CHƯƠNG 1. Lý do chọn đề tài Con người đang sống trong một thế giới phủ đầy màu sắc, màu sắc hiện hữu khắp mọi nơi và gắn chặt với tư duy, nhận thức của chúng ta về thế giới. Chính vì thế, màu sắc ảnh hưởng mạnh mẽ tới suy nghĩ và cảm xúc của chúng ta. Đối với vải nhuộm và sản phẩm may mặc, màu sắc không chỉ đơn thuần là một khía cạnh thẩm mỹ mà còn mang theo nhiều ý nghĩa sâu sắc khác.
Có thể nói màu sắc là một phương tiện mạnh mẽ để thu hút sự chú ý và tạo ra ấn tượng mạnh mẽ đối với người tiêu dùng, giúp thu hút khách hàng và tạo ra sự ấn tượng đầu tiên tích cực. Màu sắc cũng thường được sử dụng để truyền đạt thông điệp của sản phẩm may mặc. Ví dụ, một chiếc áo màu đỏ rực rỡ có thể gợi lên sự năng động và sự tự tin, trong khi một chiếc áo màu xanh dương nhẹ nhàng có thể tạo ra cảm giác yên bình và sự an lành. Hơn nữa, màu sắc cũng có thể ảnh hưởng đến cảm giác thoải mái khi sử dụng sản phẩm.
Ví dụ, vải màu sáng có thể hấp thụ ít nhiệt hơn so với vải màu đậm, tạo ra cảm giác mát mẻ và thoải mái hơn trong môi trường nhiệt đới. Bên cạnh đó, màu sắc cũng có vai trò quan trọng trong việc xác định thương hiệu và sản phẩm. Bằng cách sử dụng một màu sắc đặc trưng và nhất quán, một thương hiệu có thể tạo ra sự nhận diện mạnh mẽ và tạo ra sự kết nối với khách hàng. Ví dụ như màu đỏ và trắng đặc trưng của logo thương hiệu Coca-cola tạo ấn tượng nhận diện thương hiệu mạnh mẽ cho sản phẩm.
Màu sắc của vải cũng phần nào phản ánh chất lượng và tiêu chuẩn của sản phẩm. Tóm lại, màu sắc không chỉ là một yếu tố thẩm mỹ mà còn là một phần quan trọng của quy trình sản xuất và tiếp thị, ảnh hưởng đến cả trải nghiệm và quan điểm của người tiêu dùng đối với sản phẩm. Chính vì thế, sản xuất hàng may mặc đòi hỏi sự nhất quán của màu sắc vải nhuộm, nếu quá trình đánh giá màu sắc không nhất quán trong toàn bộ chuỗi cung ứng, các sản phẩm cuối cùng có thể không đồng nhất về màu sắc. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng của sản phẩm cuối cùng mà còn gây mất uy tín cho doanh nghiệp sản xuất.
Để duy trì màu sắc nhất quán trong toàn bộ chuỗi sản phẩm cung ứng, cần một quy trình quản lý chặt chẽ và sự hiểu biết sâu sắc về tác động của các yếu tố bên ngoài, như nguồn sáng, nồng độ thuốc nhuộm, quy trình giặt, và nhiều yếu tố khác đến việc đánh giá màu sắc trên vải dệt. Dưới tác động của các điều SVTH: Trần Thị Kiều Oanh – 20109157 Ngành Công nghệ may Đoàn Thị Xuân – 20109037 Khóa 2020 - 2024 Đồ án tốt nghiệp 3 kiện khác nhau thì sự đánh giá màu sắc bằng phương pháp quang học có sự thay đổi hay không và nếu có thì nó sẽ thay đổi như thế nào? Sau khi tham khảo kiến thức từ một số tài liệu liên quan về hướng nghiên cứu này, gồm có một số nghiên cứu sau: - Bài nghiên cứu “An investigation of Colour measurement of yarn dyed fabrics based on the multispectral imaging system” của tác giả LuoLin Vado năm 2014 đã nghiên cứu về việc đo màu vải nhuộm sợi dựa trên hệ thống chụp ảnh đa quang phổ, bao gồm việc đề xuất một mô hình phản xạ mới và các kỹ thuật xử lý ảnh để thực hiện việc đo màu. Nghiên cứu phép đo màu hình ảnh đa phổ của vải nhuộm sợi đạt được thông qua một loạt kỹ thuật xử lý hình ảnh, cụ thể là phân đoạn vùng màu, phát hiện vùng đồng màu và nhiều màu cũng như phân đoạn sợi ngang và sợi dọc. Kết quả thực nghiệm cho thấy phương pháp đo màu của vải nhuộm sợi dựa trên kỹ thuật chụp ảnh đa phổ có hiệu suất tuyệt vời trong việc phân vùng vùng màu chủ đạo với hiệu quả tính toán cao.
[10] - Bài báo “Color Inconstancy of Chromatic and Achromatic Textile Fabrics with Changes in the Correlated Color Temperature and Luminance of the Light Source” của hai tác giả Youngjoo Chae và Lee Eun Joo phát hành ngày 20 tháng 05 năm 2021. Bài báo này nghiên cứu về sự không đồng nhất màu sắc của các loại vải màu và vải không màu khi có sự thay đổi về nhiệt độ màu tương quan và độ sáng của nguồn sáng. Sau khi nghiên cứu, tác giả đã phát hiện ra rằng nhiệt độ màu tương quan của các nguồn sáng có ảnh hưởng đáng kể đến độ sáng, màu sắc của ngồn sáng và màu sắc của vải. Trong khi đó, độ chói của nguồn sáng không có ảnh hưởng sâu sắc đến màu sắc của vải.
[21] Dựa trên những thách thức về duy trì màu sắc nhất quán của hàng may mặc cùng với những nghiên cứu trước đây, nhóm chúng tôi đã chọn đề tài: “Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả đánh giá màu của vải nhuộm bằng phương pháp quang học”. Qua nghiên cứu này, chúng tôi mong rằng có thể cung cấp các thông tin hữu ích về quy trình đánh giá màu sắc, từ đó giúp các doanh nghiệp sản xuất cải thiện chất lượng sản phẩm và duy trì sự nhất quán trong toàn bộ chuỗi cung ứng sản phẩm dệt may. Mục đích nghiên cứu Nhóm nghiên cứu đã đề ra mục đích của nghiên cứu như sau: SVTH: Trần Thị Kiều Oanh – 20109157 Ngành Công nghệ may Đoàn Thị Xuân – 20109037 Khóa 2020 - 2024 Đồ án tốt nghiệp 4 Xác định tác động của các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả đánh giá màu của vải nhuộm bằng phương pháp quang học. Nhằm hiểu rõ hơn mức độ tác động của 5 nguồn sáng (D65, F, TL84, UV, CWF) và những yếu tố khác đến kết quả đánh giá màu sắc của vải nhuộm.
Từ những kết quả của nghiên cứu để đưa ra kết luận và những lưu ý khi đánh giá màu sắc vải nhuộm dưới tủ soi màu. Bên cạnh đó, nhóm còn mong muốn đạt được những mục tiêu cụ thể sau: Đầu tiên là, nghiên cứu và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả đánh giá màu sắc trên vải nhuộm bằng phương pháp quang học. Thứ hai là, đưa ra đề xuất những tiêu chuẩn giúp kiểm tra, đánh giá chất lượng màu sắc trên sản phẩm vải nhuộm. Thứ ba là, cung cấp thông tin như một tài liệu tham khảo cho những công trình nghiên cứu sau này.
Giới hạn đề tài Để đạt được mục đích nghiên cứu đã đề ra ở trên, nhóm nghiên cứu đã giới hạn đề tài như sau: Nội dung của đề tài: Nghiên cứu yếu tố ảnh hưởng đến kết quả đánh giá màu của vải nhuộm bằng phương pháp quang học. Thời gian triển khai đề tài: từ tháng 1/2024 đến tháng 6/2024. Địa điểm thực hiện: tại phòng thí nghiệm Vật liệu dệt của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Đối tượng nghiên cứu Có ba đối tượng nghiên cứu chính mà nhóm muốn hướng tới đó là: 1) Các yếu tố ảnh hưởng đến màu sắc gồm: Nguồn sáng: gồm 5 nguồn sáng trong tủ soi màu là D65, F, TL84, UV, CWF Vị trí đo: 3 góc đặt mẫu vải trong tủ soi màu gồm góc 45o, 60o và 75o Nồng độ thuốc nhuộm: nghiên cứu trên 3 nồng độ thuốc nhuộm Indigo khác nhau lần lượt là: 1%, 3%, 6% Yếu tố giặt: thí nghiệm qua số lần giặt khác nhau lần lượt là: chưa giặt, giặt 3 lần, giặt 6 lần, giặt 9 lần.
2) Phương pháp đo màu vải nhuộm: phương pháp quang học (gồm phân tích hình ảnh và đo cường độ sáng). SVTH: Trần Thị Kiều Oanh – 20109157 Ngành Công nghệ may Đoàn Thị Xuân – 20109037 Khóa 2020 - 2024 Đồ án tốt nghiệp 5 3) Vải nhuộm: mẫu vải màu đỏ, xanh lá, xanh biển, vải mộc được nhuộm thuốc nhuộm màu chàm Indigo, vải denim dùng cho thí nghiệm giặt.1 Bảng tính chất chung của vải Mật độ Mật độ Chiều Kí dọc ngang Khối lượng STT Mẫu vải Kiểu dệt dày hiệu (hàng/ (cột/ (g/dm2) (mm) inch) inch) 1 Xanh dương SB Vân điểm 116 76 0.145 Vân chéo 2 Xanh lá SG 88 77 0.377 (2/1) 3 Đỏ SR Vân điểm 78 88 0.585 4 Trắng SW Vân điểm 80 75 0.143 5 Mộc trắng SWD Vân điểm 68 110 0.057 6 Vải Denim SD Vân điểm 120 77 0. Phương pháp nghiên cứu Nhóm nghiên cứu sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau: Phương pháp tham khảo tài liệu: Thu thập thông tin từ tài liệu, giáo trình có liên quan, thu thập tài liệu và các bài báo trên mạng. Phương pháp thực nghiệm: Sử dụng thiết bị tủ soi màu và các tiêu chuẩn đánh giá màu sắc.
Sử dụng phương pháp thí nghiệm/ thực nghiệm trên các mẫu vải nhuộm dưới 5 loại nguồn sáng. Phương pháp tổng hợp, phân tích: Phân tích, so sánh và diễn dịch cụ thể nhằm tìm ra những mặt đạt được và hạn chế còn tồn lại để đề xuất các giải pháp khắc phục. SVTH: Trần Thị Kiều Oanh – 20109157 Ngành Công nghệ may Đoàn Thị Xuân – 20109037 Khóa 2020 - 2024 Đồ án tốt nghiệp 6 CHƯƠNG 2. Tổng quan về màu sắc và vải nhuộm 2.
Vật lý về màu sắc Ánh sáng được tạo ra từ sự chuyển động của các electron. Theo lý thuyết cơ học lượng tử, các electron cấu tạo nên nguyên tử chỉ có thể tồn tại trong một loạt các quỹ đạo không liên tục tương ứng với một mức năng lượng, càng xa hạt nhân thì mức năng lượng càng cao. Photon được giải phóng khi electron nhảy từ mức năng lượng cao hơn xuống mức năng lượng thấp hơn. Để một electron năng lượng thấp nhảy lên mức năng lượng cao, nó phải hấp thụ một phần năng lượng (thông qua kích thích nhiệt hoặc hấp thụ photon) và năng lượng hấp thụ phải chính xác bằng hiệu giữa hai phần năng lượng đó.
Quá trình này đòi hỏi photon tới phải có năng lượng lớn hơn năng lượng liên kết của electron quỹ đạo. Đối với các photon tia X và tia γ có đủ năng lượng, sự hấp thụ quang điện rất có thể được gây ra bởi các electron liên kết chặt chẽ nhất, tức là các electron thuộc lớp K, vì nồng độ electron cao nhất ở lớp vỏ này. Lưu ý rằng hiệu ứng quang điện không thể xảy ra nếu electron không liên kết, vì sẽ không thể bảo toàn cả năng lượng và động lượng. Mức năng lượng cao thường không ổn định.
Sau khi duy trì ở mức năng lượng cao trong một khoảng thời gian, các electron sẽ tự động nhảy trở lại mức năng lượng thấp hơn và đồng thời giải phóng một photon.