Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Phạm Văn Dưỡng và Nguyễn Phan Thiên Lãm, dưới sự hướng dẫn của ThS. Lê Bá Tân tại Khoa Cơ khí Động lực, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh (hoàn thành ngày 25 tháng 8 năm 2022), tập trung vào đề tài "Thiết kế và chế tạo thiết bị giám sát và quản lý năng lượng".
Bối cảnh thực tiễn được nhóm tác giả xác định dựa trên báo cáo của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA). Theo IEA, quá trình phục hồi kinh tế sau đại dịch COVID-19 cùng với diễn biến thời tiết bất thường đã đẩy nhu cầu tiêu thụ điện năng toàn cầu tăng hơn 6% – mức tăng trưởng cao nhất ghi nhận kể từ năm 2010. Xu hướng này khiến thị trường năng lượng đối mặt với áp lực tăng giá kéo dài. Trong bối cảnh đó, giải pháp lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái tại các hộ gia đình trở nên phổ biến nhằm giảm thiểu chi phí hóa đơn tiền điện hàng tháng. Tuy nhiên, việc vận hành hệ thống này đặt ra yêu cầu cấp thiết về một thiết bị có khả năng giám sát đồng thời sản lượng điện do hệ thống năng lượng mặt trời sinh ra và công suất tiêu thụ của các phụ tải trong gia đình, nhằm tránh thất thoát và lãng phí điện năng.
Khảo sát thực tiễn thị trường của tác giả chỉ ra các khoảng trống công nghệ và rào cản chi phí cụ thể:
- Các giải pháp tích hợp sẵn từ các hãng sản xuất biến tần (inverter) quốc tế như SMA (Sunny Home Manager 2.0 có giá khoảng 26 triệu đồng), Huawei (SmartLogger3000A03EU có giá khoảng 38 triệu đồng), hoặc GoodWe (Smart Meter GM1000) có chi phí đầu tư rất lớn, vượt quá khả năng tài chính của phần lớn hộ gia đình.
- Các giải pháp thương mại trong nước như IoTeam.vn có chi phí dao động từ 15 đến 20 triệu đồng; thiết bị Vconnex có mức giá khoảng 1,6 triệu đồng nhưng chưa tích hợp tính năng đồng thời giám sát cả nguồn phát điện mặt trời và phụ tải gia đình trên cùng một giao diện.
- Đa số các dòng biến tần phổ biến tại thị trường Việt Nam (Growatt, Kstar, LuxPower, Thinkpower, Sungrow) chưa được trang bị giải pháp đo đạc, giám sát và quản lý tích hợp sẵn. Các công tơ điện tử đơn lẻ (như P06S-100A hoặc LS-Electric 1P 80A) chỉ phục vụ việc đọc chỉ số tại chỗ mà không hỗ trợ quản trị tập trung hai chiều.
Từ thực tế đó, mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể:
- Thiết kế và chế tạo thiết bị phần cứng mang tên LUTED có khả năng đo đạc, giám sát và quản lý tích hợp nguồn điện năng lượng mặt trời và phụ tải tiêu thụ trên cùng một giao diện hiển thị.
- Tối ưu hóa chi phí sản xuất phần cứng trong ngưỡng 400.000 đến 600.000 đồng để đảm bảo tính khả thi về kinh tế cho hộ gia đình và mở ra khả năng tích hợp cho các dòng biến tần chưa có bộ đo chuyên dụng.
- Xây dựng chức năng cảnh báo người dùng qua ứng dụng di động hoặc email khi công suất tiêu thụ vượt ngưỡng cài đặt.
- Triển khai tính năng xuất dữ liệu báo cáo tiêu thụ điện năng ra định dạng tệp bảng tính (Excel) và hỗ trợ cập nhật phần mềm (firmware) từ xa không dây (OTA).
Đối tượng nghiên cứu là thiết bị phần cứng giám sát năng lượng tích hợp và hệ thống phần mềm quản lý tương ứng. Phạm vi nghiên cứu về không gian là thử nghiệm thực tế tại phụ tải và hệ thống điện mặt trời của Công ty TNHH SE Solar; phạm vi thời gian thực nghiệm đối chứng số liệu đo đếm diễn ra liên tục từ ngày 22/01/2022 đến ngày 25/01/2022. Giới hạn đề tài dừng lại ở quy mô giám sát lưới điện xoay chiều một pha, quản lý tích hợp hiển thị, cảnh báo quá tải và cập nhật từ xa.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Cơ sở lý thuyết của đồ án được xây dựng dựa trên nền tảng ứng dụng Internet of Things (IoT) trong ngành năng lượng và kỹ thuật lập trình hệ thống nhúng:
- Internet of Things (IoT) và năng lượng phân tán: Nghiên cứu tiếp cận IoT như một giải pháp chuyển đổi mô hình năng lượng từ tập trung sang phân tán, hỗ trợ cân bằng giữa nguồn phát năng lượng tái tạo biến đổi (điện mặt trời, điện gió) và nhu cầu tiêu thụ thực tế. Khung lý thuyết phân tích cấu trúc 5 thành phần của hệ thống IoT: thiết bị cảm biến (thu thập dữ liệu điện áp, dòng điện theo thời gian thực), bộ truyền động, giao thức truyền thông (phân tích so sánh Wi-Fi, Bluetooth, ZigBee, Z-Wave và mạng di động LTE-4G/5G), lưu trữ dữ liệu và tính toán phân tích (điện toán đám mây và xử lý biên).
- Điện toán đám mây (Cloud Computing): Đóng vai trò máy chủ lưu trữ và xử lý luồng dữ liệu lớn phát sinh liên tục từ cảm biến đo đạc, giảm tải gánh nặng tính toán phần cứng tại chỗ và cung cấp giao diện trực quan hóa dữ liệu thời gian thực.
- Ngôn ngữ lập trình C và C++ trong hệ thống nhúng: Phân tích cấu trúc lập trình C tiêu chuẩn (bao gồm các tệp tiêu đề thư viện như
stddef.h, stdio.h, stdlib.h, string.h, math.h; khai báo biến; hàm chức năng và hàm trả về) phục vụ tối ưu hóa bộ nhớ và điều khiển giao tiếp phần cứng vi điều khiển; ứng dụng các đặc tính hướng đối tượng, đóng gói và tính mô-đun của C++ để xây dựng firmware trên nền tảng Arduino IDE.
Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai bao gồm:
- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu: Rà soát các thông số kỹ thuật, tính năng và giá thành của các hệ thống quản lý năng lượng thương mại quốc tế và nội địa nhằm xác định thông số thiết kế tối ưu.
- Phương pháp thiết kế và chế tạo kỹ thuật: Thiết kế phần cứng tích hợp module đo lường điện năng chuyên dụng với vi điều khiển xử lý truyền thông Wi-Fi; thiết kế mạch cấp nguồn và module hiển thị cục bộ.
- Phương pháp thực nghiệm kiểm chứng: Lắp đặt thiết bị chế tạo tại công trình thực tế của Công ty TNHH SE Solar, thực hiện thu thập dữ liệu đo đếm liên tục song song với các thiết bị đo đối chứng gồm đồng hồ của Điện lực (EVN), hệ thống đo đếm của biến tần mặt trời và thiết bị thương mại Vconnex để đánh giá độ chính xác của số liệu.
Thiết kế và triển khai
Hệ thống thiết bị LUTED được thiết kế hoàn chỉnh gồm hai phân hệ: kiến trúc phần cứng và nền tảng phần mềm điều khiển.
| Thành phần phần cứng |
Model / Thông số kỹ thuật chính |
Chức năng trong hệ thống |
| Module đo điện AC |
Peacefair PZEM-004T (cổng PZCT-02 100A); Dải đo điện áp: 80 ~ 260VAC (độ phân giải 0.1V); Dải đo dòng điện: 0 ~ 100A (độ phân giải 0.001A); Dải đo công suất: 0 ~ 23kW (độ phân giải 0.1W); Độ chính xác phép đo: 0.5%; Giao tiếp UART; Kích thước mạch: 78 x 38 x 20 mm; Kích thước biến dòng (CT): 31 x 29 x 47 mm. |
Đo đạc các thông số điện áp, dòng điện, công suất và năng lượng tiêu thụ thông qua cảm biến dòng cách ly an toàn. |
| Kit vi điều khiển Wi-Fi |
NodeMCU ESP8266 Lua CP2102; Chuẩn Wi-Fi 802.11 b/g/n, hỗ trợ Wi-Fi Direct (P2P), soft-AP; CPU 32-bit RISC; Tích hợp chip nạp USB-UART CP2102; Cổng giao tiếp: 10 GPIO, 1 Analog, 1 SPI, 2 UART, 1 I2C/I2S, PWM. |
Xử lý dữ liệu nhận từ module PZEM-004T qua UART, điều khiển màn hình hiển thị và truyền dữ liệu lên máy chủ đám mây qua kết nối Wi-Fi 2.4GHz. |
| Bộ chuyển đổi nguồn |
Adapter 5V - 1A; Điện áp đầu vào: 100-240VAC 50/60Hz; Điện áp ra: 5VDC, dòng cực đại 1A; Giắc cắm DC: 5.5 x 2.1 mm. |
Cấp nguồn một chiều 5VDC ổn định cho bo mạch ESP8266, chân cấp nguồn của PZEM-004T và màn hình LCD. |
| Màn hình hiển thị |
LCD 2004 tích hợp mạch chuyển đổi giao tiếp I2C; Điện áp hoạt động: 5V; Kích thước: 98 x 60 x 13 mm; Hiển thị 4 dòng, mỗi dòng 20 ký tự. |
Hiển thị trực tiếp tại chỗ các thông số điện áp, dòng điện, công suất tiêu thụ và địa chỉ IP kết nối của thiết bị. |
Quy trình triển khai phần mềm và vận hành hệ thống được thực hiện qua các giai đoạn:
- Môi trường phát triển firmware: Sử dụng phần mềm Arduino IDE mã nguồn mở, khai thác các thư viện giao tiếp UART mềm, giao tiếp I2C và thư viện Blynk IoT để lập trình nạp code C/C++ vào bo mạch ESP8266 qua cổng micro-USB sử dụng IC nạp CP2102.
- Cấu hình giao diện giám sát di động: Ứng dụng nền tảng Blynk IoT trên hệ điều hành Android và iOS. Giao diện được thiết kế trực quan hiển thị thông số điện áp, dòng điện, công suất phát của hệ thống điện mặt trời và công suất tiêu thụ của phụ tải. Thiết lập tính năng báo cáo ("Reports") cho phép xuất dữ liệu lịch sử đo đạc ra định dạng tệp bảng tính.
- Cơ chế cập nhật phần mềm từ xa (OTA Update): Nhóm tác giả xây dựng trang web nội bộ trên vi điều khiển ESP8266 phục vụ việc bảo trì chương trình. Quá trình cập nhật yêu cầu xác thực bằng tài khoản quản trị (Username và Password). Sau khi đăng nhập thành công, giao diện cho phép chọn tệp mã máy mới ("Choose file") để nạp trực tiếp qua sóng Wi-Fi mà không cần can thiệp vật lý vào phần cứng.
- Triển khai tại thực địa: Thiết bị LUTED được lắp đặt hoàn thiện tại hệ thống điện của Công ty TNHH SE Solar. Biến dòng (CT) được móc vào lộ dây tải và lộ phát của hệ thống quang năng, kết nối mạng Wi-Fi cục bộ để đưa dữ liệu lên đám mây và màn hình LCD hoạt động liên tục.
Nội dung chính theo từng chương
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
Chương 1 cung cấp bức tranh toàn cảnh về các giải pháp quản lý năng lượng hiện có trên thế giới và tại Việt Nam. Về mặt quốc tế, tác giả phân tích các hệ thống tích hợp inverter chuyên dụng của SMA (Sunny Home Manager 2.0 đo công suất quang năng, tiêu thụ lưới với hơn 60.000 hệ thống đã lắp đặt toàn cầu, giá khoảng 26 triệu đồng), Huawei (SmartLogger3000A03EU kết nối tối đa 80 biến tần, hỗ trợ PLC, RS485, giá khoảng 38 triệu đồng) và GoodWe (Smart Meter GM1000). Về mặt trong nước, giải pháp của IoTeam.vn dùng thuật toán và Machine Learning có giá từ 15 đến 20 triệu đồng; thiết bị Vconnex có giá 1,6 triệu đồng hỗ trợ theo dõi điện mặt trời hòa lưới và tiền điện thời gian thực; cùng các công tơ P06S-100A và LS-Electric 1P 80A. Từ dữ liệu của IEA về nhu cầu điện tăng hơn 6% sau đại dịch, chương này xác lập lý do chọn đề tài, nêu rõ mục tiêu chế tạo thiết bị LUTED đạt mức giá 400.000 – 600.000 đồng, tích hợp giám sát hai chiều (nguồn phát mặt trời và tải gia đình), xuất dữ liệu Excel và cập nhật tính năng từ xa.
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
Chương 2 trình bày khung lý thuyết nền tảng về IoT trong lĩnh vực năng lượng và ngôn ngữ lập trình nhúng. Nội dung lý thuyết IoT làm rõ vai trò của cảm biến đo lường trong việc chuyển đổi hệ thống năng lượng từ tập trung sang phân tán, hỗ trợ giải quyết "thách thức liên tục" (sự biến thiên theo thời tiết của điện mặt trời và gió). Đồng thời, chương này phân tích các chuẩn truyền thông không dây (Wi-Fi, Bluetooth, ZigBee, Z-Wave), công nghệ xử lý dữ liệu lớn và vai trò của điện toán đám mây trong việc giảm tải chi phí phần cứng xử lý cục bộ. Ở phần lập trình, tác giả phân tích sâu cú pháp ngôn ngữ C (tệp tiêu đề, khai báo biến, hàm, câu lệnh trả về), ưu điểm gọn nhẹ, tương thích phần cứng nhúng và các hạn chế như thiếu xử lý ngoại lệ hay thiếu hướng đối tượng; tiếp đó giới thiệu ngôn ngữ C++ với tính năng lập trình hướng đối tượng (kế thừa, đa hình, đóng gói) được dùng trên nền tảng vi điều khiển.
CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ VÀ CHẾ TẠO THIẾT BỊ
Chương 3 trình bày chi tiết quá trình thiết kế kỹ thuật và gia công thiết bị LUTED. Tác giả mô tả chi tiết thông số và sơ đồ chân kết nối của module Peacefair PZEM-004T cổng PZCT-02 100A, kit NodeMCU ESP8266 Lua CP2102, bộ nguồn Adapter 5V-1A và màn hình LCD 2004 giao tiếp I2C. Nội dung chương cũng trình bày cấu hình phần mềm trên Arduino IDE, quy trình lập trình kết nối mạng Wi-Fi cho thiết bị LUTED, các bước tạo giao diện hiển thị thông số điện năng trên ứng dụng Blynk IoT trên điện thoại di động, cách cấu hình tính năng "Reports" để xuất dữ liệu tiêu thụ theo giờ và quy trình cập nhật firmware từ xa qua giao diện web yêu cầu đăng nhập tài khoản. Cuối chương là hình ảnh thực tế của thiết bị sau khi chế tạo và quá trình đấu nối thử nghiệm tại Công ty TNHH SE Solar.
CHƯƠNG 4: ĐÁNH GIÁ VỀ ĐỘ CHÍNH XÁC CỦA THIẾT BỊ
Chương 4 tập trung vào thực nghiệm đối chứng để đánh giá sai số và độ ổn định của thiết bị LUTED. Tác giả thu thập và lập biểu đồ dữ liệu điện năng tiêu thụ theo từng giờ từ ngày 22/01/2022 đến ngày 25/01/2022. Dữ liệu đo đạc của thiết bị LUTED được đưa vào các bảng so sánh trực tiếp với số liệu ghi nhận từ đồng hồ đo của EVN, sản lượng công suất phát của hệ thống điện mặt trời tại SE Solar và số liệu đo được từ thiết bị thương mại Vconnex, từ đó xác lập các kết luận thực nghiệm về độ chính xác của hệ thống.
CHƯƠNG 5: TỔNG KẾT
Chương 5 đúc kết các kết quả kỹ thuật đã hoàn thành của đồ án bao gồm: hoàn thiện mô hình thiết bị đo đạc phần cứng hoạt động ổn định, xây dựng thành công giao diện giám sát Blynk, thực hiện cơ chế cập nhật firmware OTA và tính năng xuất dữ liệu báo cáo. Đồng thời, chương này chỉ ra các hạn chế trong quá trình thực nghiệm và xác định các hướng nghiên cứu phát triển tiếp theo của đề tài.
Kết quả và đóng góp
Đồ án đã chế tạo thành công thiết bị phần cứng LUTED hoàn chỉnh và kiểm chứng vận hành thực tế tại Công ty TNHH SE Solar. Các kết quả cụ thể bao gồm:
- Đo lường đa thông số chính xác: Thiết bị đo đạc ổn định các đại lượng điện áp (V), cường độ dòng điện (A), công suất tiêu thụ/phát (W, kW) và điện năng tiêu thụ (kWh) với độ chính xác phép đo của module cảm biến đạt cấp 0.5%.
- Hiển thị và giám sát hai chiều: Dữ liệu được hiển thị đồng thời tại chỗ qua màn hình LCD 2004 (kèm địa chỉ IP mạng) và truyền không dây qua Wi-Fi lên ứng dụng di động Blynk trên smartphone. Hệ thống giám sát đồng thời cả sản lượng phát của tấm pin quang điện và mức tiêu thụ của các thiết bị trong nhà trên cùng một giao diện.
- Quản trị dữ liệu và bảo trì từ xa: Xuất thành công báo cáo dữ liệu đo đạc chi tiết theo khung giờ trong các ngày thử nghiệm (từ ngày 22/01 đến 25/01/2022) ra tệp Excel thông qua tính năng "Reports". Tính năng cập nhật firmware không dây qua trang web nội bộ (xác thực Username/Password) vận hành chính xác, cho phép tải mã chương trình mới qua nút "Choose file".
- Kiểm chứng thực nghiệm: Số liệu thực nghiệm trong các ngày từ 22 đến 25/01/2022 qua các bảng so sánh đối chứng cho thấy chỉ số điện năng tiêu thụ và công suất phát của thiết bị LUTED bám sát chỉ số của đồng hồ EVN, hệ thống giám sát của biến tần SE Solar và thiết bị Vconnex.
| Tiêu chí so sánh |
LUTED (Thiết bị của đồ án) |
Sunny Home Manager 2.0 (SMA) |
Huawei SmartLogger 3000A03EU |
IoTeam.vn |
Vconnex |
| Chi phí thiết bị |
400.000 – 600.000 VNĐ |
~26.000.000 VNĐ |
~38.000.000 VNĐ |
15.000.000 – 20.000.000 VNĐ |
~1.600.000 VNĐ |
| Giám sát tích hợp ĐMT và phụ tải |
Có (tích hợp trên cùng 1 giao diện) |
Có |
Có (quản lý tới 80 biến tần) |
Đo theo lộ chính |
Theo dõi điện mặt trời hòa lưới |
| Hiển thị tại chỗ |
Màn hình LCD 2004 I2C |
Đèn chỉ báo LED |
Đèn chỉ báo / Web |
Không |
Màn hình công tơ |
| Kết nối truyền thông |
Wi-Fi 802.11 b/g/n |
Cáp Ethernet |
WAN, LAN, RS485, MBUS/PLC, 4G |
Wi-Fi / RF 2.4GHz |
Wi-Fi |
| Cập nhật từ xa (OTA) |
Có (giao diện Web) |
Có (Sunny Portal) |
Có (USB / Internet) |
Có (Đám mây) |
Có (Tự động cập nhật) |
| Xuất dữ liệu phân tích |
Có (báo cáo Excel) |
Có |
Có |
Có |
Có |
Đóng góp chính của khóa luận thể hiện ở hai khía cạnh:
- Tối ưu hóa chi phí sản xuất: Thiết kế thành công một thiết bị đo đếm giám sát năng lượng với tổng chi phí linh kiện chỉ từ 400.000 đến 600.000 đồng, thấp hơn đáng kể so với các sản phẩm thương mại nhập khẩu (26 – 38 triệu đồng) và sản phẩm trong nước (1,6 – 20 triệu đồng), giúp các hộ gia đình dễ dàng đầu tư.
- Tính mở trong ứng dụng: Tạo ra một giải pháp đo đếm độc lập có thể bổ sung cho các dòng biến tần mặt trời giá rẻ đang phổ biến trên thị trường Việt Nam (chưa có giải pháp quản lý tích hợp sẵn), cho phép giám sát hai chiều nguồn phát và phụ tải mà không phụ thuộc vào hệ sinh thái khép kín của từng nhà sản xuất biến tần.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
Hạn chế của đề tài được xác định trực tiếp từ nội dung văn bản và phạm vi nghiên cứu:
- Thiết bị mới chỉ được thiết kế và thử nghiệm cho lưới điện xoay chiều 1 pha, chưa hỗ trợ trực tiếp các hệ thống điện 3 pha công nghiệp.
- Thời gian thử nghiệm thực tế còn ngắn, tập trung thu thập số liệu liên tục trong 4 ngày (từ ngày 22/01/2022 đến ngày 25/01/2022) tại một địa điểm thử nghiệm duy nhất là Công ty TNHH SE Solar.
- Chức năng kiểm soát năng lượng hiện tại mới dừng ở mức giám sát dữ liệu và phát cảnh báo quá tải gửi về điện thoại hoặc email để người dùng tự tắt thiết bị thủ công; chưa tích hợp cơ cấu chấp hành (bộ truyền động/rơ-le) để tự động ngắt tải bảo vệ mạch điện khi công suất vượt ngưỡng an toàn.
Hướng phát triển tiếp theo mà nhóm tác giả đề xuất:
- Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phần cứng và thuật toán đo đếm cho lưới điện xoay chiều 3 pha để có thể triển khai tại các nhà xưởng, cơ sở sản xuất quy mô lớn hơn.
- Tích hợp thêm các bộ truyền động hoặc rơ-le công suất nhằm tự động hóa quá trình đóng ngắt tải tiêu thụ khi vượt ngưỡng cài đặt, thay vì chỉ gửi cảnh báo yêu cầu người dùng thao tác.
- Ứng dụng các thuật toán máy học (Machine Learning) trên nền tảng đám mây để phân tích sâu hơn dữ liệu tiêu thụ điện theo thời gian, từ đó tự động đưa ra các khuyến nghị tối ưu hóa hành vi sử dụng năng lượng cho khách hàng.
Giá trị tham khảo
Đồ án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đối tượng và mục đích nghiên cứu sau:
- Sinh viên các ngành kỹ thuật: Tài liệu đặc biệt phù hợp cho sinh viên chuyên ngành Cơ khí Động lực, Kỹ thuật Năng lượng, Kỹ thuật Điện - Điện tử, Kỹ thuật Điều khiển & Tự động hóa và Công nghệ Thông tin/IoT khi thực hiện đồ án môn học hoặc khóa luận tốt nghiệp về hệ thống nhúng và giám sát năng lượng.
- Nội dung kỹ thuật đáng tham khảo:
- Sơ đồ đấu nối và phương pháp lập trình giao tiếp nối tiếp (UART) giữa module đo năng lượng Peacefair PZEM-004T với kit vi điều khiển ESP8266.
- Quy trình cấu hình và xây dựng bảng điều khiển giám sát thời gian thực trên nền tảng Blynk IoT kết hợp trích xuất báo cáo dữ liệu định dạng Excel.
- Thiết kế kiến trúc máy chủ web nội bộ trên ESP8266 để triển khai tính năng cập nhật firmware từ xa (OTA Web Updater) có bảo mật xác thực người dùng.
Câu hỏi thường gặp
1. Mục tiêu cốt lõi về mặt chi phí và công năng của thiết bị LUTED là gì?
Thiết bị LUTED được chế tạo nhằm giải quyết bài toán chi phí với giá thành dao động từ 400.000 đến 600.000 đồng, đồng thời tích hợp tính năng giám sát hai chiều: vừa đo lường công suất phát của hệ thống điện mặt trời, vừa đo lường công suất tiêu thụ của các phụ tải trong gia đình trên cùng một giao diện hiển thị.
2. Thiết bị LUTED sử dụng các linh kiện phần cứng chính nào để đo đạc và truyền thông?
Phần cứng thiết bị gồm 4 khối chính: module đo điện xoay chiều Peacefair PZEM-004T cổng PZCT-02 100A (sai số 0.5%), kit vi điều khiển NodeMCU ESP8266 Lua CP2102 hỗ trợ kết nối Wi-Fi 802.11 b/g/n, màn hình LCD 2004 giao tiếp qua module chuyển đổi I2C để hiển thị tại chỗ, và bộ nguồn Adapter 5V-1A.
3. Người dùng theo dõi dữ liệu và nhận cảnh báo quá tải bằng những phương thức nào?
Người dùng có thể theo dõi thông số điện trực tiếp tại chỗ qua màn hình LCD 2004 (hiển thị điện áp, dòng điện, công suất và địa chỉ IP) hoặc giám sát từ xa trên smartphone thông qua ứng dụng Blynk IoT. Khi mức tiêu thụ vượt ngưỡng cài đặt, thiết bị sẽ phát thông báo cảnh báo về điện thoại hoặc gửi email để người dùng chủ động tắt bớt phụ tải.
4. Tính năng cập nhật phần mềm từ xa (OTA) của thiết bị LUTED hoạt động như thế nào?
ESP8266 khởi tạo một giao diện web nội bộ có yêu cầu bảo mật xác thực tài khoản (Username và Password). Sau khi đăng nhập, người quản trị chỉ cần nhấn nút "Choose file" để chọn tệp mã máy mới đã biên dịch và nạp trực tiếp vào bo mạch thông qua mạng Wi-Fi mà không cần tháo thiết bị để cắm dây nạp code.
5. Thiết bị LUTED đã được thử nghiệm thực tế ở đâu và trong khoảng thời gian nào?
Thiết bị được lắp đặt thử nghiệm thực tế tại hệ thống điện của Công ty TNHH SE Solar. Dữ liệu thực nghiệm được thu thập, đối chứng theo giờ liên tục trong 4 ngày, từ ngày 22/01/2022 đến ngày 25/01/2022 để so sánh với đồng hồ điện lực EVN và thiết bị Vconnex.
Kết luận
Đồ án tốt nghiệp của sinh viên Phạm Văn Dưỡng và Nguyễn Phan Thiên Lãm đã giải quyết thành công bài toán thiết kế và chế tạo thiết bị giám sát, quản lý năng lượng LUTED tích hợp cả nguồn phát quang điện và phụ tải sinh hoạt trên nền tảng IoT. Với việc ứng dụng module cảm biến PZEM-004T kết hợp vi điều khiển ESP8266, đề tài không chỉ đạt được độ chính xác đo lường cao (0.5%) mà còn tối ưu hóa chi phí sản xuất xuống mức 400.000 – 600.000 đồng, thấp hơn nhiều so với các thiết bị thương mại hiện hành. Kết quả thử nghiệm thực tế tại Công ty TNHH SE Solar đã chứng minh tính khả thi, độ ổn định của hệ thống trong việc hiển thị dữ liệu hai chiều, trích xuất báo cáo và hỗ trợ nâng cấp phần mềm từ xa.