BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN HỮU TÂM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2005 1 MUÏC LUÏC Trang Môû ñaàu. Chöông 1: TÍN DUÏNG VAØ RUÛI RO TÍN DUÏNG NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI 1.1- Toång quan veà tín duïng: ----------------------------------------------------- 01 1.1- Khaùi nieäm vaø baûn chaát cuûa tín duïng --------------------------------- 01 1.2- Chöùc naêng cuûa tín duïng ----------------------------------------------- 01 1.3- Vai troø cuûa tín duïng --------------------------------------------------- 02 1.4- Phaân loïai tín duïng ------------------------------------------------------ 03 1.5- Nguyeân lyù trong hoïat ñoäng tín duïng --------------------------------- 04 1. Quy trình tín duïng -------------------------------------------------------- 05 1.2- Ruûi ro trong hoïat ñoäng tín duïng NHTM ------------------------------ 06 1.1- Khaùi quaùt veà ruûi ro tín duïng ------------------------------------------ 07 1.2- Nguyeân nhaân ruûi ro tín duïng ------------------------------------------10 1.3- Vaän duïng moät soá nguyeân taéc cô baûn cuûa uyû ban BASLE --------- 12 1.3- Bieän phaùp cô baûn ñeå phoøng ngöøa vaø haïn cheá ruûi ro tín duïng ----- 12 chöông ii: ÑIEÀU TRA KHAÛO SAÙT vaø KEÁT QUAÛ 2.1- Ñeà xuaát caâu hoûi khaûo saùt --------------------------------------------------17 2.1- Muïc tieâu nghieân cöùu ----------------------------------------------------17 2.2- Keát caáu cuûa baûng caâu hoûi ----------------------------------------------17 2.2- Quy moâ khaûo saùt ------------------------------------------------------------19 2.3- Keát quaû khaûo saùt -----------------------------------------------------------19 2.1- Keát quaû khaûo saùt veà nguyeân nhaân daãn ñeán ruûi ro tín duïng -------20 2.2- Keát quaû khaûo saùt veà giaûi phaùp ngaên ngöøa vaø haïn cheá RRTD ----24 chöông III: THÖÏC TRAÏNG HOÏAT ÑOÄNG TÍN DUÏNG TAÏI CAÙC NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI TREÂN ÑÒA BAØN TÆNH LAÂM ÑOÀNG.1- Sô löôïc tình hình kinh teá Xaõ hoäi vaø heä thoáng ngaân haøng thöông maïi 3.1- Ñaëc ñieåm töï nhieân, kinh teá, xaõ hoäi tænh Laâm Ñoàng -------------- 29 3.2- Heä thoáng ngaân haøng thöông maïi tænh Laâm Ñoàng ------------------31 3.2- Toång quan hoaït ñoäng caùc NHTM treân ñòa baøn tænh Laâm Ñoàng --- 32 2 3.1- Tình hình huy ñoäng voán ----------------------------------------------- 32 3.2- Tình hình vaø toác ñoä taêng tröôûng tín duïng --------------------------- 33 3.3- Hoaït ñoäng tín duïng ñaùp öùng nhu caàu phaùt trieån KT ñòa phöông - 35 3.3- Thöïc traïng ruûi ro tín duïng.1- Ñaùnh giaù ruûi ro tín duïng qua phaân tích nôï xaáu --------------------- 36 3.2- Ñaùnh giaù ruûi ro tín duïng qua trích laäp, söû duïng döï phoøng ruûi ro- 39 3.4- Nguyeân nhaân cô baûn daãn ñeán ruûi ro tín duïng ------------------------ 41 3.1- Nguyeân nhaân khaùch quan --------------------------------------------- 41 3.2- Nguyeân nhaân töø phía khaùch haøng ----------------------------------- 46 3.3- Nguyeân nhaân töø phía ngaân haøng ------------------------------------- 47 chöông iV: GIAÛI PHAÙP HAÏN CHEÁ RUÛI RO TÍN DUÏNG 4.1- Ñònh höôùng phaùt trieån heä thoáng NHTMVN --------------------------- 53 4.2- Ñònh höôùng phaùt trieån heä thoáng NHTM Laâm Ñoàng ---------------- 55 4.3- Giaûi phaùp ngaên ngöøa vaø haïn cheá ruûi ro tín duïng --------------------- 56 4.1- Giaûi phaùp cuûa caùc cô quan quaûn lyù nhaø nöôùc taïi Laâm Ñoàng ----- 56 4.2- Giaûi phaùp cuûa NHNN Vieät Nam ------------------------------------ 58 4.3- Giaûi phaùp cuûa NHNNVN chi nhaùnh Laâm Ñoàng -------------------62 4.4- Giaûi phaùp cuûa caùc chi nhaùnh NHTM Laâm Ñoàng ------------------65 Keát Luaän vaø Kieán nghò ------------------------------------------------------------73 Taøi lieäu tham khaûo.
Phuï luïc 3 Môû Ñaàu Lyù do choïn ñeà taøi: Ngaân haøng thöông maïi laø moät doanh nghieäp kinh doanh tieàn teä – tín duïng, moät loaïi hình kinh doanh chöùa ñöïng ruûi ro cao. Trong caùc hoïat ñoäng kinh doanh cuûa ngaân haøng Thöông maïi Vieät Nam, hoaït ñoäng tín duïng laø hoaït ñoäng chính chuû yeáu mang laïi nguoàn lôïi nhuaän lôùn nhaát vaø cuõng tieàm aån ruûi ro cao nhaát. Ñaëc bieät trong tieán trình hoäi nhaäp kinh teá khu vöïc vaø theá giôùi, heä thoáng Ngaân haøng Vieät Nam noùi chung vaø caùc Ngaân haøng Thöông maïi noùi rieâng ñang ñöùng tröôùc nhöõng thaùch thöùc môùi gaén lieàn vôùi tieàm aån ruûi ro cao hôn. Vì vaäy trong quyù II/2005 NHNNVN ñaõ ban haønh 2 quyeát ñònh: Quyeát ñònh 457/2005/QÑ-NHNN ngaøy 19/4/2005 v/v ban haønh “Quy ñònh veà caùc tyû leä baûo ñaûm an toaøn trong hoaït ñoäng tín duïng” vaø quyeát ñònh soá 493/2005/QÑ-NHNN ngaøy 22/4/2005 v/v ban haønh “Quy ñònh veà phaân loaïi nôï, trích laäp vaø söû duïng döï phoøng ñeå xöû lyù ruûi ro tín duïng trong hoaït ñoäng ngaân haøng cuûa TCTD” nhaèm naâng cao chaát löôïng tín duïng, taêng tröôûng tín duïng phuø hôïp vôùi khaû naêng kieåm soaùt ruûi ro, baûo ñaûm an toaøn heä thoáng.
Ruûi ro tín duïng luoân laø ñeà taøi ñöôïc quan taâm vaø mang tính thôøi söï cao. Nhaän thöùc vai troø quan troïng cuûa ruûi ro trong hoïat ñoäng tín duïng, löôïng hoùa möùc ñoä ruûi ro, xaùc ñònh nguyeân nhaân ñeå ñeà ra caùc bieän phaùp phoøng ngöøa hieäu quaû vaø haïn cheá thaáp nhaát ruûi ro tín duïng laø vaán ñeà soáng coøn vaø phaùt trieån cuûa caùc Ngaân haøng Thöông maïi Vieät nam noùi chung vaø caùc Ngaân haøng Thöông maïi taïi Laâm Ñoàng noùi rieâng. Vôùi lyù do treân toâi löïa choïn nghieân cöùu ñeà taøi “Thöïc traïng vaø giaûi phaùp haïn cheá ruûi ro tín duïng taïi caùc ngaân haøng thöông maïi tænh laâm ñoàng” 4 Muïc ñích, yù nghóa khoa hoïc vaø thöïc tieãn cuûa ñeà taøi nghieân cöùu: - Nhaän thöùc caùc vaán ñeà lyù luaän veà tín duïng, ruûi ro tín duïng, nguyeân nhaân vaø bieän phaùp phoøng ngöøa vaø haïn cheá ruûi ro tín duïng. - Phaân tích thöïc traïng hoaït ñoäng tín duïng taïi caùc NHTM treân ñòa baøn tænh Laâm Ñoàng, nhaän ñònh nhöõng ruûi ro tieàm aån vaø xaùc ñònh nguyeân nhaân.
- Ñeà xuaát nhöõng giaûi phaùp haïn cheá ruûi ro trong hoaït ñoäng tín duïng. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu: Hoaït ñoäng tín duïng cuûa caùc Ngaân haøng Thöông maïi nhaø nöôùc treân ñòa baøn tænh Laâm ñoàng töø naêm 2000 – 6/2005 Phöông phaùp nghieân cöùu: Phöông phaùp nghieân cöùu ñöôïc söû duïng chuû yeáu trong luaän vaên laø phöông phaùp duy vaät bieän chöùng, duy vaät lòch söû, phöông phaùp ñieàu tra baèng baûng hoûi vaø vaän duïng caùc phöông phaùp phaân tích toång hôïp, so saùnh, thoáng keâ … 5 Chöông 1:TÍN DUÏNG VAØ RUÛI RO TÍN DUÏNG NGAÂN HAØNG THÖÔNG MAÏI 1.1- Toång quan veà tín duïng: 1.1- Khaùi nieäm vaø baûn chaát cuûa tín duïng Tín duïng laø quan heä vay möôïn, quan heä söû duïng voán laãn nhau giöõa ngöôøi ñi vay vaø ngöôøi cho vay döïa treân nguyeân taéc hoaøn traû. Tín duïng laø moät phaïm truø cuûa kinh teá haøng hoùa, coù quaù trình ra ñôøi toàn taïi vaø phaùt trieån cuøng vôùi söï phaùt trieån cuûa kinh teá haøng hoùa. Maëc duø tín duïng coù moät quaù trình toàn taïi vaø phaùt trieån laâu daøi qua nhieàu hình thaùi kinh teá xaõ hoäi, vôùi nhieàu hình thöùc khaùc nhau song ñeàu coù caùc tính chaát quan troïng sau: - Tín duïng chæ laø söï chuyeån giao quyeàn söû duïng moät soá tieàn (hieän kim) hoaëc taøi saûn (hieän vaät) töø chuû theå naøy sang chuû theå khaùc, chöù khoâng laøm thay ñoåi quyeàn sôû höõu cuûa chuùng.
- Tín duïng bao giôø cuõng coù thôøi haïn vaø phaûi ñöôïc “hoaøn traû”. - Giaù trò cuûa tín duïng khoâng nhöõng ñöôïc baûo toàn maø coøn ñöôïc naâng cao nhôø lôïi töùc tín duïng. Baûn chaát cuûa tín duïng laø heä thoáng quan heä kinh teá phaùt sinh giöõa ngöôøi ñi vay vaø ngöôøi cho vay, nhôø quan heä aáy maø voán tieàn teä ñöôïc vaän ñoäng töø chuû theå naøy sang chuû theå khaùc ñeå söû duïng cho caùc nhu caàu khaùc nhau trong neàn kinh teá.2- Chöùc naêng cuûa tín duïng. Tín duïng coù 3 chöùc naêng: ¾ Moät laø: Chöùc naêng taäp trung vaø phaân phoái laïi voán tieàn teä.
Ñaây laø chöùc naêng cô baûn nhaát cuûa tín duïng, nhôø chöùc naêng naøy cuûa tín duïng maø caùc nguoàn voán tieàn teä trong xaõ hoäi ñöôïc ñieàu hoøa töø nôi “thöøa” sang nôi 6 “thieáu” ñeå söû duïng nhaèm phaùt trieån kinh teá. Taäp trung vaø phaân phoái laïi voán ñeàu ñöôïc thöïc hieän theo nguyeân taéc hoaøn traû vì vaäy tín duïng coù öu theá roõ reät, noù kích thích vieäc taäp trung voán vaø thuùc ñaåy vieäc söû duïng voán coù hieäu quaû. ¾ Hai laø: Chöùc naêng tieát kieäm tieàn maët vaø chi phí löu thoâng cho xaõ hoäi. Hoaït ñoäng tín duïng taïo ñieàu kieän cho söï ra ñôøi cuûa caùc coâng cuï löu thoâng tín duïng nhö thöông phieáu, kyø phieáu ngaân haøng, caùc loaïi seùc, caùc phöông tieän thanh toaùn hieän ñaïi nhö theû tín duïng, theû thanh toaùn… cho pheùp thay theá moät soá löôïng lôùn tieàn maët löu haønh nhôø ñoù giaûm bôùt caùc chi phí lieân quan nhö in tieàn, ñuùc tieàn, vaän chuyeån, baûo quaûn tieàn v.v… Hoaït ñoäng tín duïng coøn môû ra moät khaû naêng lôùn trong vieäc phaùt trieån thanh toaùn khoâng duøng tieàn maët, khaùch haøng môû taøi khoaûn vaø giao dòch thanh toaùn thoâng qua ngaân haøng döôùi caùc hình thöùc chuyeån khoaûn hoaëc buø tröø cho nhau.
¾ Ba laø: Chöùc naêng phaûn aùnh vaø kieåm soaùt caùc hoaït ñoäng kinh teá. Ñaây laø chöùc naêng phaùt sinh, heä quaû cuûa hai chöùc naêng noùi treân. Phaàn lôùn söï vaän ñoäng cuûa voán tín duïng gaén lieàn vôùi söï vaän ñoäng cuûa vaät tö, haøng hoaù, chi phí trong caùc toå chöùc kinh teá, vì vaäy tín duïng khoâng nhöõng laø taám göông phaûn aùnh hoaït ñoäng kinh teá cuûa doanh nghieäp maø coøn thoâng qua ñoù thöïc hieän vieäc kieåm soaùt caùc hoaït ñoäng aáy nhaèm ngaên chaën caùc hieän töôïng tieâu cöïc laõng phí, vi phaïm phaùp luaät v.v… trong hoaït ñoäng saûn xuaát kinh doanh.3- Vai troø cuûa tín duïng. ¾ Moät laø: Goùp phaàn thuùc ñaåy saûn xuaát löu thoâng haøng hoaù phaùt trieån.
Tín duïng khoâng chæ laø nguoàn cung öùng voán cho caùc toå chöùc kinh teá, laø moät trong nhöõng coâng cuï ñeå taäp trung voán moät caùch höõu hieäu trong neàn kinh teá maø coøn laø coâng cuï thuùc ñaåy tích tuï voán cho caùc toå chöùc kinh teá. Taát caû ñeàu hôïp löïc vaø taùc ñoäng leân ñôøi soáng kinh teá – xaõ hoäi khieán tín duïng taïo ra ñoäng löïc phaùt trieån raát maïnh meõ maø khoâng coù coâng cuï taøi chính naøo coù theå thay theá ñöôïc. 7 ¾ Hai laø: Goùp phaàn oån ñònh tieàn teä, oån ñònh giaù caû. Tín duïng ñaõ goùp phaàn laøm giaûm khoái löôïng tieàn löu haønh trong löu thoâng, ñaëc bieät laø tieàn maët trong tay caùc taàng lôùp daân cö, laøm giaûm aùp löïc laïm phaùt, nhôø vaäy goùp phaàn laøm oån ñònh tieàn teä.
Maëc khaùc do cung öùng voán tín duïng, taïo ñieàu kieän cho caùc toå chöùc kinh teá cung öùng ngaøy caøng nhieàu saûn phaåm haøng hoaù dòch vuï, ñaùp öùng nhu caàu ngaøy caøng taêng cuûa xaõ hoäi, nhôø ñoù tín duïng goùp phaàn laøm oån ñònh thò tröôøng giaù caû trong nöôùc. ¾ Ba laø: Goùp phaàn taïo coâng aên vieäc laøm, oån ñònh ñôøi soáng traät töï XH. Tín duïng ñaõ taïo ra khaû naêng khai thaùc caùc tieàm naêng saün coù trong xaõ hoäi veà taøi nguyeân thieân nhieân, veà lao ñoäng, ñaát, röøng…. do ñoù coù theå thu huùt nhieàu löïc löôïng lao ñoäng cuûa xaõ hoäi ñeå taïo ra löïc löôïng saûn xuaát môùi thuùc ñaåy taêng tröôûng kinh teá, oån ñònh ñôøi soáng vaø traät töï xaõ hoäi.4- Phaân loaïi tín duïng.
Phaân loaïi tín duïng giuùp chuùng ta thieát laäp quy trình tín duïng hôïp lyù, qua ñoù naâng cao hieäu quaû quaûn trò ruûi ro vaø naâng cao chaát löôïng tín duïng.