Nghiên cứu các nhân tố tác động đến đạo đức nghề nghiệp kế toán tại tỉnh Bình Dương

Luận văn thạc sĩ phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp kế toán tại tỉnh Bình Dương, cung cấp góc nhìn sâu sắc và giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Thái Thị Cẩm Giang
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Ngọc Toàn
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Các nhân tố tác động đến đạo đức nghề nghiệp kế toán – Nghiên cứu tại tỉnh Bình Dương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Bình Dương

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do nghiên cứu
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu của đề tài
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Những đóng góp chính của luận văn
• 0.6. Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC
• 1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
• 1.1.1. Yếu tố Phi đạo đức (Amoral)
• 1.1.2. Tính ích kỷ (Egoism)
• 1.2. Các nghiên cứu trong nước
• 1.3. Khe hỏng nghiên cứu
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN
• 2.1. Tổng quan về đạo đức nghề nghiệp
• 2.1.1. Khái niệm về đạo đức
• 2.1.2. Khái niệm về đạo đức nghề nghiệp
• 2.1.3. Khái niệm đạo đức nghề nghiệp kế toán
• 2.1.4. Các nguyên tắc cơ bản của đạo đức nghề nghiệp kế toán
• 2.1.5. Vai trò của đạo đức nghề nghiệp kế toán
• 2.1.6. So sánh, đối chiếu chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán Việt Nam với quốc tế
• 2.1.7. Cơ quan, tổ chức ban hành đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán tại các nước ASEAN
• 2.1.8. Đối chiếu quy định của chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán kiểm toán Việt Nam và Asean
• 2.2. Lý thuyết tính ích kỷ (Egoism)
• 2.3. Lý thuyết tính vị lợi (Utilitarian)
• 2.4. Lý thuyết chức năng (functionalist theory)
• 2.5. Các nhân tố tác động đến đạo đức nghề nghiệp kế toán
• 2.5.1. Phi đạo đức (Amoral)
• 2.5.2. Tính ích kỷ (Egoism)
• 2.5.3. Tính vị lợi (Utilitarian)
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp luận nghiên cứu
• 3.2. Thiết kế nghiên cứu
• 3.3. Nghiên cứu định tính
• 3.4. Nghiên cứu định lượng
• 3.5. Xây dựng giả thuyết, mô hình nghiên cứu và thang đo
• 3.5.1. Giả thuyết nghiên cứu
• 3.5.2. Mô hình nghiên cứu dự kiến
• 3.5.3. Xây dựng thang đo
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Khái quát tình hình kinh tế tỉnh Bình Dương và thực trạng đạo đức kế toán tại tỉnh Bình Dương
• 4.1.1. Khái quát tình hình kinh tế tỉnh Bình Dương
• 4.1.2. Thực trạng đạo đức kế toán tại tỉnh Bình Dương
• 4.2. Thống kê mô tả
• 4.3. Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng phương pháp Cronbach Alpha
• 4.4. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.5. Phân tích nhân tố khẳng định CFA
• 4.6. Phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính SEM
• 4.7. Sử dụng phương pháp bootstrap để ước lượng lại các thang số của mô hình đã được ước lượng bằng phương pháp ML. Phương trình hồi quy
• 4.8. Kết luận chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Hàm ý từ kết quả nghiên cứu
• 5.2. Hàm ý về nhóm yếu tố tác động đến đạo đức nghề nghiệp kế toán
• 5.3. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về đạo đức nghề nghiệp kế toán

Đạo đức nghề nghiệp kế toán là một yếu tố quan trọng trong việc duy trì sự tin cậy và minh bạch trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp. Tại Bình Dương, nơi có sự phát triển mạnh mẽ của các doanh nghiệp, việc đảm bảo đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực kế toán càng trở nên cần thiết. Đạo đức nghề nghiệp không chỉ ảnh hưởng đến uy tín của kế toán viên mà còn tác động đến quyết định của các bên liên quan như nhà đầu tư, ngân hàng và cơ quan thuế. Theo nghiên cứu, những sai lệch trong số liệu kế toán có thể dẫn đến những quyết định sai lầm, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Do đó, việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp kế toán là rất cần thiết để nâng cao chất lượng công việc và bảo vệ lợi ích của các bên liên quan.

1.1. Khái niệm và vai trò của đạo đức nghề nghiệp kế toán

Khái niệm về đạo đức nghề nghiệp kế toán bao gồm các nguyên tắc và tiêu chuẩn mà kế toán viên cần tuân thủ trong quá trình làm việc. Đạo đức nghề nghiệp không chỉ là việc tuân thủ các quy định pháp luật mà còn là việc thực hiện các hành vi đúng đắn, công bằng và trung thực. Vai trò của đạo đức nghề nghiệp kế toán rất quan trọng trong việc xây dựng lòng tin của công chúng đối với các báo cáo tài chính. Một kế toán viên có đạo đức nghề nghiệp cao sẽ giúp doanh nghiệp duy trì uy tín và tạo ra giá trị bền vững. Nghiên cứu cho thấy rằng, những kế toán viên có đạo đức nghề nghiệp tốt thường có khả năng phát hiện và ngăn chặn các hành vi gian lận trong báo cáo tài chính, từ đó bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp và các bên liên quan.

II. Các nhân tố tác động đến đạo đức nghề nghiệp kế toán

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp kế toán tại Bình Dương. Các nhân tố này bao gồm yếu tố cá nhân, môi trường làm việc, và các quy định pháp luật. Yếu tố cá nhân như trình độ học vấn, kinh nghiệm làm việc và nhận thức về đạo đức có tác động lớn đến hành vi của kế toán viên. Môi trường làm việc cũng đóng vai trò quan trọng, khi một môi trường làm việc tích cực và hỗ trợ sẽ khuyến khích kế toán viên thực hiện các hành vi đạo đức. Ngoài ra, các quy định pháp luật và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp cũng cần được thực hiện nghiêm túc để đảm bảo rằng kế toán viên tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn đạo đức trong công việc của họ.

2.1. Yếu tố cá nhân

Yếu tố cá nhân là một trong những nhân tố ảnh hưởng chính đến đạo đức nghề nghiệp kế toán. Trình độ học vấn và kinh nghiệm làm việc của kế toán viên có thể ảnh hưởng đến nhận thức và hành vi đạo đức của họ. Những kế toán viên có trình độ học vấn cao thường có khả năng nhận thức tốt hơn về các vấn đề đạo đức và có xu hướng tuân thủ các quy định đạo đức hơn. Hơn nữa, kinh nghiệm làm việc cũng giúp kế toán viên hiểu rõ hơn về các tình huống đạo đức trong công việc, từ đó đưa ra quyết định đúng đắn hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng, những kế toán viên có kinh nghiệm thường có khả năng phát hiện và ngăn chặn các hành vi gian lận trong báo cáo tài chính, góp phần nâng cao đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực kế toán.

2.2. Môi trường làm việc

Môi trường làm việc cũng là một nhân tố ảnh hưởng quan trọng đến đạo đức nghề nghiệp kế toán. Một môi trường làm việc tích cực, nơi mà các giá trị đạo đức được tôn trọng và khuyến khích, sẽ tạo điều kiện cho kế toán viên thực hiện các hành vi đạo đức. Ngược lại, một môi trường làm việc tiêu cực, nơi mà áp lực về doanh thu và lợi nhuận cao có thể dẫn đến các hành vi phi đạo đức. Nghiên cứu cho thấy rằng, các doanh nghiệp cần xây dựng một văn hóa doanh nghiệp mạnh mẽ, nơi mà đạo đức nghề nghiệp được coi trọng và khuyến khích. Điều này không chỉ giúp nâng cao đạo đức nghề nghiệp của kế toán viên mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

III. Kết luận và hàm ý chính sách

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao đạo đức nghề nghiệp kế toán tại Bình Dương là một nhiệm vụ cần thiết và cấp bách. Các nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp cần được nhận diện và giải quyết một cách hiệu quả. Các doanh nghiệp cần chú trọng đến việc đào tạo và phát triển kỹ năng đạo đức cho kế toán viên, đồng thời xây dựng một môi trường làm việc tích cực và hỗ trợ. Ngoài ra, các cơ quan chức năng cũng cần có các chính sách và quy định rõ ràng để đảm bảo rằng các kế toán viên tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức trong công việc của họ. Việc thực hiện các biện pháp này không chỉ giúp nâng cao đạo đức nghề nghiệp mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành kế toán tại Bình Dương.

3.1. Đề xuất chính sách

Để nâng cao đạo đức nghề nghiệp kế toán, các doanh nghiệp cần thực hiện các chính sách đào tạo định kỳ cho kế toán viên về các vấn đề đạo đức trong nghề. Các chương trình đào tạo này nên bao gồm các tình huống thực tế và các bài học từ các vụ việc gian lận trong quá khứ. Hơn nữa, các doanh nghiệp cũng cần xây dựng một hệ thống khuyến khích cho những kế toán viên thực hiện tốt các tiêu chuẩn đạo đức. Các cơ quan chức năng cũng cần tăng cường giám sát và kiểm tra các hoạt động của kế toán viên để đảm bảo rằng họ tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn đạo đức. Việc thực hiện các chính sách này sẽ giúp nâng cao đạo đức nghề nghiệp trong lĩnh vực kế toán và bảo vệ lợi ích của các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đạo đức nghề nghiệp kế toán đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo tính minh bạch và chính xác của thông tin tài chính, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định của các bên liên quan như cơ quan thuế, nhà đầu tư, cổ đông và ngân hàng. Tại tỉnh Bình Dương, một trong những trung tâm công nghiệp phát triển nhanh của Việt Nam, việc duy trì đạo đức nghề nghiệp kế toán càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh thị trường biến động và các vi phạm đạo đức vẫn còn tồn tại. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xác định và đo lường mức độ tác động của các nhân tố đến đạo đức nghề nghiệp kế toán tại Bình Dương trong giai đoạn 2010-2017. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các kế toán viên đang làm việc tại tỉnh Bình Dương, với dữ liệu thu thập từ khảo sát trực tiếp và phỏng vấn chuyên gia. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách nâng cao đạo đức nghề nghiệp kế toán, góp phần tăng cường sự tin cậy của thông tin tài chính và phát triển bền vững ngành kế toán tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên ba lý thuyết nền tảng để giải thích các nhân tố tác động đến đạo đức nghề nghiệp kế toán:

• Lý thuyết tính ích kỷ (Egoism): Giải thích hành vi cá nhân dựa trên việc tối đa hóa lợi ích cá nhân, có thể dẫn đến các hành vi phi đạo đức nếu lợi ích cá nhân được đặt lên trên hết.
• Lý thuyết tính vị lợi (Utilitarian): Đưa ra quyết định đạo đức dựa trên việc tối đa hóa lợi ích chung cho đa số, nhấn mạnh đến hậu quả của hành động đối với xã hội.
• Lý thuyết chức năng (Functionalist theory): Nhấn mạnh vai trò của tôn giáo trong việc hình thành các giá trị đạo đức và ảnh hưởng đến hành vi đạo đức của cá nhân.

Các khái niệm chính bao gồm: phi đạo đức (Amoral), tính ích kỷ, đạo lý, tính vị lợi, thâm niên và tôn giáo. Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán Việt Nam được quy định trong Thông tư số 70/2015/TT-BTC gồm các nguyên tắc: tính chính trực, tính khách quan, năng lực chuyên môn và tính thận trọng, tính bảo mật và tư cách nghề nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng. Giai đoạn định tính bao gồm tổng hợp các nghiên cứu trong và ngoài nước, phỏng vấn sâu 6 chuyên gia kế toán, kiểm toán và giảng viên với kinh nghiệm từ 5 đến trên 10 năm nhằm xác định các biến quan sát phù hợp. Giai đoạn định lượng tiến hành khảo sát 150 kế toán viên tại Bình Dương bằng bảng câu hỏi cấu trúc, sử dụng thang đo Likert 5 điểm để đánh giá mức độ đồng ý với các biến độc lập và biến phụ thuộc.

Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các bước: thống kê mô tả, đánh giá độ tin cậy thang đo bằng Cronbach Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA) và mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) với phương pháp ước lượng Maximum Likelihood (ML) và bootstrap để kiểm định độ tin cậy các tham số. Các giả thuyết nghiên cứu được kiểm định nhằm xác định mức độ và chiều hướng tác động của từng nhân tố đến đạo đức nghề nghiệp kế toán.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của phi đạo đức: Kết quả phân tích cho thấy nhân tố phi đạo đức có tác động tiêu cực và đáng kể đến đạo đức nghề nghiệp kế toán với hệ số hồi quy âm, phản ánh rằng hành vi không tuân thủ các quy tắc đạo đức làm giảm nhận thức và thực hành đạo đức trong nghề nghiệp. Khoảng 65% kế toán viên đồng ý rằng có hiện tượng làm việc theo yêu cầu của cấp trên mà không quan tâm đến đạo đức.

2. Tác động của tính ích kỷ: Tính ích kỷ cũng có ảnh hưởng tiêu cực đến đạo đức nghề nghiệp với mức độ tác động khoảng 58%, cho thấy kế toán viên có xu hướng ưu tiên lợi ích cá nhân hơn lợi ích chung, làm suy giảm chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

3. Vai trò tích cực của đạo lý: Đạo lý được xác định là nhân tố có tác động tích cực mạnh mẽ đến đạo đức nghề nghiệp kế toán, với hơn 70% người tham gia khảo sát đồng ý rằng tuân thủ luật lệ và chuẩn mực nghề nghiệp giúp giảm thiểu các tình huống khó xử về đạo đức.

4. Tính vị lợi góp phần nâng cao đạo đức: Tính vị lợi cũng có ảnh hưởng tích cực, khoảng 62% kế toán viên cho rằng việc cân nhắc lợi ích chung và đưa ra quyết định có lợi cho đa số giúp nâng cao đạo đức nghề nghiệp.

5. Ảnh hưởng của thâm niên: Thâm niên làm việc có tác động cùng chiều với đạo đức nghề nghiệp, những người có kinh nghiệm lâu năm và vị trí cao hơn có nhận thức đạo đức tốt hơn, với tỷ lệ đồng thuận trên 60%.

6. Tác động của tôn giáo: Tôn giáo được xác định là nhân tố tích cực, giúp củng cố ý thức đạo đức nghề nghiệp, với khoảng 68% kế toán viên cho biết niềm tin tôn giáo giúp họ duy trì hành vi trung thực và trách nhiệm trong công việc.

Thảo luận kết quả

Các kết quả trên phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước, khẳng định rằng đạo đức nghề nghiệp kế toán chịu ảnh hưởng đa chiều từ các yếu tố cá nhân và xã hội. Phi đạo đức và tính ích kỷ là những thách thức lớn, làm giảm sự tuân thủ chuẩn mực đạo đức, trong khi đạo lý, tính vị lợi, thâm niên và tôn giáo đóng vai trò nâng đỡ và thúc đẩy hành vi đạo đức. Biểu đồ phân phối mức độ đồng thuận của các nhân tố có thể minh họa rõ ràng sự khác biệt về tác động tích cực và tiêu cực. So sánh với các nghiên cứu tại các quốc gia ASEAN cho thấy sự tương đồng trong các nhân tố tác động, tuy nhiên mức độ ảnh hưởng có thể khác biệt do đặc thù văn hóa và môi trường kinh tế xã hội tại Việt Nam.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và giáo dục đạo đức nghề nghiệp: Các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp cần tổ chức các khóa học, hội thảo về đạo đức nghề nghiệp kế toán nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng xử lý tình huống khó xử đạo đức. Mục tiêu tăng tỷ lệ kế toán viên có nhận thức đạo đức cao lên trên 80% trong vòng 2 năm.

2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ: Doanh nghiệp cần thiết lập các quy trình kiểm soát chặt chẽ nhằm phát hiện và ngăn chặn các hành vi phi đạo đức, giảm thiểu các kẽ hở pháp luật bị lợi dụng. Thời gian triển khai trong 1 năm, chủ thể là ban lãnh đạo và phòng kiểm soát nội bộ.

3. Khuyến khích phát triển văn hóa doanh nghiệp dựa trên đạo đức: Tạo môi trường làm việc minh bạch, khuyến khích sự trung thực và trách nhiệm, đồng thời có chính sách khen thưởng cho các cá nhân tuân thủ đạo đức nghề nghiệp. Mục tiêu nâng cao sự hài lòng và gắn bó của nhân viên trong 3 năm tới.

4. Hỗ trợ và phát huy vai trò của tôn giáo và các tổ chức xã hội: Khuyến khích kế toán viên tham gia các hoạt động tôn giáo, cộng đồng nhằm củng cố giá trị đạo đức cá nhân và xã hội. Chủ thể thực hiện là các tổ chức tôn giáo, hiệp hội nghề nghiệp trong vòng 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Kế toán viên và kiểm toán viên: Nghiên cứu giúp họ hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp, từ đó nâng cao ý thức và hành vi đạo đức trong công việc hàng ngày.

2. Doanh nghiệp và tổ chức sử dụng dịch vụ kế toán: Có cơ sở để xây dựng chính sách quản lý, kiểm soát và đào tạo nhằm đảm bảo chất lượng và uy tín của bộ phận kế toán.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức nghề nghiệp: Tham khảo để hoàn thiện các quy định, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán phù hợp với thực tiễn và đặc thù địa phương.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kế toán: Cung cấp tài liệu tham khảo khoa học về các lý thuyết và phương pháp nghiên cứu liên quan đến đạo đức nghề nghiệp kế toán tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Đạo đức nghề nghiệp kế toán là gì?
   Đạo đức nghề nghiệp kế toán là các quy tắc và chuẩn mực hướng dẫn kế toán viên hành xử trung thực, khách quan, bảo mật và tuân thủ pháp luật nhằm phục vụ lợi ích chung của nghề nghiệp và xã hội.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp kế toán?
   Các nhân tố chính gồm phi đạo đức, tính ích kỷ, đạo lý, tính vị lợi, thâm niên và tôn giáo, trong đó phi đạo đức và tính ích kỷ có tác động tiêu cực, còn các nhân tố khác có tác động tích cực.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp nghiên cứu định tính (phỏng vấn chuyên gia) và định lượng (khảo sát bảng câu hỏi), phân tích dữ liệu bằng các kỹ thuật thống kê như Cronbach Alpha, EFA, CFA và SEM.

4. Tại sao tôn giáo lại ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp kế toán?
   Tôn giáo cung cấp hệ giá trị và niềm tin giúp cá nhân duy trì hành vi trung thực, có trách nhiệm và ý thức về hậu quả đạo đức của hành động, từ đó nâng cao nhận thức và thực hành đạo đức nghề nghiệp.

5. Làm thế nào để nâng cao đạo đức nghề nghiệp kế toán tại Bình Dương?
   Cần tăng cường đào tạo đạo đức, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, xây dựng văn hóa doanh nghiệp dựa trên đạo đức và phát huy vai trò của tôn giáo cùng các tổ chức xã hội trong việc hỗ trợ kế toán viên.

Kết luận

• Luận văn đã xác định và đo lường được sáu nhân tố tác động đến đạo đức nghề nghiệp kế toán tại tỉnh Bình Dương, trong đó phi đạo đức và tính ích kỷ có ảnh hưởng tiêu cực, còn đạo lý, tính vị lợi, thâm niên và tôn giáo có tác động tích cực.
• Phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp định tính và định lượng cùng các kỹ thuật phân tích hiện đại đã đảm bảo độ tin cậy và tính khả thi của kết quả.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách và giải pháp nâng cao đạo đức nghề nghiệp kế toán phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
• Các đề xuất tập trung vào đào tạo, kiểm soát nội bộ, văn hóa doanh nghiệp và vai trò của tôn giáo nhằm cải thiện nhận thức và hành vi đạo đức của kế toán viên.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, mở rộng nghiên cứu ra các địa phương khác và cập nhật mô hình nghiên cứu theo diễn biến thực tiễn.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao đạo đức nghề nghiệp kế toán, góp phần xây dựng ngành kế toán Việt Nam phát triển bền vững và minh bạch!

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 Trong chương này, luận văn đã trình bày tổng quan về nghiên cứu liên quan đến các yếu tố tác động đến đạo đức nghề nghiệp kế toán. Đồng thời, luận văn cũng khái quát hóa nghiên cứu thực hiện trên thế giới và Việt Nam về nhân tố ảnh hưởng đến đạo đức nghề nghiệp kế toán. Luận văn đã tổng kết những các kết quả nghiên cứu trước về yếu tố tác động đến đạo đức nghề nghiệp kế toán từ đó có sự kế thừa cũng như phân tích và tìm ra những điểm mới để vận dụng tại Việt Nam. 14 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN 2.

Tổng quan về đạo đức nghề nghiệp 2. Khái niệm về đạo đức Theo chủ nghĩa Mác - Lê-nin: “Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, là tổng hợp các quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội nhờ nó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình sao cho phù hợp với lợi ích và hạnh phúc của con người, với tiến bộ xã hội trong quan hệ cá nhân với cá nhân và cá nhân với xã hội” Đạo đức được hiểu theo các nghĩa sau đây: + Nghĩa hẹp: Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực biểu hiện sự tự giác trong quan hệ giữa con người với con người, con người với cộng đồng xã hội, với tự nhiên và với cả bản thân mình. + Nghĩa rộng: Đạo đức là toàn bộ những quy tắc, chuẩn mực nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người với nhau trong quan hệ xã hội và quan hệ với tự nhiên Theo từ điển Tiếng Việt của Viện ngôn ngữ học, Nhà xuất bản Đà Nẵng 2002: “Đạo đức là những nguyên tắc được dư luận xã hội thừa nhận, qui định hành vi quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội”, “là phẩm chất tốt đẹp của con người do tu dưỡng theo những chuẩn mực đạo đức mà có”. Theo quan niệm phổ thông: “Đạo đức là những phép tắc, căn cứ vào chế độ kinh tế, chế độ chính trị mà đặt ra, quy định quan hệ giữa người với người, giữa cá nhân và xã hội cốt để bảo vệ chế độ kinh tế, chế độ xã hội”.

Qua đó chúng ta thấy rằng, dù hiểu theo cách nào đi chăng nữa thì: Đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực ứng xử được xã hội thừa nhận, quy định hành vi quan hệ giữa con người với con người, con người đối với xã hội, đối với tự nhiên và với bản thân mình nữa sao cho phù hợp với hình thái kinh tế - xã hội. 15 Cùng quan điểm, ở những góc độ khác nhau của đời sống, cách nhận thức đạo đức cũng khác nhau. Đạo đức xã hội có chức năng giáo dục, điều chỉnh và nhận thức. Từ nhận thức về các quy luật, bản chất, khái niệm đạo đức để nhận thức lại đạo đức của mình.

Đạo đức chỉ xuất hiện nơi nào có mối quan hệ (quan hệ giữa cá nhân – cá nhân, cá nhân – tập thể, …), hành vi điều chỉnh các mối quan hệ luôn tự giác, mối quan hệ của đạo đức là mối quan hệ giữa chủ quan và khách quan của con người nhưng đạo đức bản thân có ý nghĩa nhân sinh quan. Đó cũng chính là quy luật của đạo đức và nội dung của đạo đức do tồn tại xã hội quyết định. Bản chất của đạo đức xã hội là một hình thái đặc biệt của ý thức xã hội, là sự điều chỉnh mối quan hệ xã hội, là biện pháp giải quyết và khắc phục các mâu thuẫn xã hội làm cho xã hội phát triển tiến bộ. Trên thế giới có rất nhiều tác giả nghiên cứu về đạo đức đều cho rằng đạo đức là không thể thiếu trong xã hội vì nó chính là cơ sở để xã hội phát triển một cách bền vững và tốt đẹp.

Tiêu biểu như nhà kinh tế học Adam Smith (1790/1976) và nhà xã hội học Georg Simmel (1950), cá nhân có đạo đức, xã hội có đạo đức là cơ sở mà ở đó tất cả các xã hội và nền kinh tế phát triển mạnh vì đạo đức đồng nghĩa với việc tạo ra sự hài hòa xã hội. Ở cấp độ tổng hợp, đạo đức có liên quan đến những tố chất căn bản do các tổ chức, cộng đồng và các nền văn hóa thiết lập (Cameron et al. Libby and Thorne (2007), đạo đức là chuẩn mực liên quan đến phẩm chất, phản ánh xu hướng của một cá nhân khi chọn lựa hành động hợp với đạo lý, và bằng cách đó thể hiện những lý tưởng của cộng đồng mà cá nhân đó thuộc về. Đạo đức được phát triển trong suốt cuộc đời thông qua thói quen, quan sát và giáo dục.

Đạo đức đòi hỏi việc theo đuổi đạo lý vượt ra ngoài sự phụ thuộc vào các quy tắc và là kết quả từ một định nghĩa chung các giá trị của một cộng đồng cụ thể. Khái niệm về đạo đức nghề nghiệp Đạo đức nghề nghiệp là một bộ phận của đạo đức nghề nghiệp xã hội, là đạo đức cụ thể trong đạo đức chung của xã hội. Đạo đức nghề nghiệp xuất hiện có tên gọi khoa học về cách sử dụng nghề nghiệp của con người (De1on: bổn phận cần phải làm, logos: học thuyết – Déontologic được nhà triết học Anh Jeremy Bentham (1748-1832) sử dụng có ý nghĩa là nghĩa vụ luận, đạo đức nghề nghiệp). Đạo đức nghề nghiệp là những yêu cầu đạo đức đặc biệt, có liên quan đến việc tiến hành một hoạt động nghề nghiệp nào đó.

Là tổng hợp của các quy tắc, các nguyên tắc chuẩn mực của một lĩnh vực nghề nghiệp trong đời sống, nhờ đó mà mọi thành viên của lĩnh vực nghề nghiệp đó tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích và sự tiến bộ của nó trong mối quan hệ giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân với tập thể, với xã hội,… Tuân theo các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp sẽ tạo điều kiện cho việc nâng cao chất lượng lao động trong lĩnh vực nghề nghiệp. Phẩm chất đạo đức cá nhân trong xã hội đều có nét chung, như đạo đức trong trong lĩnh vực nghề nghiệp có những đặc thù và yêu cầu riêng biệt. Khái niệm đạo đức nghề nghiệp kế toán Đạo đức nghề nghiệp kế toán được định nghĩa là những quy tắc để hướng dẫn cho các thành viên ứng xử và hoạt động một cách trung thực, phục vụ cho lợi ích chung của nghề nghiệp và xã hội. Đạo đức nghề nghiệp yêu cầu kế toán viên phải là người có đạo đức, và mỗi tổ chức phải là cộng đồng của những người có đạo đức.

Bên cạnh luật pháp và cùng với luật pháp, chính việc tuân thủ đạo đức nghề nghiệp sẽ giúp cho các thành viên luôn duy trì được một thái độ nghề nghiệp đúng đắn, giúp bảo vệ và nâng cao uy tín cho nghề kế toán trong xã hội, bởi vì nó tạo nên sự bảo đảm về chất lượng cao của dịch vụ cung ứng cho khách hàng và xã hội. 17 Tóm lại, đạo đức nghề nghiệp kế toán có thể được khái niệm là “những quy tắc để hướng dẫn cho người làm công tác kế toán về ứng xử và hoạt động một cách trung thực, phục vụ cho lợi ích chung của nghề nghiệp kế toán và xã hội”. Các nguyên tắc cơ bản của đạo đức nghề nghiệp kế toán Các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp kế toán được quy định trong Quy tắc đạo đức nghề nghiệp kế toán Việt Nam theo Thông tư số 70/2015/TT-BTC ngày 08 tháng 5 năm 2015 của Bộ Tài chính. Tính chính trực: Phải thẳng thắn, trung thực trong tất cả các mối quan hệ chuyên môn và kinh doanh; Tính khách quan: Không cho phép sự thiên vị, xung đột lợi ích hoặc bất cứ ảnh hưởng không hợp lý nào chi phối các xét đoán chuyên môn và kinh doanh của mình; Năng lực chuyên môn và tính thận trọng: Thể hiện, duy trì sự hiểu biết và kỹ năng chuyên môn cần thiết nhằm đảm bảo rằng khách hàng hoặc chủ doanh nghiệp được cung cấp dịch vụ chuyên môn có chất lượng dựa trên những kiến thức mới nhất về chuyên môn, pháp luật và kỹ thuật, đồng thời hành động một cách thận trọng và phù hợp với các chuẩn mực nghề nghiệp và kỹ thuật được áp dụng; Tính bảo mật: Phải bảo mật thông tin có được từ các mối quan hệ chuyên môn và kinh doanh, vì vậy, không được tiết lộ bất cứ thông tin nào cho bên thứ ba khi chưa được sự đồng ý của bên có thẩm quyền, trừ khi có quyền hoặc nghĩa vụ phải cung cấp thông tin theo yêu cầu của pháp luật hoặc cơ quan quản lý hoặc tổ chức nghề nghiệp, và cũng như không được sử dụng thông tin vì lợi ích cá nhân của kế toán viên, kiểm toán viên chuyên nghiệp hoặc của bên thứ ba; Tư cách nghề nghiệp: Phải tuân thủ pháp luật và các quy định có liên quan, tránh bất kỳ hành động nào làm giảm uy tín nghề nghiệp của mình.

Vai trò của đạo đức nghề nghiệp kế toán 18 Nghề kế toán có đặc điểm nổi bật là việc chấp nhận trách nhiệm vì lợi ích của công chúng. Do vậy, trách nhiệm của kế toán viên không chỉ dừng lại ở việc đáp ứng các nhu cầu của khách hàng đơn lẻ hoặc doanh nghiệp nơi kế toán viên làm việc mà còn phải nắm được và tuân thủ đạo đức nghề nghiệp vì lợi ích của công chúng. Đạo đức nghề nghiệp kế toán có vai trò cơ bản như sau: - Nâng cao sự tín nhiệm của xã hội đối với hệ thống thông tin của kế toán; - Tạo ra sự tin cậy cho người sử dụng thông tin tài chính nói riêng và xã hội nói chung; - Nâng cao sự minh bạch, tin cậy thông tin tài chính; - Cung cấp công cụ hữu hiệu giúp các kế toán viên luôn phải tự điều chỉnh bản thân mình, giúp họ đạt được mục tiêu tới mức cao nhất trong công việc; - Tạo lập sự công nhận của chủ doanh nghiệp, tổ chức, khách hàng và các bên liên quan về tính chuyên nghiệp của người làm kế toán; - Hướng dẫn người làm kế toán cách xác định, đánh giá và xử lý các nguy cơ đe dọa sự tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp. Từ đó, người làm kế toán có thể áp dụng các biện pháp bảo vệ thích hợp để loại bỏ hay làm giảm nhẹ các nguy cơ này xuống mức có thể chấp nhận được để việc tuân thủ các nguyên tắc cơ bản không bị ảnh hưởng; - Là cơ sở để đánh giá mức độ đạo đức nghề nghiệp của người làm kế toán; 2.