CHƯƠNG 1 1, Trượt lở đất có tính toàn cầu, Việt Nam có điều kiện địa hình, địa chất phức tạp, có mưa bão lớn. nên trượt lờ đất mang tính mạnh mẽ. Miễn trung nằm trong khu vực hoạt động của bão, lượng mưa lớn, tập trung, kéo dài, địa hình dạng núi. địa chất phức tạp.
Đây là một trong những vùng có trượt lở đất lớn nhất nước ta. 3 trượt lờ đắt gây nhiề tôn thắt cho tinh mạng và ti sản Trong những năm in đây vin đ trượt lỡ đắt đã được quan tâm hơn và trượt lỡ côn được nghiên cứu. việc nghiên cứu một số yêu tổ ảnh hưởng tới trượt lờ đất ở miền Trung, định hướng về giái php quản lý trượt lở đấ là hết súc cần thiết CHƯƠNG 2 CAC YÊU TO ANH HUONG GÂY TRƯỢT LO DAT Ở MIEN TRUNG 2.1 HÌNH THÁI VA CAC KIEU TRƯỢT LO CHU YEU.1 Hình thái khối trượt Mỗi một khối trượt đều tạo nên một khu trượt mà ranh giới, nh dạng của nó ở trên mặt bằng được quyết định bởi kích thước và kiểu trượt [8]. Những khối đắt đã đã bị địch chuyển tạo thành thân trượt gồm vật liu ich luỹ do trượt (nh 2.1 Cấu trúc khối trượt BBE mặt mà ở đó các khối đất đá trượt tách ra và dịch chuyển xuống dưới thập soi là mặt trượt, Trượt có 18 có một hoặc nhiễu mặt trượt (đôi khi mặt trượt được soi là mặt phá hoại).
Khi có nhiều mặt trượt tổn tại thì edu trúc bên trong của khối trượt phức tạp hơn: các bộ phận của nó sẽ bị dịch chuyển một cách tương đổi với nhau Hình dang mặt trượt trong đất đá đồng nhất thường là om, lõm đồng đều gần giống với mặt hình trụ trồn; trong đắt đá không đồng nhất, mặt trượt được quyết định bởi vị tí, sự định hướng của các một, đi yếu tổ tại trong thng đất đá cu tạo nên sườn đốc hoặc mái đốc. Các mặt và đới yếu có thé là: mặt đá gốc, hoặc bE mặt 20 bên đưới của đã mềm yếu (thường li dit st, đ sứt, cát kết chứa sét, macnơ, than, muội than .), mặt của hệ thống khe nức, đới vụn nit kiến tạo, đới đất đồng bang Trong những trường hợp đỏ, bên cạnh dang trụ tròn mặt trượt có thé có dang phẳng. ~ kếthợp bậc thang phẳng, dạng lượn sóng, hoặc dạng bắt kỹ, phụ thuộc vào sự kết hợp định hướng không thuận lợi các mặt yếu ở trong khối đất đá cấu tạo nên sườn. dốc [Noi mặt trượt xuất ộ 1a ở chân sườn dốc, chân mái đốc được gọi l chân trượt, còn ở phần trên của sườn được gọi là dinh trượt.
Ch8 mặt trượt lộ ra ngoài ở bên phải, bên trái tục khối trượt có tên l bờ trượt. Tuy theo chiều sâu, mặt trượt có thể là trượt bề mặt (<1m); trượt nông (<5m); trượt sâu (<20m) vả trượt rất sâu (>20m). Tuy theo số lượng mặt trượt, khối đất đá dịch chuyển có thể là một thể nguyên, hoặc cấu tạo từ nhiễu khối tang - nhiễu phần, tức có thé 6 cầu trú toàn khối hoặc phức tạp hon 6 phần trên của sườn dốc hoặc mái dốc, gần định trượt hình thành khe nút tach đốc và định hướng vòng cung (đồng tâm), hoặc kéo đài heo phương của sườn. `Vách trượt gần tương tự rãnh đào ở trên sườn đốc, i liền với dinh trượt Khi những khe nứt tách vỡ định hướng theo đường phương thi đọc st m xuất hiện bậc.
Trên mặt bằng, thể trượt thường có dạng vách cong. Chiề đài khối trượt theo mặt trước có thể gần bằng chiều rộng của khối trượt hoặc có thể dài hơn đáng. tạo nên dang trượt có diện kéo dai mà chigu dai dọc theo sườn đốc của những khối trượt này thường lớn hơn chiều rộng của nó rất nhiều. Địa hình bé mặt thân trượt thường lượn sóng, gỗ ghé và có nhiễu chỗ trăng ứ nước.
‘Theo kích thước khối trượt, có thé chia ra trượt nhỏ - một vai tảng riêng lẻ, các vết lở không lớn với khối lượng vải m3; tượt không lớn từ 10 đến 100 - 200m8; trượt vừa - hang trăm đến 1.000m3; trượt lớn - hàng nghìn và hàng chục nghìn m3 cđến 100 - 200 nghìn m3; trượt rắt lớn - hàng trăm nghìn m3 và nhiều hơn Theo Xavarenxky [8], có thé phân chia trượt ra các Kid axekvent - trượt không theo mặt có sẵn, conxekvent - trượt theo b& mặt có sẵn và inxekvent - trượt hỗn tạp 2L Trot axekvent thường phát sinh trong đất đã đồng nhất, không phân lớp. Mặt trượt thường lõm, có dạng hình cung trụ tron. Trượt conxekvent thường hình thành trong đất 44 không đồng nhất, phân lớp, phân phiển và nứt nẻ, Mặt trượt của nó thường là mặt tiếp xúc giãn đất và da hoặc các mặt yếu, đới yéu trong khối đắt đá ở sườn dốc. Các mặt và đới yêu đó có thể là mặt phân lớp đơn nghiêng của đất đá, các, lớp đắt đá mềm yến nằm nghiêng (đất sét, đã si mui than, than), mặt các khe nứt cúc đổi đứt gây võ nha, ca nit mạnh, bŠ mặt đắt đồng băng, Truot inxekvent thường được thành tạo trong đất đá không dng nhất, phân lớp nằm ngang hoặc nghiêng về phía sườn dốc.
Mặt trượt có dạng phúc hợp: một phần đi theo mặt yếu và một phẩn cit ngang một hoặc nhiều lớp đắt đá.12 Các kiểu trượt lở chủ yêu Tiêu chi cơ bản để phân loại các địch chuyển sưởn đốc được Varnes.David đưa mà là iễu chuyên động và loại ật liệu của khối chuyên động (đất đã. Theo dang chuyển động, Varnes D.J [19], chia lim $ nhôm chính (bang 2.1), như: sập lở, it trượt, ép tồi, chảy - trượt dòng và trượt phức tạp.1 Phân loại trượt lở chỉnh (theo Varnes D.L) [19] Kiểu chuyển dịch Loại đất đá Đã Dit ĐÍtvụnrdi | Dit dian Sut (lls, na) Lida Sip, suưdất | Sip, sweat wun dính Lit Gopples, onpoxuasam) | Lậtkhổiái | Tậtkhốdt | Larkhéi ait vụn rồi dính Tợi | C6wxeay | TER, | Cöwwxoy |Cðswxeyelia|Côsvxoysls @ldes | (wdeh | tảng | củakhổiđi | khổđểtvun | khổidẩtdnh onoamm | chuyển đất mi cưonoxe- | đã theo mặt mơ) | cong) Comekven Dich chayén | ĐEhshuln | Dish chuyén (ait đã dịch ting tảng của | từngtăngđất | từng ting đất 2 chuyển theo Khốiđá — [ reitheo mat [dink theo mật 1 hofe vài trượt tượt mặtyên só | NHều | Dich chuyén | Dich chuyén | Dich chuyén dẩnưong | khổ, | củakhốidá |củakhổidiười | cùakhốidất Khối dit day | tảng | theo mgt yéu. | theo mat rut | dnh theo mặt tượt TmụidpHỗi(selsweais | Dich chuyén | Dich chuyén | Dich chuyéa non nhitesotant) của khối đã. |siakhổi dời | củakhổidất theo một khối | theo dit dính | dinh với sự ép có vàng vò | với sự éptồi tồi nhầu và ép rồi “Trượt đồng (lows, ono2auu- [ Đảng chiy cia | Đồng chay của | Đồng chay của norokn) táng khỏi đá | khổivậliệu | khối đấtdinh “Trượt phúc hợp (complex, cnoxnsie | - Kết hợp 2 hoặc nhiễu hơn các kiêu chuyển dịch ono) tên Từ bảng 2.1, theo kết quả nghiên cứu bước đầu cho thấy, một số kiểu trượt lo đất phổ biển ở miễn Trung là trượt, chảy (rượt dòng), sụt lở [10] - Trượi đất đá (slides), Trượt dich thực là sự biến dạng phá vỡ và dich chuyển của đất đá theo một hoặc một vài mặt trượt có thé quan sát hoặc giả định được.
Sự dịch chuyển của đất đá có thể vượt ra ngoài phạm vi chân khối trượt Trượt đắt đá là loại hình tai biến phỏ biển nhất ở các vùng đồi núi dốc, các tuyến. đường giao thông mién núi, các bờ mé khai thác đá. Các khối lượng trượt riêng lẻ có độ lớn biển động từ vài chục mét khối ti vài triệu mét khi, có tốc độ di chuyển từ cực nhanh (Bản Vẽ, Nghệ An) đến chậm (núi Đầu Voi, Tiên Phước, Quảng Nam). Khu vực thường xây ra trượt lỡ là Khe Sanh, Phú Lộc, Nam Đông (Thừa ‘Thién- Huế), Hương Hoá (Quảng Trị), Hương Sơn (Hà Tinh), Đại Lộc, Giảng Hiên, Tiên Phước, Trà My (Quảng Nam), Tây Trả, Trà Bong, Sơn Hà, Son Tây (Quảng Ngũ) pit Các công tình tn đốc bị siêu veo tràn a Vi tý bạn đầu mặt ⁄ đường ẾẾ Khôi th sục Vi tí bạn đầu Khối trượt Tregc adit Tew dé i ` Hình 2.2 Mot số dạng trượt lở chính [10] 24 - Trugt đồng (flows).
Trượt đồng đặc trưng cho sự chuyển dich của vật liệu trượt tạo thành đồng dit đã với tốc độ trượt khác nhau từ rt nhanh đến rắt chậm, Sản phẩm trượt có thể là hỗn hợp đất đá với nước (bùn đá) hoặc là vật liệu khô. Dòng bùn đá là một trong những loại hình tỉ n trượt lờ nguy hiểm, có nguy cơ phát triển rộng ở các huyện miễn núi các tỉnh duyên hải miễn Trung, như Khe Sanh, Hương Hoá, Minh Hoá, Hương Son, A lưới Tiên Phước, Trả Bỏng. Trt đồng thường để li hậu quả lâu dài. Dòng bùn đá có thể phá hủy các công tình và cơ sử hạ ng kiên c, có thé vùi lấp, coỗn trôi cả một vũng [10] Hình 2.5 Trượt đồng trên đường Hỗ Chi Minh xã Hương Hóa.
Quảng Trach Minh tạixð Hóa Thanh, Minh Hóa 2 Thành phổ Đà Nẵng Glei - luyện Bak Tô Hinh 2.8 Trượt tại KŠI +20 ở đường Hình 2.9 Trượt núi tại K44+450 núi Trà Bằng-Tây Trà- Quảng Ngãi Tây Trà - Quảng Ngãi (2007) xd Trà Lâm - Quảng Ngãi (2008) *uyện Som Tây - Quảng Ngãi - Sut lở đất (falls). Khi , sụt lời một phn đất có kích thước bắt kỳ tách ra khôi sườn sut xuống phía đưới. Phạm vỉ st lờ đắt thường không lớn nhưng xảy ra rất thường xuyên, mạnh mẽ trên các tuyến đường giao thông vùng núi vào mùa mưa, như đường QL8, QL9, QL14, QL19, QL21, đường Hồ Chi Minh. Lở đá (đá đổ) là hiện tượng các tảng đá có kích thước bất kỳ tách ra khỏi sườn dốc, chuyển dich không lớn theo một vii mặt yéu và sip xuống đưới chủ yéu bằng cách roi tự do và lan khi và đập và lao tới sườn dốc.
Sự dịch chuyển thường rắt nhanh. Đã đỗ nay ra ở núi Dũng Quyết thành phổ Vinh (hinh 1. CÁC YÊU TO ANH HUONG DEN TRƯỢT LO DAT Những yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành thiên tai trượt lở là toàn bộ điều. kiện tự nhiên và nhân tạ, có tác dung thuân lợi cho việc phá hoại sự cân bằng của khối đất đá trên sườn đốc và tạo nên trượt lở.
Trong những điều kiện thường gặp. nhất, các yếu tổ đồ có thể chia làm nhóm yêu ổ tự nhiền và yêu tổ nhân sinh.