Nghiên Cứu Về Chế Định Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội Việt Nam

Tài liệu nghiên cứu Luận án tiến sỹ chế định ủy ban thường vụ quốc hội việt nam lý luận và thực tiễn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Đặng Phương Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Trí Hảo
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử Nhà nước và Pháp luật
• Đề tài: Chế Định Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội Việt Nam: Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TÔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
• 1.2. Các công trình nghiên cứu lý luận về chế định ủy ban thường vụ Quốc hội ở Việt Nam
• 1.3. Đánh giá tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài và những vấn đề mà Luận án cần tiếp tục nghiên cứu
• 1.4. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu
• 1.5. Giả thuyết khoa học và câu hỏi nghiên cứu của Luận án
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHẾ ĐỊNH ỦY BAN THƯỜNG VỤ QUỐC HỘI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Cơ sở hình thành và phát triển của chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội ở Việt Nam
• 2.2. Khái niệm, đặc điểm, nội dung chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội ở Việt Nam
• 2.2.1. Khái niệm chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội
• 2.2.2. Đặc điểm chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội
• 2.2.3. Nội dung chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội
• 2.3. Chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội trong các bản Hiến pháp Việt Nam
• 2.3.1. Chế định Ban thường vụ Nghị viện trong Hiến pháp năm 1946
• 2.3.2. Chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội trong Hiến pháp năm 1959
• 2.3.3. Chế định Hội đồng Nhà nước trong Hiến pháp năm 1980
• 2.3.4. Chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội trong Hiến pháp năm 1992
• 2.3.5. Chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội trong Hiến pháp năm 2013
• 2.4. Chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội ở Liên Xô, Trung Quốc và một số tham chiếu với Việt Nam
• 2.5. Địa vị pháp lý
• 2.6. Cơ cấu tổ chức
• 2.7. Nhiệm vụ, quyền hạn
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHẾ ĐỊNH ỦY BAN THƯỜNG VỤ QUỐC HỘI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Thực trạng thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban thường vụ Quốc hội
• 3.1.1. Việc tổ chức chuẩn bị, triệu tập và chủ trì các kỳ họp Quốc hội
• 3.1.2. Về hoạt động lập pháp
• 3.1.3. Về hoạt động giám sát
• 3.1.4. Việc xem xét, quyết định tổ chức bộ máy, nhân sự và các vấn đề quan trọng khác
• 3.1.5. Việc chỉ đạo, điều hòa, phối hợp hoạt động của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội
• 3.1.6. Giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh
• 3.1.7. Một số nhiệm vụ khác
• 3.2. Thực trạng tổ chức, phương thức hoạt động, chế độ làm việc và quan hệ công tác của Ủy ban thường vụ Quốc hội
• 3.2.1. Cơ cấu tổ chức, phương thức hoạt động và chế độ làm việc
• 3.2.2. Các phiên họp của Ủy ban thường vụ Quốc hội
• 3.2.3. Sự lãnh đạo của Đảng và mối quan hệ công tác với các cơ quan, tổ chức hữu quan
• 3.3. Nguyên nhân, bài học kinh nghiệm
• 3.3.1. Bài học kinh nghiệm
• 3.4. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CHẾ ĐỊNH ỦY BAN THƯỜNG VỤ QUỐC HỘI
• 4.1. Quan điểm đổi mới chế định Ủy ban thường vụ Quốc hội
• 4.1.1. Đổi mới nhận thức về chế định ủy ban thường vụ Quốc hội
• 4.1.2. Đổi mới chế định ủy ban thường vụ Quốc hội cần thực hiện từng bước, có lộ trình và điều kiện bảo đảm
• 4.1.3. Đổi mới cần gắn với việc xây dựng môi trường dân chủ và pháp quyền trong tổ chức và hoạt động của ủy ban thường vụ Quốc hội
• 4.2. Các giải pháp đổi mới chế định ủy ban thường vụ Quốc hội
• 4.2.1. Thu hẹp và tiến tới loại bỏ một số thẩm quyền của ủy ban thường vụ Quốc hội
• 4.2.2. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, chế độ làm việc và các mảng hoạt động chính của ủy ban thường vụ Quốc hội
• 4.2.3. Tiếp tục hoàn thiện quy trình, thủ tục làm việc của ủy ban thường vụ Quốc hội
• 4.2.4. Đổi mới các cơ quan giúp việc của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
• 4.3. Kết luận chương 4
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Về Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội

Nghiên cứu về Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH), cơ quan thường trực của Quốc hội Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong hệ thống chính trị. Các nghiên cứu hiện có thường tập trung vào Quốc hội nói chung mà ít đi sâu vào chế định UBTVQH. Theo Hiến pháp 2013, Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất, nhưng hoạt động giữa các kỳ họp phụ thuộc lớn vào UBTVQH. Việc đánh giá và đổi mới UBTVQH là cần thiết để tăng cường hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Nhiều công trình đã đề cập đến vai trò của UBTVQH trong việc thực thi quyền lực nhà nước, nhưng cần có những nghiên cứu chuyên sâu hơn để làm rõ hơn về cơ cấu, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

1.1. Các Nghiên Cứu Lý Luận Về Chế Định Ủy Ban Thường Vụ

Các nghiên cứu lý luận về chế định UBTVQH còn hạn chế. Hầu hết các công trình tập trung vào Quốc hội và tổ chức quyền lực nhà nước. Tuy nhiên, các nghiên cứu này thường đề cập đến vai trò của UBTVQH như một bộ phận cấu thành của Quốc hội. Cần có những nghiên cứu độc lập và hệ thống hơn về chế định UBTVQH để làm rõ cơ sở lý luận, đặc điểm và nội dung của chế định này. Các công trình nghiên cứu về Luật Tổ chức Quốc hội cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phân tích thẩm quyền Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các quy định pháp luật liên quan. Trích dẫn từ Đặng Phương Hải, luận án cần làm rõ "những vấn đề lý luận về chế định UBTVQH - một chế định đặc biệt trong tổ chức Quốc hội và tổ chức quyền lực nhà nước ở nước ta".

1.2. Phân Tích Thực Trạng Hoạt Động Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội

Phân tích thực trạng hoạt động của UBTVQH là yếu tố quan trọng. Nghiên cứu cần tập trung vào việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức, phương thức hoạt động, chế độ làm việc và quan hệ công tác của UBTVQH. Đánh giá hiệu quả và hạn chế trong hoạt động giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, lập pháp, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Phân tích nguyên nhân của những hạn chế và bài học kinh nghiệm để cải thiện hoạt động Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Nghiên cứu cần dựa trên các báo cáo, thống kê và đánh giá từ Quốc hội, các cơ quan nhà nước và các chuyên gia.

II. Thách Thức Trong Nghiên Cứu Về Chức Năng UBTV Quốc Hội

Nghiên cứu về chức năng của UBTVQH đối mặt với nhiều thách thức. Thứ nhất, sự phức tạp trong mối quan hệ giữa Quốc hội và UBTVQH. Thứ hai, sự thay đổi liên tục trong Luật Tổ chức Quốc hội và các văn bản pháp luật liên quan. Thứ ba, sự thiếu hụt các nghiên cứu chuyên sâu và độc lập về UBTVQH. Để vượt qua những thách thức này, cần có phương pháp nghiên cứu phù hợp, tiếp cận đa chiều và sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà nghiên cứu, các chuyên gia và các cơ quan nhà nước. Cần làm rõ vai trò của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong việc đảm bảo tính liên tục và hiệu quả của hoạt động Quốc hội.

2.1. Thiếu Hụt Nghiên Cứu Chuyên Sâu Về Thẩm Quyền UBTV Quốc Hội

Thiếu hụt nghiên cứu chuyên sâu về thẩm quyền của UBTVQH là một thách thức lớn. Các nghiên cứu hiện có thường chỉ đề cập đến thẩm quyền Ủy ban Thường vụ Quốc hội một cách khái quát mà ít đi sâu vào phân tích chi tiết. Cần có những nghiên cứu cụ thể hơn về từng thẩm quyền Ủy ban Thường vụ Quốc hội, phạm vi, giới hạn và mối quan hệ với thẩm quyền của các cơ quan nhà nước khác. Điều này giúp làm rõ vai trò của UBTVQH trong hệ thống quyền lực nhà nước.

2.2. Thay Đổi Pháp Luật Về Cơ Cấu Tổ Chức UBTV Quốc Hội

Sự thay đổi liên tục trong pháp luật về cơ cấu tổ chức của UBTVQH cũng gây khó khăn cho nghiên cứu. Luật Tổ chức Quốc hội và các văn bản pháp luật liên quan thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, gây khó khăn cho việc cập nhật thông tin và đánh giá chính xác thực trạng. Nghiên cứu cần phải theo dõi sát sao những thay đổi này và đánh giá tác động của chúng đến cơ cấu tổ chức Ủy ban Thường vụ Quốc hội và hoạt động của UBTVQH. Phân tích kỹ lưỡng thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội và sự thay đổi qua các nhiệm kỳ.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Hiệu Quả Về Nhiệm Vụ UBTV Quốc Hội

Để nghiên cứu hiệu quả về nhiệm vụ của UBTVQH, cần áp dụng phương pháp luận khoa học và đa dạng hóa phương pháp nghiên cứu. Kết hợp phương pháp phân tích tài liệu, phương pháp so sánh luật học, phương pháp khảo sát thực tiễn và phương pháp chuyên gia. Tiếp cận liên ngành, kết hợp kiến thức luật học, chính trị học, xã hội học và các ngành khoa học liên quan. Đảm bảo tính khách quan, toàn diện và hệ thống trong quá trình nghiên cứu. Cần nghiên cứu sâu về giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các hoạt động lập pháp.

3.1. Phân Tích Tài Liệu Pháp Lý Về Quyền Hạn UBTV Quốc Hội

Phân tích tài liệu pháp lý là phương pháp quan trọng nhất. Nghiên cứu kỹ lưỡng Hiến pháp Việt Nam, Luật Tổ chức Quốc hội, các nghị quyết, pháp lệnh của UBTVQH và các văn bản pháp luật liên quan. Phân tích nội dung, ý nghĩa và tác động của các quy định pháp luật đến quyền hạn Ủy ban Thường vụ Quốc hội và hoạt động của UBTVQH. So sánh với quy định của Hiến pháp năm 1946 và các bản Hiến pháp sau này để thấy sự thay đổi về quyền hạn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

3.2. Khảo Sát Thực Tiễn Về Hoạt Động Của UBTV Quốc Hội

Khảo sát thực tiễn là phương pháp cần thiết để đánh giá hiệu quả hoạt động của UBTVQH. Thu thập thông tin từ các báo cáo, thống kê, kết quả giám sát, kết quả thẩm tra và các hoạt động khác của UBTVQH. Phỏng vấn các đại biểu Quốc hội, các chuyên gia và cán bộ làm việc tại Văn phòng Quốc hội và các cơ quan liên quan. Quan sát trực tiếp các phiên họp của UBTVQH để hiểu rõ hơn về phương thức hoạt động của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Về UBTV Quốc Hội Trong Cải Cách

Kết quả nghiên cứu về UBTVQH cần được ứng dụng trong quá trình cải cách và hoàn thiện Luật Tổ chức Quốc hội và các văn bản pháp luật liên quan. Đề xuất các giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động của UBTVQH, tăng cường tính chuyên nghiệp, dân chủ và minh bạch. Góp phần xây dựng Quốc hội Việt Nam ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Cải cách Ủy ban Thường vụ Quốc hội cần gắn liền với đổi mới Ủy ban Thường vụ Quốc hội và xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN.

4.1. Đề Xuất Sửa Đổi Bổ Sung Luật Tổ Chức Quốc Hội

Đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật Tổ chức Quốc hội trên cơ sở kết quả nghiên cứu. Cụ thể hóa các quy định về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của UBTVQH. Bổ sung các quy định về trách nhiệm giải trình, công khai minh bạch và kiểm soát quyền lực của UBTVQH. Đảm bảo sự phù hợp với Hiến pháp và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Cần xem xét kỹ Lịch sử hình thành Ủy ban Thường vụ Quốc hội để đưa ra những sửa đổi phù hợp.

4.2. Xây Dựng Quy Trình Làm Việc Khoa Học Cho UBTV Quốc Hội

Xây dựng quy trình làm việc khoa học cho UBTVQH để nâng cao hiệu quả hoạt động. Chuẩn hóa các quy trình về chuẩn bị chương trình kỳ họp, thẩm tra dự án luật, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Áp dụng công nghệ thông tin và các phương tiện hiện đại vào quy trình làm việc. Đảm bảo sự tham gia rộng rãi của các đại biểu Quốc hội, các chuyên gia và người dân vào quá trình xây dựng chính sách.

V. Kết Luận Tương Lai Đổi Mới Ủy Ban Thường Vụ Quốc Hội

Nghiên cứu về UBTVQH là một quá trình liên tục và không ngừng đổi mới. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến UBTVQH. Đẩy mạnh ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn xây dựng pháp luật và cải cách bộ máy nhà nước. Góp phần xây dựng Quốc hội Việt Nam ngày càng vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và hội nhập quốc tế. Đổi mới Ủy ban Thường vụ Quốc hội là một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN.

5.1. Tiếp Tục Nghiên Cứu Về Vai Trò Của UBTV Quốc Hội

Tiếp tục nghiên cứu về vai trò của UBTVQH trong việc thực hiện quyền lực nhà nước. Làm rõ mối quan hệ giữa UBTVQH và Quốc hội, giữa UBTVQH và các cơ quan nhà nước khác. Đánh giá tác động của UBTVQH đến sự phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và hội nhập quốc tế của đất nước. Cần nghiên cứu Giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đối với các hoạt động của Chính phủ.

5.2. Tăng Cường Hợp Tác Nghiên Cứu Về UBTV Quốc Hội

Tăng cường hợp tác nghiên cứu về UBTVQH giữa các nhà khoa học, các chuyên gia và các cơ quan nhà nước. Tổ chức các hội thảo, tọa đàm khoa học để trao đổi kinh nghiệm và chia sẻ kết quả nghiên cứu. Xây dựng mạng lưới nghiên cứu về UBTVQH để kết nối các nhà nghiên cứu và tạo điều kiện cho việc hợp tác. Hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm từ các nước có nền dân chủ phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TÒNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN cứu LIÊN QUAN ĐẾN ĐÊ TÀI LUẬN ÁN 1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án 1. Các công trình nghiên cứu lý luận về chế định ủy ban thường vụ Quốc hội ở Việt Nam Có thể khẳng định rằng, từ Hiến pháp 1959 khi chế định UBTVQH chính thức được xác lập cho đến nay, chế định này hầu như chưa được nghiên cứu một cách độc lập và hệ thống trong khoa học tố chức nhà nước và khoa học pháp lý ở Việt Nam. Có khá nhiều công trình khoa học có đề cập đến chế định UBTVQH, nhưng chủ yếu được thực hiện trong khuôn khổ nghiên cứu về Quốc hội và tổ chức quyền lực nhà nước.

Trong số đó, đáng lưu ý có các công trình sau: Trần Ngọc Đường, “Xây dựng mô hình tô chức, phương thức hoạt động của Quốc hội và Chính phủ trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân" [12]: Đe tài nghiên cứu nội dung rộng, bao gồm cơ sở lý luận của việc đồi mới mô hình tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội và Chính phủ trong NNPQ XHCN Việt Nam; đánh giá thực trạng và đưa ra các yêu cầu cũng như xây dụng mô hình Quốc hội, Chính phủ đến năm 2010 và các năm tiếp theo. Trong Phần I, Chương 2 (lý luận), Đe tài dành một phần nghiên cứu vị trí và chỉ ra thuộc tính đại diện của Quốc hội, vai trò đại diện Quốc hội trong hệ thống tổ chức quyền lực chính trị và tổ chức quyền lực nhà nước trong NNPQ XHCN Việt Nam; vị trí, chức năng, vai trò của UBTVQH trong điều kiện khuôn khổ cùa một Quốc hội không chuyên nghiệp, không thường xuyên ở Việt Nam. Ngô Đức Mạnh, “Cơ sở lý luận và thực tiễn về vị trí, vai trỏ, nhiệm vụ, 8 quyên hạn của Quôc hội trong bộ máy nhà nước và hệ thông chính trị Việt Nam (qua bốn bản Hiến pháp)" [29]: Đề tài khảo sát cụ thể, logic về quá trình hình thành và phát triển của Quốc hội Việt Nam qua bốn bản Hiến pháp. Trong phần lý luận, đề tài có một sổ phân tích khái quát về vai trò, chức năng, vị trí của UBTVQH, trên cơ sở đó tập trung phân tích làm rõ các nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội và ƯBTVQH.

Cuốn “A/ổ hình tô chức và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam" của tác giả Đào Trí úc [52], tập trung vào nghiên cửu tổ chức và hoạt động của nhà nước Việt Nam, trong đó khẳng định Quốc hội có một vai trò, vị trí quan trọng trong BMNN. Tuy không phân tích sâu về UBTVQH, công trình nêu ra nhận định là để Quốc hội hoạt động hiệu quả trong NNPQ XHCN, cần phải đảm bảo tính chất đại diện của Quốc hội theo hình thức thường xuyên, chuyên nghiệp. Đây là việc làm cấp thiết và quan trọng, là điều kiện để thực thi quyền lực Nhân dân qua hình thức dân chủ gián tiếp. Cách tiếp cận này gợi mở những đổi mới về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của UBTVQH.

Cuốn "Chức năng đại diện của Quốc hội trong Nhà nước pháp quyền" của VPQH [69] đã tập hợp 11 bài viết của các tác giả trong và ngoài nước tham gia hội thảo cùng tên năm 2007. Một số bài viết gián tiếp thảo luận về quan điểm về sự ũy quyền của nhân dân cho UBTVQH theo Hiến pháp để bảo đảm cho Quốc hội thực hiện đầy đủ các quyền hạn và trách nhiệm của mình. Đây là một trong nhiều góc nhìn về tính đại diện Quốc hội ở Việt Nam và về mô hình UBTVQH của Việt Nam trong điều kiện Quốc hội hoạt động không chuyên nghiệp, không thường xuyên. Cuốn "Tô chức và hoạt động của Nghị viện một sổ nước trên thế giói" của Nguyễn Sĩ Dũng [75] tập trung nghiên cứu chuyên sâu về Nghị viện các 9 nước trên thế giới, tập trung vào chức năng, thẩm quyền, cơ cấu tổ chức, quy trình thủ tục hoạt động và bộ máy giúp việc Nghị viện.

Liên quan đến chủ đề nghiên cứu cùa Luận án, cuốn sách này cho thấy mô hình cơ quan thường trực của Nghị viện không tồn tại trong các hệ thống Nghị viện hoạt động chuyên nghiệp, thường xuyên. Luận án Phó Tiến sĩ Luật học: “£)oz mới tô chức và hoạt động của các cơ quan đại diện ở nước ta hiện nay" của Chu Văn Thành [45] tập trung nghiên cứu tổ chức và hoạt động của hệ thống cơ quan đại diện (trung ương và địa phương) ở nước ta trong giai đoạn 1946 - 1992. Luận án khắng định dân chủ đại diện là phương thức chủ yếu và quan trọng đề thực hiện dân chủ XHCN ở Việt Nam. Luận án xác định việc đồi mới cơ quan đại diện (Quốc hội) hiện nay là bước quá độ nhằm chuyển Quốc hội sang hoạt động thường xuyên.

Điều đó được thể hiện qua việc đổi mới UBTVQH và các cơ quan khác của Quốc hội theo hướng hoạt động thường xuyên và kéo dài thời gian làm việc mỗi kỳ họp của Quốc hội. Nhóm bài viết về Quốc hội và UBTVQH ở Việt Nam đăng trên các tạp chí như: "Quốc hội Việt Nam - những vấn đề chuyên sang Nghị viện" của Nguyễn Cảnh Hợp [22, tr. 15-17]; "Bàn về tính đại diện nhãn dân của Quốc hội" của Nguyễn Quang Minh [32, tr. 69-78]; "Đê mãi mãi xứng đáng là cơ quan đại biêu cao nhất của nhân dân" của Nguyễn Văn An [1]; "Các mô hình Quốc hội" của Nguyễn Đăng Dung [4, tr.

25-34]; ‘‘Phát huy vai trò đại diện nhãn dân của đại biêu Quốc hội trong hoạt động lập pháp" cùa Trần Ngọc Đường [13, tr. 7-9]; "Tiêu chí và yếu tố bảo đảm hiệu quả tính đại diện của Quốc hội" của Vũ Văn Nhiêm [33, tr. 22-31]; "Dãn chủ đại diện và vấn đề bầu cừ’' của Trần Nho Thìn [47, tr. 23-25]; ‘‘Một vài kiến nghị về pháp lệnh của ủy ban thường vụ Quốc hội hiện nay" của Đoàn Thị Bạch Liên [24, tr.

Những công trình này cũng đề cập một cách khái quát đến vị trí, vai 10 trò, chức năng, hoạt động của UBTVQH trong bối cảnh đồi mới Quốc hội, xây dựng NNPQ nhằm hướng đến việc bảo đảm Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân và nâng cao tính chuyên nghiệp của Quốc hội. Đặc biệt, đã có một số nghiên cứu riêng về chế định UBTVQH hoặc một số khía cạnh, vấn đề về chế định UBTVQH ở Việt Nam, tiêu biểu trong số đó có thể kể như sau: Mai Thị Mai, “Những vẩn đề đặt ra đổi với hoạt động của Uỷ ban thường vụ Quốc hội trong một Quốc hội chuyên nghiệp" [28, tr. 20-25]: Đây là một trong những bài báo hiếm hoi phân tích trực tiếp những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra đối với hoạt động của UBTVQH trong bối cảnh xây dựng Quốc hội chuyên nghiệp. Theo bài viết, việc tồn tại UBTVQH ở Việt Nam từ xưa đen nay là do Quốc hội không hoạt động thường xuyên, nên phải thành lập một cơ quan mang tính chất thường trực cho Quốc hội.

về nguồn gốc, sự tồn tại của thiết chế này là sự học tập khía cạnh lý luận của mô hình Liên bang Cộng hoà XHCN Xô-viết, trong đó UBTVQH được trao nhiều quyền hạn, hoạt động với tư cách vừa là cơ quan giúp việc của Quốc hội, vừa là một cơ quan độc lập. Trần Ngọc Đường, "Thực trạng và nhu cầu giải thích Hiến pháp, luật, pháp lệnh ở Việt Nam" [15, tr. 3-7]: bài viết cho rằng trong cơ chế phân công quyền lực nhà nước ở nước ta, theo Hiến pháp năm 2013, vẫn tiếp tục quy định chỉ UBTVQH có thẩm quyền giải thích chính thức Hiến pháp, luật, pháp lệnh là không hợp lý, bởi theo kinh nghiệm của các nước dân chủ, pháp quyền thì Toà án tối cao là cơ quan chính thức giải thích Hiến pháp, luật. Đồng thời, việc giãi thích Hiến pháp gắn liền với việc bảo vệ Hiến pháp, vì thế cần phải giao việc giâi thích Hiến pháp cho một cơ quan bảo hiến chuyên trách.

Báo cáo nghiên cứu "Hoàn thiện pháp luật về hoạt động chất vấn tại phiên họp ủy ban thường vụ Quốc hội" [72]: Báo cáo đã phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận về hoạt động chất vấn giữa hai kỳ họp Quốc hội, bao gồm: 11 về quyền chất vấn của ĐBQH; vai trò của UBTVQH đối với hoạt động chất vấn của ĐBQH; mục đích, ý nghĩa của hoạt động chất vấn tại phiên họp của UBTVQH. Báo cáo cho rằng nghiên cứu cơ sở lý luận của hoạt động chất vấn tại phiên họp của UBTVQH cho thấy về cơ bán, việc UBTVQH tổ chức hoạt động này là phù hợp với những nguyên lý cơ bản và điều kiện tổ chức và hoạt động của Quốc hội nuớc ta, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về việc tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và ĐBQH. Tóm lại, có thể thấy rằng, các công trình nghiên cứu nói trên đã đề cập đến vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của UBTVQH trên một số khía cạnh cụ thể, nhưng còn sơ sài và thiếu tính hệ thống. Tuy nhiên, các nghiên cứu này vần là những tư liệu tham khào có giá trị cho luận án.

Các công trình nghiên cứu về thực trạng chế định ủy ban thường vụ Quốc hội ở Việt Nam Cũng như các nghiên cứu về lý luận, các nghiên cứu về thực trạng chế định UBTVQH chủ yếu lồng ghép trong những nghiên cứu chung về thực trạng Quốc hội. Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu sau: Bài viết của Lê Minh Thông (2001), “Những bước đôi mới Quốc hội trong lịch sử lập hiến Việt Nam và vấn đề tăng cường tô chức, hoạt động của Quốc hội ở nước ta hiện nay" [48, tr. 32-40] đã nhấn mạnh, sự hội nhập quốc tế và các vấn đề toàn cầu hoá đòi hỏi Quốc hội phải thường xuyên xử lý hàng loạt vấn đề của đất nước trong quá trình hợp tác quốc tế, cũng như các vấn đề họp tác của Quốc hội với Nghị viện các nước và tổ chức quốc tế, mà vốn là các thiết chế quyền lực hoạt động thường xuyên. Tính chất thường xuyên của Quốc hội, nếu được thực hiện tất yếu sẽ kéo theo nhu cầu phải cơ cấu lại quan hệ giữa Quốc hội, UBTVQH và các Uỷ ban của Quốc hội.

Bời lẽ, một khi Quốc hội chuyển sang chế độ hoạt động thường xuyên thì tính chất thường 12 trực của UBTVQH cần phải được nghiên cứu lại theo hướng giảm dần sự uỷ quyền của Quốc hội cho UBTVQH trong một số lĩnh vực hoạt động.