Mở đầu 1. Lí do chọn đề tài 2. Lách sử vấn đề 3. Mục đích nghiên cứu 4.
Ph¿m vi nghiên cứu 5. Phương pháp nghiên cứu Ch°¡ng 1 NHþNG VÀN ĐÀ CHUNG VÀ TIÂU THUY¾T SAU 1975 VÀ TIÂU THUY¾T MA VN KHÁNG 1. Nhÿng vÁn đÁ chung vÁ tiÃu thuy¿t sau 1975 1. Bối cảnh lách sử xã hßi sau 1975 1.
Sự phát triển của tiểu thuyết sau 1975 1. Đặc điểm của tiểu thuyết sau 1975 1. TiÃu thuy¿t cÿa Ma Vn Kháng 1. Vài nét về nhà văn Ma Văn Kháng 1.
Đóng góp của Ma Văn Kháng ở thể lo¿i tiểu thuyết Ch°¡ng 2 KIÂU GIA ĐÌNH TRUYÀN THÞNG VÀ KIÂU GIA ĐÌNH MàI TR¯àC BI¾N ĐÞNG CþA Xà HÞI 2. KiÃu gia đình truyÁn thßng tr°ác bi¿n đßng cÿa xã hßi 2. Nét đẹp của kiểu gia đình truyền thống 2. Kiểu gia đình truyền thống trong thời đổi mới 2.2 Nhÿng bi kịch cÿa gia đình tr°ác bi¿n đßng cÿa xã hßi 2.
Bi kách của đ¿i gia đình 2. Bi kách của những gia đình riêng 2. Vẻ đẹp cÿa gia đình kiÃu mái 2. Sự đồng cảm yêu thương 2.Sự phát huy nét đẹp của gia đình truyền thống Ch°¡ng 3 NGHÞ THU¾T THÞ HIÞN VÀN ĐÀ GIA ĐÌNH TRONG TI¾U THUY¾T MÙA LÁ RỤNG TRONG V¯ÞN 3.
Nghß thu¿t trần thu¿t 3.Điểm nhìn trần thuật 3. Giọng điệu trần thuật 3.Nghß thu¿t t¿ c¿nh sinh hoạt và nghß thu¿t miêu t¿ tâm lí nhân v¿t 3. Nghệ thuật tả cảnh sinh ho¿t 3. Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật K¾T LU¾N Tài liệu tham khảo Mục lục Nhận xét của giảng viên hướng dẫn Nhận xét của giảng viên phản biện Mà ĐÂU 1.
Lí do chọn đÁ tài Chiến tranh đi qua, đÃt nước từng bước đổi thay và phát triển. Tiểu thuyết sau 1975 cũng dần chuyển mình vận động để theo kịp với thßi đ¿i, nhằm t¿o nên một vị trí xứng đáng trên văn đàn Việt Nam. Ma Văn Kháng là một trong những nhà văn má đưßng cho sự đổi mới văn học. Một trong những đóng góp Ãy là sự đổi mới về cái nhìn, giọng điệu và ngôn ngữ nghệ thuật.
Ông đã cố gắng đổi mới tư duy nghệ thuật tiểu thuyết, tìm những hướng đi mới cho quá trình sáng tác. Vào những năm 80 của thế kỉ XX, nhiều sáng tác của Ma Văn Kháng đã <nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật= từ đó t¿o nên những cuộc tranh luận sôi nổi trên các diễn đàn văn học. Ông cũng là một trong số những nhà văn Việt Nam sáng tác thành công á cÁ hai thể lo¿i truyện ngắn và tiểu thuyết. Qua từng truyện ngắn và tiểu thuyết, Ma Văn Kháng không ngừng tìm kiếm những cách thể hiện mới.
Thßi gian và kinh nghiệm nghệ thuật đã tôi luyện ngòi bút Ma Văn Kháng khiến ông luôn gặt hái được những thành tựu đáng kể. Lâu nay, đã có khá nhiều bài viết, các công trình nghiên cứu về Ma Văn Kháng và các tác tác phẩm của ông. Đã có những đánh giá, nhận định chung về từng tác phẩm cụ thể, về hình tượng nghệ thuật, thậm chí là khen chê một tác phẩm hoặc một khía c¿nh nào đó của tác phẩm ngay khi nó mới ra đßi. Nhưng đối với tôi đọc tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vưßn của Ma Vn kháng để l¿i cho tôi nhiều Ãn tượng sâu sắc.
Đây cũng là lí do vì sao chúng tôi m¿nh d¿n chọn Vấn đề gia đình trong tiểu thuyết của Ma Vn Kháng, để làm luận văn tốt nghiệp. Việc đi sâu tìm hiểu đề tài này giúp cho ngưßi nghiên cứu phần nào hiểu thêm về tài năng nghệ thuật của Ma Văn Kháng nhÃt là khÁ năng viết về vÃn đề gia đình sau năm 1975. Lịch sÿ vÁn đÁ Tiểu thuyết Ma Văn Kháng đã thật sự gây sự chú ý, quan tâm đặc biệt của đông đÁo độc giÁ cũng như giới phê bình văn học và đã trá thành hiện tượng văn học một thßi. Tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vưßn đã t¿o ra cuộc tranh luận sôi nổi làm cho đßi sống văn học đương đ¿i trá nên phong phú và đa d¿ng hơn.
1 Tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vưßn xuÃt hiện. Câu l¿c bộ báo Ngưßi Hà Nội và xuÃt bÁn Phụ nữ phối hợp tổ chức, các nhà văn, nhÁ lý luận phê bình đã có nhiều ý kiến đánh giá về những thành công cũng như những h¿n chế của tác phẩm. L¿i Nguyên Ân khẳng định: <Mùa lá rụng trong vưßn biểu hiện cho xu thế vn học đang hướng tới những vấn đề cßt yếu=; Hoàng Kim Quý l¿i nhÃn m¿nh <Tác giả Mùa lá rụng trong vưßn đã nhìn thẳng vào cuộc sßng của những gia đình đßi với mỗi gia đình=. Cùng với ý kiến đó Lê Thanh Hùng cũng đưa ra nhận xét : <có lẽ Ma Vn Kháng mußn bộc lộ một cái nhìn tiến bộ và khá mới mẻ, một nhận định khá chính xác về hiện thực đßi sßng đư¢ng thßi, cái xấu ,cái ác vẫn tán tại,hoành hành và sinh sôi trong đßi sßng, còn cái thiện, mặc dù có nhưng có lẽ chưa đủ mạnh để có thể chiến thắng=.
Trong những bài viết nói về vÃn đề gia đình của tác phẩm Mùa lá rụng trong vưßn của Ma Văn Kháng Trần Đăng Xuyền cho rằng : <Mùa lá rụng trong vưßn chủ yếu mô tả sự biến đổi của gia đình trong thßi kỳ quá độ hiện nay. Gia đình, cái vùng tưáng như yên ổn, cái mà có lúc tác giả gọi là <vùng an lạc= trong tình hình mới, có ai ngß lại là một vùng có nhiều song gió đến thế. Xã hội dù phát triển tới mức nào cũng không thể coi nhẹ những quan hệ gia đình. Gia đình vẫn tiếp tục tán tại như một thực thể xã hội.
Với tinh thần ấy, Ma Vn Kháng có lý khi phê rằng: < hình như có một thßi kỳ ngưßi ta có ảo tưáng là coi nhẹ các quan hệ gia đình. Các quan hệ cha con, vợ cháng, anh em …hình như không còn gì bàn bạc nữa= (trang48). Mßi quan hệ giữa cá nhân, gia đình và xã hội cần phải được giải quyết thỏa đáng. Nếu như sß phận của mỗi cá nhân đã từng gắn bó sßng còn với vận mệnh của dân tộc, thì trong một chừng mực nhất định, cũng gắn bó mật thiết với hoàn cảnh của mỗi gia đình nữa, chứ sao! Với cảm quan hiện thực của một nhà vn, Ma Vn Kháng thấy sự cần thiết phải duy trì củng cß quan hệ gia đình…= L¿i một lần nữa Trần Đăng Xuyền cũng khẳng định: <Mùa lá rụng trong vưßn Ma Vn Kháng cũng phản ánh một hiện tượng có tính chất xã hội khá phổ biến trong đßi sßng gia đình hiện nay.
Đó là tình trạng giữa ngưßi vợ và ngưßi cháng không tạo nên một hệ thßng tâm lý sinh hoạt phù hợp giũa hai cá tính. Cá tính đã không làm cho phong phú thêm lại gây trá ngại cho nhau. Đặc biệt là tình trạng 2 ngưßi cháng không trá thành ngưßi bạn thân tình, ngưßi hướng dẫn phụ trách tinh thần cho vợ…= Khi nói về Mùa lá rụng trong vưßn Vân Thanh nhận xét : <Có thể xem Mùa lá rụng trong vưßn là tiếng nói của tác giả trước hiện thực hôm nay: Một tiếng nói quan hệ giữa cá nhân, gia đình và xã hội, về trách nhiệm của mỗi gia đình đßi với cuộc sßng, và cuộc sßng giành cho mỗi ngưßi. Những nét cũ mới đan chéo nhau, những mâu thuẩn gay gắt trong quan hệ giữa ngưßi thân trong gia đình cụ Bằng, phản ánh rõ nét những xung đột mới của xã hội, cũng như trong gia đình.
Có thể có lúc mới lúc cũ , tßt xấu, tạm thßi hòa ngoãn với nhau, nhưng rái tự nó sẽ phá tung ra, làm đảo lộn những cái đã có. Rái lại dần dần ổn định, hoặc cái tßt hoặc cái xấu, cái cũ tạm thßi chiếm ưu thế, nhưng xu hướng tất yếu là hướng đi lên của cái mới, cái tßt=. à bài viết Sßng rái mới viết Ma Văn Kháng từng chia sẻ với phóng viên Đặng Thanh Phương rằng < Đây là cußn tiểu thuyết tôi viết nhanh nhất cußn tiểu thuyết xoay quanh chủ đề gia đình, một chủ đề liên quan mật thiết với những điều thưßng ngày, những chuyện tưáng như tầm thưßng, tẻ nhạt nhưng thực ra đã chứa đựng những điều sâu xa, những diễn biến rßi rắm, phức tạp á con ngưßi viết Mùa lá rụng trong vưßn tôi bn khon trn trá một câu hỏi : <Gia đình tế bào của xã hội, liệu có vững vàng trong cuộc sßng xây dựng đang có nhiều khó khn bê bßi này ?=. Tôi mußn đặt gia đình vào bßi cảnh lịch sử cụ thể, để miêu tả.
Nó đang biến động dưới tác động đa chiều, phức tạp của hoàn cảnh xã hội. Chiến tranh là một hiện tượng không bình thưßng của xã hội. Một khi vấn đề vận mệnh của dân tộc được đặt lên hàng đầu thì sß phận của từng gia đình, của mỗi cá nhân, tất nhiên phải lùi xußng hàng thứ yếu. Cß nhiên, trong cuộc kháng Mỹ cứu nước với sứ mạng giải phóng dân tộc, giải phóng cộng đáng đã bao hàm nhiệm vụ giải phóng cho gia đình và từng cá nhân, song, nếu nghĩ rằng giải phóng cho cá nhân rái thì có phần đ¢n giản quá.
Viết về sự biến đổi gia đình suy cho cùng cũng chính là viết về sự vận động, sß phận của mỗi cá nhân trong cuộc sßng hiện nay. Lßi sßng ích kỷ, buông thả theo những dục vọng thấp hèn, coi tiền là trên hết, bất chấp mọi nguyên tắc, luật lệ của đạo đức xã hội đang có nguy c¢ xâm nhập vào từng gia đình, làm đảo lộn tất cả những gì trước đây được cho là thiêng liêng cao cả. Tuy nhiên, có lẽ vẫn 3 còn những sức mạnh bền vững tiềm tàng trong ngưßi Việt tạo nên trụ đỡ cho con ngưßi, cộng đáng dân tộc, giữa c¢n chấn động này=. Ma Văn Kháng đã nhận lßi khuyên của Tổng biên tập Trần Hữu trong Mùa lá rụng trong vưßn : <Chúng ta đã tạo ra những thành quả hết sức vĩ đại nhưng cũng đẻ ra vô sß cái tái tệ… Cái xấu, cái vô lý như cậu nói chính là sản phẩm của chúng ta.
Cậu dùng chữ tß cáo là chưa ổn. Nên nhớ dũng cảm chịu đựng trên c¢ sá phân tích khoa học cũng là một đức tính cần thiết bên cạnh đức tính bình tĩnh=. Những bài viết, những nhận định về tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vưßn của Ma Văn Kháng, viết về những vÃn đề xã hội đương thßi, t¿o điều kiện thuận lợi cho chúng tôi nghiên cứu thể hiện đề tài Vấn đề gia đình trong tiểu thuyết Ma Vn Kháng, tiếp cận với đề tài này, với kiến thức có h¿n ngưßi nghiên cứu chỉ mong muốn góp thêm một phần ý tưáng làm nổi bật vÃn đề gia đình trong tiểu thuyết Ma Văn Kháng .