Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE NGUYÊN TAC KIEM SÁT VIỆC TUAN THEO PHAP LUẬT TRONG TO TUNG DÂN SỰ 1.1 Khái niệm va ý nghĩa của nguyên tắc Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong Tổ tụng dân sự trong Tố tung din ste Theo cách hiểu chung nhất, nguyên tắc la một thuật ngữ được dùng để chỉ "điều cơ bản đã định ra, nhất thiết phải tuân theo trong một loạt việc kam”! Bat kj hoạt đông có mục đích ndo muốn đạt được kết quả cũng đồi hỏi những người tham gia hoạt đông dé phải xác định được các nguyên tắc hoạt đông và tuân thủ triệt để nó. Như vay, nguyên tắc được hiểu với nghĩa là tư tưởng chỉ đạo, quy tắc cơ ban cia một hoạt đông nào đó. Hoạt động xây dựng va thực hiện pháp luật la những hoạt động thực tiễn có tính khoa học, nên cũng phải tuân theo các nguyên tắc pháp luật nhất định. Đó là những tư tưỡng chỉ đạo cơ ‘ban, là đính hướng xuyên suốt nhất thiết phải tuân theo trong toàn bộ hoạt đông xy dựng va thực hiện pháp luật TTDS là toản bộ hoạt động của cơ quan tiền hảnh tổ tụng, người tiên ‘hanh tô tụng, người tham gia tó tụng va cá nhân, cơ quan nha nước, tổ chức.
khác nhằm giải quyết vụ việc dân sự nhanh chóng, kip thời và đúng pháp luật, qua đó bảo vệ lợi ich của nhà nước, tap thể, quyền vả lợi ích hợp pháp của cả nhân, tổ chức. Quả trình TTDS la quá trình hoạt động thực hiện pháp luật (quả tình giải quyết vụ việc dân su) luôn phải tuân theo nguyên tắc, tinh tự, thủ tục do pháp luật TTDS quy định Luật TTDS là một trong những ngành luật độc lập trong hé thông pháp luật của Nha nước ta. Hoạt đông sây dựng và thực hiện Luật TTDS một mat cũng phải tuân theo những nguyên tắc chung của pháp luật, nhưng mất khác to) chu sự chỉ phối, chỉ đạo bởi các nguyên tắc đặc thủ chuyên ngành phù hợp với tính chất, đặc điểm các quan hệ xã hội thuộc đối tượng điều chỉnh của nó. Để thực hiện được mục đích giai quyết vụ việc dân sự nhanh chóng, kịp thời, đúng pháp luật, đảm bảo lợi ich của nha nước, tập thể, các quyển va lợi ích hop pháp của cá nhân, tổ chức thi cần phải có những định hướng trong việc xây dựng va thực hiện pháp luật TTDS.
Những định hướng nay thể hiện quan điểm, đường lỗi vả chính sách của Nhà nước ta trong qua trình tổ tụng giải quyết các vụ việc dân sự, được quy định trong luật và được goi là nguyên tắc cơ ban của Luật TIDS, Khai niêm "nguyên tắc cơ bản" của Luật TTDS Việt Nam là một khái niêm réng bao ham nhiễu mất khác nhau vả phải đứng trên quan điểm toàn điện để nhân thức nó. Theo Giáo trình Luật TTDS của trường Đại học Luật Ha Nội thì: "Nguyên tắc của luật TTDS là những tư tưởng pháp lí chỉ dao, dni Tướng cho vide xâp dung và tiuec hiện pháp luật TTDS và được ghi nhận trong các văn bản pháp luật TTDS"2. Tác giã Nguyễn Văn Cung trong luật văn thạc đã “Các nguyên tắc cơ bản của Luật Tổ tung dân sự Việt Nam” đã dua ra khái niệm các nguyên tắc cơ bản của Luật TTDS Việt Nam một cách khá toàn diện như sau: “Các nguyên tắc cơ bản của TTDS Việt Neon là những tư tưởng pháp 1í chỉ đao mang tinh xuất phát điễm, phần ánh đường lỗi chính sách của Đăng và Nhà nước, bản chất và những đặc tring cơ bản của TTDS được quán triệt trong nội dung của các chỗ ẩm: qny pham pháp i TTDS quy ãmh tết cấu cũa toàn bô quy trình TTDS và thê hiện phương ining và cách thức thực hiện me dich và nhiệm vụ của TTDS Việt Nam’3 Nhu vây, các nguyên tắc cơ bản của Luật TTDS la những quy pham chỉ đạo, mang tinh chất cơ sỡ, nén ting cho toàn bộ quy trình TTDS Nội dung của các quy pham nay phải được quán triệt trong toàn bộ các quy pham của mg PED) pháp luật TTDS và cũng chính vi vây các nguyên tắc cơ bản của Ludt TTDS quyết định toàn bộ kết cầu cũa quy trình TTDS Các nguyên tắc cơ bản trong luật TTDS vừa mang tính chất chủ quan đẳng thời lại là sự phn ánh những quy luật khách quan. Các nguyên tắc thể hiện tính chủ quan béi đó 1a những tư tưởng do con người đất ra, làm cơ sở cho việc ban hành, zây đựng và thực hiện pháp luật.
Trong mỗi thời kỷ, mỗi. Nhà nước, mỗi giai cấp lại thiết lap hoặc thừa nhân những nguyên tắc khác nhau phụ thuộc vào ý chí của Nha nước, giai cấp do. Mặt khác, các nguyên. tắc trong TTDS cũng phản anh những quy luật chung của đời sing xã hội.
Các điều kiện vé lanh tế, xã hội sẽ quyết định sự hình thành và phát triển các nguyên tắc pháp luật nói chung, trong đó có các nguyên tắc trong TTDS Các nguyên tắc cơ bản của TTDS có tính én định trong từng thời kỹ nhất định, nhưng sự én định đó chỉ mang tinh chất tương đối. Do nội dung các nguyên tắc bi chỉ phối bởi các điều kiên kinh tế - xã hội va những điều kiện đó lai rat phong phủ, năng động, không ngừng phát triển nén các nguyên tắc cơ ban của TTDS phải luôn được xem zét, nghiên cứu, kip thời loại bé những nội dung không phủ hợp, bỗ sung những nội dung mới. Các nguyên tắc cơ bản của Luật TTDS từ trước đến nay đều được ghỉ nhận trong BLTTDS thành một chế định néng biệt (tại Chương II). Tổng công, BLTTDS năm 2015 quy định 23 nguyên tắc cơ bản của Luật TTDS Việt Nam, từ Diéu 3 đến Điểu 25.
Trong số 23 nguyên tắc cơ bản, nguyên tắc Kiểm sat việc tuân theo pháp luật trong TTDS được quy định tại Điển 21 BLTTDS. Quy định nay đã khẳng định VKSND la cơ quan chịu trách nhiém Kiểm sit việc tuân theo pháp luật trong TTDS, các hoạt động TTDS của những người tiên hành TTDS và những người tham gia TTDS là đôi tượng của hoạt động kiểm sát của VKSND. Cu thể hóa nguyên tắc nay, BLTTDS. cũng đã có những quy định cụ thể vé trách nhiệm, thẩm quyền của VKSND.
trong TTDS 'Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS là giám sát, kiểm tra tính. ‘hop pháp, tính có căn cứ đối với hảnh vi của các chủ thể tiến hành và tham. ia tổ tung, đối với văn bản áp dụng pháp luật giãi quyét vụ việc dân sự của chủ thể tiên hảnh tổ tụng và đó 1a hinh thức thực hiện quyển lực Nha nước, một trong những hoạt đông thực hiến chức năng kiểm sát các hoạt động tư pháp của VKSND. Mục dich của hoạt động Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS là nhằm bảo dim cho các hảnh vi xử sự của các chủ thể tiến ‘hanh, tham gia tổ tung và văn bản áp dung pháp luật giải quyết vụviệc dân sự: được thực hiện theo quy định của pháp luật.
Nội dung hoạt động Kiểm sắt việc tuân theo pháp luật trong TTDS là việc VKSND sử dụng các biến pháp, quyển năng pháp lý do BLTTDS quy định để kịp thời phát hiện va loại bỏ vi phạm, tiêu cực của cơ quan, người tiên hảnh tổ tụng và những người tham gia tổ tụng, nhằm bao đăm cho pháp luật được chấp hảnh nghiêm chỉnh va thing nhất, bao về lợi ích cia nha nước, loi ích công công, quyển va lợi ích hop pháp của các đương su. ‘Voi những phan tích trên đây, có thé đưa ra định nghĩa vé nguyên tắc Kiém sat việc tuân theo pháp luật trong TTDS như sau: Neu ên tắc Kiém sát việc tuân theo pháp luật trong TIDS là tr tưởng chỉ đạo, xuyên suỗt trong quá trình xdy đựng và tue hiền pháp luật TTDS là cơ chỗ pháp I (Mẫm tra, giảm sát) do chủ thé duy nhất là VESND thuec hiên thông qua việc sử dung các biên pháp, quyền năng pháp If do pháp luật TIDS qnp dinh đỗ ngăn ngừa, phát hiện và loại b6 vì phạm, tiêu cực của cơ quan, người tiễn hành tỗ tung và những người tham gia tố tung nỉ n bảo dim cho việc giải quyét vụ việc dân sự nhanh chỏng, kịp thôi và ding py ainh cũa pháp luật, bdo vệ lợi ích cũa nhà nước, lợi ich công công quyền và lot ích hop pháp của các đương ste Từ định nghĩa nảy, có thể rút ra năm đặc điểm của nguyên tắc Kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong TTDS: ~ Là tr tưởng chi đạo xuyên suốt quá trình giải quyết các vụ việc dân sự. (Qua trình tổ tụng kéo dai từ khi toà án thụ lý vụ việc dân sự cho đến khi có phan quyết giải quyết hoặc chấm dứt tranh chấp. Quá tình nay đòi hỏi phải có cơ chế pháp lý (kiểm tra, giám sát) bảo đảm cho việc giải quyết vụ.
việc dân sự nhanh chóng, kịp thời, đúng pháp luật. Vì vậy, nguyên tắc Kiểm. sát việc tuên theo pháp luật trong TTDS lả một trong những nguyên tắc chỉ đạo cho hau hết các giai đoạn, hành vi tổ tụng, được zây dựng dựa trên chức năng" lễm sat hoạt động tư pháp” của VKSND trong TTDS. ~ Được ghi niận và tiể h in thông qua các qnp phon của pháp luật TTDS.
'Khi xây dựng pháp luật, nhất la việc soạn thảo dự án luật, những nguyên. tắc cơ bản như lả những rường cột hoạch định khung cầu trúc của cả dự án luật 'Việc xác định rõ những nguyên tắc cũng là bước đầu tiên của hoạt động xây dựng, soan thảo pháp luật. Như vay, từ nguyên tắc Kié sắt việc tuân theo pháp luật trong TTDS, nhà lam luật sẽ tiễn hành zây dựng những chế định và điều khoản để cụ thé hóa nguyên tắc nay, để việc Kiểm sát việc tuân theo pháp. luật được thể hiện uyên suốt qua tình giãi quyết các vụ việc dân sự.
Những quy đính của phân nội dung cụ thé hoặc những văn ban hướng dẫn có hiệu lực pháp luật thấp hơn không được trái với nguyên tắc này. Nếu trai thi những văn ‘ban đó sẽ bị bai b6 hoặc Tòa án mặc nhiên không áp dung. ~ là cơ ché pháp if (Mễm tra, giám sát trong TTDS) do ch thé đhy nhất là VKSND tìue hiện 'VKSND la cơ quan duy nhất thực hiện chức năng kiểm tra, giảm sát trong quả trinh giải quyết vụ việc dân sự. Chức năng nay được Nhà nước trao quyền cho VKSND thực hiện và ghi nhận trong các ban Hiển pháp, các Luật Tổ chức VKSND đồng thời được cụ thể hóa trong BLTTDS.
Nếu như trong tổ tung hình sự là khí có sự tham gia của Nha nước, với mỗi quan hệ một bên. Ja Nha nước, một bên là công dân, vai tro của VKS lả thực hảnh quyền công.