh nghiệp đăng ký chỉ tiêu chất lượng (trong trường hợp cao hơn tiêu chuẩn do nhà nước quy định hoặc những sản phẩm chưa có tiêu chuẩn của nhà nước). Tuy nhiên, các tiêu chuẩn hay chỉ tiêu chất lượng này phải đáp ứng được các nhu cầu của người tiêu dùng (thỏa mãn nhu cầu của khách hàng). Mà nhu cầu của con người thì không ngừng thay đổi, vì vậy các tiêu chuẩn này cũng phải thay đổi cho thích hợp với nhu cầu của con người (thích hợp khi sử dụng). Vì vậy, khi nói chất lượng là sự thỏa mãn nhu cầu của khách hàng thì nó đã bao hàm phù hợp với các yêu cầu cụ thể và thích hợp khi sử dụng.
Ngoài ra, đối với các sản phẩm là dịch vụ do đặc điểm là “vô hình” không thể cân, đong, đo, đếm được và rất khó kiểm soát chất lượng bởi tính “không đồng nhất” thay đổi theo khách hàng, theo thời gian, nên chất lượng của sản phẩm dich vụ có thể được hiểu theo cách khác. Zeithaml (1987) “Chất lượng dịch vụ là sự đánh giá của khách hàng về tính siêu việt và sự tuyệt vời nói chung của một thực thể. Nó là một dạng của thái độ và các hệ quả từ một sự so sánh giữa những gì được mong đợi và nhận thức về những thứ ta nhận được”. Theo Lewis và Booms thì “Chất lượng dịch vụ là một sự đo lường mức độ dịch vụ được đưa ra đến khách hàng tương xứng với mong đợi của khách hàng tốt đến đâu.
Việc tạo ra một dịch vụ chất lượng nghĩa là đáp ứng mong đợi của khách hàng một cách đồng nhất”. Từ những quan điểm trên ta thấy rằng chất lượng dịch vụ liên quan đến những mong đợi của khách hàng và nhận thức của họ về dịch vụ. Một dịch vụ được xem là có chất lượng khi nó đáp ứng được nhu cầu và mong đợi của khách hàng. Như vậy, chất lượng (đối với sản phẩm hữu hình hay dịch vụ) đều là sự thỏa mãn nhu cầu hay mong đợi của khách hàng trong đó đã bao hàm phù hợp với các yêu cầu cụ thể và thích hợp với nhu cầu của khách hàng trong từng giai đoạn khác nhau.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Chất lượng giáo dục đại học Có nhiều quan điểm khác nhau về chất lượng giáo dục đại học. Nguyễn Đức Chính (2000, dẫn theo Nguyễn Kim Dung, 2003), “Chất lượng giáo dục đại học được đánh giá qua mức độ trùng khớp với mục tiêu định sẵn”. Nguyễn Kim Dung (2003) “Chất lượng: là sự đáp ứng của sản phẩm đào tạo đối với các chuẩn mực và tiêu chí đã được xác định”.
Campbell và Rozsnyai (2002, dẫn theo Janne Parri, 2006) “Chất lượng là sự chuyển đổi về chất (quality as transformation). Khái niệm này lấy người học làm trọng tâm: một tổ chức giáo dục đại học càng tốt, càng đạt được mục tiêu nâng cao vị thế sinh viên với các kỹ năng cụ thể, kiến thức, và thái độ đó cho phép họ sống và làm việc trong xã hội tri thức”. Trong bài viết của mình Janne Parri (2006) đã tổng hợp các quan điểm về chất lượng giáo dục đại học như sau: Chất lượng là sự xuất sắc (quality as excellence), Chất lượng là sự hoàn hảo (quality as perfection), Chất lượng là sự phù hợp với mục tiêu (quality as fitness for purpose), Chất lượng là sự đáng giá với đồng tiền [bỏ ra] (quality as value for money), Chất lượng là sự chuyển đổi về chất (quality as transformation). Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD - ĐT) trong Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng các trường đại học đã nêu; “Chất lượng giáo dục trường đại học là sự đáp ứng mục tiêu do nhà trường đề ra, đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu giáo dục đại học của Luật Giáo dục, phù hợp với yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và cả nước.” Theo quan điểm của Bộ GD - ĐT, ta thấy rằng chất lượng giáo dục của trường đại học là do các trường tự đề xuất trên cơ sở đảm bảo các yêu cầu về mục tiêu của trường và mục tiêu của Luật giáo dục phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Quan điểm này cũng phù hợp với các quan điểm đã nêu ở trên đó là phù hợp với mục tiêu, là đáp ứng các chuẩn mực, tiêu chí đã xác định và phù hợp với tình hình của Việt Nam. Vì vậy đề tài sẽ chọn quan điểm này để làm cơ sở phân tích chất lượng giáo dục đại học của Việt Nam. Theo quan điểm này ta thấy rằng, chất lượng giáo dục đại học của Việt Nam bị ảnh hưởng bởi 3 nhóm nhân tố; Nhóm nhân tố thứ nhất thuộc về nhà trường, nhóm nhân tố thứ 2 thuộc về chính sách pháp luật của nhà nước và nhóm nhân tố cuối cùng là thuộc về kinh tế - xã hội. Ba nhóm nhân tố này tác động lẫn nhau và hỗ trợ cho nhau.
Các nhân tố thuộc về trường thì phụ thuộc vào các nhân tố thuộc chính sách pháp luật của nhà nước. Điều đó có nghĩa là khi các trường đưa ra các tiêu chuẩn để đảm bảo và nâng cao chất lượng giáo dục đại học thì phải phù hợp với luật giáo dục và các chính sách khác của nhà nước liên TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 quan đến giáo dục đại học. Nhưng các chính sách của nhà nước về giáo dục thì phụ thuộc vào tình hình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Đến lược mình, các nhân tố thuộc kinh tế - xã hội thì bị tác động bởi các nhân tố thuộc về trường.
Điều này có nghĩa là nếu các trường đại học không đảm bảo được chất lượng giáo dục đại học thì sẽ không tạo ra được những người lao động có tay nghề, kỹ năng chuyên môn để phát triển đất nước. Vì vậy, có thể mô tả các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đại học theo mô hình sau: Nhóm các nhân tố thuộc về chính sách Chất lượng giáo dục đại học Nhóm các Nhóm các nhân tố thuộc nhân tố thuộc về trường về Kinh tế - xã hội Hình 2.1: Sơ đồ các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đại học Phần tiếp theo của đề tài sẽ đi phân tích cụ thể từng nhóm nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đại học của Việt Nam.Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục đại học 2. Nhóm nhân tố thuộc các trường đại học Có nhiều quan điểm khác nhau về các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục thuộc về các trường. Theo Quyết định số: 65 /2007/QĐ-BGDĐT ngày 01 tháng 11 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường đại học đã đưa ra các tiêu chuẩn sau: Tiêu chuẩn 1: Sứ mạng và mục tiêu của trường đại học Tiêu chuẩn 2: Tổ chức và quản lý Tiêu chuẩn 3: Chương trình giáo dục Tiêu chuẩn 4: Hoạt động đào tạo TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 Tiêu chuẩn 5: Đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên và nhân viên Tiêu chuẩn 6: Người học Tiêu chuẩn 7: Nghiên cứu khoa học, ứng dụng, phát triển và chuyển giao công nghệ Tiêu chuẩn 8: Hoạt động hợp tác quốc tế Tiêu chuẩn 9: Thư viện, trang thiết bị học tập và cơ sở vật chất khác Tiêu chuẩn 10: Tài chính và quản lý tài chính Tuy nhiên, những tiêu chuẩn này hiện nay vẫn còn nhiều ý kiến chưa tán đồng do “quá chung chung, không có gì cụ thể, và do đó, rất mà khó ứng dụng cho việc đánh giá chất lượng giáo dục đại học.
Theo Nguyễn Văn Tuấn đề nghị đánh giá chất lượng đào tạo của các trường cần dựa vào “đầu vào”, “quy trình đào tạo” và “đầu ra”. Từ đó ông đưa ra 43 tiêu chuẩn được gom trong 5 tiêu chí đó là: Thành phần sinh viên, Cơ sở vật chất cho học tập, Giảng viên/Giáo sư, Nghiên cứu khoa học và sinh viên tốt nghiệp (cụ thể được đính kèm trong phụ lục 6). Theo quan điểm của đề tài các tiêu chuẩn do Nguyễn Văn Tuấn đề xuất cụ thể hơn và dễ đánh giá hơn. Tuy nhiên, những tiêu chuẩn này cũng chưa được nhiều người thừa nhận.
Ngoài ra, còn nhiều quan điểm khác như quan điểm của các nhóm truyền thông trên thế giới : Tạp chí Times Higher Education Supplement (THES ở Anh), The Guardian University Guide (Anh), tạp chí Maclean với Maclean’s University Ranking (Canada), v.v… Nhưng nhìn chung các tiêu chí do các nhóm này đưa ra đa số chú trọng vào ”đầu ra ” hơn ”đầu vào” và ”quá trình đào tạo”.