Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Quyết định chi trả cổ tức là một trong những quyết định trọng yếu trong quản trị tài chính doanh nghiệp, đòi hỏi ban quản trị phải cân đối giữa nhu cầu tái đầu tư dài hạn với lợi ích thu nhập ngắn hạn của cổ đông. Việc phân phối lợi nhuận giữ lại và cổ tức chi trả không chỉ tác động trực tiếp đến thu nhập của nhà đầu tư mà còn phản ánh năng lực tài chính, mức độ bất cân xứng thông tin và cơ chế giải quyết xung đột đại diện giữa cổ đông lớn và cổ đông thiểu số. Theo quy định tại Điều 135 Luật Doanh nghiệp năm 2020 của Việt Nam, cổ tức phải được thanh toán đầy đủ trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày kết thúc họp Đại hội đồng cổ đông thường niên sau khi doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ thuế, trích lập các quỹ và đảm bảo thanh toán các khoản nợ đến hạn.
Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam có nhiều biến động, đặc biệt là các giai đoạn trước, trong và sau đại dịch Covid-19 cùng các bất ổn kinh tế vĩ mô toàn cầu giai đoạn 2015 – 2022, các doanh nghiệp niêm yết đứng trước áp lực vừa phải duy trì thanh khoản dự phòng rủi ro, vừa phải duy trì chính sách cổ tức hấp dẫn nhằm giữ chân nhà đầu tư. Do các kết quả nghiên cứu thực nghiệm trước đây tại Việt Nam và quốc tế về các nhân tố tác động đến chính sách cổ tức còn nhiều mâu thuẫn và chưa nhất quán, tác giả Huỳnh Ngọc Châu (Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh) đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE).
Mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm 3 nội dung:
- Xác định những nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE.
- Phân tích tác động của từng nhân tố và đo lường mức độ tác động của những nhân tố đó đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE.
- Đề xuất hàm ý chính sách và khuyến nghị giúp ban quản trị doanh nghiệp tham khảo để xây dựng chính sách cổ tức phù hợp.
Tương ứng với các mục tiêu trên, khóa luận giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu:
- Những nhân tố nào ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE?
- Những nhân tố đó ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE như thế nào?
- Những khuyến nghị và hàm ý chính sách nào được đề xuất để giúp ban quản trị doanh nghiệp lựa chọn được chính sách cổ tức phù hợp?
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết. Phạm vi nghiên cứu về không gian tập trung vào 147 doanh nghiệp niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (đã được sàng lọc từ gần 300 doanh nghiệp niêm yết). Phạm vi nghiên cứu về thời gian kéo dài trong 8 năm, từ năm 2015 đến năm 2022.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
Khung lý thuyết và căn cứ pháp lý
Khóa luận xây dựng nền tảng phân tích dựa trên hệ thống các lý thuyết tài chính doanh nghiệp kinh điển và quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam:
- Căn cứ pháp lý: Khoản 5 Điều 4 và Điều 135 Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 quy định chi tiết về khái niệm cổ tức, điều kiện chi trả cổ tức cho cổ phần phổ thông (nghĩa vụ tài chính, bù đắp lỗ, khả năng thanh toán nợ đến hạn) và thời hạn thanh toán cổ tức tối đa 06 tháng sau đại hội cổ đông thường niên.
- Lý thuyết sự độc lập cổ tức (Dividend Irrelevance Theory - M&M, 1961): Do Franco Modigliani và Merton Miller đề xuất, cho rằng trong thị trường hoàn hảo (không thuế, không chi phí giao dịch, không bất cân xứng thông tin), chính sách cổ tức không ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp mà giá trị này hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng sinh lời từ tài sản và chính sách đầu tư.
- Lý thuyết chính sách cổ tức tiền mặt cao / "Chim trong tay" (Bird-in-the-hand Theory - Lintner, 1956; Gordon, 1959, 1963; Bhattacharya, 1979): Giả định thị trường không hoàn hảo khiến nhà đầu tư ưa chuộng nhận cổ tức tiền mặt ở hiện tại hơn là lãi vốn không chắc chắn trong tương lai, từ đó chiết khấu dòng cổ tức với tỷ suất thấp hơn và làm tăng giá trị cổ phiếu.
- Lý thuyết chi phí đại diện (Agency Cost Theory - Jensen & Meckling, 1976; Easterbrook, 1984): Xem cổ tức là công cụ kiểm soát dòng tiền tự do trong tay nhà quản lý, giảm thiểu nguy cơ ban quản trị đầu tư vào các dự án không sinh lời vì lợi ích cá nhân, đồng thời buộc doanh nghiệp phải tiếp cận thị trường vốn bên ngoài khi cần tài trợ.
- Lý thuyết tín hiệu (Signaling Theory - Bhattacharya, 1979, 1980; John & Williams, 1985): Giải thích việc chi trả cổ tức như một thông điệp đáng tin cậy gửi tới thị trường về triển vọng lợi nhuận vững chắc trong tương lai nhằm giảm thiểu tình trạng bất cân xứng thông tin.
Phương pháp nghiên cứu và mô hình kinh tế lượng
Khóa luận sử dụng phương pháp định lượng hồi quy dữ liệu bảng (panel data) với quy trình kiểm định kinh tế lượng nhiều bước:
- Thống kê mô tả: Phân tích các đặc trưng tập trung và phân tán của mẫu dữ liệu (Mean, Min, Max, Standard Deviation).
- Phân tích tương quan Pearson: Đo lường hướng và mức độ tuyến tính giữa các biến, nhận diện sớm nguy cơ đa cộng tuyến (ngưỡng tương quan cặp biến $r > 0{,}8$).
- Kiểm định hệ số phóng đại phương sai (VIF): Đánh giá mức độ đa cộng tuyến của các biến độc lập (chuẩn chấp nhận $\text{VIF} < 10$).
- Hồi quy dữ liệu bảng cơ bản: Ước lượng mô hình bình phương nhỏ nhất dạng gộp (Pooled OLS), mô hình tác động cố định (Fixed Effects Model - FEM), và mô hình tác động ngẫu nhiên (Random Effects Model - REM).
- Kiểm định lựa chọn mô hình: Sử dụng kiểm định F-test để lựa chọn giữa Pooled OLS và FEM; sử dụng kiểm định Hausman để lựa chọn giữa FEM và REM.
- Kiểm định khuyết tật mô hình: Kiểm định Modified Wald để phát hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi (Heteroskedasticity); kiểm định Wooldridge để phát hiện hiện tượng tự tương quan (Autocorrelation); kiểm định biến nội sinh (Endogeneity).
- Khắc phục khuyết tật bằng mô hình Moment tổng quát (GMM): Áp dụng phương pháp ước lượng GMM theo Blundell & Bond (1998, 2000) nhằm xử lý triệt để hiện tượng biến nội sinh, tự tương quan và phương sai thay đổi. Kết quả GMM được kiểm định tính vững qua kiểm định tự tương quan Arellano-Bond ($\text{AR}(1) < 0{,}05$; $\text{AR}(2) > 0{,}05$), kiểm định biến công cụ Hansen ($p\text{-value} \ge 0{,}10$) và điều kiện số biến công cụ nhỏ hơn số nhóm quan sát.
Nguồn dữ liệu và định nghĩa biến số
Dữ liệu nghiên cứu là dữ liệu thứ cấp gồm 1.176 quan sát thu thập từ 147 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE liên tục trong 8 năm (2015 – 2022). Nguồn dữ liệu được trích xuất từ nền tảng phân tích tài chính FiinTrade, báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán của các doanh nghiệp và số liệu chỉ số giá tiêu dùng từ Tổng cục Thống kê Việt Nam.
| Tên biến |
Ký hiệu |
Loại biến |
Cách tính toán |
Giả thuyết tác động kỳ vọng |
| Tỷ suất cổ tức |
$DY$ |
Phụ thuộc |
Tỷ lệ cổ tức trên mỗi cổ phiếu chia cho giá thị trường của cổ phiếu ($DPS/P$) |
Biến phụ thuộc |
| Tỷ suất cổ tức năm trước |
$DY_{t-1}$ |
Độc lập |
Tỷ suất cổ tức của doanh nghiệp ở năm $t-1$ |
$H_1$ (+) |
| Khả năng sinh lợi |
$ROA$ |
Độc lập |
Lợi nhuận ròng sau thuế trên tổng tài sản bình quân |
$H_2$ (+) |
| Quy mô doanh nghiệp |
$SIZE$ |
Độc lập |
Logarit tự nhiên của tổng tài sản ($\ln(\text{Tổng tài sản})$) |
$H_3$ (+) |
| Cơ hội đầu tư |
$PB$ |
Độc lập |
Tỷ số giá thị trường trên giá trị sổ sách ($P/B$) |
$H_4$ (-) |
| Đòn bẩy tài chính |
$DE$ |
Độc lập |
Tỷ lệ tổng nợ trên vốn chủ sở hữu ($D/E$) |
$H_5$ (-) |
| Tốc độ tăng trưởng doanh thu |
$SG$ |
Độc lập |
Tỷ lệ phần trăm thay đổi doanh thu thuần qua các năm |
$H_6$ (+) |
| Tỷ lệ sở hữu nhà nước |
$OWN$ |
Độc lập |
Tỷ lệ số cổ phần sở hữu bởi Nhà nước trên tổng số cổ phần lưu hành |
$H_7$ (+) |
| Tỷ lệ lạm phát |
$CPI$ |
Độc lập (Vĩ mô) |
Tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng bình quân qua các năm |
$H_8$ (-) |
Mô hình hồi quy tổng quát:
$$DY_{i,t} = \beta_0 + \beta_1 DY_{i,t-1} + \beta_2 ROA_{i,t} + \beta_3 SIZE_{i,t} + \beta_4 PB_{i,t} + \beta_5 DE_{i,t} + \beta_6 SG_{i,t} + \beta_7 OWN_{i,t} + \beta_8 CPI_{i,t} + \varepsilon_{i,t}$$
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1. Giới thiệu nghiên cứu
Chương 1 thiết lập tính cấp thiết của đề tài trong việc hỗ trợ ban quản trị doanh nghiệp và nhà đầu tư ra quyết định tài chính. Tác giả chỉ ra tính phức tạp và nhạy cảm của chính sách cổ tức khi phải dung hòa giữa nhu cầu vốn phát triển và kỳ vọng thu nhập của cổ đông dưới sự điều chỉnh của Luật Doanh nghiệp. Chương này xác định rõ 3 mục tiêu nghiên cứu, 3 câu hỏi nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu và phạm vi thực nghiệm với 147 doanh nghiệp tại HOSE giai đoạn 2015 – 2022. Tác giả cũng giới thiệu tóm tắt khung phương pháp định lượng và cấu trúc 5 chương của khóa luận.
Chương 2. Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu liên quan
Chương 2 hệ thống hóa các định nghĩa về chính sách cổ tức, các hình thức chi trả (tiền mặt và cổ phiếu kèm ưu/nhược điểm cụ thể) và quy định pháp lý tại Điều 135 Luật Doanh nghiệp 2020. Tác giả phân tích chuyên sâu 5 lý thuyết nền tảng: Lý thuyết sự độc lập cổ tức (Miller & Modigliani, 1961), Lý thuyết "chim trong tay" (Gordon, 1963; Bhattacharya, 1979), Lý thuyết chi phí đại diện (Jensen & Meckling, 1976), Lý thuyết tín hiệu (Bhattacharya, 1979; John & Williams, 1985) và Lý thuyết vòng đời (Fama & French, 2001).
Chương này tổng hợp 20 công trình nghiên cứu tiêu biểu trong và ngoài nước (như Bakri & Yong, 2023; Louziri & Ouba, 2022; Subramaniam, 2018; Ahmed & Javid, 2008; Trần Thị Hải Lý & Đỗ Thị Bảy, 2015; Nguyễn Hữu Tân và cộng sự, 2022) và chỉ ra 3 khoảng trống nghiên cứu chính: (1) Tính không nhất quán giữa các kết quả thực nghiệm ở các thị trường khác nhau; (2) Sự cần thiết phải cập nhật dữ liệu thị trường chứng khoán Việt Nam qua các biến cố kinh tế mới như Covid-19; (3) Việc ứng dụng mô hình GMM để xử lý vấn đề nội sinh trong các nghiên cứu về cổ tức tại Việt Nam còn hạn chế.
Chương 3. Phương pháp nghiên cứu
Chương 3 xây dựng quy trình nghiên cứu 6 bước: Tiếp cận nghiên cứu $\rightarrow$ Xác định vấn đề $\rightarrow$ Thiết kế nghiên cứu $\rightarrow$ Thu thập dữ liệu $\rightarrow$ Xử lý và phân tích dữ liệu $\rightarrow$ Kết luận và báo cáo. Dữ liệu bảng gồm 1.176 quan sát của 147 doanh nghiệp niêm yết tại HOSE giai đoạn 2015 – 2022 được làm sạch bằng Excel và xử lý trên phần mềm Stata 14.
Tác giả chi tiết hóa 8 giả thuyết nghiên cứu ($H_1$ đến $H_8$) và công thức đo lường từng biến số. Khung phân tích kiểm định trình bày chi tiết các mô hình Pooled OLS, FEM, REM, các kiểm định lựa chọn mô hình (F-test, Hausman) và kiểm định khuyết tật (Modified Wald test, Wooldridge test, Endogeneity test), từ đó dẫn đến việc sử dụng phương pháp GMM hệ thống (Blundell & Bond) làm mô hình ước lượng then chốt.
Chương 4. Kết quả nghiên cứu và bàn luận
Chương 4 mở đầu bằng việc đánh giá thực trạng chi trả cổ tức của 147 doanh nghiệp tại HOSE giai đoạn 2015 – 2022. Tỷ suất cổ tức trung bình đạt 3,38%, tập trung phổ biến ở dải 0% – 7%. Các mức tỷ suất cao ghi nhận xu hướng giảm sau 8 năm: tỷ suất 15% – 20% giảm từ 10,20% xuống 3,40%; mức trên 20% giảm từ 12,93% xuống 8,16% do ảnh hưởng từ Covid-19 và biến động kinh tế vĩ mô năm 2022.
Bảng thống kê mô tả 1.176 quan sát cho thấy:
| Tên biến |
Giá trị trung bình (Mean) |
Độ lệch chuẩn (Std. Dev.) |
Giá trị nhỏ nhất (Min) |
Giá trị lớn nhất (Max) |
| $DY_t$ |
0,095 (9,5%) |
0,090 |
0,000 |
0,608 (60,8%) |
| $DY_{t-1}$ |
0,098 (9,8%) |
0,092 |
0,000 |
0,608 |
| $ROA$ |
0,095 (9,5%) |
0,077 |
-0,151 (-15,1%) |
0,722 (72,2%) |
| $SIZE$ |
12,263 |
0,565 |
11,125 |
14,305 |
| $PB$ |
1,766 |
1,378 |
0,328 |
12,797 |
| $DE$ |
1,150 |
1,097 |
0,013 |
8,481 |
| $SG$ |
0,103 (10,3%) |
0,344 |
-0,756 (-75,6%) |
4,715 (471,5%) |
| $OWN$ |
0,172 (17,2%) |
0,245 |
0,000 |
0,967 (96,7%) |
| $CPI$ |
0,028 (2,8%) |
0,009 |
0,006 (0,6%) |
0,035 (3,5%) |
Một số điển hình thực tế được ghi nhận: Công ty Cổ phần Ánh Dương Việt Nam (VNS) có mức $ROA$ thấp nhất đạt -15,1% vào năm 2021; Công ty Cổ phần Tập đoàn Kido (KDC) đạt $ROA$ cao nhất 72,2% năm 2015; Tổng công ty Việt Thắng (TVT) thực hiện chi trả cổ tức tiền mặt lên đến 100% vào năm 2018 (cao gấp 4 lần dự kiến).
Kiểm định đa cộng tuyến cho thấy tất cả hệ số VIF đều nhỏ hơn 10. Các kiểm định F-test và Hausman cho thấy mô hình FEM vượt trội hơn Pooled OLS và REM. Tuy nhiên, mô hình FEM xuất hiện hiện tượng phương sai sai số thay đổi, tự tương quan và nội sinh.
Kết quả ước lượng hồi quy GMM cuối cùng khẳng định:
- Tác động cùng chiều có ý nghĩa thống kê: Khả năng sinh lợi ($ROA$), Quy mô doanh nghiệp ($SIZE$) và Tỷ lệ sở hữu nhà nước ($OWN$) tác động cùng chiều đáng kể đến tỷ suất cổ tức ($DY$).
- Tác động ngược chiều có ý nghĩa thống kê: Cơ hội đầu tư ($PB$) và Tốc độ tăng trưởng doanh thu ($SG$) có tác động ngược chiều đáng kể đến tỷ suất cổ tức ($DY$).
- Kết quả được so sánh chi tiết với các nghiên cứu trước đây (như Bursha & Mirza, 2015; Trần Thị Hải Lý & Đỗ Thị Bảy, 2015; Subbramaniam, 2018).
Chương 5. Kết luận và hàm ý chính sách
Chương 5 tóm tắt các phát hiện thực nghiệm và đề xuất các hàm ý quản trị, khuyến nghị chính sách cho ban điều hành doanh nghiệp trong việc hoạch định cơ cấu chi trả cổ tức phù hợp với quy mô tài sản, mức sinh lời và cơ hội đầu tư. Đồng thời, chương này chỉ ra các hạn chế của đề tài và định hướng cho các nghiên cứu tiếp theo.
Kết quả và đóng góp của nghiên cứu
Kết quả nghiên cứu chính
Mô hình ước lượng GMM trên mẫu 147 doanh nghiệp niêm yết tại HOSE giai đoạn 2015 – 2022 đưa ra các bằng chứng thực nghiệm sau:
- Khả năng sinh lợi ($ROA$): Tác động cùng chiều có ý nghĩa đến tỷ suất cổ tức. Doanh nghiệp có hiệu quả hoạt động cao, tạo ra nhiều lợi nhuận sau thuế sẽ có xu hướng chi trả cổ tức nhiều hơn cho cổ đông.
- Quy mô doanh nghiệp ($SIZE$): Tác động cùng chiều đến tỷ suất cổ tức. Các công ty quy mô lớn thường ở giai đoạn trưởng thành, khả năng tiếp cận thị trường vốn dễ dàng và ít chịu rủi ro kiệt quệ tài chính nên có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn.
- Tỷ lệ sở hữu nhà nước ($OWN$): Tác động cùng chiều đáng kể. Các doanh nghiệp có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao thường duy trì chính sách trả cổ tức cao nhằm thực hiện mục tiêu thu ngân sách và có lợi thế tiếp cận vốn vay ngân hàng.
- Cơ hội đầu tư ($PB$): Tác động ngược chiều đến tỷ suất cổ tức. Doanh nghiệp có nhiều cơ hội đầu tư triển vọng ($P/B$ cao) sẽ ưu tiên giữ lại lợi nhuận để tài trợ dự án thay vì phân phối tiền mặt cho cổ đông.
- Tốc độ tăng trưởng doanh thu ($SG$): Tác động ngược chiều có ý nghĩa thống kê đến chính sách cổ tức, phản ánh nhu cầu vốn lưu động và mở rộng hoạt động kinh doanh cao của các doanh nghiệp đang tăng trưởng nhanh.
Đóng góp của đề tài
- Đóng góp về mặt dữ liệu và thực tiễn: Bổ sung bộ dữ liệu bảng 8 năm liên tục (2015 – 2022) bao quát các giai đoạn trước, trong và sau đại dịch Covid-19, cung cấp bức tranh cập nhật về phản ứng của chính sách cổ tức trước các cú sốc kinh tế tại thị trường chứng khoán Việt Nam.
- Đóng góp về mặt phương pháp luận: Ứng dụng thành công mô hình GMM hệ thống (System GMM) để xử lý triệt để các khuyết tật mô hình (biến nội sinh, tự tương quan và phương sai sai số thay đổi) vốn thường bị bỏ qua hoặc chưa được xử lý đầy đủ trong các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam.
- Đóng góp về mặt quản trị: Cung cấp cơ sở khoa học để ban điều hành doanh nghiệp cân đối giữa việc tái đầu tư và chi trả cổ tức, đồng thời giúp nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán xây dựng chiến lược lựa chọn cổ phiếu dựa trên các chỉ báo tài chính đặc thù.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo
Dựa trên phạm vi và nội dung văn bản, nghiên cứu tồn tại một số giới hạn và định hướng mở rộng sau:
- Hạn chế về phạm vi mẫu: Mẫu nghiên cứu chỉ giới hạn ở 147 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết trên sàn HOSE, chưa bao quát toàn bộ thị trường chứng khoán Việt Nam (chưa bao gồm sàn HNX và UPCoM).
- Hạn chế về nhóm ngành: Nghiên cứu loại trừ các tổ chức tài chính, ngân hàng, bảo hiểm do đặc thù quản lý vốn và quy định chi trả cổ tức riêng biệt của Ngân hàng Nhà nước.
- Hạn chế về biến số: Mô hình mới chỉ tích hợp tỷ lệ lạm phát ($CPI$) làm biến vĩ mô đại diện, chưa đưa vào các nhân tố vĩ mô khác như lãi suất điều hành, biến động tỷ giá hoặc các chỉ số quản trị công ty chi tiết.
- Hướng nghiên cứu tiếp theo: Mở rộng không gian mẫu sang sàn HNX và các công ty đại chúng quy mô lớn; phân tích so sánh chính sách cổ tức theo từng phân ngành kinh tế cụ thể; tích hợp thêm các biến cấu trúc sở hữu nước ngoài, sở hữu gia đình và các biến số kinh tế vĩ mô đa chiều.
Giá trị tham khảo
Khóa luận là tài liệu tham khảo chuyên khảo hữu ích cho các đối tượng sau:
- Sinh viên, học viên ngành Tài chính – Ngân hàng và Kế toán – Kiểm toán: Cung cấp tài liệu mẫu mực về quy trình thực hiện nghiên cứu định lượng dữ liệu bảng, từ thống kê mô tả, ma trận tương quan đến các bước kiểm định lựa chọn mô hình (Pooled OLS, FEM, REM) và thực thi hồi quy GMM trên phần mềm Stata.
- Nhà nghiên cứu về tài chính doanh nghiệp: Cung cấp bảng tổng hợp 20 công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, hệ thống hóa các khung lý thuyết tài chính kinh điển và định nghĩa chi tiết cách tính toán 8 biến độc lập tác động đến cổ tức.
- Ban quản trị và phòng tài chính doanh nghiệp niêm yết: Hỗ trợ hoạch định chính sách phân phối lợi nhuận dựa trên sự tương quan giữa khả năng sinh lời, quy mô tài sản, đòn bẩy và tốc độ tăng trưởng doanh thu.
- Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức trên thị trường chứng khoán: Cung cấp khung đánh giá định lượng để nhận diện những doanh nghiệp có khả năng duy trì tỷ suất cổ tức tiền mặt ổn định, đặc biệt là các doanh nghiệp có quy mô lớn, $ROA$ cao và có vốn nhà nước.
Câu hỏi thường gặp
1. Khóa luận sử dụng quy mô mẫu và giai đoạn dữ liệu nào để kiểm định thực nghiệm?
Nghiên cứu sử dụng mẫu gồm 147 công ty niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) liên tục trong 8 năm từ 2015 đến 2022, tạo ra bộ dữ liệu bảng cân đối gồm 1.176 quan sát.
2. Thước đo chính sách cổ tức được sử dụng trong mô hình là gì và được tính như thế nào?
Khóa luận sử dụng Tỷ suất cổ tức (Dividend Yield - $DY$) làm biến phụ thuộc đại diện cho quyết định chi trả cổ tức. Chỉ số này được tính bằng tỷ lệ giữa Cổ tức trên mỗi cổ phiếu ($DPS$) chia cho Giá thị trường của cổ phiếu đó ($P$).
3. Tại sao tác giả phải sử dụng phương pháp ước lượng GMM thay vì dừng lại ở FEM hay REM?
Mặc dù kiểm định F-test và Hausman cho thấy mô hình FEM phù hợp hơn Pooled OLS và REM, nhưng các kiểm định chẩn đoán sau hồi quy chỉ ra mô hình FEM vi phạm các giả định cơ bản (mắc khuyết tật phương sai sai số thay đổi, hiện tượng tự tương quan và biến nội sinh). Mô hình GMM (Blundell & Bond) được sử dụng để loại bỏ triệt để các khuyết tật này.
4. Những nhân tố nào có tác động cùng chiều và ngược chiều đến chính sách cổ tức theo mô hình GMM?
Kết quả hồi quy GMM chỉ ra rằng Khả năng sinh lợi ($ROA$), Quy mô doanh nghiệp ($SIZE$) và Tỷ lệ sở hữu nhà nước ($OWN$) có tác động cùng chiều đáng kể đến tỷ suất cổ tức. Ngược lại, Cơ hội đầu tư ($PB$) và Tốc độ tăng trưởng doanh thu ($SG$) có tác động ngược chiều đáng kể đến tỷ suất cổ tức.
5. Dữ liệu nghiên cứu của đề tài được trích xuất từ những nguồn chính thống nào?
Dữ liệu được thu thập từ nền tảng phân tích và cơ sở dữ liệu tài chính FiinTrade, báo cáo tài chính hợp nhất đã kiểm toán của các doanh nghiệp niêm yết và số liệu chỉ số giá tiêu dùng từ Tổng cục Thống kê Việt Nam.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Huỳnh Ngọc Châu đã hoàn thành trọn vẹn mục tiêu xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố nội tại và vĩ mô đến chính sách cổ tức của 147 doanh nghiệp niêm yết tại HOSE giai đoạn 2015 – 2022. Thông qua việc xử lý dữ liệu bảng 1.176 quan sát bằng mô hình hồi quy GMM hệ thống, nghiên cứu đã chứng minh bằng thực nghiệm tác động cùng chiều của khả năng sinh lợi, quy mô doanh nghiệp, tỷ lệ sở hữu nhà nước cũng như tác động ngược chiều của cơ hội đầu tư và tăng trưởng doanh thu đến tỷ suất cổ tức. Các kết quả và hàm ý từ khóa luận cung cấp cơ sở khoa học thực chứng giá trị cho các nhà quản trị tài chính trong việc xây dựng chính sách cổ tức tối ưu và hỗ trợ nhà đầu tư ra quyết định phân bổ vốn hiệu quả.
