Nguyên lý hoạt động của động cơ đốt trong

Động cơ đốt trong là một trong những nguồn năng lượng chính cho các phương tiện giao thông… 210 trang · Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật TP.Hồ Chí Minh · 2006.

• Tác giả: GVC. Võ Văn Nhân
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Cơ Khí Động Lực
• Đề tài: Nguyên Lý Hoạt Động Của Động Cơ Đốt Trong
• Loại tài liệu: Bài Môn Động Cơ
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG
• 1.1. Định nghĩa và phân loại động cơ
• 1.1.1. Động cơ nhiệt
• 1.1.2. Động cơ đốt trong
• 1.1.3. Động cơ đốt ngoài
• 1.1.4. Phân loại động cơ đốt trong
• 1.1.4.1. Theo phương pháp thực hiện chu trình công tác
• 1.1.4.2. Theo nhiên liệu sử dụng
• 1.1.4.3. Theo phương pháp nạp của chu trình công tác
• 1.1.4.4. Theo tốc độ động cơ
• 1.1.4.5. Theo đặc điểm cấu tạo động cơ
• 1.2. Ưu điểm, khuyết điểm của động cơ đốt trong – động cơ đốt ngoài
• 1.2.1. Động cơ đốt trong
• 1.2.2. Động cơ ngoài
• 1.3. Các loại động cơ trong tương lai
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN LÝ LÀM VIỆC CỦA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG
• 2.1. Định nghĩa các danh từ kỹ thuật cơ bản
• 2.1.1. Hành trình của piston
• 2.1.2. Thể tích công tác
• 2.1.3. Thể tích buồng cháy
• 2.1.4. Thể tích toàn bộ
• 2.1.5. Tỷ số nén
• 2.1.6. Chu trình công tác
• 2.2. Nguyên lý làm việc của động cơ xăng và động cơ Diesel 4 kỳ không tăng áp
• 2.2.1. Quá trình nạp, quá trình nén, quá trình cháy – giãn nở và quá trình thải
• 2.2.2. Đồ thị công P-V và giản đồ phân phối khí
• 2.3. Nguyên lý làm việc của động cơ xăng và động cơ Diesel 2 kỳ
• 2.3.1. Quá trình cháy – giãn nở và quá trình nạp
• 2.3.2. Đồ thị công P-V và giản đồ phân phối khí
• 2.3.3. Các hệ thống quét thải của động cơ hai kỳ
• 2.4. Hợp lực và mômen tác dụng lên cơ cấu piston – khuỷu trục – thanh truyền
• 2.5. So sánh sự khác nhau của động cơ 2 kỳ và động cơ 4 kỳ
• 2.6. So sánh sự khác nhau của động cơ xăng và động cơ Diesel
• 2.6.1. Về nguyên lý làm việc
• 2.6.2. Về tính hiệu quả
• 2.7. Giới thiệu động cơ Wankel và động cơ tuabin
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BỘ PHẬN CHÍNH CỦA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG
• 3.1. Những chi tiết cố định của động cơ đốt trong
• 3.1.1. Khái niệm chung
• 3.1.2. Kết cấu thân máy động cơ xăng – động cơ Diesel
• 3.1.3. Kết cấu nắp máy động cơ xăng – động cơ Diesel
• 3.1.4. Các dạng buồng đốt động cơ xăng và động cơ Diesel
• 3.1.5. Gioăng nắp máy, carter, Goujon
• 3.2. Những chi tiết di động của động cơ đốt trong
• 3.2.1. Nhóm thanh truyền
• 3.2.2. Điều kiện làm việc
• 3.2.3. Vật liệu chế tạo
• 3.2.4. Kết cấu thanh truyền, bulông thanh truyền và bạc lót thanh truyền
• 3.2.5. Điều kiện làm việc
• 3.2.6. Vật liệu chế tạo
• 3.2.7. Kết cấu trục khuỷu
• 3.2.8. Điều kiện làm việc
• 3.2.9. Vật liệu chế tạo
• 3.2.10. Kết cấu bánh đà
• 3.3. Cơ cấu phân phối khí
• 3.3.1. Nhiệm vụ, phân loại và yêu cầu
• 3.3.2. Các phương án bố trí supap và dẫn động cơ cấu phối khí
• 3.3.2.1. Các phương án bố trí supap và dẫn động supap
• 3.3.2.2. Phương án dẫn động trục cam
• 3.3.3. Kết cấu các chi tiết chính trong cơ cấu phân phối khí
• 3.3.3.1. Đế supap, lò xo supap và ống dẫn hướng supap
• 3.3.3.2. Trục cam, con đội, cò mổ và đũa đẩy
• 4. CHƯƠNG 4: HỆ THỐNG BÔI TRƠN
• 4.1. Dầu làm trơn và các đặc tính cơ bản
• 4.1.1. Công dụng của dầu bôi trơn
• 4.1.2. Một số thông số sử dụng của dầu bôi trơn
• 4.1.3. Các đặc tính cơ bản của dầu bôi trơn
• 4.2. Các loại hệ thống bôi trơn
• 4.2.1. Bôi trơn bằng vung toé
• 4.2.2. Bôi trơn bằng dầu pha trong nhiên liệu
• 4.2.3. Bôi trơn cưỡng bức
• 4.3. Kết cấu một số bộ phận chính
• 4.4. Mạch dầu làm trơn cho động cơ xăng – động cơ Diesel
• 4.5. Các đồng hồ của hệ thống bôi trơn
• 4.6. Đèn báo nguy
• 5. CHƯƠNG 5: HỆ THỐNG LÀM MÁT
• 5.1. Nhiệm vụ của hệ thống làm mát
• 5.1.1. Công dụng của hệ thống làm mát
• 5.1.2. Nhiệt độ làm việc tối ưu của động cơ
• 5.2. Phân loại hệ thống làm mát
• 5.2.1. Hệ thống làm mát bằng không khí
• 5.2.2. Hệ thống làm mát bằng chất lỏng
• 5.2.3. So sánh hệ thống làm mát bằng nước và hệ thống làm mát bằng không khí
• 5.3. Các bộ phận của hệ thống làm mát bằng chất lỏng
• 5.3.1. Nắp két nước
• 5.3.2. Van điều nhiệt và phương pháp bố trí
• 6. CHƯƠNG 6: HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ XĂNG
• 6.1. Giới thiệu hệ thống cung cấp nhiên liệu trên động cơ xăng
• 6.1.1. Yêu cầu của hệ thống
• 6.2. Cấu tạo hệ thống cung cấp nhiên liệu dùng bộ chế hoà khí
• 6.2.1. Yêu cầu của hỗn hợp
• 6.2.2. Yêu cầu của bộ chế hoà khí
• 6.2.3. Hệ thống chính (mạch chính)
• 6.2.3.1. Hệ thống chính điều chỉnh độ chân không sau giclô chính
• 6.2.3.2. Hệ thống chính có giclô bổ sung
• 6.2.3.3. Hệ thống chính điều chỉnh độ chân không ở họng
• 6.2.3.4. Hệ thống chính điều chỉnh tiết diện giclô chính
• 6.2.4. Hệ thống phụ
• 6.2.4.1. Hệ thống không tải (cầm chừng)
• 6.2.4.2. Hệ thống làm đậm
• 6.2.4.3. Hệ thống tăng tốc
• 6.2.4.4. Hệ thống khởi động
• 6.2.4.5. Cơ cấu cầm chừng nhanh
• 6.2.4.6. Cơ cấu hạn chế số vòng quay cực đại
• 6.2.5. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của bộ chế hoà khí 3A / 4A
• 6.3. Giới thiệu hệ thống phun xăng
• 6.3.1. Phân loại hệ thống nhiên liệu phun xăng
• 6.4. Cấu trúc và nguyên lý làm việc (cảm biến, ECU, điều khiển phun nhiên liệu)
• 7. CHƯƠNG 7: HỆ THỐNG NHIÊN LIỆU ĐỘNG CƠ DIESEL
• 7.1. Nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống
• 7.2. Sơ đồ của hệ thống
• 7.3. Cấu tạo và nguyên lý làm việc của các bộ phận chính
• 7.3.1. Bơm cao áp
• 7.3.1.1. Bơm cao áp cá nhân – Bơm thẳng hàng
• 7.3.1.2. Bơm cao áp (VE)
• 7.3.1.3. Kim bơm liên hợp
• 7.3.1.4. Bơm tiếp vận
• 7.3.2. Nhiệm vụ và phân loại vòi phun
• 7.3.3. Nguyên lý làm việc và kết cấu vòi phun
• 7.3.4. Lọc nhiên liệu
• 7.3.5. Giới thiệu thiết bị sấy nóng không khí nạp
• 7.4. Cơ cấu điều tốc
• 7.4.1. Tính cần thiết phải lắp bộ điều tốc trên động cơ Diesel
• 7.4.2. Phân loại bộ điều tốc
• 7.4.2.1. Bộ điều tốc cơ khí (bộ điều tốc 2 chế độ, nhiều chế độ)
• 7.4.2.2. Bộ điều tốc chân không
• 7.4.2.3. Bộ điều tốc thuỷ lực
• 7.5. Sơ đồ và nguyên lý làm việc của hệ thống EDC
• 7.5.1. Sơ đồ hệ thống EDC
• 7.5.2. Nguyên lý làm việc của hệ thống EDC
• 7.6. Sơ đồ và nguyên lý làm việc của hệ thống phun common-rail
• 7.6.1. Sơ đồ hệ thống
• 7.6.2. Kết cấu và nguyên lý làm việc của một số chi tiết chính
• 8. CHƯƠNG 8: HỆ THỐNG ĐÁNH LỬA TRONG ĐỘNG CƠ XĂNG
• 8.1. Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống đánh lửa
• 8.1.1. Hệ thống đánh lửa độc lập
• 8.1.2. Hệ thống đánh lửa vít
• 8.1.3. Hệ thống đánh lửa dùng Transistor (không tiếp điểm)
• 8.1.4. Hệ thống đánh lửa dùng ECU
• 8.1.5. Hệ thống đánh lửa có bộ chia điện
• 8.1.6. Hệ thống đánh lửa không có bộ chia điện
• 8.1.7. Hệ thống đánh lửa trực tiếp
• 9. CHƯƠNG 9: HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ
• 9.1. Nhiệm vụ và yêu cầu hệ thống khởi động
• 9.2. Phân loại hệ thống khởi động trên ô tô
• 9.3. Cấu tạo chung
• 9.4. Nguyên lý làm việc
• 9.5. Các thiết bị hỗ trợ khởi động
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về nguyên lý hoạt động của động cơ đốt trong

Động cơ đốt trong là một trong những nguồn năng lượng chính cho các phương tiện giao thông hiện đại. Nguyên lý hoạt động của động cơ này dựa trên việc chuyển đổi năng lượng hóa học từ nhiên liệu thành năng lượng cơ học thông qua quá trình đốt cháy. Động cơ đốt trong chủ yếu được phân loại thành động cơ xăng và động cơ diesel, mỗi loại có những đặc điểm và ứng dụng riêng.

1.1. Định nghĩa và phân loại động cơ đốt trong

Động cơ đốt trong được định nghĩa là thiết bị chuyển đổi năng lượng hóa học thành năng lượng cơ học thông qua quá trình đốt cháy nhiên liệu. Có hai loại chính: động cơ xăng và động cơ diesel, mỗi loại có cấu tạo và nguyên lý hoạt động khác nhau.

1.2. Cấu tạo cơ bản của động cơ đốt trong

Cấu tạo của động cơ đốt trong bao gồm các bộ phận chính như xylanh, piston, trục khuỷu và hệ thống nhiên liệu. Mỗi bộ phận đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hiệu suất hoạt động của động cơ.

II. Vấn đề và thách thức trong hoạt động của động cơ đốt trong

Mặc dù động cơ đốt trong đã được sử dụng rộng rãi, nhưng vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức cần giải quyết. Các vấn đề này bao gồm hiệu suất nhiên liệu, ô nhiễm môi trường và sự phát triển của các công nghệ thay thế.

2.1. Hiệu suất nhiên liệu của động cơ đốt trong

Hiệu suất nhiên liệu của động cơ đốt trong thường không cao, dẫn đến việc tiêu tốn nhiều nhiên liệu hơn so với các công nghệ mới. Việc cải thiện hiệu suất này là một thách thức lớn cho ngành công nghiệp ô tô.

2.2. Ô nhiễm môi trường từ động cơ đốt trong

Động cơ đốt trong thải ra nhiều khí độc hại như CO2, NOx và các hạt bụi, gây ô nhiễm không khí. Giải quyết vấn đề này là cần thiết để bảo vệ môi trường và sức khỏe con người.

III. Phương pháp cải thiện hiệu suất động cơ đốt trong

Để nâng cao hiệu suất và giảm thiểu ô nhiễm, nhiều phương pháp đã được nghiên cứu và áp dụng. Các công nghệ mới như phun nhiên liệu điện tử, turbo tăng áp và hệ thống tái tuần hoàn khí thải đang được phát triển.

3.1. Công nghệ phun nhiên liệu điện tử

Phun nhiên liệu điện tử giúp tối ưu hóa lượng nhiên liệu cung cấp cho động cơ, từ đó cải thiện hiệu suất và giảm khí thải. Công nghệ này đã được áp dụng rộng rãi trong các động cơ hiện đại.

3.2. Hệ thống turbo tăng áp

Turbo tăng áp giúp tăng cường hiệu suất động cơ bằng cách sử dụng khí thải để nén không khí vào buồng đốt, từ đó tăng công suất mà không cần tăng kích thước động cơ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của động cơ đốt trong

Động cơ đốt trong được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, từ giao thông vận tải đến công nghiệp. Sự phát triển của động cơ này đã góp phần quan trọng vào sự tiến bộ của nền kinh tế toàn cầu.

4.1. Động cơ đốt trong trong ngành giao thông

Động cơ đốt trong là nguồn năng lượng chính cho ô tô, xe tải và các phương tiện giao thông khác. Chúng cung cấp khả năng di chuyển linh hoạt và hiệu quả cho con người.

4.2. Động cơ đốt trong trong công nghiệp

Trong ngành công nghiệp, động cơ đốt trong được sử dụng để cung cấp năng lượng cho máy móc và thiết bị, giúp tăng năng suất và hiệu quả sản xuất.

V. Kết luận và tương lai của động cơ đốt trong

Mặc dù động cơ đốt trong đã có những đóng góp lớn cho sự phát triển của xã hội, nhưng tương lai của nó đang bị thách thức bởi các công nghệ mới và yêu cầu bảo vệ môi trường. Việc nghiên cứu và phát triển các giải pháp thay thế là cần thiết để đảm bảo sự bền vững.

5.1. Xu hướng phát triển động cơ đốt trong

Xu hướng hiện nay là phát triển các động cơ đốt trong hiệu suất cao hơn, thân thiện với môi trường hơn. Các nghiên cứu đang được tiến hành để cải thiện công nghệ và giảm thiểu ô nhiễm.

5.2. Tương lai của động cơ đốt trong

Tương lai của động cơ đốt trong có thể sẽ bị ảnh hưởng bởi sự phát triển của các nguồn năng lượng tái tạo và động cơ điện. Tuy nhiên, động cơ đốt trong vẫn sẽ giữ vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực trong thời gian tới.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Nguyên lý hoạt động của động cơ đốt trong do Giảng viên chính Võ Văn Nhuận và Thạc sĩ Nguyễn Văn Trạng biên soạn, được phát hành vào tháng 12 năm 2006 bởi Bộ môn Động cơ thuộc Khoa Cơ khí Động lực, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh. Tài liệu này được biên soạn nhằm phục vụ công tác giảng dạy và học tập cho sinh viên chuyên ngành Cơ khí Động lực, Kỹ thuật Ô tô cũng như khối ngành Kỹ thuật Công nghiệp (KCN) liên quan.

Về vị trí trong chương trình đào tạo, giáo trình đóng vai trò là học phần cơ sở chuyên ngành then chốt, cầu nối giữa các môn khoa học kỹ thuật cơ sở (như Nhiệt động lực học, Cơ học lý thuyết, Chi tiết máy) với các môn học chuyên sâu về bảo dưỡng, chẩn đoán và thiết kế hệ thống động lực ô tô. Chuẩn đầu ra (learning outcomes) của tài liệu hướng tới việc trang bị cho người học khả năng phân tích chu trình công tác nhiệt động, tính toán các thông số hình học – động lực học cơ bản, hiểu rõ nguyên lý hoạt động của các chu trình 4 kỳ và 2 kỳ (động cơ xăng và Diesel), đồng thời nắm bắt kết cấu kỹ thuật của toàn bộ các hệ thống phụ trợ trong động cơ.

Cấu trúc tài liệu gồm 9 chương và phần danh mục tài liệu tham khảo (tại trang 210), phát triển theo lộ trình tiếp cận từ lý thuyết tổng quát, chu trình nhiệt động, tính toán lực động học đến phân tích chi tiết kết cấu máy và các hệ thống phụ trợ. Điểm đặc sắc của giáo trình là sự kết hợp đồng bộ giữa việc mô tả nguyên lý làm việc qua đồ thị chỉ thị công $P-V$, giản đồ phân phối khí với việc phân tích chi tiết kết cấu vật liệu thực tế và các hệ thống điều khiển điện tử hiện đại như hệ thống điều khiển động cơ Diesel điện tử (EDC) hay hệ thống phun nhiên liệu tích áp Common Rail.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình phân bổ kiến thức qua 9 chương chuyên đề mang tính hệ thống cao:

• Chương 1: Giới thiệu khái quát về động cơ đốt trong (trang 6–11): Trình bày định nghĩa, lịch sử và phân loại động cơ nhiệt (động cơ đốt trong và động cơ đốt ngoài). Nội dung xác lập các tiêu chí phân loại động cơ đốt trong theo phương pháp thực hiện chu trình công tác (2 kỳ, 4 kỳ), loại nhiên liệu sử dụng (nhiên liệu lỏng nhẹ, lỏng nặng, khí, đa nhiên liệu), phương pháp nạp (không tăng áp, tăng áp), tốc độ piston trung bình ($C_m < 6\text{ m/s}$, $6\text{ m/s} < C_m < 9\text{ m/s}$, $C_m > 9\text{ m/s}$) và đặc điểm bố trí xilanh (thẳng hàng, chữ V, hình sao, piston đối đỉnh). Chương này cũng so sánh ưu nhược điểm kỹ thuật giữa động cơ đốt trong và động cơ đốt ngoài, đồng thời đề cập định hướng phát triển động cơ sử dụng nhiên liệu sinh học và động cơ điện.
• Chương 2: Nguyên lý làm việc của động cơ đốt trong (trang 12–29): Định nghĩa các thông số hình học kỹ thuật cơ bản gồm Điểm chết trên (ĐCT), Điểm chết dưới (ĐCD), hành trình piston ($S = 2R$), thể tích công tác ($V_h = \frac{\pi D^2}{4} S$), thể tích buồng cháy ($V_c$), thể tích toàn bộ ($V_a = V_h + V_c$) và tỷ số nén ($\varepsilon = \frac{V_a}{V_c} = 1 + \frac{V_h}{V_c}$). Phân tích 4 quá trình công tác (nạp, nén, cháy – giãn nở sinh công, thải) của động cơ 4 kỳ và 2 kỳ (xăng và Diesel); thiết lập đồ thị công $P-V$, đồ thị triển khai $P-\varphi$ và giản đồ phân phối khí với góc trùng điệp $\gamma^*$. Trình bày chi tiết các phương pháp quét khí động cơ 2 kỳ (quét vòng song song, lệch tâm, phức tạp, một bên; quét thẳng qua supap xả hoặc qua cửa thải). Tính toán động lực học cơ cấu piston – trục khuỷu – thanh truyền, xác định lực tác dụng lên chốt piston $P_1 = P_{kt} + P_j$, phân lực $P_{tt}$, lực ngang $N$, lực tiếp tuyến $T = P_{tt} \frac{\sin(\alpha+\beta)}{\cos\beta}$ và mômen xoay $M = T \cdot R$. Phần cuối chương giới thiệu nguyên lý cấu tạo của động cơ piston quay Wankel (do Felix Wankel phát minh) và động cơ tuabin khí.
• Chương 3: Các bộ phận chính của động cơ đốt trong (trang 30–79): Phân tích nhóm chi tiết cố định gồm thân xilanh, hộp trục khuỷu (kiểu thân đúc liền xilanh – hộp trục khuỷu, kiểu thân rời), lót xilanh (lót khô và lót ướt, kiểm soát độ côn và độ ôvan từ $0{,}01 \div 0{,}06\text{ mm}$), nắp xilanh (gang hợp kim hoặc hợp kim nhôm), gioăng nắp máy (kim loại, laminate, sandwich, sợi dệt) và cacte. Phân loại kết cấu buồng cháy động cơ xăng (bán cầu, hình nêm, Bathtub, Pentroof) và buồng cháy động cơ Diesel (buồng cháy trực tiếp hình omega, buồng cháy trước chiếm $30% \div 45% V_c$, buồng cháy xoáy lốc chiếm $60% \div 75% V_c$). Phân tích nhóm chi tiết di động gồm nhóm piston (vật liệu gang hợp kim hoặc hợp kim nhẹ, đỉnh bằng, đỉnh lồi, đỉnh lõm), thanh truyền, trục khuỷu, bánh đà và cơ cấu phân phối khí (supap treo/đặt, trục cam, con đội, cò mổ, đũa đẩy).
• Chương 4: Hệ thống bôi trơn (trang 80–96): Trình bày tính chất dầu bôi trơn, các phương thức bôi trơn (vung tóe, pha trong nhiên liệu, bôi trơn cưỡng bức), cấu tạo lọc dầu, mạch dầu bôi trơn cho động cơ xăng và Diesel, cùng các thiết bị kiểm soát như đồng hồ đo áp suất và đèn báo nguy.
• Chương 5: Hệ thống làm mát (trang 97–110): Xác định nhiệt độ tối ưu của động cơ, so sánh hệ thống làm mát bằng không khí và bằng chất lỏng; phân tích cấu tạo nắp két nước, van điều nhiệt (van hằng nhiệt) và sơ đồ tuần hoàn làm mát.
• Chương 6: Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng (trang 111–132): Khảo sát cấu tạo và nguyên lý của bộ chế hòa khí (các mạch: mạch chính điều chỉnh độ chân không/tiết diện giclô, mạch không tải/cầm chừng, mạch làm đậm, mạch tăng tốc, mạch khởi động; bộ chế hòa khí 3A/4A) và phân loại hệ thống phun xăng điện tử (cảm biến, ECU điều khiển kim phun).
• Chương 7: Hệ thống nhiên liệu động cơ Diesel (trang 133–191): Cấu tạo bơm cao áp thẳng hàng (bơm PE), bơm cao áp phân phối (bơm VE), kim bơm liên hợp, bơm tiếp vận, vòi phun nhiên liệu; các bộ điều tốc cơ khí (2 chế độ, nhiều chế độ), bộ điều tốc chân không, thủy lực; nguyên lý hệ thống điều khiển điện tử EDC và hệ thống phun dầu điện tử Common Rail.
• Chương 8: Hệ thống đánh lửa trong động cơ xăng (trang 192–204): Phân loại hệ thống đánh lửa độc lập, hệ thống đánh lửa dùng tiếp điểm (vít ngắt), hệ thống đánh lửa bán dẫn (Transistor), hệ thống đánh lửa điều khiển điện tử ECU có bộ chia điện, không bộ chia điện và đánh lửa trực tiếp (DIS).
• Chương 9: Hệ thống khởi động động cơ (trang 205–209): Yêu cầu kỹ thuật, phân loại hệ thống khởi động điện trên ô tô, cấu tạo máy khởi động và các thiết bị hỗ trợ khởi động (bugi sấy, thiết bị sấy nóng không khí nạp).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp các cơ sở lý thuyết nền tảng:

• Lý thuyết nhiệt động học: Nguyên lý biến đổi hóa năng từ phản ứng cháy thành nhiệt năng và chuyển hóa thành cơ năng giãn nở sinh công; sự khác biệt về chu trình cấp nhiệt đẳng tích (động cơ xăng) và cấp nhiệt hỗn hợp đẳng tích – đẳng áp (động cơ Diesel).
• Cơ học và động lực học máy: Thiết lập mô hình giải tích cho cơ cấu piston – thanh truyền – trục khuỷu giao tâm; công thức xác định lực quán tính chuyển động tịnh tiến $P_j$, lực ly tâm $P_k = m_r \cdot R \cdot \omega^2$, cùng các mômen xoắn hữu ích và mômen lật tác dụng lên thân máy.
• Khí động học và thủy lực dòng chảy: Nguyên lý hòa trộn khí trong bộ chế hòa khí, quy luật phun sương nhiên liệu áp suất cao ($150 \div 300\text{ kG/cm}^2$ ở vòi phun Diesel) và cơ chế hình thành xoáy lốc dòng khí nạp trong buồng đốt.

Kỹ năng phát triển

Người học tiếp thu giáo trình sẽ hoàn thiện các năng lực:

• Kỹ năng tính toán kỹ thuật: Tính toán thể tích công tác, tỷ số nén, áp suất cuối kỳ nén, phân tích lực tiếp tuyến và mômen quay trục khuỷu.
• Kỹ năng phân tích nguyên lý: Đọc hiểu và phân tích giản đồ pha phân phối khí, đồ thị công $P-V$, sơ đồ mạch dầu bôi trơn, mạch nước làm mát và sơ đồ thủy lực hệ thống nhiên liệu Common Rail/EDC.
• Kỹ năng thực hành ứng dụng: Nắm vững quy trình và thứ tự xiết bulông nắp máy theo đúng lực tiêu chuẩn, quy chuẩn kiểm tra sai lệch hình học gương xilanh (độ côn, độ ôvan) và phương pháp kiểm tra điều chỉnh góc mở sớm, đóng muộn của cơ cấu phân phối khí.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp sư phạm kỹ thuật đặc thù, lấy hình vẽ sơ đồ hóa nguyên lý làm công cụ trực quan trọng tâm kết hợp với lập luận toán lý.

Phương pháp sư phạm và tiếp cận

Nội dung các chương đều tuân thủ cấu trúc sư phạm chuẩn mực: bắt đầu từ định nghĩa khái niệm $\rightarrow$ yêu cầu kỹ thuật $\rightarrow$ phân loại hệ thống $\rightarrow$ phân tích sơ đồ kết cấu $\rightarrow$ nguyên lý hoạt động $\rightarrow$ đánh giá ưu khuyết điểm và so sánh định lượng. Ví dụ, trong Chương 2, nguyên lý động cơ 4 kỳ được diễn giải chi tiết qua từng hành trình di chuyển của piston gắn liền với sự biến thiên áp suất trên đồ thị $P-V$ và vị trí góc quay trục khuỷu trên giản đồ phân phối khí.

Ứng dụng bài tập và tình huống kỹ thuật

Tài liệu tích hợp các phân tích định lượng thực tế phục vụ học tập và xử lý tình huống:

• Phân tích sự cố ứng suất nhiệt tập trung gây rạn nứt nắp máy động cơ Diesel ở vùng giữa hai đế supap và họng buồng cháy phụ (nhiệt độ làm việc cục bộ có thể đạt đến $723\text{ K}$).
• Bài toán đánh giá hiệu suất quét thải động cơ 2 kỳ thông qua hệ số khí sót $r$, so sánh giữa hệ thống quét vòng ($r = 0{,}06 \div 0{,}2$) và hệ thống quét thẳng ($r = 0{,}03 \div 0{,}08$).
• Phân tích hiện tượng va đập cơ học và áp suất cháy trong các kiểu buồng đốt khác nhau (buồng cháy trực tiếp so với buồng cháy trước và buồng cháy xoáy lốc).

Phương pháp đánh giá và hướng dẫn tự học

• Phương pháp đánh giá: Đánh giá thông qua bài tập tính toán thông số động học/động lực học cơ cấu trục khuỷu - thanh truyền, thi viết lý thuyết phân tích chu trình làm việc và kiểm tra thực hành tháo lắp, nhận dạng chi tiết tại xưởng thực tập động cơ.
• Hướng dẫn tự học: Người học cần bám sát trình tự phân tích từ Chương 1 đến Chương 3 trước khi đi vào các hệ thống chuyên biệt (Chương 4–9). Trong quá trình đọc, cần đối chiếu giữa văn bản mô tả với hình vẽ cấu tạo chi tiết (như sơ đồ bộ phận bơm cao áp PE/VE, giản đồ góc phân phối khí, sơ đồ các mạch xăng của bộ chế hòa khí) để hiểu rõ tương quan chuyển động của các chi tiết máy.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Tính bao quát từ cơ học truyền thống đến điều khiển điện tử: Giáo trình ghi nhận đầy đủ sự chuyển tiếp công nghệ động cơ, từ cơ cấu cơ khí thuần túy (bộ chế hòa khí 3A/4A, hệ thống đánh lửa vít ngắt, bộ điều tốc cơ khí/chân không) cho đến các hệ thống điện tử bán dẫn và kỹ thuật số hiện đại như hệ thống phun xăng điện tử điều khiển bằng ECU, hệ thống phân phối nhiên liệu Diesel điện tử EDC và công nghệ đường ống tích áp Common Rail.
• Khảo sát mở rộng các dạng động cơ đặc thù: Ngoài việc tập trung vào động cơ đốt trong kiểu piston tịnh tiến 4 kỳ và 2 kỳ, giáo trình cung cấp cấu tạo và nguyên lý của động cơ piston quay Wankel (sử dụng roto tam giác thực hiện 3 lần sinh công trong 1 vòng quay) và động cơ tuabin khí ứng dụng trong ngành hàng không.
• Dữ liệu kỹ thuật thực nghiệm chi tiết: Tài liệu cung cấp các thông số kỹ thuật chính xác phục vụ thiết kế và sửa chữa: dải góc phân phối khí thực tế cho động cơ tăng áp và không tăng áp (Bảng 1, trang 16), dải suất tiêu hao nhiên liệu của động cơ Diesel ($g_e = 200 \div 285\text{ g/kW.h}$), hiệu suất có ích của động cơ tăng áp tuabin khí ($\eta_e = 40% \div 52%$) và giới hạn nhiệt độ khí cháy cực đại trong xilanh ($1800 \div 2800\text{ K}$).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học và cao đẳng: Sinh viên năm thứ 2 và năm thứ 3 thuộc các ngành Kỹ thuật Cơ khí Động lực, Công nghệ Kỹ thuật Ô tô, Kỹ thuật Máy tàu thủy và các khối ngành Kỹ thuật Công nghiệp (KCN) liên quan.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần: Vật lý đại cương (phần Nhiệt học và Cơ học), Toán kỹ thuật, Vẽ kỹ thuật, Cơ học lý thuyết, Sức bền vật liệu, Dung sai – Kỹ thuật đo và Nhiệt động lực học kỹ thuật.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính khóa, khung tham chiếu biên soạn đề cương bài giảng, thiết kế câu hỏi kiểm tra đánh giá và xây dựng ngân hàng bài tập chuyên ngành Động cơ đốt trong.
• Kỹ sư và kỹ thuật viên: Dùng làm tài liệu tra cứu các thông số hình học, nguyên lý hệ thống thủy lực nhiên liệu, sơ đồ bố trí xilanh, kết cấu cụm chi tiết máy phục vụ công tác bảo dưỡng, chẩn đoán hư hỏng và sửa chữa động cơ tại xưởng ô tô, trạm phát điện hoặc phương tiện vận tải.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ đào tạo trình độ đại học, cao đẳng cho sinh viên ngành Công nghệ Kỹ thuật Ô tô, Cơ khí Động lực, Kỹ thuật Tàu thủy và làm tài liệu tham khảo cho cán bộ kỹ thuật công tác trong lĩnh vực chế tạo, sửa chữa máy động lực.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận tài liệu?

Người học cần nắm vững kiến thức về Nhiệt động lực học kỹ thuật (các chu trình nhiệt), Cơ học lý thuyết (động học và động lực học vật thể), Sức bền vật liệu (ứng suất cơ và nhiệt) và khả năng đọc bản vẽ chi tiết kỹ thuật cơ khí.

3. Điểm khác biệt của tài liệu so với các giáo trình cấu tạo thông thường là gì?

Tài liệu tích hợp đồng thời giữa tính toán giải tích động lực học máy (lực khí thể, lực quán tính, mômen quay $M = T \cdot R$) với việc giải thích bản chất nhiệt động (qua đồ thị $P-V$, giản đồ phân phối khí) và phân tích cấu tạo thực tế của từng chi tiết, hệ thống phụ trợ.

4. Phương pháp tự học giáo trình đạt hiệu quả cao nhất?

Người học nên học theo phương pháp kết hợp: nắm vững các định nghĩa thông số hình học ở Chương 1–2, sau đó đối chiếu nguyên lý nạp – thải với giản đồ pha và đồ thị công $P-V$, trước khi nghiên cứu chi tiết kết cấu cơ khí (Chương 3) và nguyên lý của từng hệ thống phụ trợ (Chương 4–9).

5. Tài liệu có cung cấp nguồn tham khảo mở rộng không?

Cuối giáo trình (trang 210) có mục "Tài liệu tham khảo" tổng hợp các tài liệu chuyên ngành về động cơ đốt trong của các tác giả trong và ngoài nước, phục vụ việc tra cứu sâu hơn về thiết kế và tính toán nhiệt.

---

Kết luận

Giáo trình Nguyên lý hoạt động của động cơ đốt trong (Bộ môn Động cơ, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM; GVC. Võ Văn Nhuận, ThS. Nguyễn Văn Trạng biên soạn) là tài liệu học thuật tiêu chuẩn, cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về nhiệt động lực học, động lực học cơ cấu và nguyên lý cấu tạo của động cơ đốt trong dạng piston và tuabin.

Lộ trình học tập đề xuất:

1. Nắm vững cơ sở phân loại và các thông số hình học – chu trình công tác ($V_h, V_c, \varepsilon, S$, đồ thị $P-V$) tại Chương 1 và 2.
2. Phân tích kết cấu chi tiết máy cố định, di động và cơ cấu phân phối khí tại Chương 3.
3. Nghiên cứu nguyên lý hoạt động của các hệ thống bôi trơn, làm mát, đánh lửa, khởi động và đặc biệt là hệ thống nhiên liệu xăng (bộ chế hòa khí, EFI) và Diesel (PE, VE, Common Rail, EDC) tại các Chương 4 đến 9.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC SÖ PHAÏM KYÕ THUAÄT TP.HOÀ CHÍ MINH KHOA CÔ KHÍ ÑOÄNG LÖÏC _______ oo0oo _______ BOÄ MOÂN ÑOÄNG CÔ (KCN vaø caùc ngaønh lieân quan ) Ngöôøi bieân soaïn: GVC. VOÕ VAÊN NHUAÄN ThS. NGUYEÃN VAÊN TRAÏNG Thaùng 12/2006 Muïc luïc MUÏC LUÏC Chöông 1 GIÔÙI THIEÄU KHAÙI QUAÙT VEÀ ÑOÄNG CÔ ÑOÁT TRONG Trang I. Ñònh nghóa vaø phaân loaïi ñoäng cô.

Ñoäng cô nhieät. Ñoäng cô ñoát trong. Ñoäng cô ñoát ngoaøi. Phaân loaïi ñoäng cô ñoát trong.

Theo phöông phaùp thöïc hieän chu trình coâng taùc. Theo nhieân lieäu söû duïng. Theo phöông phaùp naïp cuûa chu trình coâng taùc. Theo toác ñoä ñoäng cô.

Theo ñaëc ñieåm caáu taïo ñoäng cô. Öu ñieåm, khuyeát ñieåm cuûa ñoäng cô ñoát trong – ñoäng cô ñoát ngoaøi. Ñoäng cô ñoát trong. Ñoäng cô ngoaøi.

Caùc loaïi ñoäng cô trong töông lai. 11 Chöông 2 NGUYEÂN LYÙ LAØM VIEÄC CUÛA ÑOÄNG CÔ ÑOÁT TRONG I. Ñònh nghóa caùc danh töø kyõ thuaät cô baûn. Haønh trình cuûa piston.

Theå tích coâng taùc. Theå tích buoàng chaùy. Theå tích toaøn boä. Tyû soá neùn.

Chu trình coâng taùc. Nguyeân lyù laøm vieäc cuûa ñoäng cô xaêng vaø ñoäng cô Diesel 4 kyø khoâng taêng aùp. Quaù trình naïp, quaù trình neùn, quaù trình chaùy – giaõn nôû vaø quaù trình thaûi. Ñoà thò coâng P-V vaø giaõn ñoà phaân phoái khí.

Nguyeân lyù laøm vieäc cuûa ñoäng cô xaêng vaø ñoäng cô Diesel 2 kyø. Quaù trình chaùy – giaõn nôû vaø quaù trình naïp. Ñoà thò coâng P-V vaø giaõn ñoà pha phoái khí. Caùc heä thoáng queùt thaûi cuûa ñoäng cô hai kyø.

Hôïp löïc vaø moâmen taùc duïng leân cô caáu piston – khuyûu truïc – thanh truyeàn. So saùnh söï khaùc nhau cuûa ñoäng cô 2 kyø vaø ñoäng cô 4 kyø. So saùnh söï khaùc nhau cuûa ñoäng cô xaêng vaø ñoäng cô Diesel. Veà nguyeân lyù laøm vieäc.

Veà tính hieäu quaû. Giôùi thieäu ñoäng cô Wankel vaø ñoäng cô tuabin. 27 Chöông 3 CAÙC BOÄ PHAÄN CHÍNH CUÛA ÑOÄNG CÔ ÑOÁT TRONG I. Nhöõng chi tieát coá ñònh cuûa ñoäng cô ñoát trong.

Khaùi nieäm chung. Keát caáu thaân maùy ñoäng cô xaêng – ñoäng cô Diesel. Keát caáu naép maùy ñoäng cô xaêng – ñoäng cô Diesel. Caùc daïng buoàng ñoát ñoäng cô xaêng vaø ñoäng cô Diesel.

Gioaêng naép maùy, carter, Goujon. Nhöõng chi tieát di ñoäng cuûa ñoäng cô ñoát trong. Nhoùm thanh truyeàn. Ñieàu kieän laøm vieäc.

Vaät lieäu cheá taïo. Keát caáu thanh truyeàn, buloâng thanh truyeàn vaø baïc loùt thanh truyeàn. Ñieàu kieän laøm vieäc. Vaät lieäu cheá taïo.

Keát caáu truïc khuyûu. Ñieàu kieän laøm vieäc. Vaät lieäu cheá taïo. Keát caáu baùnh ñaø.

Cô caáu phaân phoái khí. Nhieäm vuï, phaân loaïi vaø yeâu caàu. Caùc phöông aùn boá trí supap vaø daãn ñoäng cô caáu phoái khí. Caùc phöông aùn boá trí supap vaø daãn ñoäng supap.

Phöông aùn daãn ñoäng truïc cam. Keát caáu caùc chi tieát chính trong cô caáu phaân phoái khí. Ñeá supap, loø xo supap vaø oáng daãn huôùng supap. Truïc cam, con ñoäi, coø moå vaø ñuõa ñaåy.

79 Chöông 4 HEÄ THOÁNG BOÂI TRÔN I. Daàu laøm trôn vaø caùc ñaëc tính cô baûn. Coâng duïng cuûa daàu boâi trôn. Moät soá thoâng soá söû duïng cuûa daàu boâi trôn.

Caùc ñaëc tính cô baûn cuûa daàu boâi trôn. 85 2 Muïc luïc III. Caùc loaïi heä thoáng boâi trôn. Boâi trôn baèng vung toeù.

Boâi trôn baèng daàu pha trong nhieân lieäu. Boâi trôn cöôõng böùc. Keát caáu moät soá boä phaän chính. Maïch daàu laøm trôn cho ñoäng cô xaêng – ñoäng cô Diesel.

Caùc ñoàng hoà cuûa heä thoáng boâi trôn. Ñeøn baùo nguy. 97 Chöông 5 HEÄ THOÁNG LAØM MAÙT I. Nhieäm vuï cuûa heä thoáng laøm maùt.

Coâng duïng cuûa heä thoáng laøm maùt. Nhieät ñoä laøm vieäc toái öu cuûa ñoäng cô. Phaân loaïi heä thoáng laøm maùt. Heä thoáng laøm maùt baèng khoâng khí.

Heä thoáng laøm maùt baèng chaát loûng. So saùnh heä thoáng laøm maùt baèng nöôùc vaø heä thoáng laøm maùt baèng khoâng khí. Caùc boä phaän cuûa heä thoáng laøm maùt baèng chaát loûng. Naép keùt nöôùc.

Van ñieàu nhieät vaø phöông phaùp boá trí. 111 Chöông 6 HEÄ THOÁNG NHIEÂN LIEÄU ÑOÄNG CÔ XAÊNG I. Giôùi thieäu heä thoáng cung caáp nhieân lieäu treân ñoäng cô xaêng. Yeâu caàu cuûa heä thoáng.

Caáu taïo heä thoáng cung caáp nhieân lieäu duøng boä cheá hoaø khí. Yeâu caàu cuûa hoãn hôïp. Yeâu caàu cuûa boä cheá hoaø khí. Heä thoáng chính (maïch chính).

Heä thoáng chính ñieàu chænh ñoä chaân khoâng sau giclô chính. Heä thoáng chính coù giclô boå sung. Heä thoáng chính ñieàu chænh ñoä chaân khoâng ôû hoïng. Heä thoáng chính ñieàu chænh tieát dieän giclô chính.

Heä thoáng phuï. Heä thoáng khoâng taûi (caàm chöøng). Heä thoáng laøm ñaäm. Heä thoáng taêng toác.

Heä thoáng khôûi ñoäng. Cô caáu caàm chöøng nhanh. Cô caáu haïn cheá soá voøng quay cöïc ñaïi. Caáu taïo vaø nguyeân lyù laøm vieäc cuûa boä cheá hoaø khí 3A / 4A.

Giôùi thieäu heä thoáng phun xaêng. Phaân loaïi heä thoáng nhieân lieäu phun xaêng. 132 3 Muïc luïc IV. Caáu truùc vaø nguyeân lyù laøm vieäc (caûm bieán, ECU, ñieàu kieån phun nhieân lieäu).

132 Chöông 7 HEÄ THOÁNG NHIEÂN LIEÄU ÑOÄNG CÔ DIEZEL I. Nhieäm vuï vaø yeâu caàu cuûa heä thoáng. Sô ñoà cuûa heä thoáng. Caáu taïo vaø nguyeân lyù laøm vieäc cuûa caùc boä phaän chính.

Bôm cao aùp. Bôm cao aùp caù nhaân – Bôm thaúng haøng. Bôm cao aùp (VE). Kim bôm lieân hôïp.

Bôm tieáp vaän. Nhieäm vuï vaø phaân loaïi voøi phun. Nguyeân lyù laøm vieäc vaø keát caáu voøi phun. Loïc nhieân lieäu.

Giôùi thieäu thieát bò saáy noùng khoâng khí naïp. Cô caáu ñieàu toác. Tính caàn thieát phaûi laép boä ñieàu toác treân ñoäng cô Diesel. Phaân loaïi boä ñieàu toác.

Boä ñieàu toác cô khí (boä ñieàu toác 2 cheá ñoä, nhieàu cheá ñoä). Boä ñieàu toác chaân khoâng. Boä ñieàu toác thuûy löïc. Sô ñoà vaø nguyeân lyù laøm vieäc cuûa heä thoáng EDC.

Sô ñoà heä thoáng EDC. Nguyeân lyù laøm vieäc cuûa heä thoáng EDC. Sô ñoà vaø nguyeân lyù laøm vieäc cuûa heä thoáng phun commom-rail. Sô ñoà heä thoáng.

Keát caáu vaø nguyeân lyù laøm vieäc cuûa moät soá chi tieát chính. 191 Chöông 8 HEÄ THOÁNG ÑAÙNH LÖÛA TRONG ÑOÄNG CÔ XAÊNG I. Nhieäm vuï, yeâu caàu vaø phaân loaïi heä thoáng ñaùnh löûa. Heä thoáng ñaùnh löûa ñoäc laäp.

Heä thoáng ñaùnh löûa vít. Heä thoáng ñaùnh löûa duøng Transitor (khoâng tieáp ñieåm). Heä thoáng ñaùnh löûa duøng ECU. Heä thoáng ñaùnh löûa coù boä chia ñieän.

Heä thoáng ñaùnh löûa khoâng coù boä chia ñieän. Heä thoáng ñaùnh löûa tröïc tieáp. 201 Chöông 9 HEÄ THOÁNG KHÔÛI ÑOÄNG ÑOÄNG CÔ I. Nhieäm vuï vaø yeâu caàu heä thoáng khôûi ñoäng.

Phaân loaïi heä thoáng khôûi ñoäng treân oâ toâ. 205 4 Muïc luïc II. Caáu taïo chung. Nguyeân lyù laøm vieäc.

Caùc thieát bò hoã trôï khôûi ñoäng. 208 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. 210 5 Chöông 1 – Giôùi thieäu khaùi quaùt veà ñoäng cô ñoát trong 6 Chöông 1 – Giôùi thieäu khaùi quaùt veà ñoäng cô ñoát trong Chöông 1 GIÔÙI THIEÄU KHAÙI QUAÙT VEÀ ÑOÄNG CÔ ÑOÁT TRONG I. KHAÙI NIEÄM Ñoäng cô ñoát trong laø nguoàn ñoäng löïc chính ñeå daãn ñoäng cho caùc phöông tieän giao thoâng vaän taûi, trong ñoù phoå bieán nhaát laø daãn ñoäng cho oâtoâ chuyeån ñoäng.

Ñoäng cô ñoát trong hieän nay goàm coù: ñoäng cô ñoát trong piston, tua bin khí vaø ñoäng cô phaûn löïc. Hieän nay veà cô baûn ñoäng cô söû duïng treân oâtoâ laø ñoäng cô ñoát trong kieåu piston, nhieân lieäu söû duïng chính laø xaêng hoaëc Diesel. Veà hoaït ñoäng thì hai loaïi ñoäng cô naøy coù nguyeân lyù gaàn gioáng nhau, chuùng chæ khaùc nhau veà phöông phaùp ñoát chaùy hoãn hôïp (khoâng khí – nhieân lieäu). Ñoäng cô xaêng vaø ñoäng cô Diesel laø hai loaïi cuûa ñoäng cô nhieät, chuùng bieán ñoåi hoaù naêng do ñoát chaùy nhieân lieäu thaønh nhieät naêng vaø töø nhieät naêng bieán thaønh cô naêng ñeå truyeàn coâng suaát cho ñoäng cô hoaït ñoäng.

Ñoäng cô xaêng coù toác ñoä cao, raát cô ñoäng, coâng suaát phaùt ra khaù lôùn, buoàng ñoát goïn, ñöôïc söû duïng roäng raõi ôû caùc xe con vaø xe taûi nhoû,. Ñoäng cô Diesel coù hieäu suaát nhieät lôùn, coâng suaát cao hôn, tieát kieäm nhieân lieäu vaø toác ñoä ñoäng cô nhoû hôn ñoäng cô xaêng. Chính vì vaäy noù thöôøng ñöôïc duøng ñeå daãn ñoäng treân caùc loaïi oâtoâ buyùt, oâtoâ taûi, caùc loaïi phöông tieän thöông maïi,. ÑÒNH NGHÓA VAØ PHAÂN LOAÏI ÑOÄNG CÔ II.

Ñònh nghóa II. Ñoäng cô nhieät Laø loaïi thieát bò thöïc hieän vieäc ñoåi naêng löôïng ôû daïng hoaù naêng thaønh nhieät naêng (baèng caùch ñoát chaùy nhieân lieäu) vaø töø nhieät naêng chuyeån thaønh cô naêng ñeå sinh coâng daãn ñoäng maùy coâng taùc. Sô ñoà nguyeân lyù laøm vieäc cuûa ñoäng cô nhieät: HOÙA NAÊNG NHIEÄT NAÊNG Ñoát chaùy giaõn nôû CÔ NAÊNG (nhieâu lieäu ôû daïng (hôi nöôùc, khí coù (sinh coâng) raén, loûng, khí) nhieät ñoä cao) II. Ñoäng cô ñoát trong Ñoäng cô ñoát trong laø moät loaïi ñoäng cô nhieät vôùi caùc quaù trình ñoát chaùy nhieân lieäu vaø chuyeån bieán nhieät naêng thaønh cô naêng ñöôïc thöïc hieän cuøng moät nôi ngay beân trong ñoäng cô.

Ñoäng cô ñoát trong goàm coù: ñoäng cô ñoát trong kieåu piston, tua bin khí, ñoäng cô phaûn löïc vaø tua bin phaûn löïc (hình 1. Ñoäng cô ñoát ngoaøi Ñoäng cô ñoát ngoaøi laø moät loaïi ñoäng cô nhieät vôùi caùc quaù trình ñoát chaùy nhieân lieäu vaø chuyeån bieán nhieät naêng thaønh cô naêng ñöôïc thöïc hieän ôû hai nôi khaùc nhau. 7 Chöông 1 – Giôùi thieäu khaùi quaùt veà ñoäng cô ñoát trong Nhieân lieäu ñöôïc ñoát chaùy beân ngoaøi ñoäng cô (cuûi, than ñaù.) ñeå laøm noùng nöôùc, nöôùc boác hôi (coù nhieät ñoä vaø aùp suaát cao) laøm chuyeån ñoäng caùc tuabin hay ñaåy piston sinh coâng, daãn ñoäng ñöôïc maùy coâng taùc. Ñoäng cô ñoát ngoaøi goàm coù: maùy hôi nöôùc, tuabin hôi nöôùc.

Sô ñoà caáu taïo cuûa ñoäng cô ñoát trong. a – Ñoäng cô piston. c – Ñoäng cô phaûn löïc. d – Tuabin phaûn löïc.

Chuù thích: 1 – cacte; 2 – xylanh; 3 – naép xylanh; 4- piston; 5 – thanh truyeàn; 6 – truïc khuyûu ; 7 – bôm nhieân lieäu; 8 – buoàng ñoát ; 9 – loã phun vaøo caùnh tua bin; 10 – tuabin; 11- maùy neùn; 12 – bình chöùa nhieân lieäu; 13 – bình chöùa chaát oxy hoaù; 14 – bôm; 15 – mieäng phun phaûn löïc; 16 – voøi phun nhieân lieäu. Phaân loaïi ñoäng cô ñoát trong II. Theo phöông phaùp thöïc hieän chu trình coâng taùc Ñoäng cô boán kyø: ñeå hoaøn thaønh moät chu trình coâng taùc thì piston thöïc hieän 4 haønh trình hoaëc truïc khuûyu phaûi quay 2 voøng. Ñoäng cô 2 kyø: ñeå hoaøn thaønh moät chu kyø coâng taùc thì piston thöïc hieän 2 haønh trình hoaëc truïc khuyûu phaûi quay moät voøng.

Theo nhieân lieäu söû duïng Ñoäng cô söû duïng nhieân lieäu loûng, loaïi nheï (xaêng, benzen, coàn.