Chương 1: Những van đề lý luận về hòa đất đai và về pháp luật hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. 111 Khái niệm tranh chấp đất đai; giải quyết tranh chấp đất đai và hòa giải tranh chấp đất đai. Ý nghĩa của hỏa giải trong giải quyết tranh. chấp đất dai.
Khái niệm và đặc điểm của tranh chấp đất đai, giải quyết tranh chấp đất đai và hòa giải trong giải quyết tranh chấp đất đai. Khái niệm va đặc điểm của tranhchấp đất đai. Trong bat kỳ hình thái xã hội nảo, đất đai luôn đóng vai trò là tư liệu sản xuất có ý ngiữa to lớn, lã thứ tạo ra kết câu ha tng xã hội. Qua từng thời kỷ của lịch sử, nhu edu sử dung đết cia con người ngay cảng lớn va phức tap, đôi hồi tạo ra các quan hệ phải được diéu chỉnh bởi hệ thống quy pham pháp nat, làm tiễn để cho viếc khai thắc sử dung đất cỏ hiệu quải Từ việc khai thác sử dụng đất, đã phát sinh ra khái niêm quyên sử dụng đất được pháp luật ghỉ nhận va bảo hộ.
Cũng xuất phát từ nhu cầu sỡ hữu và sử dụng đất đai, ma quyển sử dung đất tré thành một đối tương mã ai cũng muốn sở hữu, từ đó mà khái niêm tranh chấp đất dai nay sinh. 'VỆ bản chất của hòa giải, theo Từ điển tiếng Việt thi hòa giải là "thuyết phục các bên ding ý chẩm dứt xung đột hoặc zích mich một cách ôn thöa" [54, tr 430]. Khải niêm nảy để cập đến hành động va mục đích của hòa giải nhưng chưa nêu được các yếu tố như ban chat, nội dung va chủ thé của. hoa gid Trong Tir điển Pháp ly của Rothenberg, hoa giải là hành vi théa hiếp giữa các bên sau khi có tranh chấp, mỗi bên nhượng bộ một it [57, tr.
* " Con Từ điển Luật học của Black cho rằng hòa giải là sự can thiệt lâm trung gian hòa giải, hành vi của người thứ ba làm trung gian giữa hai bên. tranh chấp nhằm thuyết phuc dân xép hoặc tranh chấp giữa họ [56, tr 152] 5® Đình nghĩa của Rothenberg đã nêu được ban chất của hòa giãi nhưng chưa néu được hảnh vi, vai trở trung gian của bén thứ ba trong hòa giải. Điển nay đã khắc phục được trong Từ điển Luật học của Black. ‘Tir những phân tích trên cho thay hoa giải có ba yêu tổ: finứ nhát, phải có tranh chấp giữa hai bên, tue hat, có sự thông nhất ý chí giữa các bên.
để giải quyết tranh chap thông qua việc nhượng bộ của mỗi bên; tiuf ba, trong quá trinh hòa giải phãi có sự tham gia của bên thứ ba trung lập cho ý kiến tư vấn đồng thời công nhận thủ tục hòa giải thảnh giữa các bên trong tranh chấp. "Nếu không có sự tham gia của bén thứ ba thì qua trình này không được gọi la hòa giải ma là thương lương giữa các bên. Tranh chấp đất đai không chi trở thành một thuật ngữ đã trở thảnh một hiện tượng xã hội phổ biến xuyên suốt trong các thời kỷ lịch sử, với đổi tượng tranh chấp chính là quyền sử đụng dat. Tranh chấp dat đai có thể hiểu.
là sự xung đột, mâu thuấn vẻ lợi ích xoay quanh việc xác lập quyển chiếm. hữu, sử dung đất đai. Noi cách khác, tranh chấp đất dai là tranh chấp vẻ lợi ích giữa các chủ thể khi tham gia vào quan hệ pháp luật dat đai liên quan đền. Việc quản lý, sử đụng đất đai Tranh chấp đất đai có nhiều dạng biểu hiện như tranh chấp địa giới Tiên ké, tranh chấp đắt bãi bồi ven sông, ven biển có khả năng khai thác nguồn.
lợi thủy sản, tranh chấp hợp dong chuyển nhương quyền sử dụng đất khi các tổ chức, hô gia định, cá nhân thực hiện các giao dịch chuyển quyền sử đụng. đất, tranh chấp quyền thừa kế quyền sử dung đất, tranh chấp vẻ bôi thường, khi thu hỗi giải phóng mặt bằng, Tranh chấp đất dai la một thuật ngữ đặt biệt nên việc xc định các đặc điểm của nó là yêu tổ quan trong gop phan giải quyết các tranh chấp đất đai Về chủ thể tranh chấp đất đai, là những cá nhân, tổ chức sở hữu. quyền sử dung đất trong quan hệ dat đai. Do chế độ sỡ hữu toàn dân đất đai ma Nhà nước là đại diện chủ sỡ hữu, Nha nước tiến hành giao đất, cho thuê đất để xác lập quyên cho các chủ thé nay Vé đổi tượng tranh chấp dat đai, đổi tượng ở đây chính la các quyền.
‘va nghĩa vụ của người sử dụng dat, như các quyền sử dụng, chuyển nhượng, thửa kể, thể chấp quyên sử dung đất. Ngoài ra, đổi tượng của tranh chấp dat dai còn la các lợi ich kinh tế thu được từ việc khai thác đắt, hoặc các phương tiện sinh hoạt ‘Vé tính chất của tranh chấp đất đai, các tranh chấp đắt đai ngày cảng gay gắt phức tạp trong béi cảnh kinh té thị trường, đô thi hóa diễn ra với tốc độ chóng mặt. Giá trị của quyền sử dung đất ngày cảng cao, thi cảng chủ thể cảng tham vọng hon trong việc thu được lợi ích từ việc sỡ hữu quyên sử dụng đất do, dẫn đến các tranh chấp đắt đai có tính chất rất gay gắt, khó điều hoa, và de doa pha vỡ sự vận hành trật tự quản ly sã hội, làm gián đoạn đính tré qua trình sử dung dat, khi các chủ thể phai dành thời gian công sức cho việc giải quyết những bat dong, mâu thuẫn. pham vi của tranh chấp đất dai, tranh chấp đất đai có khả năng lôi kéo nhiễu nhóm chủ thể cùng tham gia, khiến tình hình chính tri- zã hội bi rồi loạn.
Đặc biết là các tranh chấp dat đai có quy mô dòng họ, với đất dai thuộc. phạm vi tải sản chung của nhiều người, thì dé có nguy cơ các chủ thể manh. đông trong phương pháp sử lý zùng đột. Khái niệm và đặc điểm của giải quyết tranh chấp đất đai Thuật ngữ * giải quyết tranh chấp đất dai” đã được để cập trong các văn bên Luật Bat Đai 1987, 2003 va 2013.
Tuy nhiền, chưa có văn ban pháp 3 quyết những bat đồng, mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân, tổ chức vả trên cơ sỡ đó, phục héi ác quyển lợi hop pháp bi xâm hại, truy cứu trách nhiềm pháp ly đổi với các hành vi vi phạm pháp luật đất đai Nhu vay, từ thực tiễn ta có thể rút ra khái niệm giải quyết tranh chap đấất đai như sau: giải quyết tranh chấp đất đai lả việc tim ra giải pháp đúng đắn trên cơ sử pháp luật nhằm giải quyết những bắt đồng, mâu. lấn giữa các chủ. thể tham gia vào quan hệ pháp luật dat đai để bảo vệ quyền vả lợi ích hop pháp cia người sử dụng đất Giải quyết tranh chấp đắt dai có những đặc điễm cơ bản sam: + Giải quyết tranh chấp đất dai la một nội dung quản lý Nhà nước vẻ đất đai, căn cứ theo các quy định pháp luật, quan điểm đường lôi của Đăng va thực tiễn sử dung dat dé tim ra phương thức phủ hợp nhất giải quyết bat dong, mâu thuẫn giữa các chủ thể. Tranh chap dat đai la van dé nhạy cảm, phức tap bồi dat dai có ý nghĩa quan trong trên nhiễu phương điện, được quản lý va sit dụng xuyên suốt những biến động của lịch sử, do đó việc giải quyết tranh chap đất đai phải có sức mạnh tổng hợp của ca hệ thong chính tn.
Ngoài ra, việc giải quyết tranh chấp dat dai còn căn cứ vào các yếu tổ tâm lý xã hội, thị tiểu, phong tục tập quản địa phương, để có cách thức điều chỉnh mềm déo, Tĩnh hoạt 'Việc giải quyết tranh chấp. at dai phải quân triệt nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân, do Nhà nước đại điện chủ sở hữu. Đây là nguyên tắc co bản ma khi giải quyết mọi van dé phát sinh trong quan hệ pháp luật dat đai đều phải xem xét trên cơ sỡ nguyên tắc này, bão vệ quyển lợi cho đại diện chủ sở hữu, bảo vệ thánh quả cách mang về ruông đất M4 1113. Khái niệm và đặc của hòa giải giải quyết tranh chấp đất đai Từ việc phát sinh khái niệm tranh chap dat đai trên thực tế, hoa giải tranh chấp đất đai đã ra đời như một phương thức giãi quyết tranh chấp, Theo chấp thuận cham đứt nu th , xích mich một cách én thỏa.
Ta có thé thay, nội ham của khái niệm hoa giải phải bao gồm ba yếu. 1/ Phải có sự vụ tranh chấp diễt ra giữa các bên, / Vụ tranh chấp giải quyết phải có sư nhường bô giữa các bên, 3/ Giữa các bên trong tranh chấp phải có mốt bên trung gian đóng vai trò tư van và công nhận thủ tục hỏa giải giữa các bên nếu thành công, Nhin chung, tranh chấp đất đai là một dang đặc biết của tranh chap dân sự, mã đồi tương tranh chấp là Quyên sử dung đất. Chính vì thé, nó mang những dic điểm chung nhất của mét tranh chấp dân sử đó là: tranh chấp được. giải quyết tại Tòa án hoặc cơ quan cóthẩm quyén nơi tai sản tranh chấp tồn tại, đối tượng tranh chấp có thể trải qua nhiều biển động tùy theo sự khác.
nhau của các chính sách pháp luật theo từng thời kỹ. ~ Tranh chấp duoc hòa giải tại nơi có tài sản tranh chấp Do đối tương của tranh chấp 1a Quyén sử dụng đắt, một loại tải sản bat đông võ hình, nên việc giải quyết tranh chấp bắt buộc phải được thụ lý tại cơ quan có thẩm quyển nơi tải sản tn tại Thông thường, sé là Tòa án hoặc UBND địa phương sẽ phục vu tốt nhất cho việc tim hiểu nguén gốc, lai lich sit dung của thửa đất tranh chấp, dim bảo việc hoa giải tiến hành một cách. khách quan, hợp lý nhất. ~ Chủ thé trung gian hòa giải phải là người có kiến thức pháp luật cao 1s Tranh chấp đất đai là loại tranh chấp tải sản có gia tri lớn, quyển sit dung dat đã được chuyển nhượng qua nhiêu chủ thé, vi vậy có nguồn gốc vô.
cing phức tap, đỏi hdi chủ thể trung gian hỏa giải phải có kiến thức pháp luật đất đai vững, năm chắc nguồn gốc va qua trình sang nhượng quyển sử dung đất, nguyên nhân xảy ra tranh chấp. = Chủ thé én hành hòa giải tranh chấp đắt đai là cơ quan dia phương. có thẩm quyén Tranh chấp đất đai khi gắn với một gia đính, dong họ, hoặc những, người hàng 26m trong cũng địa phương, thi viéc hòa giã tùy theo tính và mức đô có thể giao cho cộng đông dân phd, chính quyển địa phương, hoặc cơ quan tư pháp, quyết định hòa giải cần phải thiết lập cơ chế chuyển hóa nhằm. đâm bao tính cưỡng chế thi hành.