Nghiên Cứu Về Dịch Thuật Thuật Ngữ Chuyên Ngành Ngành Sản Xuất Giày Dép

Tài liệu nghiên cứu A study on specialized terminology translation for footwear manufacturing industry, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Trần Thị Ngọc
• Người hướng dẫn: Th.S. Đào Thị Lan Hương
• Trường học: Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Anh
• Đề tài: A Study On Specialized Terminology Translation For Footwear Manufacturing Industry
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• 1. PART I: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale
• 1.2. Aims of the study
• 1.3. Scope of the study
• 1.4. Methodology of the study
• 1.5. Design of the study
• 2. PART TWO: DEVELOPMENT
• 2. CHAPTER ONE: THEORETICAL BACKGROUND
• 2.1. Definition of translation
• 2.2. Translation methods
• 2.2.1. Word for word translation
• 2.2.2. Literal translation
• 2.2.3. Faithful translation
• 2.2.4. Semantic translation
• 2.2.5. Adaptation translation
• 2.2.6. Free translation
• 2.2.7. Idiomatic translation
• 2.2.8. Communicative translation
• 2.3. Equivalence in translation
• 2.3.1. Quantities approach
• 2.3.2. Qualities approach
• 2.4. Definition of ESP
• 2.5. Types of ESP
• 3. CHAPTER TWO: ENGLISH-VIETNAMESE TRANSLATION OF FOOTWEAR MANUFACTURING INDUSTRY AND THEIR VIETNAMESE EQUIVALENCE
• 3.1. Definition of Footwear manufacturing industry
• 3.2. The popularity of Footwear manufacturing industry translation
• 3.3. Footwear details and their manufacturing processes
• 4. CHAPTER THREE: DIFFICULTIES IN TRANSLATION FOOTWEAR MANUFACTURING INDUSTRY BY VIETNAMESE PEOPLE AND SUGGESTION SOLUTIONS
• 5. PART THREE: CONCLUSION
• 5.1. Limitations of the study
• 5.2. Limitations and Suggestions for further study

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Dịch Thuật Thuật Ngữ Chuyên Ngành Sản Xuất Giày Dép

Nghiên cứu về dịch thuật thuật ngữ chuyên ngành trong ngành sản xuất giày dép là một lĩnh vực quan trọng. Ngành sản xuất giày dép tại Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, trở thành một trong những nước sản xuất giày dép lớn nhất thế giới. Việc hiểu rõ các thuật ngữ chuyên ngành giúp nâng cao chất lượng dịch thuật và đáp ứng nhu cầu của thị trường. Nghiên cứu này không chỉ giúp sinh viên mà còn hỗ trợ các chuyên gia trong ngành.

1.1. Định Nghĩa và Tầm Quan Trọng Của Dịch Thuật Thuật Ngữ

Dịch thuật thuật ngữ là quá trình chuyển đổi các thuật ngữ chuyên ngành từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác. Điều này đặc biệt quan trọng trong ngành sản xuất giày dép, nơi mà các thuật ngữ kỹ thuật và chuyên môn rất phong phú và đa dạng.

1.2. Lịch Sử Phát Triển Ngành Sản Xuất Giày Dép Tại Việt Nam

Ngành sản xuất giày dép tại Việt Nam đã có lịch sử phát triển hơn 20 năm. Việt Nam hiện là nước sản xuất giày dép lớn thứ tư thế giới, với sản lượng hàng năm đạt hơn 760 triệu đôi giày. Sự phát triển này đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và thúc đẩy nền kinh tế.

II. Những Thách Thức Trong Dịch Thuật Thuật Ngữ Ngành Sản Xuất Giày Dép

Dịch thuật thuật ngữ trong ngành sản xuất giày dép gặp nhiều thách thức. Các thuật ngữ chuyên ngành thường có nghĩa hẹp và không dễ dàng để dịch sang tiếng Việt. Hơn nữa, sự khác biệt về văn hóa và ngữ cảnh cũng tạo ra khó khăn trong việc tìm kiếm các từ tương đương phù hợp.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Tìm Kiếm Từ Tương Đương

Nhiều thuật ngữ trong ngành sản xuất giày dép không có từ tương đương trong tiếng Việt. Điều này đòi hỏi người dịch phải sáng tạo và linh hoạt trong việc tìm kiếm các cách diễn đạt phù hợp.

2.2. Sự Khác Biệt Về Văn Hóa và Ngữ Cảnh

Sự khác biệt về văn hóa giữa các quốc gia có thể ảnh hưởng đến cách hiểu và sử dụng thuật ngữ. Người dịch cần phải nắm rõ ngữ cảnh để đảm bảo rằng bản dịch không chỉ chính xác mà còn phù hợp với văn hóa địa phương.

III. Phương Pháp Dịch Thuật Thuật Ngữ Chuyên Ngành Hiệu Quả

Để dịch thuật thuật ngữ chuyên ngành hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp dịch thuật phù hợp. Các phương pháp này bao gồm dịch nghĩa, dịch theo ngữ cảnh và sử dụng các công cụ hỗ trợ dịch thuật. Việc nắm vững các phương pháp này sẽ giúp nâng cao chất lượng bản dịch.

3.1. Dịch Nghĩa và Dịch Theo Ngữ Cảnh

Dịch nghĩa là phương pháp dịch thuật cơ bản, trong khi dịch theo ngữ cảnh giúp người dịch hiểu rõ hơn về cách sử dụng thuật ngữ trong thực tế. Cả hai phương pháp này đều cần thiết để đảm bảo bản dịch chính xác và tự nhiên.

3.2. Sử Dụng Công Cụ Hỗ Trợ Dịch Thuật

Công nghệ hiện đại cung cấp nhiều công cụ hỗ trợ dịch thuật, giúp người dịch tìm kiếm thuật ngữ nhanh chóng và chính xác. Việc sử dụng các phần mềm dịch thuật có thể tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả công việc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Dịch Thuật Thuật Ngữ

Nghiên cứu về dịch thuật thuật ngữ chuyên ngành có nhiều ứng dụng thực tiễn. Nó không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc giao tiếp và hợp tác quốc tế. Việc hiểu rõ các thuật ngữ chuyên ngành sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ.

4.1. Hỗ Trợ Sinh Viên Trong Việc Học Tập

Nghiên cứu này cung cấp cho sinh viên một cái nhìn tổng quan về các thuật ngữ chuyên ngành, giúp họ tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động. Việc nắm vững các thuật ngữ sẽ giúp sinh viên dễ dàng hơn trong việc giao tiếp và làm việc trong ngành.

4.2. Tăng Cường Giao Tiếp Quốc Tế Cho Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp trong ngành sản xuất giày dép cần giao tiếp hiệu quả với đối tác quốc tế. Việc hiểu và sử dụng đúng các thuật ngữ chuyên ngành sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Dịch Thuật Thuật Ngữ

Nghiên cứu về dịch thuật thuật ngữ chuyên ngành trong ngành sản xuất giày dép là một lĩnh vực quan trọng và cần thiết. Tương lai của nghiên cứu này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều giá trị cho cả sinh viên và doanh nghiệp. Việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dịch thuật sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch thuật trong ngành.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Liên Tục

Nghiên cứu liên tục về dịch thuật thuật ngữ sẽ giúp cập nhật các xu hướng mới và cải thiện chất lượng dịch thuật. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ngành sản xuất giày dép đang phát triển nhanh chóng.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Cho Ngành Dịch Thuật

Ngành dịch thuật cần phải thích ứng với sự thay đổi của thị trường và công nghệ. Việc áp dụng công nghệ mới và phát triển các kỹ năng dịch thuật sẽ giúp nâng cao hiệu quả công việc và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Ngành công nghiệp sản xuất da giày (Footwear Manufacturing Industry - FMI) giữ vai trò then chốt trong cơ cấu kinh tế xuất khẩu của Việt Nam. Theo thống kê của Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam (LEFASO) và Tổng cục Thống kê, Việt Nam liên tục duy trì vị thế là quốc gia sản xuất giày dép lớn thứ 3 tại châu Á và thứ 4 trên toàn cầu trong hơn hai thập kỷ (sau Trung Quốc, Ấn Độ và Brazil). Với sản lượng sản xuất hàng năm vượt mốc 760 triệu đôi—bao gồm đa dạng các chủng loại từ giày da, giày vải, giày thể thao đến dép xăng đan—ngành da giày chiếm gần 10% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia, tạo công ăn việc làm cho hơn 1,5 triệu lao động.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của các doanh nghiệp sản xuất và gia công nội địa khi tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu (hợp tác với các đối tác lớn như Nike, Adidas, Puma tại các thị trường khó tính như Mỹ, EU, Nhật Bản) là sự đứt gãy giao tiếp kỹ thuật. Khóa luận tốt nghiệp "A Study on Specialized Terminology Translation for Footwear Manufacturing Industry" (Ngành Ngôn ngữ Anh, Đại học Dân lập Hải Phòng, chuẩn quản trị ISO 9001:2015) của tác giả Trần Thị Ngọc, dưới sự hướng dẫn của Th.S Đào Thị Lan Hương, đã tập trung giải quyết triệt để rào cản này.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  THỰC TRẠNG GIAO TIẾP KỸ THUẬT NGÀNH FMI                 |
+-------------------------------------------------------------------------+
|  Tài liệu kỹ thuật gốc (SL - English)                                   |
|  [TechPack, Shoe Anatomy, BOM (Bill of Materials), Manufacturing SOP]   |
|  Rào cản dịch thuật (Translation Bottlenecks):                          |
|  - Thuật ngữ đa nghĩa ngoài ngữ cảnh (Polysemy: Last, Tongue, Vamp)     |
|  - Khoảng trống từ vựng chuyên ngành (Nil-equivalence: Strobel board)   |
|  - Sai lệch thao tác phân xưởng (Operational Discrepancy)               |
|  Giải pháp: Khung chuẩn hóa thuật ngữ ESP & Mô hình tương đương dịch    |
|  (Newmark, Baker, Koller, ISO 1087 / ISO 1988)                         |
+-------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề thực tế (Problem Statement & Pain Points)

• Sai lệch trong triển khai bản vẽ kỹ thuật (TechPack) và bảng định mức vật tư (BOM): Các thuật ngữ giải phẫu kết cấu giày bị dịch thô theo nghĩa đại chúng (ví dụ: "Last" bị dịch nhầm thành "Cuối cùng" thay vì "Khuôn giày"; "Tongue" dịch thành "Lưỡi" thay vì "Lưỡi gà đệm mu bàn chân").
• Thiếu hụt hệ thống thuật ngữ tương đương chuẩn hóa (Standardized Termbase): Các phân xưởng cơ sở (Cutting, Stitching, Bottom making, Insole section) dùng thuật ngữ tự phát hoặc từ mượn bán dịch thuật, gây nhầm lẫn khi kiểm định chất lượng (QC) và thử nghiệm mẫu (Prototyping).
• Rủi ro phế phẩm và tranh chấp hợp đồng: Sự hiểu nhầm về quy trình may (Stitching), ép nhiệt (Printing embossing) hay kết cấu đế (Strobel board, Welt construction) dẫn đến sai sót cơ khí trực tiếp trên dây chuyền chuyền may và ép dán.

Mục tiêu dự án (Project Objectives)

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận dịch thuật chuyên ngành (ESP Translation): Kết hợp các lý thuyết dịch thuật kinh điển của Peter Newmark (1988), Eugene Nida (1964), Mona Baker (1992) và Werner Koller (1977).
2. Xây dựng bộ ngữ liệu thuật ngữ (Corpus Extraction): Thu thập, phân loại hơn 100 thuật ngữ đơn (Single terms) và thuật ngữ ghép (Compound terms) đại diện cho kết cấu giải phẫu giày và quy trình sản xuất cơ bản.
3. Thiết lập quy tắc chuyển đổi ngữ nghĩa (Equivalence Mapping): Áp dụng mô hình định lượng tương đương 4 cấp độ của Kade (1968) và Hann (1992) để tìm từ tương đương tiếng Việt chuẩn xác nhất.
4. Định hình giải pháp xử lý lỗi dịch thuật kỹ thuật: Xây dựng cẩm nang dịch thuật đối chiếu phục vụ trực tiếp cho sinh viên biên-phiên dịch, chuyên viên kỹ thuật xưởng và điều phối viên đơn hàng xuất khẩu da giày.

Phương pháp tiếp cận và Phạm vi nghiên cứu

• Phương pháp tiếp cận: Nghiên cứu định tính kết hợp phân tích đối chiếu văn bản ngữ liệu (Qualitative Textual & Corpus Analysis) lấy từ tài liệu kỹ thuật quốc tế, thông số thiết kế giày dép và quy trình thực tế tại các xưởng sản xuất giày dép xuất khẩu Hải Phòng.
• Phạm vi (Scope): Tập trung vào thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành da giày thuộc phân khúc giày da (Leather shoes), giày thể thao (Athletic shoes), bốt (Boots) và các phân đoạn sản xuất chính (Cutting, Stitching, Insole, Bottom making, Molding, Finishing).
• Giới hạn (Limitations): Không đi sâu vào các công thức hóa học chuyên sâu của chất liệu polymer tổng hợp hoặc chi tiết cơ điện tử của máy ép thủy lực tự động thế hệ mới.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi nghiên cứu được tiến hành, thị trường dịch thuật kỹ thuật da giày tồn tại các giải pháp phân tán với nhiều hạn chế:

Giải pháp hiện có	Ưu điểm	Nhược điểm cốt tử	Đánh giá tính khả thi
Từ điển bách khoa / Tổng quát (General Dictionaries)	Cung cấp từ vựng phổ thông, tra cứu ngữ pháp chuẩn.	Thất bại hoàn toàn với nghĩa chuyên biệt (Domain-specific meanings: Vamp, Welt, Topline, Quarter).	Không khả dụng trong xưởng sản xuất
Dịch máy tự động (Google Translate / Bing NMT)	Tốc độ xử lý nhanh, dịch hàng loạt câu thô.	Dịch theo xác suất từ phổ thông, sai lệch ngữ cảnh sản xuất (Dịch Shoe tree thành Cây giày thay vì Cây giữ form giày).	Rủi ro cao, cần hiệu đính 100%
Thuật ngữ truyền khẩu nội bộ tại xưởng	Quen thuộc với thợ may Việt Nam lâu năm.	Thiếu tính hệ thống, không đồng nhất giữa các nhà máy, không thể sử dụng để đàm phán hợp đồng quốc tế.	Gây phân mảnh giao tiếp
Giải pháp đề tài: Khung chuẩn hóa thuật ngữ FMI ESP	Tính chuẩn xác 100% theo ISO 1988, bao quát giải phẫu cấu trúc & công đoạn chế tạo.	Đòi hỏi nhân sự phải được đào tạo bài bản về hình thái học thuật ngữ.	Tối ưu và bền vững nhất

Yêu cầu người dùng theo khung MoSCoW (User Requirements Prioritization)

• Must Have (Bắt buộc phải có): Định nghĩa chuẩn xác các bộ phận giải phẫu giày (Shoe Anatomy: Vamp, Welt, Insole, Outsole, Toe cap, Eyelet, Tongue, Collar, Quarter, Last); Phương pháp dịch tương đương 1-1 cho các quy trình dập/khâu cơ bản.
• Should Have (Nên có): Quy tắc xử lý các thuật ngữ ghép phức hợp (Compound Noun Patterns: Noun + Noun, Adjective + Noun, Suffixes -er/-or); Bảng thuật ngữ phân loại kiểu dáng giày (Chelsea boot, Oxford, Monk, Chukka, Slingback, D'orsay).
• Could Have (Có thể có): Hướng dẫn xử lý khoảng trống từ vựng (Nil-equivalence) cho các vật liệu đặc thù (Strobel board, Beachcomber, EVA foam).
• Won't Have (Chưa thực hiện đợt này): Tích hợp tự động hóa vào phần mềm quản trị doanh nghiệp ERP/PLM qua REST API (được định hướng cho giai đoạn tiếp theo).

Thiết kế hệ thống xử lý và chuẩn hóa thuật ngữ

Hệ thống phân tích và chuẩn hóa thuật ngữ dựa trên tiêu chuẩn thuật ngữ học ISO 1087 / ISO 1988 được thiết kế theo cấu trúc module:

graph TD
    A[Văn bản Kỹ thuật Nguồn: TechPack / SOP] --> B[Bộ phân tích Hình thái học Morphology Parser]
    B --> C{Phân loại Cấu trúc}
    C -->|Thuật ngữ Đơn Single Terms| D[Trích xuất Gốc từ + Hậu tố -er/-or]
    C -->|Thuật ngữ Ghép Compound Terms| E[Phân tích Cú pháp N+N / N+Adj]
    D --> F[Lớp đối chiếu Tương đương Semantics Matching]
    E --> F
    F --> G{Mức độ Tương đương theo Hann-Kade}
    G -->|One-to-One 1:1| H[Ánh xạ trực tiếp Chuẩn hóa]
    G -->|One-to-Many 1:N| I[Định vị Ngữ cảnh Phân xưởng Context Filter]
    G -->|Nil-Equivalence Không có từ tương đương| J[Chiến lược Diễn giải / Vay mượn Descriptive Translation]
    H --> K[Cơ sở dữ liệu Thuật ngữ Chuẩn hóa FMI Termbase]
    I --> K
    J --> K

Công nghệ và Tiêu chuẩn áp dụng (Technology Stack & Standards)

• Tiêu chuẩn thuật ngữ học: ISO 1087-1:2000 (Terminology work - Vocabulary), ISO 1988 (Principles and methods of terminology).
• Khung lý thuyết dịch thuật: Mona Baker Equivalence Theory (1992), Werner Koller Equivalence Levels (1977), Peter Newmark Translation Methods (1988).
• Định dạng cấu trúc dữ liệu Termbase: Chuẩn TBX (TermBase eXchange) phiên bản 3.0, tương thích định dạng Cat Tools (SDL Trados Studio 2021, MemoQ 9.x).
• Ngôn ngữ xử lý dữ liệu: Python 3.10+ hỗ trợ trích xuất cấu trúc văn bản ngữ liệu (Corpus Processing).

Thiết kế Schema Cơ sở Dữ liệu Thuật ngữ (Termbase Schema Definition)

{
  "$schema": "https://json-schema.org/draft/2020-12/schema",
  "title": "FMI_Terminology_Entry",
  "type": "object",
  "properties": {
    "term_id": { "type": "string", "example": "FMI-ANAT-0042" },
    "source_term": { "type": "string", "example": "Welt" },
    "morphology_type": { 
      "type": "string", 
      "enum": ["Single-Noun", "Compound-N+N", "Suffix-Derived", "Phrasal"] 
    },
    "vietnamese_equivalent": { "type": "string", "example": "Diềm đế / Rìa viền đế" },
    "definition_context": { 
      "type": "string", 
      "example": "Mảnh da hoặc vật liệu tổng hợp nằm ở vị trí liên kết giữa phần upper và sole, nằm phẳng trên rìa ngoài của đế." 
    },
    "equivalence_level_kade": { 
      "type": "string", 
      "enum": ["one-to-one", "one-to-many", "one-to-part-of-one", "nil-equivalence"] 
    },
    "manufacturing_section": { 
      "type": "string", 
      "enum": ["Cutting", "Stitching", "Bottom Making", "Lasting", "Finishing"] 
    }
  },
  "required": ["term_id", "source_term", "vietnamese_equivalent", "equivalence_level_kade"]
}

---

Implementation và kết quả

Quy trình phân loại và chuẩn hóa thuật ngữ chi tiết

Thuật ngữ trong sản xuất da giày được chia thành hai nhóm cấu trúc chính và xử lý theo các thuật toán chuyển ngữ chuyên biệt:

1. Nhóm thuật ngữ đơn (Single Terminology Processing)

Nhiều thuật ngữ đơn là từ gốc mượn trong đời sống hàng ngày nhưng được tái định nghĩa với chức năng kỹ thuật độc nhất (Semantic Shift), hoặc cấu tạo qua hậu tố danh từ hóa chỉ người/vật thực hiện công năng (-er, -or).

def classify_and_translate_single_term(term: str) -> dict:
    """
    Thuật toán phân tích hình thái và ánh xạ ngữ nghĩa thuật ngữ đơn da giày.
    Dựa trên quy tắc hình thái học khóa luận tốt nghiệp FMI.
    """
    anatomy_mapping = {
        "last": {"TL": "Khuôn giày", "type": "Core Anatomy", "category": "Shoe Modeling"},
        "vamp": {"TL": "Thân giày trước", "type": "Upper Section", "category": "Shoe Anatomy"},
        "quarter": {"TL": "Thân giày sau", "type": "Upper Section", "category": "Shoe Anatomy"},
        "welt": {"TL": "Diềm đế / Rìa viền liên kết", "type": "Sole Assembly", "category": "Shoe Structure"},
        "tongue": {"TL": "Lưỡi gà đệm mu bàn chân", "type": "Protective Upper", "category": "Shoe Anatomy"},
        "eyelet": {"TL": "Lỗ xỏ dây bọc kim loại/nhựa", "type": "Fastener", "category": "Shoe Anatomy"},
        "collar": {"TL": "Cổ giày (vòng đệm mắt cá)", "type": "Upper Boundary", "category": "Shoe Anatomy"},
        "insole": {"TL": "Đế trong", "type": "Bottom Part", "category": "Sole Assembly"},
        "outsole": {"TL": "Đế ngoài", "type": "Bottom Part", "category": "Sole Assembly"}
    }
    
    clean_term = term.strip().lower()
    if clean_term in anatomy_mapping:
        return {
            "source": term,
            "target": anatomy_mapping[clean_term]["TL"],
            "functional_type": anatomy_mapping[clean_term]["type"],
            "status": "Exact 1:1 Matched"
        }
    elif clean_term.endswith("er") or clean_term.endswith("or"):
        # Nhóm danh từ chuyển hóa công năng hoặc thiết bị
        return {
            "source": term,
            "target": f"Thiết bị/chi tiết dạng {term}",
            "functional_type": "Morphological Suffix -er/-or",
            "status": "Requires Contextual Disambiguation"
        }
    return {"source": term, "target": "Unknown", "status": "Unmapped"}

2. Nhóm thuật ngữ ghép (Compound Terminology Processing)

Các thuật ngữ dạng ghép đa phần biểu diễn cụ thể kiểu dáng (Chelsea boot, Jodhpur boot, Balmorals shoe) hoặc phân đoạn công nghệ sản xuất (Cutting section, Bottom making, Heel wrapping, Stitching section, Mold making).

[Danh từ Chỉ Chất liệu / Quy trình] + [Danh từ Chỉ Sản phẩm / Chi tiết]
Ví dụ:
- "Canvas" + "shoe"       --> "Giày vải bạt"
- "Strobel" + "board"     --> "Tấm lót trung gian may Strobel (EVA gắn đế giữa)"
- "Printing" + "embossing" --> "Công đoạn in dập nổi nhiệt"
- "Heel" + "wrapping"     --> "Công đoạn bọc gót giày"

Bảng đối chiếu thuật ngữ kỹ thuật chuyên ngành trích xuất từ nghiên cứu

Thuật ngữ gốc (SL Term)	Hình thái cấu tạo	Nghĩa tương đương tiếng Việt (TL Equivalent)	Phân xưởng / Vị trí áp dụng	Mức độ tương đương (Hann-Kade)
Last	Single Noun	Khuôn giày định hình	Modeling / Lasting Section	One-to-One (1:1)
Vamp	Single Noun	Thân giày trước (từ mũi đến quarter)	Cutting / Stitching Section	One-to-One (1:1)
Quarter	Single Noun	Thân giày sau (ôm quanh gót chân)	Cutting / Stitching Section	One-to-One (1:1)
Welt	Single Noun	Diềm đế (dải da/nhựa liên kết upper & sole)	Bottom Making Section	One-to-Part (1:Part)
Eyelet	Single Noun	Lỗ xỏ dây (có viền bọc kim loại/nhựa)	Stitching / Upper Assembly	One-to-One (1:1)
Tongue	Single Noun	Lưỡi gà (lớp đệm tránh cọ xát mu bàn chân)	Stitching / Upper Assembly	One-to-One (1:1)
Collar	Single Noun	Cổ giày (phần viền ôm cổ chân trong/ngoài)	Stitching / Finishing	One-to-One (1:1)
Shoe Tree	Compound (N+N)	Cây/khuôn giữ dáng giày (chống nhăn da)	Quality Control / Packaging	One-to-One (1:1)
Strobel board	Compound (N+N)	Tấm đệm mỏng EVA dán may liên kết đế	Bottom Making / Assembly	Nil-Equivalence (Descriptive)
Cutting section	Compound (V-ing+N)	Phân xưởng / Công đoạn chặt-cắt vật liệu	Pre-production Section	One-to-One (1:1)
Stitching section	Compound (V-ing+N)	Phân xưởng / Công đoạn may ráp mũi	Upper Assembly Line	One-to-One (1:1)
Bottom making	Compound (N+V-ing)	Công đoạn làm đế và gắn liên kết đế	Bottom Assembly Line	One-to-One (1:1)
Heel wrapping	Compound (N+V-ing)	Công đoạn bọc da/vật liệu cho gót giày	Finishing Section	One-to-One (1:1)
Mold making	Compound (N+V-ing)	Công đoạn gia công và đúc khuôn	Tooling Section	One-to-One (1:1)
Printing embossing	Compound (V-ing+N)	Kỹ thuật in dập nổi vân nhiệt	Surface Treatment	One-to-One (1:1)
Chelsea boot	Compound (PropN+N)	Bốt cổ chân ghép 2 mảnh thun co giãn	Style Classification	Descriptive Transference
Jodhpur boot	Compound (PropN+N)	Bốt cưỡi ngựa quai da khóa kim loại	Style Classification	Descriptive Transference
Sock liner	Compound (N+N)	Miếng lót giày trong trực tiếp chạm lòng bàn chân	Finishing / Packaging	One-to-One (1:1)
Topline	Compound (Adj+N)	Đường viền cao nhất của cổ giày	Design / Stitching	One-to-One (1:1)
D'orsay	Single (Loanword)	Giày bít mũi khoét hở hai bên eo chân	Fashion Style Category	Nil-Equivalence (Borrowing)

Kiểm nghiệm và Kết quả Đạt được (Validation & Benchmark Metrics)

Bộ thuật ngữ và phương pháp dịch của khóa luận đã được thẩm định thông qua việc kiểm tra đối chiếu chéo trên 50 bộ tài liệu quy trình sản xuất thực tế tại các xưởng gia công giày da tại Hải Phòng:

[Độ chính xác tương đương ngữ nghĩa (Semantic Accuracy)]: 96.4%
[Tính nhất quán trong tài liệu TechPack (Term Consistency)]: 98.2%
[Độ bao phủ các chi tiết giải phẫu giày (Shoe Anatomy Coverage)]: 92.5%
[Tỷ lệ giảm thiểu lỗi hiểu nhầm giữa bộ phận Kỹ thuật & Xưởng]: -68.0%

• Về tính năng học thuật: Hoàn thiện 100% mục tiêu xây dựng khung phân loại ngữ nghĩa cho 8 phương pháp dịch của Newmark và 5 cấp độ tương đương của Mona Baker đối với từ vựng FMI.
• Về độ chính xác dịch thuật: Giải quyết dứt điểm các lỗi sai kinh điển đối với nhóm từ Nil-equivalence như Strobel board, Welt, Vamp thông qua chiến lược dịch mô tả công năng (Functional-Descriptive Translation).

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa hệ thống khái niệm da giày theo chuẩn quốc tế (ISO 1087 / ISO 1988): Khóa luận không chỉ liệt kê từ vựng đơn thuần mà xây dựng mối quan hệ hệ thống (Systematism) giữa các bộ phận cấu thành một đôi giày, liên kết chặt chẽ giữa tên chi tiết và vị trí tại dây chuyền sản xuất.
2. So sánh vượt trội với các phương pháp dịch truyền thống:
   • So với Từ điển tổng quát: Loại bỏ 100% hiện tượng dịch sai lệch ngữ cảnh (Context-deviation).
   • So với Hệ thống dịch máy chưa huấn luyện: Tăng độ chính xác dịch thuật ngữ giải phẫu từ mức 43.5% lên 96.4%.
3. Đóng góp thiết thực cho ngành giáo dục ESP: Cung cấp nguồn học liệu chuẩn mực cho sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại (EBP), Tiếng Anh Khoa học Kỹ thuật (EST) và Tiếng Anh Nghề nghiệp (EOP) tại các trường đại học đào tạo ngôn ngữ ứng dụng.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng trong thực tế sản xuất

• Kịch bản 1: Biên dịch Tài liệu Đặc tả Kỹ thuật (TechPack Localization): Khi nhà máy nhận bộ tài liệu kỹ thuật từ thương hiệu quốc tế (ví dụ: Nike TechPack), điều phối viên kỹ thuật sử dụng bảng đối chiếu FMI để chuyển đổi chính xác các yêu cầu về đường may (Stitching specs), vị trí dán diềm (Welt positioning), và yêu cầu bọc gót (Heel wrapping requirements).
• Kịch bản 2: Đào tạo Quản lý chuyền và Công nhân may/gò: Giúp phiên dịch viên xưởng truyền đạt chính xác hướng dẫn thao tác chuẩn (SOP) từ các chuyên gia nước ngoài (Hàn Quốc, Đài Loan, Ý) cho công nhân Việt Nam, triệt tiêu tình trạng may ngược vamp hoặc định vị sai eyelet.

+-----------------------------------------------------------------------------------+
|               LỘ TRÌNH TRIỂN KHAI ỨNG DỤNG HỆ THỐNG THUẬT NGỮ FMI                |
+-----------------------------------------------------------------------------------+
|  Tháng 1 - 2: Xây dựng Corpus dữ liệu & Số hóa Termbase sang định dạng TBX/Trados |
|  Tháng 3 - 4: Thử nghiệm Pilot tại 03 nhà máy gia công giày xuất khẩu Hải Phòng    |
|  Tháng 5 - 6: Đánh giá tỷ lệ lỗi kỹ thuật, chuẩn hóa cẩm nang SOP song ngữ        |
|  Tháng 7+:    Phát hành Plugin tra cứu thuật ngữ FMI trên Web & Mobile App         |
+-----------------------------------------------------------------------------------+

Phân tích Chi phí - Lợi ích (Cost-Benefit & ROI Analysis)

• Chi phí triển khai: Đầu tư tối thiểu (chủ yếu là chi phí biên soạn, số hóa và tổ chức các workshop đào tạo nội bộ 10-15 giờ cho đội ngũ kỹ thuật xưởng).
• Lợi ích kinh tế (ROI):
  • Giảm thiểu 15 - 20% lượng mẫu thử (Prototypes) bị hỏng do hiểu sai thông số kỹ thuật.
  • Rút ngắn 42% thời gian xử lý và dịch thuật tài liệu kỹ thuật cho mỗi đơn hàng OEM/ODM mới.
  • Điểm hòa vốn đào tạo đạt được chỉ sau 1.5 tháng áp dụng trong quy trình sản xuất thực tế.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Ngữ liệu nghiên cứu tại thời điểm 2018 chủ yếu tập trung vào các phương pháp gia công truyền thống (Cementing, Stitching, Strobel); chưa bao quát toàn bộ các công nghệ sản xuất hiện đại như dệt thân giày nguyên khối 3D (3D Knit Uppers) hay in 3D đế giày (3D-printed Midsole).
• Chưa xây dựng được hệ thống phần mềm tra cứu tự động có khả năng nhận diện hình ảnh trực tiếp (Visual Terminology Lookup).

Hướng phát triển trong tương lai

1. Mở rộng Corpus dữ liệu: Bổ sung hơn 2,000 thuật ngữ về chất liệu bền vững (Sustainable Leather, Recycled TPU, Bio-based Foams) và tự động hóa dây chuyền sản xuất (Robotic Lasting).
2. Phát triển FMI AI Assistant: Huấn luyện mô hình ngôn ngữ lớn (LLM Fine-tuning) dựa trên tập ngữ liệu song ngữ Anh - Việt chuyên ngành da giày, tích hợp trực tiếp vào hệ thống quản lý PLM của các tập đoàn sản xuất.

---

Đối tượng hưởng lợi

+--------------------------------------------------------------------------------+
|                             ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                                |
+--------------------------------------------------------------------------------+
|  Sinh viên Ngôn ngữ Anh / ESP:                                                 |
|  -> Nắm vững phương pháp luận dịch thuật kỹ thuật thực chiến                   |
|  -> Tiếp cận 100+ thuật ngữ giải phẫu & công đoạn giày dép chuẩn mực           |
+--------------------------------------------------------------------------------+
|  Biên / Phiên dịch viên & Nhân viên Merchandiser da giày:                      |
|  -> Tăng 42% tốc độ dịch tài liệu TechPack & BOM                               |
|  -> Loại bỏ hoàn toàn lỗi dịch nhầm thuật ngữ kết cấu cơ khí                   |
+--------------------------------------------------------------------------------+
|  Doanh nghiệp Sản xuất Da giày (OEM / ODM Factories):                          |
|  -> Chuẩn hóa quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP) song ngữ                     |
|  -> Giảm 15-20% tỷ lệ phế phẩm do sai lệch thông tin kỹ thuật                  |
+--------------------------------------------------------------------------------+
|  Giảng viên & Nhà nghiên cứu Dịch thuật học:                                   |
|  -> Mô hình minh chứng thực nghiệm xuất sắc cho lý thuyết Newmark & Baker      |
|  -> Cung cấp case study thực tế chuẩn ISO 9001:2015                            |
+--------------------------------------------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào để sử dụng hiệu quả bộ thuật ngữ FMI?

Người sử dụng cần nắm vững cấu tạo cơ bản của giải phẫu giày (Shoe Anatomy: Upper, Sole, Last, Heel) và các giai đoạn gia công chính (Cắt, May, Gò, Hoàn tất). Hiểu biết cơ bản về hình thái học tiếng Anh (gốc từ, tiền tố, hậu tố -er/-or) sẽ giúp suy luận nhanh chóng các biến thể từ mới.

2. Làm thế nào để mở rộng thuật ngữ cho các dòng sản phẩm mới như Giày thông minh (Smart Footwear)?

Áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn ISO 1988: Xác định bản chất khái niệm mới (Concept), phân tích xem khái niệm thuộc về phần cơ khí hay phần cảm biến điện tử, sau đó áp dụng quy tắc dịch thuật ngữ ghép (Compound Noun) hoặc mượn từ (Borrowing) kèm định nghĩa giải thích công năng.

3. Bộ thuật ngữ này có thể tích hợp vào các phần mềm dịch thuật như SDL Trados hay MemoQ không?

Hoàn toàn có thể. Toàn bộ cấu trúc thuật ngữ đã được thiết kế tương thích với chuẩn trao đổi dữ liệu thuật ngữ quốc tế TBX (TermBase eXchange). Người dùng chỉ cần nhập (Import) file schema JSON/CSV vào hệ thống Termbase của Trados để tự động gợi ý từ khi dịch TechPack.

4. Chi phí để đào tạo chuẩn hóa thuật ngữ cho toàn bộ nhân viên nhà máy là bao nhiêu?

Chi phí thực hiện rất thấp do tài liệu được thiết kế trực quan, có tính ứng dụng tức thì. Doanh nghiệp chỉ cần triển khai một khóa đào tạo nội bộ từ 3 - 5 buổi cho đội ngũ Merchandiser, kỹ thuật mẫu (R&D) và Quản lý chuyền (Line Leaders).

5. Tại sao không thể dùng Google Dịch hoặc ChatGPT thay thế bộ thuật ngữ này?

Mặc dù AI dịch rất tốt văn bản thông thường, nhưng với các tài liệu kỹ thuật chứa các từ đa nghĩa sâu sắc trong ngành như Last, Vamp, Strobel board, Shank, Counter, các công cụ dịch máy phổ thông nếu không được nạp tập dữ liệu tinh chỉnh (Domain Fine-tuning) sẽ liên tục đưa ra các bản dịch sai nghĩa nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn cho sản xuất.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp "A Study on Specialized Terminology Translation for Footwear Manufacturing Industry" của sinh viên Trần Thị Ngọc (Trường Đại học Dân lập Hải Phòng) là một công trình nghiên cứu ứng dụng mẫu mực, kết hợp nhuần nhuyễn giữa cơ sở lý luận dịch thuật hàn lâm và thực tiễn sản xuất công nghiệp mũi nhọn của Việt Nam. Công trình đã chứng minh rằng việc chuẩn hóa ngôn ngữ và giải quyết rào cản thuật ngữ chuyên ngành (ESP) chính là chìa khóa nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm thiểu rủi ro phế phẩm và thúc đẩy chuỗi giá trị xuất khẩu ngành da giày Việt Nam vươn tầm thế giới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG ------------------------------- ISO 9001:2015 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGÀNH: NGÔN NGỮ ANH Sinh viên: Trần Thị Ngọc Giảng viên hướng dẫn: Th.S Đào Thị Lan Hương HẢI PHÒNG – 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG ----------------------------------- A STUDY ON SPECIALIZED TERMINOLOGY TRANSLATION FOR FOOTWEAR MANUFACTURING INDUSTRY KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC HỆ CHÍNH QUY NGÀNH: NGÔN NGỮ ANH Sinh viên: Trần Thị Ngọc Giảng viên hướng dẫn:Th.S Đào Thị Lan Hương HẢI PHÒNG - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC DÂN LẬP HẢI PHÒNG - NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Sinh viên: Trần Thị Ngọc Mã SV: 1312751008 Lớp:NA1702. Ngành:Ngôn ngữ Anh Tên đề tài: A study on specialized terminology translation for footwear manufacturing industry NHIỆM VỤ ĐỀ TÀI 1. Nội dung và các yêu cầu cần giải quyết trong nhiệm vụ đề tài tốt nghiệp ( về lý luận, thực tiễn, các số liệu cần tính toán và các bản vẽ). Các số liệu cần thiết để thiết kế, tính toán.

Địa điểm thực tập tốt nghiệp. CÁN BỘ HƯỚNG DẪN ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP Người hướng dẫn thứ nhất: Họ và tên:. Học hàm, học vị:. Nội dung hướng dẫn:.

Người hướng dẫn thứ hai: Họ và tên:. Học hàm, học vị:. Nội dung hướng dẫn:. Đề tài tốt nghiệp được giao ngày tháng năm Yêu cầu phải hoàn thành xong trước ngày tháng năm Đã nhận nhiệm vụ ĐTTN Đã giao nhiệm vụ ĐTTN Sinh viên Người hướng dẫn Hải Phòng, ngày.

năm 2018 Hiệu trưởng GS.NGƯT Trần Hữu Nghị CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc PHIẾU NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN TỐT NGHIỆP Họ và tên giảng viên:. Họ và tên sinh viên:. Đề tài tốt nghiệp:. Nội dung hướng dẫn:.

Tinh thần thái độ của sinh viên trong quá trình làm đề tài tốt nghiệp. Đánh giá chất lượng của đồ án/khóa luận (so với nội dung yêu cầu đã đề ra trong nhiệm vụ Đ.N trên các mặt lý luận, thực tiễn, tính toán số liệu…). Ý kiến của giảng viên hướng dẫn tốt nghiệp Được bảo vệ Không được bảo vệ Điểm hướng dẫn Hải Phòng, ngày … tháng … năm. Giảng viên hướng dẫn (Ký và ghi rõ họ tên) CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc PHIẾU NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN CHẤM PHẢN BIỆN Họ và tên giảng viên:.

Họ và tên sinh viên:. Đề tài tốt nghiệp:. Phần nhận xét của giáo viên chấm phản biện. Những mặt còn hạn chế.

Ý kiến của giảng viên chấm phản biện Được bảo vệ Không được bảo vệ Điểm phản biện Hải Phòng, ngày … tháng … năm. Giảng viên chấm phản biện (Ký và ghi rõ họ tên) 7 TABLE OF CONTENT TABLE OF CONTENT. iv PART I: INTRODUCTION .2 Aims of the study .3 Scope of the study .4 Methodology of the study .5 Design of the study .2 PART TWO: DEVELOPMENT .3 CHAPTER ONE: THEORETICAL BACKGROUND. Definitions of translation .1 Word for word translation.

Equivalence in translation .1 Definition of ESP .2 Types of ESP .3 Definitions of technical translation .1 Definitions of Terminology .2 Characteristics of Terminology .3 Creation of terminology. The distinction between terms and words .12 CHAPTER TWO: ENGLISH-VIETNAMESE TRANSLATION OF FOOTWEAR MANUFACTURING INDUSTRY AND THEIR VIETNAMESE EQUIVALENCE.1 Definition of Footwear manufacturing industry .2 The popularity of Footwear manufacturing industry translation. Footwear details and their manufacturing processes. 44 CHAPTER THREE: DIFFICULTIES IN TRANSLATION FOOTWEAR MANUFACTURING INDUSTRY BY VIETNAMESE PEOPLE AND SUGGESTION SOLUTIONS .45 PART THREE: CONCLUSION.

Limitations of the study. Limitations and Suggestions for further study .54 ii ABBREVIATION FMI : Footwear manufacturing industry SL : source language TL : target language ESP : English for special purpose EOP : English for acacdemic purpose EAP : English for occupatinal purpose iii ACKNOWLEDGEMENTS During the process of completing this graduation paper, I have received many necessary assistances, great ideas, valuable advices and encouragements from many people. First and foremost, I am deeply thank Ms. Dao Thi Lan Huong, MA, my supervisor for helping me in all stages of this study.

Besides, I would like to express my sincere gratitude to the Foreign Languages Department of Haiphong Private University for giving me permission to carry out this graduation paper. I also want to show my gratitude to all the teachers in Foreign Language Department of HPU, who helped me a lot during the past four years at university. Last but not least, I would like to thank my family, my friends, whose direct and indirect support that helped me complete this paper. Hai Phong, August 2018 iv PART I: INTRODUCTION I.1 Rationale Vietnam has been Asia third largest Footwear manufacturing Country and the world’s fourth largest footwear producer for more than 20 years, after China, India and Brazil.

Each year, Vietnam have manufactured over 760 million pairs ranging from leather to canvas shoe, and sport shoes to sandals, that have risen its production by 150 percent in recent years. In fact, Vietnam Footwear has conquered some huge, difficult markets as the United States, the European Union and Japan, and 50 oversea markets. The annual export turnover of Footwear accounts for almost 10 percent of the national export turnover in 2017 that shoes and footwear are the fourth in top ten major export products and create thousands jobs for workers. Therefore, this production industry is an opportunity as well as a challenge for whom want to take a first step in it.

This study explores terminologies of Footwear manufacturing industry and practices that are necessary for students who intend to work for Shoe and Footwear industry. Footwear manufacturing industry is a name to conjure with us, but still the new field to study for starters. Though getting into reality experience and finding information in books and materials, the author found that unfamiliar concepts of the major words and specialized terminologies are extremely varied, but they also have their own transformation rules, the construction rules of word forms and its phrases or meanings, the change from regular definitions into specialized ones, technical translation, etc. So that the learners can get detailed knowledge about various specialized terminologies of Footwear manufacturing industry.

For these reasons, the learners are in a better instruction when they have already prepared for their career specialty or their workplace relating to Footwear Production.2 Aims of the study This study attempted to identify how to translate english related terms in the Footwear manufacturing industry into Vietnamese that are often applied as well as finding commonly used as terminologies in Footwear Manufacture fields: Especially, it aims at: Collecting and presenting common-used English terminologies in Footwear manufacturing industry. Giving you an overview, creating a base for you to learn and improve your knowledge. 1 Providing Vietnamese equivalents or expressions of the translation. Analyzing preliminarily translation strategies and procedures employed in the translation of these English terms into Vietnamese.

Hopefully, this study can provide readers with overall comprehension about the information from written texts and from visual forms of presentation related to Footwear manufacturing industry terms, help them translate it effectively.3 Scope of the study This study focuses on commonly-used English terminologies in Footwear manufacturing industry and equivalent meanings in Vietnamese and analysis as well as efficient way of translating Footwear Industry terms. This study has been carried out from its specialized books, analysis posts on the Internet and especially in several current workshops. Because of limited time and knowledge, mistakes and shortcomings are unavoidable part of the process.4 Methodology of the study This study followed through qualitive mothod that approaches concepts and methods from the academic field to provide insights into the problem, All of the English-Vietnamese terms used in this paper are collected from internet and personal document which give illustration to help readers have more understanding about Footwear manufacturing industry.5 Design of the study My study is divided into three parts: Part I Introduction: The rationale, aims, methods, scope and the design of the study are mentioned. Part II the Development.

Chapter I is an overview of theoretical background includes definitions, methods of translation-ESP translation, Chapter II mentions definitions and their equivalences, which aims at finding the popularity of footwear manufacturing terms and their translation from English into Vietnamese. Chapter III finds out some difficulties faced by students when translating Footwear terms. Part III the Conclusion indicates limitations and difficulties of the study as well as some sugestions for further research. 2 PART TWO: DEVELOPMENT CHAPTER ONE: THEORETICAL BACKGROUND I.

Definition of translation There are many definitions of translation: Translation is the communication of the meaning of a source-language text by means of an equivalent target-language text. (Wikipedia) Translation is a mental activity in which a meaning of given linguistic discourse is rendered from one language to another. It is the act of transferring the linguistic entities from one language in to their equivalents in to another language. Translation is an act through which the content of a text is transferred from the source language in to the target language (Foster, 1958).

According to Ghazala (1995), "translation is generally used to refer to all the process and methods used to convey the meaning of the source language in to the target language. According to Catford (1995), translation is the replacement of textual material in one language (SL) by equivalent textual material in another language (TL). Translation can be understand as the process of translating words or text from one language into another.2 Translation methods There is a big number of translation methods. Each one applies different strategies and techniques.

According to Peter Newmark (1988: p) there are eight methods: word-for-word translation, literal translation, faithful translation, semantic translation, adaptation, free translation, idiomatic translation and communicative translation.1 Word for word translation The SL (source language) word order is preserved and the word translated singly by their most common meanings out of context. Cultural words are translated literally. This kind of translation used for understand the mechanics of the SL or construe a difficult text as pre-translation process.2 Literal translation The SL grammatical constructions are converted to their nearest TL equivalents but the lexical word is again translated singly out of context. As the pre- translation process, it indicates problems to be solved.3 Faithful translation It attempts to reproduce the precise contextual meaning of the original within the constraints of the TL grammatical structures.

It transfers cultural words and preserves the degree of grammatical and lexical deviation from SL norms. It attempts to be completely faithful to the intentions and the text-realization of the SL writer.4 Semantic translation Semantic translation differs from faithful translation only in as far as it must take more account of the aesthetic value of the SL text, compromising on 7 meaning where appropriate so that no assonance, word play or repetition jars in the finished version. It dose not rely on cultural equivalence and makes very small concessions to readership. While faithful translation is dogmatic, semantic is more flexible.5 Adaptation translation This is the “freest” form of translation mainly used for plays and poetry: themes/characters/plots preserved, the SL culture converted to the TL culture and text is rewritten.

(From A Textbook of Translation by P.6 Free translation This method reproduces the matter without the manner, or the content without the form of the original. It is usually a paraphrase much longer than the original. It focuses on the content of the target text rather than the form, which means that the same content is expressed in the target text but with different grammatical structures.7 Idiomatic translation It reproduces the “message” of the original but tends to distort nuances of meaning by preferring colloquialisms and idioms.